From 601ee6b161b1177b0fff2c4fdfc494d4f92416db Mon Sep 17 00:00:00 2001 From: Joshua <62268199+minimalsm@users.noreply.github.com> Date: Sat, 14 Feb 2026 00:14:51 +0000 Subject: [PATCH] i18n(sw): translation import part 10 of 13 (23 files) --- .../sw/guides/how-to-id-scam-tokens/index.md | 94 ++++++ .../how-to-revoke-token-access/index.md | 75 +++++ .../sw/guides/how-to-swap-tokens/index.md | 70 ++++ .../sw/guides/how-to-use-a-bridge/index.md | 72 +++++ .../sw/guides/how-to-use-a-wallet/index.md | 91 ++++++ .../content/translations/sw/guides/index.md | 27 ++ public/content/translations/sw/nft/index.md | 64 ++-- .../content/translations/sw/payments/index.md | 208 ++++++++++++ .../sw/prediction-markets/index.md | 88 +++++ .../content/translations/sw/privacy/index.md | 97 ++++++ .../sw/real-world-assets/index.md | 93 ++++++ public/content/translations/sw/refi/index.md | 81 +++++ .../translations/sw/restaking/index.md | 188 +++++++++++ .../sw/roadmap/account-abstraction/index.md | 71 +++++ .../sw/roadmap/beacon-chain/index.md | 62 ++-- .../sw/roadmap/danksharding/index.md | 89 ++++++ .../translations/sw/roadmap/dencun/index.md | 121 +++++++ .../translations/sw/roadmap/fusaka/index.md | 301 ++++++++++++++++++ .../sw/roadmap/fusaka/peerdas/index.md | 88 +++++ .../sw/roadmap/future-proofing/index.md | 53 +++ .../translations/sw/roadmap/merge/index.md | 219 +++++++++++-- .../sw/roadmap/merge/issuance/index.md | 157 +++++++++ .../translations/sw/roadmap/pbs/index.md | 50 +++ 23 files changed, 2372 insertions(+), 87 deletions(-) create mode 100644 public/content/translations/sw/guides/how-to-id-scam-tokens/index.md create mode 100644 public/content/translations/sw/guides/how-to-revoke-token-access/index.md create mode 100644 public/content/translations/sw/guides/how-to-swap-tokens/index.md create mode 100644 public/content/translations/sw/guides/how-to-use-a-bridge/index.md create mode 100644 public/content/translations/sw/guides/how-to-use-a-wallet/index.md create mode 100644 public/content/translations/sw/guides/index.md create mode 100644 public/content/translations/sw/payments/index.md create mode 100644 public/content/translations/sw/prediction-markets/index.md create mode 100644 public/content/translations/sw/privacy/index.md create mode 100644 public/content/translations/sw/real-world-assets/index.md create mode 100644 public/content/translations/sw/refi/index.md create mode 100644 public/content/translations/sw/restaking/index.md create mode 100644 public/content/translations/sw/roadmap/account-abstraction/index.md create mode 100644 public/content/translations/sw/roadmap/danksharding/index.md create mode 100644 public/content/translations/sw/roadmap/dencun/index.md create mode 100644 public/content/translations/sw/roadmap/fusaka/index.md create mode 100644 public/content/translations/sw/roadmap/fusaka/peerdas/index.md create mode 100644 public/content/translations/sw/roadmap/future-proofing/index.md create mode 100644 public/content/translations/sw/roadmap/merge/issuance/index.md create mode 100644 public/content/translations/sw/roadmap/pbs/index.md diff --git a/public/content/translations/sw/guides/how-to-id-scam-tokens/index.md b/public/content/translations/sw/guides/how-to-id-scam-tokens/index.md new file mode 100644 index 00000000000..4aeb1b6d4ff --- /dev/null +++ b/public/content/translations/sw/guides/how-to-id-scam-tokens/index.md @@ -0,0 +1,94 @@ +--- +title: Jinsi ya kutambua tokeni za udanganyifu +description: Kuelewa tokeni za udanganyifu, mbinu zinazo zifanya zionekane kuwa halali, na jinsi ya kujiepusha nazo. +lang: sw +--- + +# Jinsi ya kutambua tokeni za ulaghai {#identify-scam-tokens} + +Moja ya matumizi yanayojulikana sana ya Ethereum ni pale kikundi cha watu kinapotengeneza tokeni inayoweza kuuzwa, kwa maana nyingine, sarafu yao wenyewe. Tokeni hizi kwa kawaida hufuata kiwango, [ERC-20](/developers/docs/standards/tokens/erc-20/). Hata hivyo, popote palipo na matumizi halali yanayoleta thamani, pia kuna wahalifu wanaojaribu kuiba thamani hiyo kwa faida yao binafsi. + +Kuna njia mbili ambazo zina uwezekano mkubwa kutumiwa na wahalifu hawa kukudanganya: + +- **Kukuuzia tokeni ya ulaghai**, ambayo inaweza kuonekana kama tokeni halali unayotaka kununua, lakini imetolewa na walaghai na haina thamani. +- **Kukuhadaa ili usaini miamala mibaya**, kwa kawaida kwa kukuelekeza kwenye kiolesura chao cha mtumiaji. Wanaweza kujaribu kukufanya utoe ruhusa kwa mikataba yao kutumia tokeni zako za ERC-20, jambo ambalo linaweza kufichua taarifa nyeti na kuwapa ufikiaji wa mali zako. Mara nyingi tovuti hizi hufanana kabisa na zile za halali, lakini zikiwa na ujanja uliojificha. + +Ili kuonyesha tokeni za ulaghai ni nini, na jinsi ya kuzitambua, tutaangalia mfano mmoja: [`wARB`](https://eth.blockscout.com/token/0xB047c8032b99841713b8E3872F06cF32beb27b82). Tokeni hii inajaribu kufanana na tokeni halali ya [`ARB`](https://eth.blockscout.com/address/0xb50721bcf8d664c30412cfbc6cf7a15145234ad1). + + + +Arbitrum ni shirika linalotengeneza na kusimamia [optimistic rollups](/developers/docs/scaling/optimistic-rollups/). Hapo awali, ilikuwa ni kampuni ya kibiashara yenye lengo la kupata faida, lakini baadae kuchukua hatua ya kugatua madaraka. Kama sehemu ya mchakato huo, walitoa [tokeni ya utawala](/dao/#token-based-membership) inayoweza kuuzwa. + + + + +Katika Ethereum, iwapo mali si ya kiwango cha ERC-20, huundwa toleo jipya ambalo limefungamana na kiwango hicho linaloanzia na herufi "w" kwenye jina lake. Kwa mfano, kuna wBTC kwaajili ya bitcoin na wETH kwaajili ya ether. + +Haileti maana kuwa na toleo la tokeni lililofungamana na kiwango cha ERC-20 kama tokeni tayari ni ya Ethereum, lakini matapeli hutegemea mwonekano wa uhalali badala ya ukweli wa msingi. + + +## Tokeni za udanganyifu hufanyaje kazi? {#how-do-scam-tokens-work} + +Lengo kuu la Ethereum ni ugatuaji. Hii ina maana kwamba hakuna mamlaka ya kati inayoweza kukupokonya mali zako au kukuzuia kuunda mkataba wa kidijitali. Lakini pia ina maana kwamba matapeli wanaweza kuunda mikataba yoyote wanayotaka. + + + +[Mikataba-erevu](/developers/docs/smart-contracts/) ni programu zinazoendeshwa juu ya blockchain ya Ethereum. Kila tokeni ya ERC-20, kwa mfano, huundwa kama mkataba wa kidigitali. + + +Hasa, Arbitrum ilipeleka mkataba unaotumia alama ya `ARB`. Lakini hilo halizuii watu wengine kuunda mikataba inayotumia alama hiyo hiyo au inayofanana. Yeyote anayeandika mkataba ndiye anayechagua mkataba huo ufanye nini. + +## Kuonekana halali {#appearing-legitimate} + +Kuna mbinu nyingi ambazo watengenezaji wa tokeni za udanganyifu hutumia ili kuonekana kama halali. + +- **Jina na alama halali**. Kama tulivyosema awali, mikataba ya ERC-20 inaweza kutumia jina na alama sawa kabisa na mikataba mingine ya ERC-20. Hivyo basi, huwezi kutegemea majina au alama hizo kama kipimo cha usalama. + +- **Wamiliki halali**. Mara nyingi, tokeni za ulaghai husambaza kiasi kikubwa cha tokeni kwa anuani ambazo zinatarajiwa kuwa wamiliki halali wa tokeni halisi. + + Kwa mfano, hebu tuangalie `wARB` tena. [Takriban 16% ya tokeni](https://eth.blockscout.com/token/0xb047c8032b99841713b8e3872f06cf32beb27b82?tab=holders) zinashikiliwa na anwani ambayo lebo yake ya umma ni [Arbitrum Foundation: Deployer](https://eth.blockscout.com/address/0x1C8db745ABe3C8162119b9Ef2c13864Cd1FDD72F). Hii _sio_ anwani bandia, ni anwani halisi ambayo [ilipeleka mkataba halisi wa ARB kwenye Mtandao Mkuu wa Ethereum](https://eth.blockscout.com/tx/0x242b50ab4fe9896cb0439cfe6e2321d23feede7eeceb31aa2dbb46fc06ed2670). + + Kwa sababu salio la ERC-20 la anuani fulani ni sehemu ya hifadhi ya mkataba wa ERC-20, mkataba unaweza kuamuliwa kuwa chochote msanidi anachotaka. Pia inawezekana mkataba kuzuia uhamishaji, hivyo watumiaji halali hawawezi kuondoa zile tokeni za udanganyifu. + +- **Uhamishaji halali**. _Wamiliki halali hawangelipa kuhamisha tokeni ya ulaghai kwa wengine, kwa hivyo kama kuna hamisho, ni lazima iwe halali, sivyo?_ **Si kweli**. Matukio ya `Transfer` yanazalishwa na mkataba wa ERC-20. Tapeli anaweza kuandika mkataba kwa namna kwamba utazalisha vitendo hivyo kirahisi. + +## Tovuti za ulaghai {#websites} + +Matapeli wanaweza kutengeneza tovuti zinazoshawishi sana, mara nyengine hata nakala zinazofanana kabisa na tovuti za kweli na zenye muonekano sawa kabisa, lakini zote zikiwa ni njia za ujanja tu. Kwa mfano unaweza kuona kiungo cha nje kinachoonekana halali kabisa kumbe kinakupeleka kwenye tovuti ya kitapeli, au maelekezo yasiyo sahihi yanayokufanya utoe funguo zako au kutuma fedha kwenye anwani ya mshambuliaji. + +Njia bora ya kujilinda na hili ni kukagua kwa makini URL ya tovuti unazotembelea, na kuhifadhi anuani za tovuti halisi kwenye vialamisho vyako. Ukifanya hivyo, utaweza kufikia tovuti halisi moja kwa moja kupitia vialamisho vyako bila kufanya makosa ya tahajia au kutegemea viungo vya nje. + +## Unawezaje kujilinda? {#protect-yourself} + +1. **Angalia anuani ya mkataba**. Tokeni halali zinatoka kwenye mashirika halali, na unaweza kuona anuani za mikataba kwenye tovuti rasmi ya shirika husika. Kwa mfano, [kwa `ARB` unaweza kuona anwani halali hapa](https://docs.arbitrum.foundation/deployment-addresses#token). + +2. **Tokeni halisi zina ukwasi**. Chaguo jingine ni kuangalia ukubwa wa bwawa la ukwasi kwenye [Uniswap](https://uniswap.org/), mojawapo ya protokali za kawaida za kubadilisha tokeni. Itifaki hii inafanya kazi kwa kutumia mabwawa ya ukwasi, ambapo wawekezaji huweka tokeni zao wakitarajia kupata mapato kutokana na ada za biashara. + +Tokeni za udanganyifu kwa kawaida huwa na mabwawa madogo sana ya ukwasi, au hayana kabisa, kwa sababu matapeli hawataki kuhatarisha mali halisi. Kwa mfano, bwawa la `ARB`/`ETH` la Uniswap lina takriban dola milioni moja ([angalia hapa kwa thamani ya sasa](https://app.uniswap.org/explore#/pools/0x755e5a186f0469583bd2e80d1216e02ab88ec6ca)) na kununua au kuuza kiasi kidogo hakutabadilisha bei: + +![Kununua tokeni halali](./uniswap-real.png) + +Lakini unapojaribu kununua tokeni ya ulaghai ya `wARB`, hata ununuzi mdogo ungebadilisha bei kwa zaidi ya 90%: + +![Kununua tokeni ya ulaghai](./uniswap-scam.png) + +Huu ni ushahidi mwingine unaoonyesha kuwa `wARB` kuna uwezekano si tokeni halali. + +3. **Angalia kwenye Etherscan**. Tokeni nyingi za kitapeli tayari zimebainishwa na kuripotiwa na jamii. Tokeni kama hizi [zimetiwa alama katika Etherscan](https://info.etherscan.com/etherscan-token-reputation/). Ingawa Etherscan si chanzo rasmi cha ukweli (kwa sababu katika mitandao ambayo imegatuliwa hakuna chanzo kimoja cha ukweli), tokeni ambazo zimetambulika na Etherscan kama za kitapeli mara nyingi kweli huwa za kitapeli. + + ![Tokeni ya ulaghai katika Etherscan](./etherscan-scam.png) + +## Hitimisho {#conclusion} + +Almradi bado kuna thamani duniani, kutakuwepo na matapeli wanaotaka kuiba. Katika dunia ya kidijitali isiyo na udhibiti wa kati, hakuna wa kukulinda isipokuwa wewe mwenyewe. Ni matumaini yangu utayakumbuka mambo haya ili yakusaidie kutofautisha tokeni halali na za kitapeli: + +- Tokeni za kitapeli huiga tokeni halali, zinaweza kutumia jina na alama sawa n.k. +- Tokeni za ulaghai _haziwezi_ kutumia anwani sawa ya mkataba. +- Chanzo bora cha anuani ya tokeni halali ni shirika linalomiliki tokeni hiyo. +- Ikishindikana, unaweza kutumia programu maarufu na za kuaminika kama vile [Uniswap](https://app.uniswap.org/#/swap) na [Blockscout](https://eth.blockscout.com/). diff --git a/public/content/translations/sw/guides/how-to-revoke-token-access/index.md b/public/content/translations/sw/guides/how-to-revoke-token-access/index.md new file mode 100644 index 00000000000..d8415f02bff --- /dev/null +++ b/public/content/translations/sw/guides/how-to-revoke-token-access/index.md @@ -0,0 +1,75 @@ +--- +title: Jinsi ya Kubatilisha mkataba erevu usifikie fedha zako za kripto +description: Muongozo wa jinsi ya kuondoa mkataba mahiri unaofikiwa kidhalimu +lang: sw +--- + +# Jinsi ya Kubatilisha mkataba erevu usifikie fedha zako za kripto + +Mwongozo huu utakufundisha jinsi ya kutazama orodha ya [smart contracts](/glossary/#smart-contract) zote ambazo umeziruhusu kufikia fedha zako na jinsi ya kuzighairi. + +Wakati mwingine wasanidi programu wadanganyifu huweka milango ya siri kwenye mikataba mahiri ambayo inaruhusu kupata fedha za watumiaji wasiojua, ambao huingiliana na mkataba huo mahiri. Kinachotokea mara kwa mara ni kwamba mifumo kama hiyo humwomba mtumiaji ruhusa ya kutumia **idadi isiyo na kikomo ya tokeni** kwa jaribio la kuokoa kiasi kidogo cha [gesi](/glossary/#gas) siku zijazo, lakini hii huja na hatari iliyoongezeka. + +Mara tu jukwaa linapokuwa na haki za ufikiaji zisizo na kikomo kwa tokeni kwenye [mkoba](/glossary/#wallet) yako, wanaweza kutumia tokeni hizo zote hata kama umetoa fedha zako kutoka kwenye jukwaa lao na kuzirudisha kwenye mkoba wako. Wafanya maovu bado wanaweza kufikia fedha zako na kuzitoa kuzipeleka hadi kwenye mikoba yao bila wewe kuwa na njia yoyote ya kuzirejesha. + +Ulinzi pekee ni kujiepusha kutumia miradi mipya ambayo haijajaribiwa, idhinisha kile unachohitaji tu, au futa mara kwa mara ruhusa ulizozitoa awali. Sasa, jinsi gani unaweza fanya ivyo? + +## Hatua 1: Tumia kifaa cha kubatilisha zana ya ufikiaji + +Kuna tovuti kadhaa zinazokuwezesha kuona na kubatilisha mikataba mahiri iliyounganishwa na anwani yako. Tembelea tovuti na unganisha mkoba wako: + +- [Etherscan](https://etherscan.io/tokenapprovalchecker) (Ethereum) +- [Blockscout](https://eth.blockscout.com/apps/revokescout) (Ethereum) +- [Revoke](https://revoke.cash/) (mitandao mingi) +- [Unrekt](https://app.unrekt.net/) (mitandao mingi) +- [EverRevoke](https://everrise.com/everrevoke/) (mitandao mingi) + +## Hatua 2: Unganisha mkoba wako + +Ukiwa tayari kwenye tovuti, bonyeza kwenye "Unganisha mkoba". Tovuti itakuletea wewe uunganishe mkoba wako. + +Hakikisha kuwa unatumia mtandao mmoja kwenye mkoba wako na tovuti. Utaona tu mikataba mahiri inayohusiana na mtandao uliochagua. Kwa mfano, kama unaunganisha Ethereum Mainnet, utaona tu mikataba ya Ethereum, na sio mikataba kutoka kwenye minyororo mingine kama Polygon. + +## Hatua 3: Chagua mkataba mahiri unaotaka kuubatilisha + +Unatakiwa kuona mikataba yote ambayo imeruhusiwa kuunganishwa na tokeni zako na kiasi chake cha matumizi. Tafuta ule unaotaka kusitisha. + +Kama hujui mkataba upi wa kuchagua, unaweza batilisha mikataba yote. Haitakuletea matatizo yoyote, lakini utahitaji kutoa ruhusa mpya tena wakati mwingine utakaposhirikiana na yoyote kati ya mikataba hii. + +## Hatua 4: Batilisha ruhusa ya kuweza kufikia fedha zako + +Mara tu unapobonyeza kubatilisha, unapaswa kuona pendekezo jipya la muamala kwenye mkoba wako. Hii ni ya kutarajiwa. Itabidi ulipe ada ili kufuta huko kufanikiwe. Kutegemea na mtandao, hii inaweza kuchukua kuanzia dakika moja hadi kadhaa ili kuchakatwa. + +Tunakushauri uonyeshe upya chombo cha kubatilisha ruhusa baada ya dakika chache na kuunganisha tena mkoba wako ili kuangalia mara mbili kama mkataba uliotolewa umepotea kutoka kwenye orodha. + +Tunapendekeza kamwe usiruhusu miradi ufikiaji usio na kikomo kwa tokeni zako na ughairi ruhusa zote za ufikiaji wa tokeni mara kwa mara. Kughairi ufikiaji wa tokeni kamwe hakupaswi kusababisha upotevu wa fedha, hasa ukitumia zana zilizoorodheshwa hapo juu. + +
+ + + + +
Unataka kujifunza zaidi?
+ + Angalia miongozo yetu mingine + +
+
+ +## Maswali yanayoulizwa mara kwa mara + +### Je, kubatilisha ufikiaji wa tokeni pia kunakomesha kusindika, kuweka kwa pamoja kwenye bwawa, kukopesha n.k? + +Hapana, haitaathiri mikakati yoyote ya [DeFi](/glossary/#defi) uliyonayo. Bado utabaki katika nafasi zako na kuendelea kupata zawadi n.k. + +### Je, kukata muungano wa mkoba kutoka kwenye mradi ni sawa na kuondoa ruhusa ya kutumia pesa zangu? + +Hapana, ukiondoa mkoba wako kwenye mradi, lakini tayari umetoa ruhusa ya kutumia tokeni, bado wanaweza kutumia tokeni hizo. Inakupasa kubatilisha ruhusa hiyo. + +### Ruhusa ya mkataba itakwisha lini? + +Hakuna tarehe ya mwisho wa matumizi kwenye ruhusa za mkataba. Kama utatoa ruhusa ya mkataba, zinaweza kutumika, hata miaka mingi baada ya kutolewa. + +### Kwa nini miradi huweka ruhusa ya matumizi ya tokeni isiyo na kikomo? + +Miradi mara nyingi hufanya hivi ili kupunguza idadi ya maombi yanayohitajika, ikimaanisha mtumiaji anapaswa kuidhinisha mara moja tu na kulipa ada ya muamala mara moja tu. Ingawa hii ni rahisi, inaweza kuwa hatari kwa watumiaji kuidhinisha bila uangalifu, hasa kwenye tovuti ambazo hazijathibitishwa na wakati au kukaguliwa. Baadhi ya mikoba hukuruhusu kuzuia mwenyewe kiasi cha tokeni zinazoidhinishwa ili kupunguza hatari yako. Wasiliana na mtoa huduma wa mkoba wako kwa maelezo zaidi. diff --git a/public/content/translations/sw/guides/how-to-swap-tokens/index.md b/public/content/translations/sw/guides/how-to-swap-tokens/index.md new file mode 100644 index 00000000000..493f3f384fa --- /dev/null +++ b/public/content/translations/sw/guides/how-to-swap-tokens/index.md @@ -0,0 +1,70 @@ +--- +title: Jinsi ya kubadili tokeni +description: Muongozo wa jinsi ya kubadilisha tokeni kwenye Ethereum. +lang: sw +--- + +# Jinsi ya kubadili tokeni + +Umechoshwa na kutafuta soko ambalo linaorodhesha tokeni zako zote uzipendazo? Unaweza kubadilishana tokeni nyingi kwa kutumia [masoko ya kubadilishana yasiyogatuliwa](/glossary/#dex). + +Kubadilishana tokeni kunahusisha ubadilishanaji wa mali mbili tofauti zilizopo kwenye mtandao wa Ethereum, kwa mfano kubadilishana ETH kwa DAI (tokeni ya [ERC-20](/glossary/#erc-20)). Mchakato huu ni wa haraka na bei nafuu. Utahitaji kuwa na mkoba wa kripto kubadilisha tokeni. + +**Vigezo vya Awali:** + +- kuwa na [mkoba wa kripto](/glossary/#wallet); kama huna, unaweza kufuata mwongozo huu kuhusu [jinsi ya kufungua akaunti ya Ethereum](/guides/how-to-create-an-ethereum-account/) +- weka fedha kwenye mkoba wako + +## 1. Unganisha mkoba wako kwenye soko la kubadilishana tokeni lililoondolewa mfumo wa kati (DEX) unalolipenda + +Baadhi ya masoko maarufu ya kubadilishana ni: + +- [Uniswap](https://app.uniswap.org/#/swap) +- [Sushiswap](https://www.sushi.com/swap) +- [1Inch](https://app.1inch.io/#/1/unified/swap/ETH/DAI) +- [Curve](https://www.curve.finance/dex/ethereum/swap/) + +Inavutia? Jifunze zaidi kuhusu [fedha zilizogatuliwa (DeFi)](/defi/) ni nini na jinsi aina hizi mpya za masoko ya kubadilishana zinavyofanya kazi. + +## 2. Chagua jozi ya tokeni unazotaka kubadilisha + +Kwa mfano, ETH na DAI. Hakikisha una fedha kati ya mojawapo ya tokeni hizo mbili. +![Kiolesura cha kawaida cha kubadilishana](./swap1.png) + +## 3. Ingiza kiasi cha tokeni unachotaka kubadilisha na bonyeza badilisha + +Soko la kubadilishana litahesabu kiotomatiki idadi ya tokeni utakazopata. + +![Kiolesura cha kawaida cha kubadilishana](./swap2.png) + +## 4. Thibitisha muamala + +Hakiki maelezo ya muamala. Kagua kiwango cha ubadilishaji na ada zingine zozote ili kuzuia mshangao mbaya. + +![Kiolesura cha kawaida cha kukagua muamala](./swap3.png) + +## 5. Subiri muamala uchakatwe + +Unaweza kuona maendeleo ya muamala kwenye kipelelezi cha kiambajengo chochote. Mchakato huu hautakiwi kuchukua muda zaidi ya dakika 10. + +Utapokea kiotomatiki tokeni ulizobadilisha kwenye mkoba wako mara tu muamala utakapochakatwa.
+ + + + +
Unataka kujifunza zaidi?
+ + Angalia miongozo yetu mingine + +
+
+ +## Maswali yanayoulizwa mara kwa mara + +### Je, ninaweza kubadilisha ETH kwa BTC kutoka kwenye mkoba wangu? + +Hapana, unaweza tu kubadilisha tokeni ambazo ni za asili ya mtandao wa Ethereum, kama vile ETH, tokeni za ERC-20 au NFTs. Unaweza tu kubadilisha aina za Bitcoin zilizofungwa ambazo zinapatikana kwenye Ethereum. + +### Slippage ni nini? + +Ni tofauti kati ya kiwango chako cha ubadilishaji unachotarajia na kiwango halisi. diff --git a/public/content/translations/sw/guides/how-to-use-a-bridge/index.md b/public/content/translations/sw/guides/how-to-use-a-bridge/index.md new file mode 100644 index 00000000000..3a4988307d3 --- /dev/null +++ b/public/content/translations/sw/guides/how-to-use-a-bridge/index.md @@ -0,0 +1,72 @@ +--- +title: Jinsi ya kuvusha tokeni kwenda safu ya namba 2 +description: Mwongozo unaoelezea jinsi ya kuhamisha ishara kutoka Ethereum hadi safu ya 2 kwa kutumia daraja. +lang: sw +--- + +# Jinsi ya kuvusha tokeni kwenda safu ya namba 2 + +Ikiwa kuna trafiki nyingi kwenye Ethereum, inaweza kuwa ghali. Suluhisho moja kwa hili ni kuunda "safu" mpya: yaani, mitandao tofauti ambayo inafanya kazi kwa njia zinazofanana na Ethereum yenyewe. Hizi zinazoitwa Tabaka 2 husaidia kupunguza msongamano na gharama kwa Ethereum kwa kuchakata miamala mingi zaidi kwa ada za chini, na kuhifadhi tu matokeo ya haya kwenye Ethereum kila baada ya muda fulani. Kwa hivyo, tabaka hizi za 2 hutuwezesha kufanya shughuli kwa kasi iliyoongezeka na gharama iliyopungua. Miradi mingi maarufu ya crypto inahamia safu ya 2 kwa sababu ya faida hizi. Njia rahisi zaidi ya kuhamisha tokeni kutoka Ethereum hadi safu ya 2 ni kutumia daraja. + +**Vigezo vya Awali:** + +- kuwa na mkoba wa crypto—kama huna, fuata mwongozo huu ili [kufungua akaunti ya Ethereum](/guides/how-to-create-an-ethereum-account/) +- weka fedha kwenye mkoba wako + +## 1. Amua ni mtandao wa safu ya 2 ungependa kutumia + +Unaweza kujifunza zaidi kuhusu miradi tofauti na viungo muhimu kwenye [ukurasa wetu wa safu ya 2](/layer-2/) + +## 2. Nenda kwenye daraja liliyochaguliwa + +Baadhi ya safu 2s maarufu ni: + +- [daraja la Arbitrum](https://portal.arbitrum.io/bridge?l2ChainId=42161) +- [daraja la Optimism](https://app.optimism.io/bridge/deposit) +- [daraja la Boba Network](https://hub.boba.network/) + +## 3. Unganisha kwenye daraja na mkoba wako + +Hakikisha kuwa mkoba wako umeunganishwa kwenye mtandao wa Ethereum Mainnet. Ikiwa sivyo, tovuti itakuhimiza kiotomatiki kubadili mitandao. + +![Kiolesura cha kawaida cha kuunganisha tokeni](./bridge1.png) + +## 4. Taja kiasi na uhamishe fedha + +Kagua kiasi ambacho utapata kwa kurudi kwenye mtandao wa safu ya 2 na ada ili kuepuka mshangao usio na furaha. + +![Kiolesura cha kawaida cha kuunganisha tokeni](./bridge2.png) + +## 5. Thibitisha muamala kwenye mkoba wako + +Utalazimika kulipa ada (inayoitwa [gesi](/glossary/#gas)) katika mfumo wa ETH kwa ajili ya kuchakata muamala. + +![Kiolesura cha kawaida cha kuunganisha tokeni](./bridge3.png) + +## 6. Subiri pesa zako zihamishwe + +Utaratibu huu haupaswi kuchukua zaidi ya dakika 10. + +## 7. Ongeza mtandao wa safu ya 2 uliochaguliwa kwenye mkoba wako (hiari) + +Unaweza kutumia [chainlist.org](http://chainlist.org) kupata maelezo ya RPC ya mtandao. Mara tu mtandao unapoongezwa na muamala kukamilika, unapaswa kuona tokeni kwenye mkoba wako.
+ + + + +
Unataka kujifunza zaidi?
+ + Angalia miongozo yetu mingine + +
+
+ +## Maswali yanayoulizwa mara kwa mara + +### “Itakuwaje kama nina fedha kwenye ubadilishaji? + +“Huenda ukaweza kutoa fedha moja kwa moja kwenda kwenye baadhi ya safu 2s kutoka kwenye ubadilishaji.” Angalia sehemu ya "Hamia safu ya 2" ya [ukurasa wetu wa Safu ya 2](/layer-2/) kwa maelezo zaidi. + +### “Je, naweza kurudi kwenye Ethereum mainnet baada ya kuhamisha tokeni zangu kwenda L2?” + +“Ndiyo, unaweza kila wakati kuhamisha fedha zako kurudi kwenye mainnet ukitumia daraja lile lile.” diff --git a/public/content/translations/sw/guides/how-to-use-a-wallet/index.md b/public/content/translations/sw/guides/how-to-use-a-wallet/index.md new file mode 100644 index 00000000000..176192b776a --- /dev/null +++ b/public/content/translations/sw/guides/how-to-use-a-wallet/index.md @@ -0,0 +1,91 @@ +--- +title: Jinsi ya kutumia pochi +metaTitle: Jinsi ya kutumia Pochi za Ethereum | Hatua kwa Hatua +description: Mwongozo unaoelezea jinsi ya kutuma, kupokea tokeni na kuunganisha kwa miradi ya web3. +lang: sw +--- + +# Jinsi ya kutumia pochi + +Pata maelezo ya jinsi ya kutumia vipengele vyote vya msingi vya pochi. Ikiwa bado huna, angalia [Jinsi ya kuunda akaunti ya Ethereum](/guides/how-to-create-an-ethereum-account/). + +## Fungua pochi yako + +Unapaswa kuona dashibodi ambayo itaonyesha salio lako na iwe na vitufe vya kutuma na kupokea tokeni. + +## Pokea sarafu za kidikitali + +Je! ungependa kupokea sarafu ya kidigitali kwenye pochi yako? + +Kila akaunti ya Ethereum ina anwani yake ya kupokea ambayo ni mlolongo wa kipekee wa nambari na barua. Anwani hufanya kazi kama nambari ya akaunti ya benki. Anwani za Ethereum zitaanza na "0x" kila wakati. “Unaweza kushirikisha anwani hii na mtu yeyote: ni salama kufanya hivyo.” + +Anwani yako ni kama anwani yako ya nyumbani: unahitaji kuwaambia watu ni nini ili wakupate. “Ni salama kufanya hivi, kwa sababu bado unaweza kufunga mlango wako wa mbele kwa ufunguo mwingine unaoudhibiti wewe pekee ili asiweze kuingia mtu yeyote, hata kama anajua unapoishi.” + +Unahitaji kumpa yeyote anayetaka kukutumia pesa na anwani yako ya umma. Programu nyingi za pochi hukuruhusu kunakili anwani yako au kuonyesha msimbo wa QR ili kuchanganua kwa matumizi rahisi. “Epuka kuandika anwani yoyote ya Ethereum kwa mkono.” Hii inaweza kusababisha makosa ya ukarani kwa urahisi na kupoteza pesa. + +“Programu tofauti zinaweza kutofautiana au kutumia lugha tofauti, lakini zinapaswa kukuongoza kupitia mchakato unaofanana ikiwa unajaribu kuhamisha fedha.” + +1. Fungua programu yako ya pochi. +2. “Bofya kwenye ‘Pokea’ (au chaguo linalofanana nalo kwa maneno).” +3. Nakili anwani yako ya Ethereum kwenye ubao wa kunakili. +4. Mpe mtumaji anwani yako ya kupokea ya Ethereum. + +## Tuma sarafu ya kidigitali + +Je, ungependa kutuma ETH kwa pochi nyingine? + +1. Fungua programu yako ya pochi. +2. Pata anwani ya kupokea na uhakikishe kuwa umeunganishwa kwenye mtandao sawa na mpokeaji. +3. Weka anwani ya kupokea au changanua msimbo wa QR ukitumia kamera yako ili usilazimike kuandika anwani kwa mkono. +4. Bofya kwenye kitufe cha "Tuma" kwenye pochi yako (au njia mbadala iliyo na maneno sawa). + +![Uga wa kutuma kwa anwani ya sarafu ya kidigitali](./send.png)
+ +5. “Mali nyingi, kama DAI au USDC, zipo kwenye mitandao mbalimbali.” Wakati wa kuhamisha tokeni za sarafu za kidigitali, hakikisha kwamba mpokeaji anatumia mtandao sawa na wewe, kwa kuwa hizi hazibadilishwi. +6. Hakikisha kuwa pochi yako ina ETH ya kutosha kulipia ada ya muamala, ambayo inatofautiana kulingana na hali ya mtandao. Pochi nyingi zitaongeza kiotomatiki ada iliyopendekezwa kwenye shughuli ambayo unaweza kuthibitisha. +7. Muamala wako ukishachakatwa, kiasi kinacholingana cha sarafu ya kidigitali kitaonekana kwenye akaunti ya mpokeaji. Hii inaweza kuchukua popote kutoka sekunde chache hadi dakika chache kulingana na kiasi gani mtandao unatumika kwa sasa. + +## Kuunganisha kwa miradi + +Anwani yako itakuwa sawa katika miradi yote ya Ethereum. Huhitaji kujiandikisha kibinafsi kwenye mradi wowote. Mara tu ukiwa na pochi, unaweza kuunganisha kwenye mradi wowote wa Ethereum bila maelezo yoyote ya ziada. Hakuna barua pepe au taarifa nyingine yoyote ya kibinafsi inahitajika. + +1. Tembelea tovuti ya mradi wowote. +2. Ikiwa ukurasa wa mwanzo wa mradi ni maelezo tuli ya mradi, unapaswa kubofya kitufe cha "Fungua Programu" kwenye menyu ambayo itakuelekeza hadi kwenye programu halisi ya wavuti. +3. “Mara tu ukiwa kwenye programu, bofya kwenye ‘Unganisha’.” + +![Kitufe kinachomruhusu mtumiaji kuunganisha kwenye tovuti kwa kutumia mkoba](./connect1.png) + +4. “Chagua pochi yako kutoka kwenye orodha ya chaguo zilizotolewa.” Ikiwa huwezi kuona pochi yako, inaweza kufichwa chini ya chaguo la "muunganisho wa pochi". + +![Kuchagua kutoka kwenye orodha ya mikoba ya kuunganisha nayo](./connect2.png) + +5. Thibitisha ombi la saini kwenye pochi yako ili kubaini muunganisho. **Kusaini ujumbe huu hakupaswi kuhitaji kutumia ETH yoyote**. +6. Ni hayo tu! Anza kutumia programu. Unaweza kupata baadhi ya miradi ya kuvutia kwenye ukurasa wetu wa [mfumo mtawanyo wa kimamlaka](/apps/#explore).
+ + + + +
Unataka kujifunza zaidi?
+ + Angalia miongozo yetu mingine + +
+
+ +## Maswali yanayoulizwa mara kwa mara + +### Ikiwa ninamiliki anwani ya ETH, nawezaje miliki anwani sawa kwenye blockchain zingine? + +“Unaweza kutumia anwani ile ile kwenye kiambajengo zote zinazolingana na EVM (ikiwa una pochi ya aina iliyo na kifungu cha urejeshaji.” Hii [orodha](https://chainlist.org/) itakuonyesha minyororo ya bloku ambazo unaweza kutumia na anwani sawa. Baadhi mlolongo wa vitalu, kama Bitcoin, kutekeleza seti tofauti kabisa ya Mtandao Kanuni na unahitaji anwani tofauti na muundo tofauti. Ikiwa una mkoba mzuri wa mkataba unapaswa kuangalia tovuti ya bidhaa zake kwa maelezo zaidi kuhusu viambajengo vinazotumika. + +### Je, ninaweza kutumia anwani ileile kwenye vifaa vingi? + +“Ndiyo, unaweza kutumia anwani ile ile kwenye vifaa vingi. Pochi kitaalamu ni kiolesura cha kukuonyesha salio lako na kufanya miamala, akaunti yako haihifadhiwi ndani ya pochi, bali kwenye kiambajengo. + +### Sijapokea sarafu ya kidigitali, ni wapi ninaweza kuangalia hali ya muamala? + +Unaweza kutumia [wachunguzi wa bloku](/developers/docs/data-and-analytics/block-explorers/) kuona hali ya muamala wowote kwa wakati halisi. Unachohitaji kufanya ni kutafuta anwani ya pochi yako au kitambulisho cha muamala. + +### Je, ninaweza kufuta au kurejesha miamala? + +“Hapana, mara tu muamala unapo thibitishwa, huwezi kuufuta.” diff --git a/public/content/translations/sw/guides/index.md b/public/content/translations/sw/guides/index.md new file mode 100644 index 00000000000..a3c81310213 --- /dev/null +++ b/public/content/translations/sw/guides/index.md @@ -0,0 +1,27 @@ +--- +title: Miongozo ya Ethereum +description: Mkusayinko wa miongozo ya kutekeleza yananoeleza mambo ya kimsingi kwa wanaoanza kutumia Ethereum. +lang: sw +--- + +# Miongozo ya Ethereum + +Ungependa kuanza safari yako ya Ethereum? Miongonzo yetu ya mazoezi ya vitendo yanatakuongoza hatua baada ya hatua jinsi ya kuanza, na itakurahisishia kujielekeza katika teknologia hii mpya. + +## Anza + +1. [Jinsi ya "kuunda" akaunti ya Ethereum](/guides/how-to-create-an-ethereum-account/) - Mtu yeyote anaweza kuunda mkoba bure. Mwongozo huu utakuonyesha pahali utakapoanza. + +2. [Jinsi ya kutumia mkoba](/guides/how-to-use-a-wallet/) - Jifunze jinsi ya kutuma na kupokea tokeni kwenye mkoba wako na jinsi ya kuunganisha mkoba kwenye miradi. + +## Misingi ya Usalama + +1. [Jinsi ya kubatilisha ufikiaji wa mkataba-erevu kwa fedha zako za crypto](/guides/how-to-revoke-token-access/) - Ikiwa utaona muamala ghafla kwenye mkoba wako ambao hukuanzisha, mwongozo huu utakufundisha jinsi ya kuzuia hilo lisitokee tena. + +2. [Jinsi ya kutambua tokeni tapeli](/guides/how-to-id-scam-tokens/) - Tokeni tapeli ni nini? Yanajifanya asili namna gani, utayambua na kujikinga na kuepuka kutapeliwa kivipi? + +## Utumizi wa Ethereum + +1. [Jinsi ya kuunganisha tokeni kwenye safu ya 2](/guides/how-to-use-a-bridge/) - Je, miamala ya Ethereum ni ghali sana? Kusudia kuelekeza shughuli za upanuzi wa Ethereum zinazoitwa Kiwango 2s. + +2. [Jinsi ya kubadilisha tokeni](/guides/how-to-swap-tokens/) - Je, unataka kubadilisha tokeni zako na nyingine tofauti? Mwongozo huu rahisi utakuonyesha jinsi ya kufanya hivyo. diff --git a/public/content/translations/sw/nft/index.md b/public/content/translations/sw/nft/index.md index 3b79861acbe..1112bd7c320 100644 --- a/public/content/translations/sw/nft/index.md +++ b/public/content/translations/sw/nft/index.md @@ -1,5 +1,6 @@ --- title: Tokeni zisizoweza kubadilishwa(NFTs) +metaTitle: Nini ni NFTs? | Faida na matumizi description: Muhtasari wa NFT kwenye Ethereum lang: sw template: use-cases @@ -14,28 +15,28 @@ summaryPoint3: Inaendeshwa na mikataba erevu kwenye mnyororo wa bloku wa Ethereu ## Nini ni NFTs? {#what-are-nfts} -Tokeni zisizoweza kubadilishwa(NFTs) ni tokeni ambazo **kila moja ni ya kipekee**. Kila NFT ina sifa tofauti (haziwezi kubadilishwa) na ni chache. Hii ni tofauti kutokana na tokeni kama [ETH](/glossary/#ether) au Ethereum nyinginezo ukizingatia tokeni kama USDC ambapo kila tokeni ni sawa na ina vipengele sawa('ya kujirudia'). Hutojali ni noti gani ya dola (au ETH) unayo kwenye pochi lako, kwa sababu zote zinafanana na zina thamani sawa. Hata hivyo, _unajali_ NFT unayomiliki, kwa sababu zote huwa na sifa zao za binafsi na unaweza kuzitofautisha kutoka kwa nyingine ('haziwezi kuigwa'). +NFT ni tokeni ambazo ni **za kipekee kivyake**. Kila NFT ina sifa tofauti (haziwezi kubadilishwa) na ni chache. Hii ni tofauti na tokeni kama vile [ETH](/glossary/#ether) au tokeni zingine zinazotumia Ethereum kama vile USDC ambapo kila tokeni inafanana na ina sifa sawa ('fungible'). Hutojali ni noti gani ya dola (au ETH) unayo kwenye pochi lako, kwa sababu zote zinafanana na zina thamani sawa. Hata hivyo, wewe _unajali_ ni NFT gani maalum unayomiliki, kwa sababu zote zina sifa za kibinafsi zinazozitofautisha na zingine ('non-fungible'). -Upekee wa kila NFT ni kuwezesha ishara ya vitu kama sanaa, vitu vinavyokusanywa ama mali isiyohamishika, ambapo kila NFT huwakilisha ulimwengu halisi ama bidhaa ya kidijitali. Umiliki wa mali uko wazi kuhakikishwa na umma kwenye [kiambajengo](/glossary/#blockchain) cha Ethereum. +Upekee wa kila NFT ni kuwezesha ishara ya vitu kama sanaa, vitu vinavyokusanywa ama mali isiyohamishika, ambapo kila NFT huwakilisha ulimwengu halisi ama bidhaa ya kidijitali. Umiliki wa rasilimali unaweza kuthibitishwa hadharani kwenye [blockchain](/glossary/#blockchain) ya Ethereum. -## Mtandao wa mali {#internet-of-assets} +## Mtandao wa rasilimali {#internet-of-assets} -Tokeni zisizoweza kuigwa na Ethereum husuluhisha shida zinazokuwepo kwenye mtandao leo. Kwa kuwa kila kitu kinakuwa cha kidijitali, kuna haja ya kuiga sifa za vitu halisi kama uhaba, upekee na ushahidi wa umiliki kwa njia ambayo umiliki audhibitiwi na shirika la kati. Kwa mfano, ukiwa na NFTs unaweza kumiliki faili la muziki wa mp3 kupitia programu mahususi kwa ajili ya Ethereum na isiyo shikana na kampuni ya aina yoyote ya muziki kama Spotify au Apple music. Unaweza kumiliki kishiriki-jina cha mtandao wa kijamii ambacho unaweza kuuza au kubadilisha, lakini **aiwezi chukuliwa moja kwa moja kutoka kwako** na mtoa jukwa. +Tokeni zisizoweza kuigwa na Ethereum husuluhisha shida zinazokuwepo kwenye mtandao leo. Kwa kuwa kila kitu kinakuwa cha kidijitali, kuna haja ya kuiga sifa za vitu halisi kama uhaba, upekee na ushahidi wa umiliki kwa njia ambayo umiliki audhibitiwi na shirika la kati. Kwa mfano, ukiwa na NFTs unaweza kumiliki faili la muziki wa mp3 kupitia programu mahususi kwa ajili ya Ethereum na isiyo shikana na kampuni ya aina yoyote ya muziki kama Spotify au Apple music. Unaweza kumiliki jina la mtandao wa kijamii ambalo unaweza kuuza au kubadilisha, lakini **haliwezi kuchukuliwa kutoka kwako kiholela** na mtoa huduma wa jukwaa. Hivi ndivyo mtandao wa NFT unafanya kazi ukilinganisha na mtandao ambao wengi wengi tunatumia leo... -### Ulinganisho {#nft-comparison} +### Mlinganisho {#nft-comparison} -| Mtandao wa NFT | Intaneti ya leo | -| ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- | --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- | -| **Unamiliki mali zako!** Wewe pekee ndio unaweza kuuza au kuzibadilisha. | **Ukikodisha mali zako** kwa baadhi ya mashirika na inaweza ikachukuliwa mja kwa moja kutoka kwako. | -| NFT zina **sifa za kipekee za kidijitlai**, hakuna NFT mbili zitakazofanana. | **Mara nyingi nakala haiwezi kutofautishwa** na ya asili. | -| Umiliki wa NFT unawekwa kwenye blockchain ili kila mtu kuweza**thibitisha hadharani**. | Upatikanaji wa rekodi za umiliki wa vitu vya kidijitali **unadhibitiwa na taasisi** - unapaswa kuamini wnachosema.". | -| NFT ni [mikataba erevu kwenye](/glossary/#smart-contract) Ethereum. Hii inamaana kuwa **zinaweza kutumika kwenye mikataba erevu mingine** na programu kwenye Ethereum! | Kampuni zenye bidhaa za kidigitali kawaida **huhitaji kuwa na "ukingo imara wa ulinzi wa miundo mbinu**". | -| **Waunda maudhui wanaweza kuuza kazi zao sehemu yoyote** na kufikia soko la ulimwengu mzima. | Waundaji wanategemea miundombinu na usambazaji wa majukwaa wanayotumia. Mara nyingi hili hufuata sheria na masharti na **vizuizi vya kijiografia**. | -| Watengenezaji wa NFT **wanaweza kuhifadhi haki za kazi** na mirabaha ya programu zao moja kwa moja kwenye mkataba wa tokeni zisizojirudia. | Majukwaa kama ya huduma za **kusikiliza muziki, yanapata faida nyingi kutoka kwenye mauzo**. | +| Mtandao wa NFT | Intaneti ya leo | +| ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ | --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- | +| **Unamiliki rasilimali zako!** Ni wewe tu unaweza kuziuza au kuzibadilisha. | **Unakodisha rasilimali** kutoka kwa shirika fulani na inaweza kuchukuliwa kutoka kwako. | +| NFTs ni **za kipekee kidijitali**, hakuna NFT mbili zinazofanana. | **Mara nyingi nakala haiwezi kutofautishwa** na ile ya asili. | +| Umiliki wa NFT huhifadhiwa kwenye blockchain ili mtu yeyote aweze **kuthibitisha hadharani**. | Upatikanaji wa rekodi za umiliki wa vitu vya kidijitali **unadhibitiwa na taasisi** – ni lazima uwaamini wanachosema. | +| NFT ni [mikataba-erevu](/glossary/#smart-contract) kwenye Ethereum. Hii inamaanisha **zinaweza kutumika kwa urahisi katika mikataba-erevu mingine** na programu kwenye Ethereum! | Kampuni zilizo na bidhaa za kidijitali kwa kawaida **huhitaji miundombinu yao wenyewe ya "bustani iliyozungushiwa ukuta"**. | +| Waumbaji wa **maudhui wanaweza kuuza kazi zao popote** na wanaweza kufikia soko la kimataifa. | Waundaji wanategemea miundombinu na usambazaji wa majukwaa wanayotumia. Hizi mara nyingi hutegemea masharti ya matumizi na **vikwazo vya kijiografia**. | +| Waumbaji wa NFT **wanaweza kubaki na haki za umiliki** juu ya kazi zao wenyewe, na kuweka mirabaha ya programu moja kwa moja kwenye mkataba wa NFT. | Majukwaa, kama vile huduma za **kutiririsha muziki, hubaki na faida kubwa zaidi kutokana na mauzo**. | ## NFT zinatumika kufanya nini? {#nft-use-cases} @@ -50,41 +51,41 @@ NFT hutumika kwa mambo mengi, ikiwa ni pamoja na: - kuzuia ufikiaji wa maudhui - ukataji tiketi - majina ya kikoa kwenye intaneti iliyogatuliwa -- dhamana katika [uchumi gatuzi](/glossary/#defi) +- dhamana katika [fedha zilizogatuliwa (DeFi)](/glossary/#defi) -Labda wewe ni msanii amabaye angependa kushiriki kazi yake kupitia NFT bila wewe kupoteza udhibiti ama kuwapa waamuzi faida zako. Wewe unaweza kutengeneza mkataba mpya na kuweka bayana hesabu ya NFT, vipengele vyao na kiungo chao kwa kazi mahususi ya sanaa. Kama msanii, **unaweza kuprogramu ndani ya mkataba-erevu mrabaha** unaofaa kulipwa (kwa mfano hamisha 5% ya bei ya mauzo kwa mwenye mkataba kila wakati tokeni inapohamishwa). Vile vile unaweza kuthibitisha kwamba wewe ndiwe umetengeneza NFT kwa sababu wewe ndiwe mmiliki wa [mkoba](/glossary/#wallet) iliyotuma mkataba huo. Wanunuzi wako wanaweza kuthibitisha kwa urahisi kwamba wao ndio wamiliki wa **NFT halisi** kutoka kwenye mkusanyiko wako kwa sababu pochi yao ya[anwani](/glossary/#address) ya mkoba zao inashirikishwa na tokeni kutoka kwenye mkataba wako. Wanaweza kuitumia katika mfumo wa ikologia ya Ethereum, inayoaminika kwa uhalisi wake. +Labda wewe ni msanii amabaye angependa kushiriki kazi yake kupitia NFT bila wewe kupoteza udhibiti ama kuwapa waamuzi faida zako. Wewe unaweza kutengeneza mkataba mpya na kuweka bayana hesabu ya NFT, vipengele vyao na kiungo chao kwa kazi mahususi ya sanaa. Kama msanii, **unaweza kupanga mirabaha utakayolipwa kwenye mkataba-erevu** (k.m., hamisha 5% ya bei ya mauzo kwa mmiliki wa mkataba kila wakati NFT inapohamishwa). Unaweza pia kuthibitisha kila wakati kuwa umeunda NFT kwa sababu unamiliki [mkoba](/glossary/#wallet) uliotumia mkataba. Wanunuzi wako wanaweza kuthibitisha kwa urahisi kuwa wanamiliki **NFT halisi** kutoka kwa mkusanyiko wako kwa sababu [anwani](/glossary/#address) ya mkoba wao inahusishwa na tokeni katika mkataba-erevu wako. Wanaweza kuitumia katika mfumo wa ikologia ya Ethereum, inayoaminika kwa uhalisi wake.
Chunguza, nunu au tengeneza sanaa ya NFT...
- Chunguza sanaa ya NFT + Gundua sanaa ya NFT
-Ama zingatia tiketi ya tukio ya mechi ijayo. Kama **mratibu wa matukio anavyoweza kuamua idadi ya tiketi za kuuza**, muundaji wa NFT anaweza kuamua idadi ya kuwepo kwa nakala za kazi yake. Wakati mwingine huwa na nakala za ziada, kama vile Tiketi 5000 za Kiingilio cha Jumla. Wakati mwingine nyingine zinachapishwa zinazofanana, ila kila moja ina tofauti ndogo na yenzake, kama vile tiketi yeneye nambari ya kiti. Hizi zinaweza kununuliwa na kuuzwa kutoka kwa mshirika mmoja mpaka kwa mwingine kusipokuwepo na ulipaji wa washikaji tiketi na wanunuzi watakuwa na uhakika wa tiketi halisi kwa kuangalia anwani ya mkataba huo. +Ama zingatia tiketi ya tukio ya mechi ijayo. Kama vile **mratibu wa tukio anavyoweza kuchagua ni tiketi ngapi za kuuza**, muumbaji wa NFT anaweza kuamua ni nakala ngapi zitakuwepo. Wakati mwingine huwa na nakala za ziada, kama vile Tiketi 5000 za Kiingilio cha Jumla. Wakati mwingine nyingine zinachapishwa zinazofanana, ila kila moja ina tofauti ndogo na yenzake, kama vile tiketi yeneye nambari ya kiti. Hizi zinaweza kununuliwa na kuuzwa kutoka kwa mshirika mmoja mpaka kwa mwingine kusipokuwepo na ulipaji wa washikaji tiketi na wanunuzi watakuwa na uhakika wa tiketi halisi kwa kuangalia anwani ya mkataba huo. -Kwenye ethereum.org tokeni zisizojirudia zinatumika kuonyesha kuwa watu wana maana nzuri ya kuchangia kupitia ripositi ya Github (programu tovuti, maandiko au kurekebisha chapisho...), tafsiri maudhui yetu, au uzuria simu za jamii yetu, na pia hata tunayo jina la tovuti yetu la tokeni zisizojirudia. Ukichangia kwenye ethereum.org, unaweza kuchukua tokeni isiyojirudia ya [POAP](/glossary/#poap). Mikutano mingine ya sarafu za kidijitali imetumia POAPs kama tiketi. [Zaidi juu ya uchangiaji](/contributing/#poap). +Katika ethereum.org, **NFTs hutumika kuonyesha kwamba watu wamechangia kwa dhati** kwenye hazina yetu ya Github (wamepanga tovuti, wameandika au kurekebisha makala...), wametafsiri maudhui yetu, au wamehudhuria simu zetu za jumuiya, na hata tuna jina letu la kikoa la NFT. Ukichangia ethereum.org, unaweza kudai [POAP](/glossary/#poap) NFT. Mikutano mingine ya sarafu za kidijitali imetumia POAPs kama tiketi. [Zaidi kuhusu kuchangia](/contributing/#poap). ![POAP za ethereum.org](./poap.png) -Tovuti hii pia inatumia jina mbadala la kikoa linaloendeshwa na NFT, **ethereum.eth**. Anwani yetu ya `.org` inasimamiwa na mfumo wa majina wa kati/jadi(DNS), wakati ethereum`.eth` imesajiliwa kwenye huduma za majina ya Ethereum (ENS). Na hii linamilikiwa na kuendeshwa na sisi. [Angalia rekodi zetu za ENS](https://app.ens.domains/name/ethereum.eth) +Tovuti hii pia ina jina mbadala la kikoa linaloendeshwa na NFT, **ethereum.eth**. Anwani yetu ya `.org` inasimamiwa na mtoa huduma wa mfumo wa majina ya kikoa (DNS), ambapo ethereum`.eth` imesajiliwa kwenye Ethereum kupitia Huduma ya Majina ya Ethereum (ENS). Na hii linamilikiwa na kuendeshwa na sisi. [Angalia rekodi yetu ya ENS](https://app.ens.domains/name/ethereum.eth) -[Zaidi juu ya ENS](https://app.ens.domains) +[Zaidi kuhusu ENS](https://app.ens.domains) ## NFT zinafanyaje kazi? {#how-nfts-work} -NFT, kama vitu vyovyote vya kidijitali kwenye kiambajengo cha Ethereum, zinatengenezwa kupitia programu ya kompyuta maalumu ya Ethereum inayoitwa "mkataba erevu" Mikataba hii inafuata sheria fulani, kama viwango vya [ERC-721](/glossary/#erc-721) au [ERC-1155](/glossary/#erc-1155), ambayo inaamua mikataba hii nini inaweza kufanya. +NFT, kama bidhaa zozote za kidijitali kwenye mnyororo wa bloku wa Ethereum, zinaundwa kupitia programu maalum ya kompyuta inyotegemea Ethereum, inayoitwa "mkataba erevu". Mikataba hii hufuata sheria fulani, kama vile viwango vya [ERC-721](/glossary/#erc-721) au [ERC-1155](/glossary/#erc-1155), ambavyo huamua kile ambacho mkataba unaweza kufanya. Mikataba erevu ya NFT zinaweza kufanya vitu vichache: -- **Unda NFT**: Inaweza kuunda NFTs. -- **Weka umiliki:** Itaendelea kufuatilia mtu anayemiliki NFT kwa kuunganisha na anwani maalumu ya Ethereum. -- **Ipe kila NFT namba ya utambulisho:** NFT ina namba ambayo inaifanya kuwa ya kipeee. Cha ziada, kikawaida kuna kuwa na baadhi ya taarifa (metadata) zinazo ambatanishwa nayo, inaelezea kitu kinachoiwakilisha tokeni isiyojirudia. +- **Unda NFTs:** Inaweza kutengeneza NFTs mpya. +- **Gawa Umiliki:** Hufuatilia ni nani anamiliki NFT zipi kwa kuzihusisha na anwani maalum za Ethereum. +- **Ipe Kila NFT Kitambulisho:** Kila NFT ina namba inayoifanya kuwa ya kipekee. Cha ziada, kikawaida kuna kuwa na baadhi ya taarifa (metadata) zinazo ambatanishwa nayo, inaelezea kitu kinachoiwakilisha tokeni isiyojirudia. Wakati mtu "anatengeneza" au "kuunda" NFT, kimsingi wanaiambia mkataba erevu kuwapa wao umiliki wa NFT husika. Taarifa hii inalindwa kwa usalama na kuhifadiwa na umma kwenye blockchain. @@ -92,23 +93,24 @@ Zaidi, muundaji wa mkataba anaweza ongeza sheria nyingine za ziada. Wanaweza dhi ### Usalama wa NFT {#nft-security} -Usalama wa Ethereum unakuja kutokana na [uthibitisho-wa-dhamana](/glossary/#pos). Mfumo huu umebuniwa ili uweze kuondoa vitendo ya kihasidi kiuchumi na basi kuifanya Ethereum sugu kwa uharibifu. Hii ndiyo inayofanya NFT kuwezekana. Mara tu [bloku](/glossary/#block) yenye muamala wako wa NFT [napokamilika](/glossary/#finality), inaweza kugharimu mshambulizi mamilioni ya ETH kuibadilisha. Mtu yeyote anayetumia programu ya Ethereum anaweza kujua haraka mambo yasiyofaa ya kuhitilafiana na NFT, na mtu huyu mbaya atatozwa malipo na kuondolewa. +Usalama wa Ethereum unatokana na [uthibitisho wa hisa](/glossary/#pos). Mfumo huu umebuniwa ili uweze kuondoa vitendo ya kihasidi kiuchumi na basi kuifanya Ethereum sugu kwa uharibifu. Hii ndiyo inayofanya NFT kuwezekana. Pindi [kizuizi](/glossary/#block) chenye muamala wako wa NFT [kitakapokamilishwa](/glossary/#finality) itamgharimu mshambulizi mamilioni ya ETH kukibadilisha. Mtu yeyote anayetumia programu ya Ethereum anaweza kujua haraka mambo yasiyofaa ya kuhitilafiana na NFT, na mtu huyu mbaya atatozwa malipo na kuondolewa. Maswala ya usalama yanayohusiana na NFT sana sana yanahusiana na utapeli wa kutumia barua pepe, hatari za mkataba-erevu au makosa ya mtumiaji (kama vile kuweka wazi funguo za siri) na hivyo kufanya usalam bora wa pochi uwe muhimu sana kwa wamiliki NFT. - Maelezo zaidi kuhusu usalama + Zaidi kuhusu usalama -## Soma zaidi {#further-reading} +## Masomo zaidi {#further-reading} -- [Mwongozo wa wanaoanza na NFT](https://linda.mirror.xyz/df649d61efb92c910464a4e74ae213c4cab150b9cbcc4b7fb6090fc77881a95d) – _Linda Xie, Januari 2020_ -- [Mfuatliliaji EtherscanNFT](https://etherscan.io/nft-top-contracts) +- [Mwongozo wa wanaoanza kuhusu NFTs](https://linda.mirror.xyz/df649d61efb92c910464a4e74ae213c4cab150b9cbcc4b7fb6090fc77881a95d) – _Linda Xie, Januari 2020_ +- [Kifuatiliaji cha NFT cha Etherscan](https://etherscan.io/nft-top-contracts) +- [Kifuatiliaji cha NFT cha Blockscout](https://eth.blockscout.com/tokens?type=ERC-721,ERC-1155,ERC-404) - [Kiwango cha tokeni cha ERC-721](/developers/docs/standards/tokens/erc-721/) - [Kiwango cha tokeni cha ERC-1155](/developers/docs/standards/tokens/erc-1155/) -- [Vifaa na programu maarufu za NFT](https://www.ethereum-ecosystem.com/blockchains/ethereum/nfts) +- [Programu na Zana Maarufu za NFT](https://www.ethereum-ecosystem.com/blockchains/ethereum/nfts) -## Rasilimali nyingine {#other-resources} +## Rasilimali zingine {#other-resources} - [NFTScan](https://nftscan.com/) diff --git a/public/content/translations/sw/payments/index.md b/public/content/translations/sw/payments/index.md new file mode 100644 index 00000000000..31c8ef8fada --- /dev/null +++ b/public/content/translations/sw/payments/index.md @@ -0,0 +1,208 @@ +--- +title: Malipo ya Ethereum +metaTitle: Malipo ya Ethereum +description: Maelezo ya malipo juu ya Ethereum +lang: sw +template: use-cases +emoji: ":frame_with_picture:" +sidebarDepth: 2 +image: /images/impact_transparent.png +alt: Nembo ya Eth kuonyeshwa pamoja na kupeana mikono. +summaryPoint1: Ulimwengu ambamo pesa hutiririka kwa uhuru kama habari +summaryPoint2: Wazi na wa kimataifa, kuwezesha shughuli bila mipaka kwa kila mtu +summaryPoint3: Malipo kupokea ndani ya dakika +--- + +Kila siku, mamilioni ya watu huona tatizo hilohilo: Kuhamisha pesa kutoka nchi moja hadi nyingine huchukua muda mrefu, +ghali pesa nyingi, na mara nyingi huvunja moyo. Mfanyakazi wa kujitegemea huko Bali ngojea kwa siku nyingi ili wateja kutoka huko Mji Mpya mteja. Hii inawaathiri hasa watu katika maeneo yenye miundombinu duni ya benki, na kufanya iwe vigumu kushiriki katika uchumi wa dunia. + +Hii si ndoto ya mbali—inafanyika leo kwenye Ethereum. Wakati taasisi za jadi za kifedha zimejenga mifumo imara ya malipo kwa miongo kadhaa, mara nyingi hubaki zikifungwa na mipaka, saa za kazi, na miundombinu ya kizamani. Ethereum inatoa mtindo mpya: jukwaa la kifedha la kimataifa, la saa 24/7 linalowezesha miamala ya papo hapo na inayoweza kuratibiwa kwa mtu yeyote aliye na intaneti. + +
+ +![Nembo ya Ethereum kwenye skrini ya kompyuta](./computer.png) +
+ +## Uhamishaji pesa: uhamisho wa kimataifa wa bei nafuu {#remittances} + +Kwa mamilioni ya watu wanaofanya kazi nje ya nchi, kutuma pesa nyumbani ni hitaji la mara kwa mara. Huduma za kawaida za utumaji pesa mara nyingi huambatana na ada za juu na muda mrefu wa kushughulikiwa. Ethereum inatoa mbadala unaovutia. + + + + + + + +## Upatikanaji wa sarafu za kimataifa {#access-to-global-currencies} + +Katika nchi nyingi, mfumuko wa bei ni tatizo kubwa, mara nyingi likifuatana na upatikanaji mdogo wa sarafu za kigeni. Watu walio katika hali hii wanatatizika kuhifadhi mali zao kwani wanalazimishwa kushikilia akiba inayopoteza thamani haraka. + +Jumuiya ya Ethereum imeunda **mfumo mbadala imara wa kifedha** ambao hautegemei sera za fedha au udhibiti wa taifa lolote. + +Watumiaji wa Ethereum wanaweza kutumia **sarafu zilizowambwa na fedha halisi—tokeni ambazo kwa kawaida huunganishwa na sarafu imara kama Dola ya Marekani**. Kwa kupata na kuweka akiba katika sarafu za kidijitali za kripto, watu wanaweza kujikinga na mfumuko mkubwa wa bei katika nchi zao, hivyo kusaidia kuhifadhi au hata kukuza uwezo wao wa kununua. Hii pia huwezesha malipo rahisi kwa bidhaa na huduma, kote ndani na kimataifa. + + +Zaidi juu ya sarafu imara + + +## Kununua bidhaa na malipo ya huduma {#buying-goods-and-payment-for-services} + +Biashara nyingi zinaanza kukubali ether (ETH) na sarafu nyingine za kidijitali kama malipo. Kwa mfano: + +- **Newegg:** Muuzaji maarufu wa bidhaa za elektroniki anakubali Ethereum kwa manunuzi katika nchi zilizochaguliwa. +- **Travala.com:** Jukwaa hili la kuhifadhi nafasi za usafiri linaruhusu watumiaji kulipia hoteli na safari za ndege kwa kutumia Ethereum. +- **Shopify:** Jukwaa hili maarufu la biashara ya mtandaoni ambalo hutumika kama jukwaa la kuendesha biashara, pia hukubali malipo ya bidhaa na huduma kwa kutumia Ethereum. +- **Sotheby's:** Shirika hili hufanya biashara ya sanaa nzuri na za mapambo, vito, na vitu vya kukusanywa na huruhusu malipo kwa kutumia Ethereum na sarafu nyingine za kidigitali. + +Nchi kama El Salvador na Jamhuri ya Afrika ya Kati zimepitisha sarafu za kidijitali za kripto kama malipo halali, ivyo kufungua njia ya kukubalika kwa upana zaidi kwa malipo ya Ethereum katika miamala ya kila siku. + +Katika nchi ambazo njia zao za malipo hazipo ulimwenguni kote, suluhisho za malipo zilizounganishwa na sarafu za kidijitali zimekuwa afueni kubwa. Malipo ya usajili kwa majukwaa kama Netflix, Spotify, na kozi za elimu sasa yamerahisishwa kupitia majukwaa ya malipo ya kidijitali kama Gnosis Pay na Paypal. + + + + +
Fungua akaunti yako ya Ethereum na programu ya mkoba wa kidijitali leo.
+ +Anza sasa + +
+ +
+ +## Lipa kwa kutumia kadi za kripto za kujihifadhi {#pay-with-self-custodial-crypto-cards} + +Kadi za kripto za kujihifadhi hufanya kazi kama kutumia mkoba wako mwenyewe badala ya kufungia pesa zako kwenye kuba la mtu mwingine. Ukiwa na kadi ya kawaida, benki au mlinzi hushikilia fedha zako na kuziachilia unapotumia. Ukiwa na kadi za kujihifadhi, unabaki na udhibiti wa mali zako wakati wote—bila mtu wa kati—huku ukiwa bado unaweza kugusa au kutelezesha kidole ili kulipia kahawa, mboga, au hata safari ya ndege. + +Kadi hizi huunganishwa moja kwa moja kwenye mikoba isiyo ya kihifadhi au akaunti za mkataba-erevu, na hivyo kuruhusu watumiaji kutumia ETH na stablecoins katika mazingira ya kila siku bila kuacha umiliki. Tofauti na kadi za kihifadhi, ambazo zinahitaji watumiaji kuweka fedha kwa mtu wa tatu, kadi za kujihifadhi huwezesha malipo ya ulimwengu halisi kama vile Visa na Mastercard huku zikihifadhi udhibiti wa onchain. + +### Mfano {#crypto-cards-examples} + +- **Kadi ya MetaMask:** Ikiunganishwa na mkoba wa MetaMask, kadi hii ya malipo ya Mastercard inaruhusu watumiaji kutumia ETH, stablecoins na tokeni nyingine zinazotumika. Inatumika na Apple Pay na Google Pay, inajumuisha zawadi za kurejeshewa pesa kwa njia ya kripto, na inatoa chaguo za kupata faida. + +- **Kadi ya Tuyo:** Kadi ya Visa inayotegemea mkataba-erevu ambayo hubadilisha kripto kiotomatiki kuwa USDC kwa matumizi popote pale Visa inapokubalika. Watumiaji hudumisha umiliki wa mali zao, wakiwa na ufikiaji wa vipengele vya faida, biashara, na matumizi. + +- **Gnosis Pay:** Kadi ya kwanza ya Visa ya kujihifadhi iliyounganishwa na akaunti erevu ya Gnosis Safe. Watumiaji hutumia kripto moja kwa moja kutoka kwenye mkoba wao bila ada ya gesi, FX, au ada ya kutoa fedha. Ugeuzaji binafsi wa kadi kupitia Ethereum Name Service (ENS) pia unatumika. + +- **Kadi ya Ether.Fi Cash:** Ikiunganishwa na itifaki ya kusimamisha ya ether.fi, kadi hii inaruhusu watumiaji kutumia pesa huku ETH yao ikiwa imesimamishwa. Malipo hushughulikiwa kupitia mikataba-erevu, huku umiliki binafsi ukidumishwa hata wakati wa matumizi. + +### Ulinganisho wa kadi za kripto za kujihifadhi {#crypto-card-custody-comparison} + +| **Kadi ya Kripto** | **Ya kujihifadhi** | **Zisizokua chini ya ulinzi** | **Dondoo muhimu** | +| ----------------------------- | :----------------: | :---------------------------: | ----------------------------------------------------------------------------------------- | +| Kadi ya MetaMask | ✅ | ✅ | Mkoba unabaki kwenye MetaMask; kutoa fedha kiotomatiki wakati wa malipo | +| Kadi ya Tuyo | ✅ | ✅ | Mkoba erevu hubadilisha kuwa USDC; mtumiaji anabaki na udhibiti | +| Gnosis Pay | ✅ | ✅ | Imeunganishwa na Gnosis Safe ya mtumiaji; hakuna mabadiliko ya umiliki wakati wa matumizi | +| Ether.Fi Cash | ✅ | ✅ | ETH inabaki imesimamishwa; mkataba-erevu unadhibiti ufikiaji wa matumizi. | + +> **Kumbuka:** "Ya kujihifadhi" inarejelea mikoba inayodhibitiwa na mtumiaji ambapo mtumiaji ana ufikiaji kamili na udhibiti wa fedha zake. +> "Isiyo ya kihifadhi" inarejelea mikoba ambapo fedha hudhibitiwa bila umiliki wa mtu wa tatu, mara nyingi kupitia mikataba-erevu. +> Ingawa kadi zote za kujihifadhi ni zisizo za kihifadhi, si kadi zote zisizo za kihifadhi ambazo ni za kujihifadhi. + +## Malipo madogo kwa tovuti na maajenti (x402) {#x402} + +[x402](https://www.x402.org/) ni kiwango huria cha malipo kinacholeta malipo ya asili kwa kila matumizi kwenye wavuti. Kwa kutumia [stablecoins](/stablecoins/) kwenye [mitandao ya layer 2 ya Ethereum](/layer-2/) ya gharama nafuu, kiwango cha x402 hufanya iwe nafuu kwa wanadamu na mashine kulipa moja kwa moja kwa kitendo kimoja, kama vile kusoma makala ya habari au kuita API, badala ya kudhibiti funguo za API, usajili, au "kulipa" kwa kutoa umakini kwa matangazo. + +- **Kuondoa vizuizi vya malipo na kuingia:** Badala ya kufungua akaunti na kushiriki taarifa za kibinafsi ili kusoma makala moja ya habari, mkoba wako unaweza kulipa senti chache zinazohitajika ili kuifungua. +- **Malipo kwa maajenti wa AI:** x402 huwezesha programu zinazojiendesha ("Maajenti wa AI") kulipia data na miito ya API wanayohitaji ili kufanya kazi, bila kuingiliwa na binadamu. + +### Jinsi kiwango cha malipo cha x402 kinavyofanya kazi {#x402-how} + +Mteja anapoomba rasilimali, seva hutuma msimbo wa hitilafu wa `402 Payment Required` pamoja na maelekezo ya malipo (bei, akaunti, na ni tokeni na minyororo gani inayotumika). + +- [Mkoba](/wallets/) wako hugundua ombi na kushughulikia malipo (mara nyingi kwa kubofya mara moja ili kuidhinisha, au kiotomatiki kwa kutumia posho iliyoidhinishwa awali) +- [Maajenti wa AI](/ai-agents/) wenye ufikiaji wa salio la mkoba lililoidhinishwa awali wanaweza kugundua bei kiotomatiki na kulipa papo hapo ili kupata data au huduma +- Mteja anahitaji kuwa na mojawapo ya stablecoins zinazotumika kwenye mkoba wake, lakini hahitaji kuwa na ETH yoyote kwa [gharama za gesi](/gas/) + +Hii inafungua uchumi mpya wa "mashine kwa mashine" ambapo maajenti wa AI wanaweza kununua rasilimali wao wenyewe, na ambapo huduma za API zinaweza kupatikana kwa ufanisi zaidi. + +Ujumbe uliotiwa saini kisha huwasilishwa kwa seva. Seva kwa kawaida hutumia [msaidizi wa x402](https://x402.gitbook.io/x402/core-concepts/facilitator) kushughulikia ugumu wa mnyororo wa bloku (kutuma muamala, kupata malipo, kuwezesha ada za gesi, n.k.), ambayo inamaanisha kuwa wasanidi programu wanaweza kukubali kwa urahisi malipo madogo ya kripto bila kudhibiti miundombinu ya malipo. + +## Malipo ya mshahara {#salary-payments} + +Kampuni nyingi zinazofikiria mbele sasa zinawapa wafanyakazi fursa ya kupokea mishahara yao, au sehemu yake, katika sarafu za kidijitali kama ether (ETH): + +- **Gipsybee:** ni shirika linalohusika na vifaa vya elektroniki, roboti, uundaji wa michezo, na huduma nyinginezo. Huwapa wafanyakazi wao uchaguzi wa kuweza kulipwa kwa Ethereum. +- **SC5:** Kampuni hii ya Kifini ilikuwa moja ya kampuni za kwanza kutoa mishahara kwa Bitcoin, ikifungua njia kwa mipangilio kama kulipwa kwa Ethereum. +- **Kampuni changa za Blockchain:** Kampuni nyingi katika uwanja wa blockchain kwa kawaida hutoa fursa za mshahara kwa sarafu za kidijitali za kripto kwa wafanyakazi wao. +- **DAOs:** Kutokana na umbile la kipekee na utofauti wa wachangiaji wa DAO, michango na mishahara mingi hutolewa kama malipo kwa kutumia sarafu za kidijitali za kripto. + +Mwenendo huu unawavutia hasa wafanyakazi wa mbali na wahamaji wa kidijitali ambao wanaweza kufaidika na malipo yasiyo na mipaka na viwango vya kubadilisha fedha vinavyoweza kuwa na manufaa. + +## Juhudi za Misaada ya Kimataifa {#global-relief-efforts} + +Mnamo Februari 2023, wakati matetemeko ya ardhi yaliyokuwa maharibifu yalipotokea nchini Uturuki na Syria, jumuiya ya kidijitali ya kimataifa ilichukua hatua. Kampeni mbalimbali zilianzishwa kukusanya fedha kwa ajili ya juhudi za misaada, ikionyesha uwezo wa Ethereum wakati wa majanga. Hata ingawa sarafu za kidijitali [hazitambuliwi kama njia halali](https://www.reuters.com/technology/no-more-kebabs-bitcoins-turkeys-crypto-payment-ban-looms-2021-04-28/) ya malipo nchini Uturuki, mamlaka [zilitoa ruhusa](https://x.com/haluklevent/status/1622913175409623041) kwa mashirika machache kukusanya michango. Baadhi ya mifano ikiwa: + +- [Refik Anadol](https://x.com/refikanadol/status/1622623521104089090): ni msanii maarufu wa kidijitali ambaye alianzisha kampeni ya kukusanya fedha. +- Nguvu ya DAO: [Anka Relief DAO](https://ankarelief.org/) na [Bankless DAO](https://x.com/banklessDAO) ziliungana na [Giveth](https://x.com/Giveth/status/1623493672149843969) kukusanya fedha. +- [Pak](https://cause.quest/), msanii maarufu wa mali za Kidijitali za kripto zisizoweza kubadilishwa kama picha, pia alichangia katika mradi huu. +- Hata mwanzilishi mwenza wa Ethereum, [Vitalik Buterin](https://cointelegraph.com/news/vitalik-buterin-donates-227k-to-help-earthquake-victims-in-turkey-syria)alitoa michango binafsi kwa kampeni nyingi. + +Matokeo ya haya? Zaidi ya dola milioni 6 zilikusanywa ndani ya siku chache, kama ilivyofuatiliwa na dashibodi ya [Dune](https://dune.com/davy42/turkiye-earthquake-donations) Dashibodi ya uchanganuzi. + +Pia kulikuwa na muda sawa wa kujibu kwa majanga yaliyotokea nchini India na Ukraine. Mwitikio huu wa haraka unaangazia faida muhimu ya malipo ya Ethereum, ambayo ni uwezo wa kukusanya haraka msaada wa kimataifa bila vikwazo vya kubadilisha sarafu, uhamisho mrefu wa benki, au ada kubwa mno. + +
+ +![Picha ya roboti ya Ethereum](./eth_robot.png) +
+ +## Ethereum zidi ya fedha za kawaida {#ethereum-vs-fiat} + +Ili kuthamini kikamilifu athari za malipo ya Ethereum, inafaa kulinganisha na sarafu za fedha za kawaida: + +| | **Ethereum** | **Bank za jadi** | +| ------------------------------ | -------------------------- | ----------------------------------------------------------- | +| **Kasi** | Sekunde hadi dakika | Masaa hadi siku | +| **Kufikia Ulimwengu** | Isiyo na mipaka, 24/7 | Kukabiliwa na vikwazo vya benki za kimataifa na saa za kazi | +| **Uwazi** | Uwazi kamili | Hutofautiana kulinagana na taasisi | +| **Uratibu** | Inaruhusu mikataba mahiri | Huishia tu kwenye miamala ya kawaida | +| **Udhibiti wa Mfumuko wa Bei** | Utoaji unaotabirika | Kukabiliwa na sera za benki kuu | +| **Ufikiaji** | Mtu yeyote mwenye intaneti | Kukabiliwa na vikwazo vya kitaifa na kimataifa | + +Kwa msingi wake, Ethereum ni jukwaa lililo gatuliwa ambalo huruhusu miamala salama, ya haraka, na ya uwazi. Hata hivyo, kuna mambo mengi yanayoifanya itofautiane na njia za malipo ya jadi. Hebu tuzame kidogo katika faida zinazofanya malipo ya Ethereum kuwa mabadiliko makubwa: + +### Uratibu {#programmability} + +Moja ya sifa za kipekee za Ethereum ni uwezo wake wa kusaidia mikataba mahiri. Mikataba mahiri ni mikataba inayojitekeleza yenyewe ikiwa na masharti yaliyoandikwa moja kwa moja kwenye msimbo. Hii inafungua ulimwengu wa uwezekano wa malipo yanayotekelezwa kiotomatiki, kulingana na masharti ambayo yanaweza kuboresha sana miamala kama: + +- Huduma za amana +- Malipo ya mara kwa mara +- Malipo yanayotegemea utendaji + +### Kasi {#speed} + +Unakumbuka mara ya mwisho uliposubiri siku kadhaa kwa uhamisho wa benki ya kimataifa kuingia? Mstari mrefu? Na fomu nyingi ulizohitaji kujaza? Kwa Ethereum, siku hizo zimepita zamani. Miamala kwenye mtandao wa Ethereum hukamilika ndani ya dakika chache, bila kujali mahali ambapo mtumaji na mpokeaji wanapatikana. Kwa sababu Ethereum haihitaji idhini, hakuna urasimu wa kisheria wakati wa kutuma fedha. Kasi hii ni muhimu sana katika hali zinazohitaji haraka, kama vile juhudi za misaada ya dharura. + +### Ada ndogo {#lower-fees} + +Ada za uhamisho wa fedha za kimataifa wa jadi wakati mwingine hupunguza kiasi kikubwa cha pesa inayotumwa, hasa unaposhughulika na miamala ya mamia ya dola. Miamala ya Ethereum, japokuwa sio bure, lakini huja na ada kidogo. Hii inamaanisha kuwa fedha zako nyingi zinafika mahali unapotaka, badala ya kuingia mifukoni mwa walanguzi. + +### Uwazi {#transparency} + +Kila muamala kwenye kiambajengo cha Ethereum hurekodiwa kwenye daftari la umma. Hii inamaanisha kuwa mtu yeyote anaweza kuthibitisha mienendo ya fedha, na kuifanya zanaa nzuri kwa ajili ya: + +- Mashirika ya hisani kuonyesha jinsi michango inavyotumika +- Biashara kuthibitisha malipo kwa wauzaji au wafanyakazi +- Watu binafsi kufuatilia shughuli zao za kifedha + +Kwa Ethereum, kila mtu anaweza kuona jinsi pesa zinavyosonga na jinsi gharama zinavyotekelezwa, tofauti na mashirika ya kawaida ambapo mengi ya haya hubaki bila kujulikana. + +
+ +![picha ya mtu anayotembea](./walking.png) +
+ +Wakati sarafu za fedha za kawaida zina faida ya kukubalika kote na utulivu, Ethereum inatoa manufaa ya kipekee ambayo yanaifanya kuwa chaguo la kuvutia kwa aina fulani za miamala. + +Kuanzia kuwezesha misaada ya haraka ya majanga hadi kuwawezesha wafanyakazi wa kimataifa, malipo ya Ethereum yanaandika sura mpya katika historia ndefu ya fedha. Ingawa bado kuna changamoto, faida za kipekee zinazotolewa na teknolojia hii zinaifanya kuwa chaguo la kuvutia kwa matumizi mbalimbali. + + + + +
Ni wakati wa kufungua akaunti yako ya Ethereum.
+ + Anza sasa! + +
+ +
diff --git a/public/content/translations/sw/prediction-markets/index.md b/public/content/translations/sw/prediction-markets/index.md new file mode 100644 index 00000000000..baa9076dfeb --- /dev/null +++ b/public/content/translations/sw/prediction-markets/index.md @@ -0,0 +1,88 @@ +--- +title: Masoko ya utabiri +lang: sw +template: use-cases +image: /images/use-cases/prediction-markets.png +sidebarDepth: 2 +summaryPoint1: Pokea motisha za kifedha ili kutoa utabiri sahihi +summaryPoint2: Utabiri wa hali ya juu kuhusu yajayo +buttons: + - content: Jifunze zaidi + toId: jinsi utabiri wa masoko + - content: Programu za kuchunguza + toId: tafuta utabiri wa soko + isSecondary: false +--- + +Utabiri wa masoko hutumia ujuzi na faida za kifedha wa umati kwa matukio yajayo. Wao hutoa taarifa mbalimbali za hali ya juu na walipata umaarufu Marekani 2024. chaguzi. + +## {#how-prediction-markets-work} + +Tofauti na mbinu za kitamaduni za utabiri zinazotegemea maoni ya wataalamu, sampuli ndogo za utafiti au data ya kihistoria, soko la utabiri hutumia fursa za kifedha za wakati halisi na hekima ya umma kutoa utabiri kuhusu tukio fulani kama vile uchaguzi, bei za fedha za kidijitali, matokeo ya michezo miongoni mwa mambo mengine + +Hii inaruhusu yoyote kutoa ushirikiano kwa matokeo maalumu kwa kufanya ahadi ya kifedha. +Kwa kuwezesha kamari kuhusu matukio ya ulimwengu halisi na kurekebisha bei kadri taarifa mpya zinapotokea, maoni yenye msingi madhubuti yanathaminiwa zaidi, na usahihi unaweza kulipwa. + +Kiurahisi, sababu wanaokamari wanaweza kufaidi kwa kuwa sahihi, soko la utabiri linaweza kutabiri matokeo kwa usahihi mkubwa. Soko la utabiri lililojengwa juu ya Blockchain linaonyesha mwonekano zaidi mwenye kusisimua, kwa sababu karibu mtu yeyote anaweza kushiriki katika utabiri na kupokea malipo ya sarafu thabiti au fedha za kidijitali. + +## Kwanini hili ni la muhimu? {#kwanini-hili-ni-la-muhimu?} + +Tofauti na utabiri wa kienyeji masoko ya utabiri hutumia teknolojia ya mnyororo wa vizuizi ni: + + + + + + + +Hata kama ni mchunguzi soko, unaweza changanua taarifa ambazo vinginevyo ni ngumu kupata. Fikiria hivi: + +1. Ubashiri huhusishwa na tukio maalum (k.m., Je, Beam Chain itapelekwa ifikapo 2030?). +2. Washiriki wa soko wana nunua na kuuza hisa kulingana na kujiamini matokeo yoyote. +3. Bei hubadilika washiriki wengi zaidi huwa na imani zao, kwa maarifa ya papo hapo. +4. Yoyote atakae bashiri sahihi hupata mapato kulingana na kiasi alichowekeza +5. Waangalizi wa soko wanaweza tumia taarifa wazi kutoa msingi wa utafiti au majadiliano. + +## Tafuta utabiri wa soko {#find-a-prediction-market} + +Kuna masoko kadhaa ya utabiri yenye mfumo wa Ethereum yanayopatikana. Kuna baadhi ya utabiri wa masoko unaojulikana sana leo: + + + + + + + +

Kuwa makini na hatari

+

Bashiri kile kilicho ndani ya uwezo wako na uwe makini na uraibu mbaya.

+
+ +
+ +
+ +## Vikwazo na madhara {#challenges-and-risks} + +Masoko ya utabiri kwenye mnyororo wa vizuizi hupata vikwazo athiri haki, kisheria, na usahihi. + +⚠️ **Udanganyifu wa Soko** – Wachezaji matajiri wanaweza kubadilisha matokeo kwa kufanya biashara bandia. +💧**Matatizo ya kifedha** – watumiaji kidogo ([uwezo mdogo wa kugharamia](https://www.investopedia.com/terms/t/thinmarket.asp)) yanaweza kupunguza kuaminika kwa soko. +🏛**Kukosa uwazi wa Kisheria** –Mamlaka za Serikali kuweka vikwazo kwenye baadhi ya majukwaa. + +Ili kupunguza matatizo haya, watengenezaji wa Ethereum wanafanya majaribio kwa suluhisho kama (utawala kwa masharti ya masoko ya utabiri) na uthibitishaji wa utambulisho usio na makao makuu. + +Kufanya majaribio na utabiri wa masoko +{#experimenting-with-prediction-markets} +---------------------------------------- + +Utabiri masoko umeleta mageuzi wa maamuzi kwenye wakati wa enzi ya kisasa. Kwa kutumia uwezo wa Ethereum, wao hutoa **njia za haki, wazi, na zenye malipo ya kutabiri mustakabali.** + +Kuna njia nyingi za kutumia zana za utabiri nje ya kupata faida ya kifedha. Kwa mfano, katika DevCon Improvement Proposal (DIP) ilipendekezwa kwamba waandaaji wa DevCon watumie masoko ya utabiri (prediction markets) ili kutarajia idadi ya mahudhurio ya matukio yao ya baadaye. + +ii ingesaidia waandaaji kubaini ni eneo gani lingesababisha tukio lenye mahudhurio makubwa zaidi, ikilinganishwa na eneo gani lingekuwa na nafasi kubwa zaidi ya kufikiwa kimataifa. Aida za haya humaanisha kwamba waandaaji wa DevCon wanaweza kuharakisha muda unaohitajika kuchuja sera nyingi za visa, upatikanaji wa uwanja wa ndege, na gharama ya maisha katika eneo hilo, huku wakikusanya data kuhusu maeneo ambayo walio na uwezekano wa kuhudhuria wangependa kwenda. + +## Masomo zaidi {#further-reading} + +[Kutoka masoko ya ubashiri hadi info finance](https://vitalik.eth.limo/general/2024/11/09/infofinance.html) - Vitalik Buterin +[Ustawishaji wa Soko la Ubashiri Lililogatuliwa kwenye Ethereum](https://blockchain.oodles.io/dev-blog/decentralized-prediction-market-development-ethereum/) +[Karatasi Nyeupe ya Mradi wa Augur](https://github.com/AugurProject/whitepaper) \ No newline at end of file diff --git a/public/content/translations/sw/privacy/index.md b/public/content/translations/sw/privacy/index.md new file mode 100644 index 00000000000..be3642857a4 --- /dev/null +++ b/public/content/translations/sw/privacy/index.md @@ -0,0 +1,97 @@ +--- +title: Faragha kwenye Ethereum +description: Zana na mbinu za kulinda faragha yako kwenye Ethereum +lang: sw +--- + +# Faragha kwenye Ethereum {#introduction} + +Faragha si muhimu tu kwa usalama wa kibinafsi, ni msingi wa uhuru na [mdhamini muhimu wa ugatuaji](https://vitalik.eth.limo/general/2025/04/14/privacy.html). Faragha huwapa watu uwezo wa kujieleza, kufanya miamala na wengine, na kupanga jumuiya kwa uhuru. Lakini kama minyororo yote ya bloku, leja ya umma ya Ethereum hufanya faragha kuwa changamoto. + +Ethereum ni ya uwazi kwa muundo. Kila kitendo cha kwenye mnyororo kinaonekana kwa yeyote anayeangalia. Wakati Ethereum inatoa matumizi ya jina bandia kwa kuunganisha shughuli zako na [ufunguo wa umma](/decentralized-identity/#public-key-cryptography) badala ya utambulisho halisi, mienendo ya shughuli inaweza kuchambuliwa ili kufichua taarifa nyeti na kuwatambua watumiaji. + +Kujenga zana za kuhifadhi faragha katika Ethereum kunaweza kusaidia watu, mashirika, na taasisi kuingiliana kwa usalama huku ikipunguza ufichuzi usio wa lazima. Hii inafanya mfumo ikolojia kuwa salama na wa vitendo zaidi kwa anuwai ya matukio ya utumiaji. + +## Faragha ya maandishi {#privacy-of-writes} + +Kwa chaguo-msingi, kila muamala ulioandikwa kwenye Ethereum ni wa umma na wa kudumu. Hii inajumuisha sio tu kutuma ETH, lakini pia kusajili majina ya ENS, kukusanya POAP, au kufanya biashara ya NFT. Vitendo vya kila siku kama malipo, upigaji kura, au uthibitishaji wa utambulisho vinaweza kufichua taarifa zako kwa wahusika wasiotarajiwa. Kuna zana na mbinu kadhaa ambazo zinaweza kusaidia kufanya haya yawe ya faragha zaidi: + +### Itifaki za kuchanganya (au "vichanganyaji") {#mixing-protocols} + +Vichanganyaji huvunja uhusiano kati ya watumaji na wapokeaji kwa kuweka miamala ya watumiaji wengi kwenye "kidimbwi" cha pamoja na kisha kuwaruhusu watu kutoa baadaye kwenda anwani mpya. Kwa kuwa amana na uondoaji huchanganywa pamoja, ni vigumu zaidi kwa waangalizi kuviunganisha. + +_Mifano: [PrivacyPools](https://docs.privacypools.com/), [Tornado Cash](https://tornado.cash/)_ + +### Vidimbwi Vilivyolindwa {#shielded-pools} + +Vidimbwi vilivyolindwa ni sawa na vichanganyaji lakini huruhusu watumiaji kushikilia na kuhamisha fedha kwa faragha ndani ya kidimbwi chenyewe. Badala ya kuficha tu uhusiano kati ya amana na uondoaji, vidimbwi vilivyolindwa hudumisha hali ya faragha inayoendelea, mara nyingi hulindwa kwa uthibitisho wa zero-knowledge. Hii inafanya iwezekanavyo kujenga uhamisho wa faragha, salio za faragha, na zaidi. + +_Mifano: [Railgun](https://www.railgun.org/), [Aztec](https://aztec.network/), Nightfall_ + +### Anwani za siri {#stealth-addresses} + +[Anwani ya siri](https://vitalik.eth.limo/general/2023/01/20/stealth.html) ni kama kumpa kila mtumaji P.O. ya kipekee, ya mara moja. sanduku ambalo ni wewe tu unaweza kufungua. Kila wakati mtu anakutumia sarafu ya kidigitali, huenda kwenye anwani mpya, kwa hivyo hakuna mtu mwingine anayeweza kuona kuwa malipo hayo yote ni yako. Hii huweka historia yako ya malipo kuwa ya faragha na ngumu kufuatilia. + +_Mifano: [UmbraCash](https://app.umbra.cash/faq), [FluidKey](https://www.fluidkey.com/)_ + +### Matukio mengine ya utumiaji {#other-use-cases} + +Miradi mingine inayochunguza maandishi ya faragha ni pamoja na [PlasmaFold](https://pse.dev/projects/plasma-fold) (malipo ya faragha) na mifumo kama [MACI](https://pse.dev/projects/maci) na [Semaphore](https://pse.dev/projects/semaphore) (upigaji kura wa faragha). + +Zana hizi hupanua chaguzi za kuandika kwa faragha kwenye Ethereum, lakini kila moja huja na maafikiano. Baadhi ya mbinu bado ni za majaribio, zingine huongeza gharama au ugumu, na zana zingine kama vichanganyaji zinaweza kukabiliwa na uchunguzi wa kisheria au wa kidhibiti kulingana na jinsi zinavyotumiwa. + +## Faragha ya usomaji {#privacy-of-reads} + +Kusoma au kuangalia habari yoyote kwenye Ethereum (k.m., salio la pochi yako) kawaida hupitia huduma kama vile mtoa huduma wako wa pochi, mtoa huduma wa nodi, au wachunguzi wa bloku. Kwa sababu unawategemea wakusomee mnyororo wa bloku, wanaweza pia kuona maombi yako pamoja na metadata kama anwani yako ya IP au eneo. Ukiendelea kuangalia akaunti ileile, taarifa hii inaweza kuunganishwa pamoja ili kuunganisha utambulisho wako na shughuli zako. + +Kuendesha nodi yako mwenyewe ya Ethereum kungezuia hili, lakini kuhifadhi na kusawazisha mnyororo kamili wa bloku bado ni ghali na si vitendo kwa watumiaji wengi, haswa kwenye vifaa vya mkononi. + +Baadhi ya miradi inayochunguza usomaji wa faragha ni pamoja na [Private Information Retrieval](https://hackmd.io/@brech1/ethereum-privacy-pir?utm_source=preview-mode&utm_medium=rec) (PIR, pata data bila kufichua kile unachotafuta), [zkID](https://hackmd.io/@brech1/ethereum-privacy-pir?utm_source=preview-mode&utm_medium=rec) (ukaguzi wa utambulisho wa faragha na uthibitisho wa zero-knowledge), [vOPRF](https://pse.dev/projects/voprf) (tumia akaunti za Web2 kwa jina bandia katika Web3), [vFHE](https://pse.dev/blog/zero-to-start-applied-fully-homomorphic-encryption-fhe-part-1) (hesabu data iliyosimbwa kwa njia fiche), na [MachinaIO](https://pse.dev/projects/machina-io) (ficha maelezo ya programu huku ukiweka utendaji). + +## Faragha kwa ajili ya kuthibitisha {#privacy-of-proving} + +Uthibitisho wa kuhifadhi faragha ni zana unazoweza kutumia kwenye Ethereum kuonyesha kuwa kitu ni kweli bila kufichua maelezo yasiyo ya lazima. Kwa mfano, unaweza: + +- Thibitisha una zaidi ya miaka 18 bila kushiriki tarehe yako kamili ya kuzaliwa +- Thibitisha umiliki wa NFT au tokeni bila kufichua pochi yako yote +- Thibitisha ustahiki wa uanachama, zawadi, au kura bila kufichua data nyingine za kibinafsi + +Zana nyingi za hizi hutegemea mbinu za kriptografia kama vile uthibitisho wa zero-knowledge, lakini changamoto ni kuzifanya ziwe na ufanisi wa kutosha kufanya kazi kwenye vifaa vya kila siku, zinazoweza kubebeka kwenye jukwaa lolote, na salama. + +Baadhi ya miradi inayochunguza faragha kwa ajili ya kuthibitisha ni pamoja na [Client Side Proving](https://pse.dev/projects/client-side-proving) (Mifumo ya kuthibitisha ya ZK), [TLSNotary](https://tlsnotary.org/), (uthibitisho wa uhalisi kwa data yoyote kwenye wavuti), [Mopro](https://pse.dev/projects/mopro) (uthibitisho wa upande wa mteja kwa simu), [Private Proof Delegation](https://pse.dev/projects/private-proof-delegation) (mifumo ya ugawaji ambayo huepuka dhana za uaminifu), na [Noir](https://noir-lang.org/) (lugha ya kompyuta ya faragha na inayoweza kuthibitishwa). + +## Faharasa ya Faragha {#privacy-glossary} + +**Kutokujulikana**: Kuwasiliana huku vitambulishi vyote vimeondolewa kabisa kwenye data yako, na kufanya iwe vigumu kufuatilia taarifa hadi kwa mtu binafsi + +**Usimbaji fiche**: Mchakato unaochanganya data ili mtu aliye na ufunguo sahihi pekee ndiye anayeweza kuisoma + +**[Usimbaji Fiche wa Homomorphic Kamili](https://pse.dev/blog/zero-to-start-applied-fully-homomorphic-encryption-fhe-part-1) (FHE)**: Njia ya kufanya hesabu moja kwa moja kwenye data iliyosimbwa kwa njia fiche, bila kuiharibu kamwe + +**[Ufichaji Usiotofautishwa](https://pse.dev/projects/machina-io) (iO)**: Mbinu za faragha zinazofanya programu au data zisiweze kueleweka huku zikiwa bado zinatumika + +**[Hesabu ya Vyama Vingi](https://pse.dev/blog/secure-multi-party-computation) (MPC)**: Mbinu zinazoruhusu pande nyingi kuhesabu matokeo pamoja bila kufichua data zao za faragha + +**Kriptografia Inayoweza Kupangwa**: Kriptografia inayobadilika, inayoendeshwa na sheria ambayo inaweza kubinafsishwa katika programu ili kudhibiti jinsi na wakati data inashirikiwa, kuthibitishwa, au kufichuliwa + +**Jina Bandia**: Kutumia misimbo au nambari za kipekee (kama anwani ya Ethereum) badala ya vitambulishi vya kibinafsi + +**Ufichuaji Teule**: Uwezo wa kushiriki tu kile kinachohitajika (k.m. kuthibitisha unamiliki NFT bila kufichua historia yako yote ya pochi) + +**Kutokuunganishwa**: Kuhakikisha vitendo tofauti kwenye mnyororo wa bloku haviwezi kuunganishwa tena na anwani ileile + +**Uwezo wa Kuthibitishwa**: Kuhakikisha wengine wanaweza kuthibitisha dai ni kweli, kama vile kuthibitisha muamala au uthibitisho kwenye Ethereum + +**Uwakilishi Unaoweza Kuthibitishwa**: Kugawa kazi—kama vile kutengeneza uthibitisho—kwa upande mwingine (k.m. pochi ya rununu inayotumia seva kwa kriptografia nzito) huku ukiwa bado unaweza kuthibitisha kuwa ilifanywa ipasavyo + +**[Uthibitisho wa Zero-Knowledge](/zero-knowledge-proofs/#why-zero-knowledge-proofs-are-important) (ZKPs)**: Itifaki za kriptografia zinazomruhusu mtu kuthibitisha taarifa ni kweli bila kufichua data msingi + +**ZK Rollup**: Mfumo wa kuongeza viwango unaokusanya miamala nje ya mnyororo na kuwasilisha uthibitisho wa uhalali kwenye mnyororo—sio ya faragha kwa chaguo-msingi, lakini huwezesha mifumo bora ya faragha (kama vidimbwi vilivyolindwa) kwa kupunguza gharama + +## Rasilimali {#resources} + +- [Wasimamizi wa Faragha wa Ethereum](https://pse.dev/) (PSE), maabara ya utafiti na maendeleo ya Msingi wa Ethereum inayolenga faragha kwa mfumo ikolojia +- [Web3PrivacyNow](https://web3privacy.info/), mtandao wa watu, miradi, na mashirika yanayolingana ambayo hulinda na kuendeleza haki za binadamu mtandaoni +- [WalletBeat](https://beta.walletbeat.eth.limo/wallet/summary/), tovuti ya ukadiriaji wa pochi za Ethereum inayolenga kutoa orodha pana ya pochi, utendaji wao, mazoea, na usaidizi kwa viwango fulani. +- [Zk-kit](https://zkkit.pse.dev/): Seti ya maktaba (algoriti, kazi za matumizi, na miundo ya data) ambayo inaweza kutumika tena katika miradi tofauti na itifaki za zero-knowledge. +- [Programu za Faragha](/apps/categories/privacy/) - Gundua orodha ya programu za faragha zilizoratibiwa zinazoendeshwa kwenye Ethereum. diff --git a/public/content/translations/sw/real-world-assets/index.md b/public/content/translations/sw/real-world-assets/index.md new file mode 100644 index 00000000000..da3d8e85bad --- /dev/null +++ b/public/content/translations/sw/real-world-assets/index.md @@ -0,0 +1,93 @@ +--- +title: Mali halisi za dunia (RWAs) +metaTitle: RWAs ni nini? Faida na matumizi ya Thamani halisiza Ulimwengu +description: Muhtasari wa Mali Halisi kwenye Ethereum +lang: sw +template: use-cases +emoji: ":house_buildings:" +image: /images/man-and-dog-playing.png +alt: Mwanamume na mbwa wanaocheza. +sidebarDepth: 2 +summaryPoint1: Njia ya kubadilisha bidhaa zenye thamani kuwa tokeni za kidijitali. +summaryPoint2: Sasa unaweza kumiliki sehemu za vitu vya kweli au mali, badala ya kununua mali yote au kitu. +summaryPoint3: Inaunganisha fedha za jadi na mfumo wa ikolojia wa blockchain. +--- + +Mali ya ulimwengu wa kweli (RWAs) ni ishara zinazowakilisha aina za utajiri, kama mali isiyohamishika, dhahabu, hisa, sanaa, mashine au mkusanyiko. Kuinua vitu hivi hutafsiri kwa fomu ya dijiti, ikiruhusu kugawanywa kati ya wamiliki wengi na kuifanya iwe rahisi kuzifanya. + +## RWAs ni nini? {#what-are-rwas} + +Baadhi ya RWA zinaonekana - vitu unaweza kuona na kugusa, kama baa za dhahabu au majengo ya kibiashara. Wengine hawaonekani, kama deni la serikali, mali ya kiakili, au usawa katika kampuni. + +Wakati wa kupunguzwa, mali hizi zinageuzwa kuwa vitengo vya thamani. Dhahabu iliyotolewa ni mfano mzuri wa jinsi hii inavyofanya kazi. Kampuni [Paxos](https://www.paxos.com/) hutafsiri baa za dhahabu 400-ndani ya ishara 400 kwenye Ethereum blockchain, kila moja inayoungwa mkono na aunzi moja ya dhahabu. Wamiliki wa ishara wanaweza kukomboa ishara zao kwa dhahabu wakati wowote. Hiyo pia ndio kesi ya ishara zilizonunuliwa kutoka kwa kampuni nyingine ya RWA, [Tether Gold](https://gold.tether.to/). + +Kila ishara inaweza kugawanywa katika sehemu ndogo hata. Tokeni za dhahabu za tether, kwa mfano, zinaweza kugawanywa katika sehemu ndogo kama 0.000001. + +Ishara za RWA hazina thamani yoyote ya ndani. Badala yake, zinaonyesha thamani ya kitu ambacho wanawakilisha, na kwa hivyo thamani ya ishara inabadilika pamoja na thamani ya bidhaa. + +## Je! Ni faida gani za RWAS? {#rwas-benefits} + + + + + + + + + + +## RWAs inafanyaje kazi? {#how-rwas-work} + +Wacha tuangalie mifano michache kutoka kwa mfumo wa ikolojia wa RWA: mali isiyohamishika, bidhaa za jadi za kifedha, na sanaa nzuri. + +### Kuwekeza katika mali isiyohamishika {#investing-in-real-estate} + +Sema kuwa unapenda kuwekeza katika mali isiyohamishika, lakini ununuzi wa mali nzima hauwezi kufikiwa. Badala yake, unaweza kununua RWAs kupitia mradi kama vile [RealT](https://realt.co/). Ishara zake zinawakilisha hisa katika kampuni ndogo ya dhima (LLC) iliyoundwa kushikilia hati ya mali. Wamiliki wa ishara hupokea mapato ya kukodisha kwa njia ya Stablecoins kulingana na sehemu wanayoshikilia; RealT anasema hadi sasa imerudisha dola milioni 15 za dola katika mapato ya jumla ya kukodisha kwa wawekezaji. + +Mradi mwingine kando ya mistari hiyo hiyo, [Maabara ya Kikundi](https://x.com/labsgroupio), inaruhusu watu kununua katika mali isiyohamishika iliyo na kiasi kidogo kama $ 100 USD. + +### Kuwekeza katika bidhaa za kifedha {#investing-in-financial-products} + +Miradi kadhaa hufunga ulimwengu wa fedha za jadi na fedha za madaraka (DeFi) kwa kuleta dhamana, hisa, vifungo na vyombo vingine vya kifedha kwenye blockchain. + +Kwa mfano, kampuni ya msingi wa Ethereum [Securitize](https://securitize.io/) inataalam katika kuashiria bidhaa za jadi za kifedha. Mnamo 2024, ilishirikiana na BlackRock kuzindua mfuko wa RWA. BlackRock anasema ina mpango wa hatimaye kuangazia dola trilioni 10 za mali yake: Mkurugenzi Mtendaji wake, Larry Fink, aliita ishara "kizazi kijacho kwa masoko". + +### Kuwekeza katika Sanaa Nzuri {#investing-in-fine-art} + +Kuna mifumo tofauti tofauti za uwekezaji mzuri wa sanaa. [Masterworks](https://www.masterworks.com/) hununua mchoro, huhifadhi kila kipande, na huuza hisa katika mfumo wa ishara. Inapanga baadaye kuuza mchoro na kusambaza faida kwa wamiliki wa ishara. + +Wamiliki wa ishara hawadhibiti uhifadhi au uuzaji wa baadaye wa mchoro. Badala yake, wanasimamia ni muda gani wanashikilia ishara zao, ambazo hupanda na kushuka kulingana na thamani ya sanaa. + +Wakati huo huo, Msajili wa Sanaa ya Dijiti ya Digital-msingi [Sanaa](https://www.artory.com/) inathibitisha ukweli wa kazi za sanaa na kurekodi umiliki wa zamani. + +### Kuwekeza katika mkusanyiko {#investing-in-collectibles} + +Kufikia sasa, mifano hii mingi inaonyesha jinsi ishara inaruhusu umiliki wa aina ya utajiri. Faida nyingine ya ishara ni kwamba inawezesha biashara ya vitu muhimu, kama vile mkusanyiko, kwenye soko la kimataifa. + +Mfano mmoja wa hii ni [ua](https://courtyard.io/), ambayo inaonyesha kadi za biashara -fikiria kadi za baseball, kadi za mpira wa miguu au kadi za Pokemon. Wamiliki wa kadi husafirisha kadi zao kwenye kituo salama cha kuhifadhi huko USA. The cards are minted as digital tokens and added to the owners’ wallets for trading on Courtyard’s marketplace. Ua unakubali tu kadi za kiwango cha juu: ndipo mtu wa tatu amethibitisha uhalisi wa kadi na kuipatia alama kulingana na hali yake, iwe imepunguka au pristine. + +Ua pia hutoa aina ya mpango wa kifalme. Kila wakati kadi inauzwa, mtu ambaye aliiga hupokea asilimia moja ya mapato. Waanzilishi wa kadi pekee ndio wanalipwa kwa njia hii. Wakati wowote, mmiliki anaweza kubadilisha kadi zao za dijiti kwa kadi za mwili, haijalishi ziko ulimwenguni. + +## Je! Ni mapungufu gani ya RWAS? {#rwas-limitations} + +Changamoto moja ya RWAs, katika hatua hii ya mapema, inajumuisha kuhakikisha uhusiano kati ya vitu vya kweli na uwakilishi wao wa dijiti. + +Bendera ya kijani ni wakati miradi ya RWA inapeana wawekezaji na dhibitisho la akiba -dhamana kwamba wao ni wamiliki wa kisheria wa vitu vya mwili vinaunga mkono ishara za dijiti. Fikiria Paxos, Tether Gold, au ua, iliyotajwa hapo awali, ambayo yote yanashikilia mali zao katika uhifadhi salama na inawapa wamiliki chaguo la kubadilisha ishara kwa sawa na mwili wake wakati wowote. + +Kizuizi kingine ni ikiwa umiliki wa ishara unatambuliwa na mifumo ya kisheria kote ulimwenguni. Kwa maneno mengine, je! Mikataba smart inaweza kutekelezwa katika korti ya sheria, au mmiliki wa ishara ya RWA inaweza kudai umiliki wa kitu halisi cha maisha? + +Baadhi ya watangulizi katika suala la kuanzisha mifumo ya kisheria haswa kutambua ishara ni pamoja na Singapore, Falme za Kiarabu, Hong Kong, na Uswizi, ambayo ilianzisha sheria mnamo 2021 ilipewa jina la 'blockchain' kudhibiti teknolojia kama vile. Jumuiya ya Ulaya imeanza mchakato wa kudhibiti RWAs, wakati huko Merika, Tume ya Usalama na Uuzaji inatarajiwa kutoa mwongozo juu ya RWAs wakati fulani. + +## Jifunze zaidi {#learn-more} + +Kuingia kwenye [mikataba ya smart](/smart-contracts/) au ujue zaidi juu ya darasa tofauti la ishara, [tokeni zisizo na fungi (NFT)](/nft/). + +## Masomo zaidi {#further-reading} + +- [Je! Mali ya mali ni nini](https://www.britannica.com/money/real-world-asset-tokenization) ya Britannica +- [Jinsi uwekaji ishara unavyobadilisha fedha na uwekezaji wa kimataifa](https://www.weforum.org/stories/2024/12/tokenization-blockchain-assets-finance/) kwenye World Economic Forum +- [Mambo ambayo wawekezaji wa kripto wanahitaji kujua kuhusu kuweka ishara kwenye mali za ulimwengu halisi](https://www.forbes.com/sites/irinaheaver/2024/03/14/what-crypto-investors-need-to-know-about-tokenizing-real-world-assets/) kwenye Forbes +- [Jinsi mikataba-erevu inavyofanya kazi na mnyororo wa bloku](https://www.britannica.com/money/how-smart-contracts-work) kwenye Britannica +- [Jinsi mali zenye ishara za ulimwengu halisi zinavyobadilisha DeFi](https://medium.com/coinmonks/how-tokenized-real-world-assets-are-transforming-defi-4e040f28732a) kwenye Medium +- [RWA ni nini katika kripto? Wajibu wake katika mnyororo wa bloku umeelezewa](https://www.bitdegree.org/crypto/tutorials/what-is-rwa-in-crypto) kwenye BitDegree +- [Sarafu za juu za mali za ulimwengu halisi (RWAs) leo kulingana na kiwango cha soko](https://www.forbes.com/digital-assets/categories/real-world-assets-rwa/) kwenye Forbes diff --git a/public/content/translations/sw/refi/index.md b/public/content/translations/sw/refi/index.md new file mode 100644 index 00000000000..bb66f75119f --- /dev/null +++ b/public/content/translations/sw/refi/index.md @@ -0,0 +1,81 @@ +--- +title: Fedha za Kuzalisha Upya (ReFi) +description: Muhtasari wa ReFi na matumizi yake ya sasa. +lang: sw +template: use-cases +emoji: ":recycle:" +sidebarDepth: 2 +image: /images/future_transparent.png +alt: "" +summaryPoint1: Mfumo wa uchumi mbadala uliojengwa kwa kanuni endelevu +summaryPoint2: Jaribio la kutumia Ethereum kutatua migogoro ya uratibu wa kiwango cha kimataifa kama vile mabadiliko ya tabianchi. +summaryPoint3: Zana ya kuongeza kwa kiasi kikubwa rasilimali za manufaa ya kiikolojia kama vile salio za kaboni zilizothibitishwa. +--- + +## ReFi ni nini? {#what-is-refi} + +**Fedha za Kuzalisha Upya (ReFi)** ni seti ya zana na mawazo yaliyojengwa juu ya [minyororo ya bloku](/glossary/#blockchain), ambayo yanalenga kuunda chumi ambazo zinajizalisha upya, badala ya zile za uchimbaji au unyonyaji. Hatimaye, mifumo ya uchimbaji humaliza rasilimali zilizopo na kuporomoka; bila mifumo ya kuzalisha upya, hukosa ustahimilivu. ReFi inafanya kazi kwa dhana kwamba uundaji wa thamani ya kifedha lazima utenganishwe na uchimbaji usiokuwa endelevu wa rasilimali kutoka kwenye sayari yetu na jamii zetu. + +Badala yake, ReFi inalenga kutatua matatizo ya kimazingira, kijumuiya, au kijamii kwa kuunda mizunguko ya kuzalisha upya. Mifumo hii huunda thamani kwa washiriki huku ikinufaisha mifumo ikolojia na jamii kwa wakati mmoja. + +Moja ya misingi ya ReFi ni dhana ya uchumi wa kuzalisha upya iliyoanzishwa na John Fullerton wa Capital Institute. Alipendekeza [kanuni nane zinazohusiana](https://capitalinstitute.org/8-principles-regenerative-economy/) ambazo ni msingi wa afya ya kimfumo: + +![Kanuni nane zinazohusiana](refi-regenerative-economy-diagram.png) + +Miradi ya ReFi hutimiza kanuni hizi kwa kutumia [mikataba-erevu](/glossary/#smart-contract) na programu za [fedha zilizogatuliwa (DeFi)](/glossary/#defi) ili kuhimiza tabia za kuzalisha upya, k.m., kurejesha mifumo ikolojia iliyoharibika, na kuwezesha ushirikiano mkubwa katika masuala ya kimataifa kama vile mabadiliko ya tabianchi na upotevu wa bioanuwai. + +ReFi pia inaingiliana na harakati za [sayansi iliyogatuliwa (DeSci)](/desci/), ambayo hutumia Ethereum kama jukwaa la kufadhili, kuunda, kukagua, kutambua mchango, kuhifadhi na kusambaza maarifa ya kisayansi. Zana za DeSci zinaweza kuwa muhimu kwa kuendeleza viwango na mbinu zinazoweza kuthibitishwa za kutekeleza na kufuatilia shughuli za kuzalisha upya kama vile kupanda miti, kuondoa plastiki baharini, au kurejesha mfumo ikolojia ulioharibika. + + + +## Uwekaji tokeni wa salio za kaboni {#tokenization-of-carbon-credits} + +**[Soko la hiari la kaboni (VCM)](https://climatefocus.com/so-what-voluntary-carbon-market-exactly/)** ni utaratibu wa kufadhili miradi inayotoa athari chanya iliyothibitishwa kwenye utoaji wa kaboni, aidha kwa kupunguza utoaji unaoendelea, au kuondoa gesi joto ambazo tayari zimetolewa angani. Miradi hii hupokea rasilimali inayoitwa "salio za kaboni" baada ya kuthibitishwa, ambazo wanaweza kuziuza kwa watu binafsi na mashirika yanayotaka kusaidia hatua dhidi ya mabadiliko ya tabianchi. + +Mbali na VCM, pia kuna masoko kadhaa ya kaboni yaliyoagizwa na serikali ('masoko ya utiifu') ambayo yanalenga kuweka bei ya kaboni kupitia sheria au kanuni ndani ya mamlaka maalum (k.m., nchi au kanda), yakidhibiti ugavi wa vibali vitakavyogawiwa. Masoko ya utiifu huwahamasisha wachafuzi ndani ya mamlaka yao kupunguza utoaji, lakini hayawezi kuondoa gesi joto ambazo tayari zimetolewa. + +Licha ya maendeleo yake katika miongo ya hivi karibuni, VCM inaendelea kukumbwa na masuala mbalimbali: + +1. Ukwasi uliogawanyika sana +2. Taratibu za miamala zisizo wazi +3. Ada za juu +4. Kasi ndogo sana ya biashara +5. Ukosefu wa uwezo wa kuongezeka + +Kuhamisha VCM kwenda kwenye **soko jipya la kaboni la kidijitali (DCM)** lenye msingi wa mnyororo wa bloku kunaweza kuwa fursa ya kuboresha teknolojia iliyopo ya kuthibitisha, kufanya miamala na kutumia salio za kaboni. Minyororo ya bloku huruhusu data inayoweza kuthibitishwa hadharani, ufikiaji kwa watumiaji mbalimbali, na ukwasi zaidi. + +Miradi ya ReFi hutumia teknolojia ya mnyororo wa bloku kupunguza matatizo mengi ya soko la jadi: + +- **Ukwasi umejilimbikizia katika idadi ndogo ya mabwawa ya ukwasi** ambayo yanaweza kufanyiwa biashara na yeyote kwa uhuru. Mashirika makubwa pamoja na watumiaji binafsi wanaweza kutumia mabwawa haya bila kutafuta wauzaji/wanunuzi wenyewe, ada za ushiriki, au usajili wa awali. +- **Miamala yote hurekodiwa kwenye minyororo ya bloku ya umma**. Njia ambayo kila salio la kaboni hupitia kutokana na shughuli za kibiashara inaweza kufuatiliwa milele mara tu inapopatikana katika DCM. +- **Kasi ya muamala ni karibu ya papo hapo**. Kupata kiasi kikubwa cha salio za kaboni kupitia masoko ya zamani kunaweza kuchukua siku au wiki, lakini hili linaweza kufanikiwa kwa sekunde chache katika DCM. +- **Shughuli za kibiashara hufanyika bila wasuluhishi**, ambao hutoza ada za juu. Salio za kaboni za kidijitali zinawakilisha upungufu mkubwa wa gharama zikilinganishwa na salio za jadi. +- **DCM inaweza kuongezeka** na inaweza kukidhi mahitaji ya watu binafsi na mashirika ya kimataifa kwa pamoja. + +### Vipengele muhimu vya DCM {#key-components-dcm} + +Vipengele vinne vikuu vinaunda mandhari ya sasa ya DCM: + +1. Sajili kama vile [Verra](https://verra.org/project/vcs-program/registry-system/) na [Gold Standard](https://www.goldstandard.org/) huhakikisha kuwa miradi inayounda salio za kaboni ni ya kuaminika. Pia huendesha hifadhidata ambamo salio za kaboni za kidijitali hutoka na zinaweza kuhamishwa au kutumika (kustaafishwa). + +Kuna wimbi jipya la miradi ya kibunifu inayojengwa kwenye minyororo ya bloku ambayo inajaribu kutoa changamoto kwa makampuni yaliyokuwepo katika sekta hii. + +2. Madaraja ya kaboni, a.k.a. viweka tokeni, hutoa teknolojia ya kuwakilisha au kuhamisha salio za kaboni kutoka kwa sajili za jadi hadi kwenye DCM. Mifano mashuhuri ni pamoja na [Toucan Protocol](https://toucan.earth/), [C3](https://c3.app/), na [Moss.Earth](https://moss.earth/). +3. Huduma zilizounganishwa hutoa salio za kuepuka na/au kuondoa kaboni kwa watumiaji wa mwisho ili waweze kudai manufaa ya kimazingira ya salio na kushiriki na ulimwengu msaada wao kwa hatua dhidi ya mabadiliko ya tabianchi. + +Baadhi kama [Klima Infinity](https://www.klimadao.finance/infinity) na [Senken](https://senken.io/) hutoa miradi mbalimbali iliyotengenezwa na wahusika wengine na kutolewa chini ya viwango vilivyoimarishwa kama Verra; wengine kama [Nori](https://nori.com/) hutoa tu miradi maalum iliyotengenezwa chini ya kiwango chao cha salio la kaboni, ambacho wanakitoa na ambacho wana soko lao maalum. + +4. Misingi na miundombinu ya msingi inayowezesha kuongezeka kwa athari na ufanisi wa mnyororo mzima wa ugavi wa soko la kaboni. [KlimaDAO](http://klimadao.finance/) hutoa ukwasi kama manufaa ya umma (kuruhusu yeyote kununua au kuuza salio za kaboni kwa bei ya wazi), huhimiza ongezeko la uwezo wa masoko ya kaboni na ustaafishaji kwa zawadi, na hutoa zana zinazofaa kwa mtumiaji na zinazoweza kushirikiana ili kupata data kuhusu, pamoja na kupata na kustaafisha, aina mbalimbali za salio za kaboni zilizowekewa tokeni. + +## ReFi zaidi ya masoko ya kaboni {#refi-beyond} + +Ingawa kwa sasa kuna msisitizo mkubwa katika masoko ya kaboni kwa ujumla na hasa katika kuhamisha VCM kwenda DCM ndani ya eneo hili, neno "ReFi" halihusu kaboni pekee. Rasilimali zingine za kimazingira zaidi ya salio za kaboni zinaweza kuendelezwa na kuwekewa tokeni, jambo ambalo litamaanisha athari zingine hasi za nje pia zinaweza kuwekewa bei ndani ya safu za msingi za mifumo ya kiuchumi ya siku zijazo. Zaidi ya hayo, kipengele cha kuzalisha upya cha mfumo huu wa kiuchumi kinaweza kutumika katika maeneo mengine, kama vile ufadhili wa bidhaa za umma kupitia majukwaa ya ufadhili wa kipeo cha pili kama [Gitcoin](https://gitcoin.co/). Mashirika yaliyojengwa juu ya wazo la ushiriki wazi na usambazaji sawa wa rasilimali humwezesha kila mtu kuelekeza pesa kwenye miradi ya programu huria, pamoja na miradi ya kielimu, kimazingira, na inayoendeshwa na jamii. + +Kwa kuhamisha mwelekeo wa mtaji kutoka kwenye vitendo vya uchimbaji kuelekea kwenye mtiririko wa kuzalisha upya, miradi na makampuni yanayotoa manufaa ya kijamii, kimazingira, au kijumuiya—na ambayo yanaweza kushindwa kupata ufadhili katika fedha za jadi—yanaweza kuanza na kuzalisha athari chanya za nje kwa jamii kwa haraka na urahisi zaidi. Kuhamia kwenye mtindo huu wa ufadhili pia hufungua mlango kwa mifumo ya kiuchumi iliyo jumuishi zaidi, ambapo watu wa demografia zote wanaweza kuwa washiriki hai badala ya kuwa watazamaji tu. ReFi inatoa maono ya Ethereum kama utaratibu wa kuratibu hatua juu ya changamoto za kuwepo zinazokabili spishi zetu na viumbe vyote kwenye sayari yetu—kama safu ya msingi ya dhana mpya ya kiuchumi, ikiwezesha mustakabali jumuishi na endelevu zaidi kwa karne zijazo. + +## Masomo ya ziada kuhusu ReFi + +- [Muhtasari wa juu wa sarafu za kaboni na nafasi yake katika uchumi](https://www.klimadao.finance/resources/the-vision-of-a-carbon-currency) +- [The Ministry for the Future, riwaya inayoonyesha jukumu la sarafu inayoungwa mkono na kaboni katika kupambana na mabadiliko ya tabianchi](https://en.wikipedia.org/wiki/The_Ministry_for_the_Future) +- [Ripoti ya kina ya Kikosi Kazi cha Kuongeza Masoko ya Hiari ya Kaboni](https://www.iif.com/Portals/1/Files/TSVCM_Report.pdf) +- [Ingizo la Faharasa ya CoinMarketCap la Kevin Owocki na Evan Miyazono kuhusu ReFi](https://coinmarketcap.com/academy/glossary/regenerative-finance-refi) diff --git a/public/content/translations/sw/restaking/index.md b/public/content/translations/sw/restaking/index.md new file mode 100644 index 00000000000..ca5dc4f6f15 --- /dev/null +++ b/public/content/translations/sw/restaking/index.md @@ -0,0 +1,188 @@ +--- +title: Kuweka Dhamana Tena +metaTitle: Kuweka dhamana tena ni nini? | Manufaa na matumizi ya kuweka dhamana tena +description: Tumia ETH iliyowekwa dhamana ili kulinda huduma zingine zilizogatuliwa na upate zawadi za ziada. +lang: sw +template: use-cases +emoji: ":recycle:" +image: /images/use-cases/restaking.png +alt: Uwawakilishi wa picha ya kuweka dhamana tena kwenye Ethereum. +sidebarDepth: 2 +summaryPoint1: Tumia ETH iliyowekwa dhamana ili kulinda huduma zingine zilizogatuliwa na upate zawadi za ziada. +buttons: + - content: Kuweka dhamana tena ni nini? + toId: what-is-restaking + - content: Inafanyaje kazi? + toId: how-does-restaking-work + isSecondary: false +--- + +Mtandao wa Ethereum hulinda thamani ya mabilioni ya dola 24/7, 365. Vipi? + +Watu kote ulimwenguni hufunga (au “huweka dhamana”) [ether (ETH)](/eth/) kwenye mikataba-erevu ili kuendesha programu inayochakata miamala ya Ethereum na kulinda mtandao wa Ethereum. Kwa malipo, wanapata zawadi ya ETH zaidi. + +Kuweka dhamana tena ni teknolojia iliyoundwa kwa ajili ya [waweka dhamana](/staking/) ili kueneza usalama huu kwa huduma zingine, programu, au mitandao. Kwa malipo, wanapata zawadi za ziada za kuweka dhamana tena. Hata hivyo, pia wanaweka ETH yao iliyowekwa dhamana katika hatari zaidi. + +**Kuweka dhamana tena kumelezeewa kwa dakika 18** + + + +## Kuweka dhamana tena ni nini? {#what-is-restaking} + +Kuweka dhamana tena ni wakati waweka dhamana wanatumia ETH yao ambayo tayari imewekwa dhamana ili kulinda huduma zingine zilizogatuliwa. Kwa malipo, waweka dhamana tena wanaweza kupata zawadi za ziada kutoka kwa huduma hizo zingine juu ya zawadi zao za kawaida za kuweka dhamana kwa ETH. + +Huduma zilizogatuliwa zilizolindwa na uwekaji dhamana tena zinajulikana kama "Huduma Zinazothibitishwa Kikamilifu" (AVSs). +Kwa njia sawa na vile waweka dhamana wengi wa ETH huendesha programu ya uthibitishaji ya Ethereum, waweka dhamana tena wengi huendesha programu maalum ya AVS. + +
+ + + + +

Ni vizuri kujua

+

Ingawa "Huduma Zinazothibitishwa Kikamilifu" (AVSs) ndiyo inayojulikana zaidi, mifumo tofauti ya kuweka dhamana tena inaweza kutumia majina mengine kwa huduma zilizogatuliwa wanazosaidia kulinda, kama vile "Huduma Zinazothibitishwa Kiotomatiki," "Huduma Salama Zilizosambazwa," au "Mitandao."

+
+
+
+ +## Kuweka dhamana dhidi ya kuweka dhamana tena {#staking-vs-restaking} + +| Kuweka dhamana | Kuweka Dhamana Tena | +| -------------------------------- | ------------------------------------------------------------------ | +| Pata zawadi za ETH | Pata Zawadi za ETH + zawadi za AVS | +| Hulinda mtandao wa Ethereum | Hulinda mtandao wa Ethereum + AVS | +| Hakuna kiwango cha chini cha ETH | Hakuna kiwango cha chini cha ETH | +| Kiwango cha chini cha hatari | Kiwango cha hatari kutoka chini hadi juu | +| Muda wa kutoa unategemea foleni | Muda wa kutoa unategemea foleni + kipindi cha kutenganisha dhamana | + +## Kwa nini tunahitaji kuweka dhamana tena? {#why-do-we-need-restaking} + +Fikiria dunia mbili; moja yenye uwekaji dhamana tena na moja isiyo nayo. + + + +Katika dunia hii yenye uwekaji dhamana tena, AVS na mweka dhamana wote hunufaika kwa kuweza kupatana na kubadilishana usalama kwa zawadi za ziada. + +
+ + + + + +

Faida iliyoongezwa ya kuweka dhamana tena

+

AVS zinaweza kumwaga rasilimali zao zote katika kujenga na kutangaza huduma zao, badala ya kukengeushwa na ugatuzi na usalama.

+
+
+
+ +## Kuweka dhamana tena hufanyaje kazi? {#how-does-restaking-work} + +Kuna taasisi kadhaa zinazohusika katika uwekaji dhamana tena — kila moja ina jukumu muhimu. + +| **Istilahi** | **Maelezo** | +| --------------------------------- | ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ | +| **Mifumo ya kuweka dhamana tena** | Mfumo wa kuweka dhamana tena ni huduma inayounganisha AVS, waweka dhamana wa ETH, na waendeshaji. Wanaunda mifumo iliyotawanywa kwa waweka dhamana ili waweke dhamana tena ETH yao, na masoko ambapo waweka dhamana, AVS, na waendeshaji wanaweza kupatana. | +| **Waweka dhamana tena wa asili** | Watu wanaoweka dhamana ETH yao kwa kuendesha wathibitishaji wao wa Ethereum wanaweza kuunganisha ETH yao iliyowekwa dhamana kwenye mfumo wa kuweka dhamana tena, ikijumuisha EigenLayer na wengine, ili kupata zawadi za kuweka dhamana tena juu ya zawadi za wathibitishaji wa ETH. | +| | | +| **Waweka dhamana tena wa ukwasi** | Watu wanaoweka dhamana ETH yao kupitia mtoa huduma wa kuweka dhamana kwa ukwasi wa tatu, kama Lido au Rocket Pool, hupata Tokeni za Kuweka Dhamana kwa Ukwasi (LSTs) zinazowakilisha ETH yao iliyowekwa dhamana. Wanaweza kuweka dhamana tena LST hizi ili kupata zawadi za kuweka dhamana tena huku wakiweka ETH yao ya asili ikiwa imewekwa dhamana. | +| | | +| **Waendeshaji** | Waendeshaji huendesha programu ya kuweka dhamana tena ya AVS, wakifanya kazi za uthibitishaji ambazo kila AVS inahitaji. Waendeshaji kwa kawaida ni watoa huduma wa kitaalamu wanaohakikisha mambo kama vile muda wa kufanya kazi na utendaji. Kama waweka dhamana tena wasio waendeshaji, waendeshaji hutumia ETH iliyowekwa dhamana ili kulinda AVS, lakini waendeshaji pia hupokea zawadi za ziada kama malipo ya kazi yao. | +| | | +| **AVS** | Hizi ni huduma zilizogatuliwa — kama vile viashiria bei, madaraja ya tokeni, na mifumo ya data — zinazopokea usalama kutoka kwa waweka dhamana tena na kutoa zawadi za tokeni kama malipo. | + +
+ + + + + +

Ni vizuri kujua

+

Waweka dhamana tena wa asili na wa ukwasi mara nyingi hukabidhi ETH yao iliyowekwa dhamana kwa mwendeshaji, badala ya kuendesha programu ya kulinda AVS wenyewe.

+

Kwa njia hii hawahitaji kuwa na wasiwasi juu ya mahitaji magumu ya kiufundi kutoka kwa AVS, ingawa wanapokea kiwango cha chini cha zawadi kuliko waendeshaji.

+
+
+
+ +## Ni mifano gani ya kuweka dhamana tena? {#what-are-some-examples-of-restaking} + +Ingawa ni wazo jipya, miradi michache imeibuka kuchunguza uwezekano wa kuweka dhamana tena. + + + +
+ + + + + +

Tahadhari ya jina lisilo sahihi

+

Baadhi ya watu huchanganya "kuweka dhamana tena" na kukopesha na kukopa LST katika DeFi. Zote mbili hutumia ETH iliyowekwa dhamana, lakini kuweka dhamana tena kunamaanisha kulinda AVS, sio tu kupata mavuno kwenye LST.

+
+
+
+ +## Ninaweza kutengeneza kiasi gani kutokana na kuweka dhamana tena? {#how-much-can-i-make-from-restaking} + +Ingawa AVS hutoa viwango tofauti, Tokeni za Kuweka Dhamana Tena kwa Ukwasi (LRTs) kama eETH hukupa wazo la kiasi unachoweza kutengeneza. Kwa njia sawa unavyopata LST kama stETH kwa kuweka dhamana ETH yako, unaweza kupata LRT kama eETH kwa kuweka dhamana tena stETH. Tokeni hizi hupata zawadi za kuweka dhamana kwa ETH na za kuweka dhamana tena. + +**Ni muhimu kutambua hatari za kuweka dhamana tena. Zawadi zinazowezekana zinaweza kuvutia, lakini hazina hatari.** + +## Ni hatari gani za kuweka dhamana tena? {#what-are-the-risks-of-restaking} + +| **Hatari** | **Maelezo** | +| --------------------------------------------- | ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ | +| **Adhabu (au “slashing”)** | Kama ilivyo kwa uwekaji dhamana wa ETH, ikiwa waweka dhamana tena/waendeshaji watakuwa nje ya mtandao, watadhibiti ujumbe au kujaribu kuharibu mtandao, hisa zao zinaweza kupunguzwa (slashed) (kuchomwa) kwa kiasi au kabisa. | +| **Uwekaji kati** | Ikiwa waendeshaji wachache watatawala sehemu kubwa ya uwekaji dhamana tena wanaweza kuwa na ushawishi mkubwa kwa waweka dhamana tena, AVS na hata mifumo ya kuweka dhamana tena. | +| **Mwitikio mfululizo** | Ikiwa mweka dhamana tena anapata adhabu ya 'slashing' wakati akilinda AVS nyingi, hii inaweza kupunguza usalama kwa AVS zingine, na kuziweka katika hatari. | +| **Upatikanaji wa haraka wa fedha** | Kuna muda wa kusubiri (au "kipindi cha kutenganisha dhamana") kwa ajili ya kutoa ETH iliyowekwa dhamana tena kwa hivyo huenda usiwe na ufikiaji wa haraka kila wakati. | + +
+ + + + + +

Mwanzilishi mwenza wa Ethereum anaandika…

+

+ Vitalik, mwanzilishi mwenza wa Ethereum, alionya kuhusu hatari zinazoweza kutokea za kuweka dhamana tena katika chapisho la blogu la 2021 liitwalo Usizidishe Makubaliano. +

+
+
+
+ +## Jinsi ya kuanza na kuweka dhamana tena? {#how-to-get-started-with-restaking} + +| 🫡 Wanaoanza | 🤓 Watumiaji wa Juu | +| ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- | -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- | +| 1. Weka dhamana ETH kwenye mifumo kama Lido au Rocket Pool ili upate LST. | 1. Weka dhamana ETH yako kama mthibitishaji kwenye Ethereum. | +| 2. Tumia LST hizo kuanza kuweka dhamana tena kwenye huduma ya kuweka dhamana tena. | 2. Linganisha huduma za kuweka dhamana tena kama EigenLayer, Symbiotic na zingine. | +| | 3. Fuata maagizo ya kuunganisha mthibitishaji wako kwenye mkataba-erevu wa kuweka dhamana tena. | + +
+ + + + + +

Kuweka Dhamana kwa Ethereum : Inafanyaje kazi?

+ + Jifunze Zaidi + +
+
+
+ +## Ya hali ya juu {#advanced} + + + +## Masomo zaidi {#further-reading} + +1. [ethereum.org - Mwongozo wa kuweka dhamana kwa ETH](https://ethereum.org/en/staking/) +2. [Ledger Academy - Kuweka Dhamana Tena kwa Ethereum ni Nini?](https://www.ledger.com/academy/what-is-ethereum-restaking) +3. [Consensys - EigenLayer: Itifaki ya Kuweka Dhamana Tena Iliyogatuliwa ya Ethereum Imefafanuliwa](https://consensys.io/blog/eigenlayer-decentralized-ethereum-restaking-protocol-explained) +4. [Vitalik Buterin - Usizidishe makubaliano ya Ethereum](https://vitalik.eth.limo/general/2023/05/21/dont_overload.html) +5. [Cointelegraph - EigenLayer ni nini? Itifaki ya kuweka dhamana tena ya Ethereum imefafanuliwa](https://cointelegraph.com/explained/what-is-eigenlayer-ethereums-restaking-protocol-explained) +6. [utafiti wa crypto wa a16z - EigenLayer: Uongezaji wa Kipengele kisicho na Ruhusa kwa Ethereum na Sreeram Kannan](https://www.youtube.com/watch?v=-V-fG4J1N_M) +7. [Junion - EigenLayer Imefafanuliwa: Kuweka dhamana tena ni nini?](https://www.youtube.com/watch?v=5r0SooSQFJg) +8. [The Block - Dashibodi ya Data ya Kuweka dhamana tena](https://www.theblock.co/data/decentralized-finance/restaking) diff --git a/public/content/translations/sw/roadmap/account-abstraction/index.md b/public/content/translations/sw/roadmap/account-abstraction/index.md new file mode 100644 index 00000000000..9c8127c0389 --- /dev/null +++ b/public/content/translations/sw/roadmap/account-abstraction/index.md @@ -0,0 +1,71 @@ +--- +title: Ubora wa akaunti +description: Muhtasari wa mipango ya Ethereum ya kufanya akaunti za watumiaji kuwa rahisi na salama zaidi +lang: sw +summaryPoints: + - Uondoaji wa akaunti hurahisisha zaidi kuunda pochi za mikataba mahiri + - Pochi za mikataba mahiri hurahisisha zaidi kudhibiti ufikiaji wa akaunti za Ethereum + - Vifunguo vilivyopotea na vilivyofichuliwa vinaweza kurejeshwa kwa kutumia nakala za akiba nyingi +--- + +# Uondoaji wa akaunti {#account-abstraction} + +Watumiaji wengi waliopo huingiliana na Ethereum kwa kutumia **[akaunti zinazomilikiwa na nje (EOAs)](/glossary/#eoa)**. Hii inapunguza jinsi watumiaji wanaweza kuingiliana na Ethereum. Kwa mfano, inafanya kuwa vigumu kufanya miamala na inahitaji watumiaji kuweka salio la ETH kila wakati ili kulipa ada za miamala. + +Uondoaji wa akaunti ni njia ya kutatua matatizo haya kwa kuwaruhusu watumiaji kupanga kwa urahisi usalama zaidi na hali bora ya utumiaji kwenye akaunti zao. Hii inaweza kutokea kwa [kuboresha EOAs](https://eips.ethereum.org/EIPS/eip-7702) (EIP-7702) ili ziweze kudhibitiwa na mikataba-erevu. Pia kuna njia nyingine inayohusisha kuongeza [mfumo wa pili, tofauti wa muamala](https://eips.ethereum.org/EIPS/eip-4337) (EIP-4337) ili kufanya kazi sambamba na itifaki iliyopo. Bila kujali njia, matokeo ni ufikiaji wa Ethereum kupitia pochi za mikataba mahiri, ambazo zinatumika kama sehemu ya itifaki iliyopo au kupitia mtandao wa shughuli za ziada. + +Pochi za mikataba mahiri hufungua faida nyingi kwa mtumiaji, zikiwemo: + +- fafanua sheria zako za usalama zinazonyumbulika +- okoa akaunti yako ukipoteza funguo +- shiriki usalama wa akaunti yako kwenye vifaa au watu binafsi unaoaminika +- kulipa gesi ya mtu mwingine, au mtu mwingine alipe yako +- shughuli za kundi pamoja (k.m., kuidhinisha na kutekeleza ubadilishanaji mara moja) +- fursa zaidi kwa dapps na watengenezaji wa pochi kuvumbua matumizi ya watumiaji + +Manufaa haya hayaungwi mkono moja kwa moja leo kwa sababu ni akaunti zinazomilikiwa na nje ([EOAs](/glossary/#eoa)) pekee ndizo zinaweza kuanzisha miamala. EOAs ni jozi muhimu za umma na za kibinafsi. Wanafanya kazi kama hii: + +- ikiwa una ufunguo binafsi unaweza kufanya _chochote_ kulingana na sheria za mashine halisi ya ethereum (EVM) +- ikiwa huna ufunguo binafsi, huwezi kufanya _chochote_. + +Ukipoteza funguo zako haziwezi kurejeshwa, na funguo zilizoibiwa huwapa wezi ufikiaji wa papo hapo wa pesa zote kwenye akaunti. + +Mikoba ya mikataba mahiri ni suluhisho la matatizo haya, lakini leo ni vigumu kupanga kwa sababu mwishowe, mantiki yoyote wanayotekeleza inapaswa kutafsiriwa katika seti ya shughuli za EOA kabla ya kusindika na Ethereum. Uondoaji wa akaunti huwezesha mikataba mahiri kuanzisha shughuli yenyewe, ili mantiki yoyote ambayo mtumiaji angependa kutekeleza iweze kuwekwa kwenye mkoba mahiri wa mkataba yenyewe na kutekelezwa kwenye Ethereum. + +Hatimaye, uondoaji wa akaunti huboresha usaidizi wa pochi za mikataba mahiri, na kuzifanya ziwe rahisi kuunda na salama kutumia. Kwa uondoaji wa akaunti, watumiaji wanaweza kufurahia manufaa yote ya Ethereum bila kuhitaji kuelewa teknolojia ya msingi. + +## Zaidi ya maneno ya mbegu {#beyond-seed-phrases} + +Akaunti za leo zinalindwa kwa kutumia funguo za faragha zinazokokotolewa kutoka kwa vifungu vya maneno. Mtu yeyote aliye na idhini ya kufikia kifungu cha mbegu anaweza kugundua kwa urahisi ufunguo wa faragha unaolinda akaunti na kupata ufikiaji wa mali yote inayolinda. Ikiwa ufunguo wa faragha na maneno ya mbegu yamepotea, vipengee haviwezi kufikiwa kabisa. Kupata misemo hii ya mbegu ni jambo gumu, hata kwa watumiaji waliobobea, na hadaa ya maneno ya mbegu ni mojawapo ya ulaghai unaojulikana sana. + +Uondoaji wa akaunti hutatua hili kwa kutumia mkataba mahiri kushikilia mali na kuidhinisha miamala. Mikataba mahiri inaweza kujumuisha mantiki maalum iliyoundwa kwa usalama wa hali ya juu na utumiaji. Watumiaji bado wanatumia funguo za faragha kudhibiti ufikiaji, lakini kwa hatua za usalama zilizoimarishwa. + +Kwa mfano, funguo za nakala za akiba zinaweza kuongezwa kwenye pochi, na hivyo kuwezesha uingizwaji wa ufunguo ikiwa ufunguo msingi umeingiliwa. Kila ufunguo unaweza kulindwa kwa njia tofauti au kusambazwa kati ya watu wanaoaminika, na hivyo kuongeza usalama kwa kiasi kikubwa. Sheria za ziada za pochi zinaweza kupunguza uharibifu kutokana na kufichuliwa kwa ufunguo, kama vile kuhitaji saini nyingi kwa miamala ya thamani ya juu au kuzuia miamala kwa anwani zinazoaminika. + +## Uzoefu bora wa mtumiaji {#better-user-experience} + +Uondoaji wa akaunti huboresha sana matumizi na usalama kwa kutumia pochi za mikataba mahiri katika kiwango cha itifaki. Wasanifu programu wanaweza kuvumbua kwa uhuru, na kuboresha uunganishaji wa shughuli kwa kasi na ufanisi. Ubadilishanaji rahisi unaweza kuwa shughuli za mbofyo mmoja, na kuboresha kwa kiasi kikubwa urahisi wa utumiaji. + +Usimamizi wa gharama za muamala unaboresha sana. Programu zinaweza kulipa ada za gesi za watumiaji au kuruhusu malipo katika tokeni tofauti na ETH, hivyo basi kuondoa hitaji la kudumisha salio la ETH. + +## Je, uondoaji wa akaunti utatekelezwa vipi? {#how-will-aa-be-implemented} + +Kwa sasa, pochi za mikataba mahiri ni changamoto kutekeleza kwani zinategemea miamala changamano ya kufunga msimbo. Ethereum inaweza kubadilisha hili kwa kuruhusu mikataba mahiri ianzishe shughuli moja kwa moja, kupachika mantiki katika mikataba mahiri ya Ethereum badala ya kutegemea mawakala wa nje. + +### EIP-4337: Uondoaji wa akaunti bila mabadiliko ya itifaki + +EIP-4337 huwezesha usaidizi wa pochi ya mkataba mahiri bila kurekebisha itifaki ya msingi ya Ethereum. Inatambulisha vipengee vya `UserOperation` vinavyokusanywa katika mafungu ya miamala na wathibitishaji, na kurahisisha uundaji wa mkoba. Mkataba wa EIP-4337 EntryPoint ulitumwa kwa Ethereum Mainnet tarehe 1 Machi 2023 na umewezesha uundaji wa pochi mahiri zaidi ya milioni 26 na Uendeshaji wa Watumiaji milioni 170. + +## Maendeleo ya sasa {#current-progress} + +Kama sehemu ya uboreshaji wa Pectra ya Ethereum, EIP-7702 imepangwa Mei 7, 2025. EIP-4337 imekubaliwa kwa wingi, [kukiwa na zaidi ya akaunti-erevu milioni 26 zimetumwa na zaidi ya `UserOperation` milioni 170 zimechakatwa](https://www.bundlebear.com/erc4337-overview/all). + +## Masomo zaidi {#further-reading} + +- [erc4337.io](https://docs.erc4337.io/) +- [Nyaraka za EIP-4337](https://eips.ethereum.org/EIPS/eip-4337) +- [Nyaraka za EIP-7702](https://eips.ethereum.org/EIPS/eip-7702) +- [Dashibodi ya ukubalifu wa ERC-4337](https://www.bundlebear.com/erc4337-overview/all) +- ["Safari ya Kuelekea Uondoaji wa Akaunti" ya Vitalik](https://notes.ethereum.org/@vbuterin/account_abstraction_roadmap#Transaction-inclusion-lists) +- [Blogu ya Vitalik kuhusu mikoba ya urejeshaji wa kijamii](https://vitalik.eth.limo/general/2021/01/11/recovery.html) +- [Uondoaji Bora wa Akaunti](https://github.com/4337Mafia/awesome-account-abstraction) diff --git a/public/content/translations/sw/roadmap/beacon-chain/index.md b/public/content/translations/sw/roadmap/beacon-chain/index.md index 22162a5945f..e5cac56a046 100644 --- a/public/content/translations/sw/roadmap/beacon-chain/index.md +++ b/public/content/translations/sw/roadmap/beacon-chain/index.md @@ -1,69 +1,79 @@ --- -title: Mnyororo Kioleza +title: Beacon chain description: Jifunze juu ya Mnyororo Kioleza - Kisasisho kilichoanzishwa na Ethereum ya uthibitisho-wa-hisa. lang: sw template: upgrade image: /images/upgrades/core.png -alt: -summaryPoint1: Mnyororo Kioleza haitabadili kitu chochote katika Ethereum ya leo. -summaryPoint2: Itaratibu mtandao, na kutumikia kama safu ya makubaliano. -summaryPoint3: Inatoa muhtasari wa uthibitisho-wa-hisa kwenyeikolojia ya Ethereum. -summaryPoint4: Unaweza kua unaitambua hii kama "Awamu 0" kwenye mipango ya kitaalamu. +alt: +summaryPoint1: Mnyororo Kioleza ulianzisha uthibitisho-wa-hisa kwa mfumo wa ikolojia wa Ethereum. +summaryPoint2: Uliunganishwa na mnyororo asilia wa uthibitishaji-wa-kazi wa Ethereum mnamo Septemba 2022. +summaryPoint3: Mnyororo Kioleza ulianzisha mantiki ya makubaliano na itifaki ya uvumi wa bloku ambayo sasa inalinda Ethereum. --- - Mnyororo wa Kioleza ulisafirishwa Disemba 1 saa sita mchana wakati wa ulimwengu ulioratibiwa. Kujifunza zaidi, chunguza taarifa. Kama unataka kuhalalisha mnyororo, unaweza [kuweka ETH yako kama hisa](/staking/). + Mnyororo Kioleza ulizinduliwa mnamo Desemba 1, 2020, na kurasimisha uthibitisho-wa-hisa kama utaratibu wa makubaliano wa Ethereum kwa sasisho la Muungano mnamo Septemba 15, 2022. +## Mnyororo Kioleza ni nini? {#what-is-the-beacon-chain} + +Mnyororo Kioleza ni jina la mnyororo wa bloku asilia wa uthibitisho-wa-hisa uliyozinduliwa mnamo 2020. Uliundwa ili kuhakikisha mantiki ya makubaliano ya uthibitisho-wa-hisa ilikuwa thabiti na endelevu kabla ya kuiwezesha kwenye Mtandao Mkuu wa Ethereum. Kwa hivyo, uliendeshwa sambamba na Ethereum asilia ya uthibitishaji-wa-kazi. Mnyororo Kioleza ulikuwa mnyororo wa bloku 'tupu', lakini kuzima uthibitishaji-wa-kazi na kuwasha uthibitisho-wa-hisa kwenye Ethereum kulihitaji kuuelekeza Mnyororo Kioleza kukubali data za miamala kutoka kwa programu za utekelezaji, kuzikusanya katika bloku na kisha kuzipanga kuwa mnyororo wa bloku kwa kutumia utaratibu wa makubaliano unaotegemea uthibitisho-wa-hisa. Wakati huo huo, wateja asilia wa Ethereum walizima uchimbaji wao, uenezaji wa bloku na mantiki ya makubaliano, na kukabidhi yote hayo kwa Mnyororo Kioleza. Tukio hili lilijulikana kama [Muungano](/roadmap/merge/). Mara tu Muungano ulipotokea, hakukuwa tena na minyororo miwili ya bloku. Badala yake, kulikuwa na Ethereum moja tu ya uthibitisho-wa-hisa, ambayo sasa inahitaji wateja wawili tofauti kwa kila nodi. Mnyororo Kioleza sasa ni safu ya makubaliano, mtandao wa rika-kwa-rika wa wateja wa makubaliano ambao hushughulikia uvumi wa bloku na mantiki ya makubaliano, huku wateja asilia wakiunda safu ya utekelezaji, ambayo inawajibika kwa uvumi na utekelezaji wa miamala, na kudhibiti hali ya Ethereum. Safu hizi mbili zinaweza kuwasiliana kwa kutumia Engine API. + ## Myororo wa Kioleza ni nini? {#what-does-the-beacon-chain-do} -Mnyororo wa Beacon utaendeleza mwenendo wa kutanua mtandao wake wa [shards](/roadmap/danksharding/) na [wanahisa](/staking/). Lakini haitakua kama [mtandao mkuu wa Ethereum](/glossary/#mainnet) wa leo. Inaweza kuhimili akaunti au mikataba mahiri. +Mnyororo Kioleza ni jina lililopewa leja ya akaunti iliyoendesha na kuratibu mtandao wa [waweka hisa](/staking/) wa Ethereum kabla ya waweka hisa hao kuanza kuthibitisha bloku halisi za Ethereum. Hata hivyo, haichakati miamala wala kushughulikia mwingiliano wa mikataba-erevu kwa sababu hilo linafanywa katika safu ya utekelezaji. +Mnyororo Kioleza unawajibika kwa mambo kama vile kushughulikia bloku na uthibitishaji, kuendesha algoriti ya kuchagua uma, na kudhibiti zawadi na adhabu. +Soma zaidi kwenye [ukurasa wetu wa usanifu wa nodi](/developers/docs/nodes-and-clients/node-architecture/#node-comparison). -Jukumu ya mnyororo wa Kioleza litabadilika baada ya mda ila sehemu ya msingi ya [usalama, kuendeleza na ubadilikaji wa Ethereum tunayoijenga](/roadmap/vision/). +## Athari za Mnyororo Kioleza {#beacon-chain-features} -## Sura za mnyororo wa Kioleza {#beacon-chain-features} +### Utangulizi wa kusimamisha {#introducing-staking} -### Kuanzisha hisa {#introducing-staking} +Mnyororo Kioleza ulianzisha [uthibitisho-wa-hisa](/developers/docs/consensus-mechanisms/pos/) kwa Ethereum. Hii huiweka Ethereum salama na huwapatia wathibitishaji ETH zaidi katika mchakato huo. Kiutendaji, kusimamisha kunahusisha kusimamisha ETH ili kuwezesha programu ya mthibitishaji. Kama mweka hisa, unaendesha programu ambayo huunda na kuthibitisha bloku mpya katika mnyororo. -Mnyororo wa Kioleza utaingiza [uthibitisho-wa-hisa](/developers/docs/consensus-mechanisms/pos/) kwenye Ethereum. Hii ndio njia mpya ya wewe kusaidia Ethereum kua salama. Ifikirie kama faida kw jamii ambayo itafanya Ethereum kua na afya na kukutenegenezea hela zaidi wakati wa mchakato. Kiuhalisia, itahusisha wewe kuweka hisa za ETH ili kuamsha programu. Kama mthibitishaji utafanya mchakato wa shughuli za pesa na utaunda vitalu vipya kwenye mnyororo. +Kusimamisha hutumikia madhumuni sawa na yale ambayo [uchimbaji](/developers/docs/consensus-mechanisms/pow/mining/) ulivyokuwa ukitumika, lakini ni tofauti kwa njia nyingi. Uchimbaji ulihitaji matumizi makubwa ya awali katika mfumo wa maunzi yenye nguvu na matumizi ya nishati, na kusababisha uchumi wa kiwango, na kukuza umilikaji wa kati. Uchimbaji pia haukuja na hitaji lolote la kufungia mali kama dhamana, na kupunguza uwezo wa itifaki kuwaadhibu wahusika wabaya baada ya shambulio. -Kuweka hisa na kua mt hibitishaji ni rahisi kuliko [kuchimba](/developers/docs/consensus-mechanisms/pow/mining/)(jinsi ambavyo mtandao ni saklama kwa sasa). Mwishowe hii inamatumaini itasaidia Ethereum kua salama zaidi. Jinsi watu wengi wanavyoshiriki katika mtandao, ndivyo unavyozodi kujitegemea na salama kutoka kwa shambulio litakalokuja. +Mpito kuelekea uthibitisho-wa-hisa uliifanya Ethereum kuwa salama zaidi na yenye ugatuaji mkubwa ikilinganishwa na uthibitishaji-wa-kazi. Kadiri watu wengi wanavyoshiriki katika mtandao, ndivyo unavyozidi kuwa na ugatuaji na salama dhidi ya mashambulizi. -Kama ungependa kua mthibitishaji na kusaidia kulinda mnyororo wa Kioleza, [jifunze zaidi jinsi ya kuweka hisa](/staking/). + Ikiwa una nia ya kuwa mthibitishaji na kusaidia kulinda Ethereum, [jifunze zaidi kuhusu kusimamisha](/staking/). -Hili pia ni badiliko muhumu kwa ajili ya uboreshaji wa Eth2:[minyororo ya vigae](/roadmap/danksharding/). +### Kuweka mipangilio kwa ajili ya ugawanyaji {#setting-up-for-sharding} -### Maandalizi ya minyororo ya shards {#setting-up-for-shard-chains} +Tangu Mnyororo Kioleza ulipoungana na Mtandao Mkuu asilia wa Ethereum, jumuiya ya Ethereum ilianza kutafuta njia za kuongeza ukubwa wa mtandao. -Baada ya mtandao mkuu kuungana na mnyororo wa Kioleza, Uboreshaji utakaofuata utaanzisha minyororo ya shard kwenda kwenye mtandao wa uthibitisho-wa-hisa. Hizi "shards" zitaongeza nafasi kwenye mtandao na kuendeleza kasi za shughuli kwa kutanua mtandao kufikia minyororo ya vitalu 64. Mnyororo Kioleza ni hatua ya kwanza muhimu katika uanzilishi wa minyororo ya shard, hii ni kwasababu inahitaji hisa ili kufanya kazi kwa usalama. +Uthibitisho-wa-hisa una faida ya kuwa na sajili ya wazalishaji wote wa bloku walioidhinishwa wakati wowote, kila mmoja akiwa na ETH kama hisa. Sajili hii inaandaa jukwaa la uwezo wa kugawanya na kutawala lakini kwa uhakika inagawanya majukumu maalum ya mtandao. -Mwishowe mnyororo Kioleza utakua na wajibu wa kugawa ruhusa kwa wanahisa bila mpangilio ili kuthibitisha minyororo ya vigae. Hii ni funguo ya kuweka ugumu kwa wanahisa ili wasiungane na kuteka nyara shard. Vizuri basi, hii inamaanisha [wanachini ya 1 katika nafasi trilioni](https://medium.com/@chihchengliang/minimum-committee-size-explained-67047111fa20). +Wajibu huu ni kinyume na uthibitishaji-wa-kazi, ambapo wachimbaji hawana wajibu kwa mtandao na wanaweza kuacha uchimbaji na kuzima programu zao za nodi kabisa papo hapo bila matokeo yoyote. Pia hakuna sajili ya wapendekezaji wa bloku wanaojulikana na hakuna njia ya kuaminika ya kugawanya majukumu ya mtandao kwa usalama. -## Mahusiano kati ya visasisho {#relationship-between-upgrades} +[Zaidi kuhusu ugawanyaji](/roadmap/danksharding/) + +## Uhusiano kati ya masasisho {#relationship-between-upgrades} Visasisho vyote vya Eth2 vinahusiana kwa kiasi fulani. Basi hebu tukumbushe jinsi mnyororo wa Beacon(Kioleza) unavyoathiri visasisho vingine. -### Mtandao mkuu na mnyororo Kioleza {#mainnet-and-beacon-chain} +### Mnyororo Kioleza na Muungano {#merge-and-beacon-chain} -Mnyororo Kioleza, mwanzoni, itakuwa imetengana na Mtandao mkuu wa Ethereum tunaotumia leo hii. Lakini mwishowe vitaunganishwa. Mpango ni "kuunganisha" Mtandao Mkuu kwenye mfumo wa uthibitisho-wa-hisa amabao Mnyororo Kioleza unaudhibiti na kuuratibu. +Hapo awali, Mnyororo Kioleza ulikuwepo kando na Mtandao Mkuu wa Ethereum, lakini viliunganishwa mnamo 2022. - Unganisha + Muungano -### Vigae na Mnyororo Kioleza {#shards-and-beacon-chain} +### Vigawe na Mnyororo Kioleza {#shards-and-beacon-chain} -Minyororo ya Vigae itakua salama kuingia katika ikolojia ya Ethereum pale tu utaratibu wa makubaliano kwenye uthibitisho-wa-hisa utakapochukua nafasi. Mnyororo Kioleza utaanzisha hisa, ikitengeneza njia ili uboreshwaji wa mnyororo-kigae ufuate. +Ugawanyaji unaweza kuingia kwa usalama tu katika mfumo wa ikolojia wa Ethereum kukiwa na utaratibu wa makubaliano wa uthibitisho-wa-hisa. Mnyororo Kioleza ulianzisha kusimamisha, ambayo 'iliunganishwa' na Mtandao Mkuu, na kuandaa njia kwa ajili ya ugawanyaji kusaidia kuongeza zaidi ukubwa wa Ethereum. - Minyororo ya Kigae + Minyororo ya Vigawe - +## Masomo Zaidi + +- [Zaidi kuhusu usanifu wa nodi](/developers/docs/nodes-and-clients/node-architecture) +- [Zaidi kuhusu uthibitisho-wa-hisa](/developers/docs/consensus-mechanisms/pos) diff --git a/public/content/translations/sw/roadmap/danksharding/index.md b/public/content/translations/sw/roadmap/danksharding/index.md new file mode 100644 index 00000000000..fcee17a4a86 --- /dev/null +++ b/public/content/translations/sw/roadmap/danksharding/index.md @@ -0,0 +1,89 @@ +--- +title: Ugawanyikaji wa Dank +description: Jifunze kuhusu Proto-Danksharding na Danksharding - visasisho viwili mfululizo vya kuongeza viwango vya Ethereum. +lang: sw +summaryPoints: + - Danksharding ni uboreshaji wa awamu nyingi ili kuboresha uimara na uwezo wa Ethereum. + - Hatua ya kwanza, Proto-Danksharding, inaongeza data kwenye vitalu + - Blobs za data zinatoa njia rahisi zaidi kwa rollups kutoa machapisho ya Ethereum na gharama hizo zinaweza kupitishwa kwa watumiaji kwa njia ya Gharama Nafuu Ya Miamala. + - Baadaye, Danksharding kamili itaeneza jukumu la kuthibitisha blobs za data kwenye sehemu ndogo za nodi, na kupanua zaidi Ethereum hadi zaidi ya miamala 100,000 kwa sekunde. +--- + +# Danksharding {#danksharding} + +**Danksharding** ni jinsi Ethereum inavyokuwa blockchain inayoweza kupanuka kikweli, lakini kuna uboreshaji kadhaa wa itifaki unaohitajika ili kufika hapo. **Proto-Danksharding** ni hatua ya kati katika mchakato huo. Zote mbili zinalenga kufanya miamala kwenye Layer 2 iwe nafuu iwezekanavyo kwa watumiaji na zinapaswa kuongeza Ethereum hadi >100,000 ya miamala kwa sekunde. + +## Proto-Danksharding ni nini? {#what-is-protodanksharding} + +Proto-Danksharding, inayojulikana pia kama [EIP-4844](https://eips.ethereum.org/EIPS/eip-4844), ni njia kwa [rollups](/layer-2/#rollups) kuongeza data nafuu zaidi kwenye vizuizi. Jina linatokana na watafiti wawili waliopendekeza wazo hilo: Protolambda na Dankrad Feist. Kihistoria, rollups zilikuwa na kikomo katika jinsi zinavyoweza kufanya miamala ya watumiaji kuwa nafuu kwa sababu ya ukweli kwamba zinachapisha miamala yao katika `CALLDATA`. + +Hii ni ghali kwa sababu inachakatwa na nodi zote za Ethereum na inabaki kwenye mnyororo milele, ingawa rollups zinahitaji data hiyo kwa muda mfupi tu. Proto-Danksharding inaleta blobs za data ambazo zinaweza kutumwa na kuambatanishwa kwenye vitalu. Data katika blobs hizi haiwezi kufikiwa na EVM na huondolewa moja kwa moja baada ya kipindi maalumu cha muda (kimewekwa kuwa epochs 4096 kwa wakati wa kuandika, au takriban siku 18). Hii inamaanisha kuwa rollups zinaweza kutuma data zao kwa gharama nafuu zaidi na kupeleka akiba hiyo kwa watumiaji wa mwisho kwa njia ya miamala ya bei nafuu. + + + +Rollups ni njia ya kupanua Ethereum kwa kuunganisha miamala nje ya mnyororo kisha kuchapisha matokeo kwenye Ethereum. Rollup kwa msingi wake unaundwa na sehemu mbili: data na ukaguzi wa utekelezaji. Data ni mfuatano kamili wa miamala iliyochakatwa na rollup ili kutoa mabadiliko ya hali yanayochapishwa kwenye Ethereum. Ukaguzi wa utekelezaji ni utekelezaji upya wa miamala hiyo inayofanywa na mchezaji mwaminifu (anaejulikana kama "prover") ili kuhakikisha kuwa mabadiliko ya hali yaliyopendekezwa ni sahihi. Ili kufanya ukaguzi wa utekelezaji, data ya muamala lazima ipatikane kwa muda wa kutosha ili mtu yeyote apakue na kuangalia. Hii inamaanisha kuwa tabia yoyote isiyo ya kweli ya mpangaji wa rollup inaweza kubainishwa na kupingwa na prover. Hata hivyo, haihitaji kupatikana milele. + + + + +Rollups huchapisha ahadi za data zao za miamala kwenye mnyororo na pia hufanya data halisi ipatikane katika blobs za data. Hii inamaanisha kuwa provers wanaweza kukagua kama ahadi hizo ni halali au kupinga data wanayodhani ni yenye makosa. Kiwango cha nodi, blobs za data zinashikiliwa na mteja wa makubaliano. Wateja wa makubaliano wanathibitisha kuwa wameona data hiyo na kwamba imeenezwa katika mtandao mzima. Kama data ingehifadhiwa milele, wateja hawa wangekuwa na mzigo mkubwa na kusababisha mahitaji makubwa ya vifaa kwa kuendesha nodi. Badala yake, data huondolewa moja kwa moja kutoka kwenye nodi kila baada ya siku 18. Thibitisho za wateja wa makubaliano zinaonyesha kwamba kulikuwa na nafasi ya kutosha kwa provers kuthibitisha data. Data halisi inaweza kuhifadhiwa nje ya mnyororo na waendeshaji wa rollup, watumiaji, au wengine. + + +### Je, data ya blob inathibitishwaje? {#how-are-blobs-verified} + +Rollups huchapisha miamala wanayoitekeleza katika blobs za data. Pia huchapisha "ahadi" kwa data hiyo. Hufanya hivi kwa kufananisha kazi ya polynomial na data hiyo. Kazi hii inaweza kisha kutathminiwa kwenye pointi mbalimbali. Kwa mfano, tukifafanua kazi rahisi sana `f(x) = 2x-1` basi tunaweza kutathmini kazi hii kwa `x = 1`, `x = 2`, `x = 3` na kupata matokeo `1, 3, 5`. Prover anatumia kazi ile ile kwenye data na kutathmini kwenye pointi sawa. Iwapo data ya awali itabadilishwa, kazi hiyo haitakuwa ile ile, na kwa hivyo thamani zinazopatikana kwenye kila pointi pia hazitakuwa sawa. Kwenye ukweli, ahadi na uthibitisho ni mgumu zaidi kwa sababu zimefungwa ndani ya kazi za kriptografia. + +### KZG ni nini? {#what-is-kzg} + +KZG ni kifupi cha Kate-Zaverucha-Goldberg - majina ya [waandishi watatu wa asili](https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-3-642-17373-8_11) wa mpango unaopunguza donge la data na kulifanya liwe ["ahadi" ya kriptografia](https://dankradfeist.de/ethereum/2020/06/16/kate-polynomial-commitments.html) ndogo. Blob ya data iliyowasilishwa na rollup lazima ithiibishwe ili kuhakikisha kuwa rollup haijatenda vibaya. Hii inahusisha prover kurudia kutekeleza miamala iliyoko kwenye blob ili kuangalia kuwa ahadi ilikuwa halali. Hii kwa dhana ni sawa na jinsi wateja wa utekelezaji wanavyokagua uhalali wa miamala ya Ethereum kwenye tabaka la 1 kwa kutumia uthibitisho wa Merkle. KZG ni uthibitisho mbadala unaofananisha mlinganyo wa polynomial na data. Ahadi inathibitisha polynomial kwa kutathmini kwenye pointi fulani za siri. Prover atafananisha polynomial ile ile juu ya data na kutathmini kwenye thamani sawa, akikagua kwamba matokeo ni yale yale. Hii ni njia ya kuthibitisha data ambayo inalingana na mbinu za zero-knowledge zinazotumika na baadhi ya rollups na hatimaye sehemu nyingine za itifaki ya Ethereum. + +### Sherehe ya KZG ilikuwa nini? {#what-is-a-kzg-ceremony} + +Sherehe ya KZG ilikuwa njia ya watu wengi kutoka jamii ya Ethereum kushirikiana kuunda mfuatano wa namba za siri za nasibu ambazo zinaweza kutumika kuthibitisha baadhi ya data. Ni muhimu sana kwamba mfuatano huu wa namba usijulikane na usiweze kuundwa upya na mtu yeyote. Ili kuhakikisha hili, kila mtu aliyeshiriki katika sherehe alipokea mfuatano kutoka kwa mshiriki aliyetangulia kabla yake. Kisha wakatengeneza thamani mpya za nasibu (k.m., kwa kuruhusu kivinjari chao kupima msogeo wa kipanya chao) na kuichanganya na thamani ya awali. Baada ya hapo walituma thamani hiyo kwa mshiriki aliyefuata na kuifuta kutoka kwenye kompyuta yao ya ndani. Iwapo mtu mmoja tu katika sherehe alifanya hivi kwa uaminifu, thamani ya mwisho haitajulikana kwa mshambuliaji. + +Sherehe ya KZG ya EIP-4844 ilikuwa wazi kwa umma na maelfu ya watu walishiriki kuongeza usahihi wao wa nasibu (randomness). Kwa jumla kulikuwa na michango zaidi ya 140,000, na kuifanya kuwa sherehe kubwa zaidi ya aina yake duniani. Ili sherehe hiyo kudhuriwa, washiriki 100% wa sherehe hiyo wangehitajika kuwa wa udanganyifu kikamilifu. Kutoka kwa mtazamo wa washiriki, ikiwa wanajua walikuwa waaminifu, hakuna haja ya kumuamini mtu mwingine kwa sababu wanajua kwamba walihakikisha sherehe hiyo salama (kila mmoja alitimiza sharti la mshiriki 1-kati -ya -N kuwa waaminifu). + + + +Wakati rollup inachapisha data katika blob, wanatoa "ahadi" ambayo wanachapisha kwenye mnyororo. Ahadi hii ni matokeo ya kutathmini polynomial iliyofanana na data kwenye pointi fulani. Pointi hizi zinafafanuliwa na namba za nasibu zilizotengenezwa katika sherehe ya KZG. Provers kisha wanaweza kutathmini polynomial kwenye pointi zile zile ili kuthibitisha data—ikiwa wanapata thamani sawa basi data ni sahihi. + + + + +Iwapo mtu anajua maeneo ya nasibu yaliyotumika kwa ahadi, ni rahisi kwao kuunda polynomial mpya inayofanana na pointi hizo maalum (yaani, "mgongano"). Hii inamaanisha wanaweza kuongeza au kuondoa data kutoka kwenye blob na bado ikatoa uthibitisho halali. Ili kuzuia hili, badala ya kutoa provers maeneo halisi ya siri, wanapokea maeneo hayo yaliyofungwa ndani ya "sanduku jeusi" la kriptografia kwa kutumia mizunguko ya elliptic. Hizi kwa ufanisi huchanganya thamani kwa namna ambayo thamani za awali haziwezi kutengenezwa tena, lakini kwa kutumia algebra mahiri provers na wakaguzi bado wanaweza kutathmini polynomials kwenye pointi wanazowakilisha. + + + + Hapana Danksharding wala Proto-Danksharding hawafuati mfano wa kawaida wa "sharding" unaolenga kugawanya kiambajengo katika sehemu nyingi. Mnyororo wa shard sasa si sehemu ya mpango wa utekelezaji. Badala yake, Danksharding inatumia sampuli za data zilizogawanywa kwenye blobs kupanua Ethereum. Hii ni rahisi zaidi kutekeleza. Mfumo huu mara nyingine unaitwa "data-sharding". + + +## Danksharding ni nini? {#what-is-danksharding} + +Danksharding ni utekelezaji kamili wa upanuzi wa rollup ulioanza na Proto-Danksharding. Danksharding italeta nafasi kubwa sana kwenye Ethereum ili rollups waweze kuingiza data zao za miamala zilizokomeshwa. Hii inamaanisha kuwa Ethereum itakuwa na uwezo wa kuunga mkono mamia ya rollups binafsi kwa urahisi na kufanya mamilioni ya miamala kwa sekunde kuwa halisi. + +Jinsi hii inavyofanya kazi ni kwa kupanua blobs zinazounganishwa na vitaku kuanzia sita (6) katika Proto-Danksharding, hadi 64 katika Danksharding kamili. Mabadiliko mengine yote yanayohitajika ni masasisho tu ya jinsi wateja wa makubaliano wanavyofanya kazi ili kuwawezesha kushughulikia blobs kubwa mpya. Mabadiliko kadhaa kati ya haya tayari yako kwenye mpango wa utekelezaji kwa madhumuni mengine ambayo hayahusiani na Danksharding. Kwa mfano, Dankharding inahitaji utengano wa wajenzi wa mapendekezo kutekelezwa. Hii ni sasisho linalotofautisha kazi za kujenga vitalu na kupendekeza vitalu kati ya validators tofauti. Vivyo hivyo, sampuli za upatikaji wa data zinahitajika kwa Danksharding, lakini pia zinahitajika kwa maendeleo ya wateja wepesi sana ambao hawahifadhi data nyingi za kihistoria ("stateless clients"). + + + +Utenganisho wa wajenzi wa pendekezo unahitajika ili kuzuia wathibitishaji binafsi kutoa ahadi za gharama kubwa na uthibitisho wa Mb 32 za data ya blob. Hii ingelazimisha stakers wa nyumbani kuathirika sana na kuhitaji kuwekeza kwenye vifaa vyenye nguvu zaidi, jambo ambalo linadhuru mfumo mtawanyiko. Badala yake, wajenzi maalum wa vitalu huchukua jukumu la kazi hii ya gharama kubwa ya hesabu. Kisha, wanafanya vitalu vyao vipatikane kwa wapendekeza vitalu ili zichapishwe kwenye mtandao. Mpendekeza kitalu huchagua kitalu ambacho ni faida zaidi. Kila mtu anaweza kuthibitisha blobs kwa gharama nafuu na kwa haraka, ikimaanisha mthibitishaji yeyote wa kawaida anaweza kuangalia kwamba wajenzi wa vitalu wanatenda kwa uaminifu. Hii inaruhusu blobs kubwa kushughulikiwa bila kuhatarisha mfumo mtawanyo. Wajenzi wa vitalu wasio waaminifu wanaweza tu kuondolewa kwenye mtandao na kupata adhabu ya kupunguzwa – wengine watachukua nafasi yao kwa sababu ujenzi wa vitalu ni shughuli yenye faida. + + + + +Sampuli za upatikaji wa data zinahitajika ili wathibitishaji waweze kuthibitisha data za blob haraka na kwa ufanisi. Kwa kutumia sampuli za upatikaji wa data, validators wanaweza kuwa na uhakika mkubwa kwamba data za blob zilikuwa zinapatikana na ziliwekwa kwa usahihi. Kila validator anaweza kuchagua kwa nasibu pointi chache tu za data na kuunda uthibitisho, ikimaanisha hakuna mthibitishaji anayehitajika kukagua blob nzima. Iwapo data yoyote itakosekana, itatambuliwa haraka na blob hiyo itakataliwa. + + +### Maendeleo ya sasa {#current-progress} + +Full Danksharding bado ipo mbali kwa miaka kadhaa. Wakati huo huo, sherehe ya KZG imekamilika na zaidi ya michango 140,000, na [EIP](https://eips.ethereum.org/EIPS/eip-4844) ya Proto-Danksharding imekomaa. Pendekezo hili limewekwa kikamilifu kwenye mitandao yote ya majaribio, na liliaanza kutumika kwenye Mainnet kupitia sasisho la mtandao la Cancun-Deneb ("Dencun") mnamo Machi 2024. + +### Masomo zaidi {#further-reading} + +- [Madokezo ya Proto-Danksharding](https://notes.ethereum.org/@vbuterin/proto_danksharding_faq) - _Vitalik Buterin_ +- [Madokezo ya Dankrad kuhusu Danksharding](https://notes.ethereum.org/@dankrad/new_sharding) +- [Dankrad, Proto na Vitalik wakijadili Danksharding](https://www.youtube.com/watch?v=N5p0TB77flM) +- [Sherehe ya KZG](https://ceremony.ethereum.org/) +- [Hotuba ya Devcon ya Carl Beekhuizen kuhusu mipangilio inayoaminika](https://archive.devcon.org/archive/watch/6/the-kzg-ceremony-or-how-i-learnt-to-stop-worrying-and-love-trusted-setups/?tab=YouTube) +- [Zaidi kuhusu sampuli za upatikanaji wa data kwa blobs](https://hackmd.io/@vbuterin/sharding_proposal#ELI5-data-availability-sampling) +- [Dankrad Feist kuhusu ahadi na ithibati za KZG](https://youtu.be/8L2C6RDMV9Q) +- [Ahadi za polinomial za KZG](https://dankradfeist.de/ethereum/2020/06/16/kate-polynomial-commitments.html) diff --git a/public/content/translations/sw/roadmap/dencun/index.md b/public/content/translations/sw/roadmap/dencun/index.md new file mode 100644 index 00000000000..d9b9054d90a --- /dev/null +++ b/public/content/translations/sw/roadmap/dencun/index.md @@ -0,0 +1,121 @@ +--- +title: Maswali Yanayoulizwa Mara kwa Mara ya Cancun-Deneb (Dencun) +description: Maswali yanayoulizwa mara kwa mara kuhusu uboreshaji wa mtandao wa Cancun-Deneb (Dencun) +lang: sw +--- + +# Cancun-Deneb (Dencun) {#dencun} + +Cancun-Deneb (Dencun) ni sasisha wa mtandao wa Ethereum, unaowasha Proto-Danksharding (EIP-4844). Uboreshaji huu unaleta data ya muda inayojulikana kama blobs kwa ajili ya hifadhi ya bei nafuu ya 'unda-mpya' (unda-mpya) za tabaka la 2 (L2). + +Aina mpya ya muamala inawawezesha watoa huduma wa unda-mpya kuhifadhi data kwa gharama nafuu zaidi katika kile kinachojulikana kama "blobs." 'Blobs' zinahakikishiwa kupatikana kwenye mtandao kwa takriban siku 18 (kwa usahihi zaidi, 'epochs' 4096). Baada ya kipindi hiki, 'blobs' huondolewa kwenye mtandao, lakini programu bado zinaweza kuthibitisha uhalali wa data zao kwa kutumia ithibati. + +Hii inapunguza kwa kiasi kikubwa gharama za unda-mpya, inapunguza ukuaji wa chaini, na inasaidia kuhudumia watumiaji wengi zaidi huku ikidumisha usalama na seti ya waendeshaji nodi iliyogatuliwa. + +## Ni lini tunatarajia unda-mpya zionyeshe ada za chini kutokana na Proto-Danksharding? {#when} + +- Sasisha huu uliwashwa kwenye 'epoch' ya 269568, tarehe 13-Machi-2024 saa 13:55 (UTC) +- Watoa huduma wote wakuu wa 'unda-mpya', kama vile Arbitrum au Optimism, wameashiria kwamba 'blobs' zitaungwa mkono mara tu baada ya uboreshaji. +- Muda wa usaidizi kwa kila 'unda-mpya' unaweza kutofautiana, kwani kila mtoa huduma lazima asasishwe mifumo yake ili kunufaika na nafasi mpya ya 'blob'. + +## Je, ETH inawezaje kubadilishwa baada ya 'hard fork'? {#scam-alert} + +- **Hakuna Hatua Inayohitajika kwa ETH Yako**: Kufuatia uboreshaji wa Dencun wa Ethereum, hakuna haja ya kubadilisha au kuboresha ETH yako. Salio la akaunti yako litabaki kama lilivyo, na ETH unayomiliki sasa itaendelea kupatikana katika hali yake ya sasa baada ya 'hard fork'. +- **Jihadhari na Ulaghai!** **mtu yeyote anayekuelekeza "kuboresha" ETH yako anajaribu kukuibia.** Hakuna unachohitaji kufanya kuhusiana na uboreshaji huu. + Rasilimali zako hazitaathirika kabisa. Kumbuka, kuwa na taarifa ndiyo njia bora ya kujilinda dhidi ya ulaghai. + +[Zaidi kuhusu kutambua na kuepuka ulaghai](/security/) + +## Uboreshaji wa mtandao wa Dencun unatatua tatizo gani? {#network-impact} + +Dencun kimsingi inashughulikia uwezo wa kupanuka (kuhudumia watumiaji wengi na miamala mingi zaidi) kwa ada nafuu, huku ikidumisha ugatuzi wa mtandao. + +Jamii ya Ethereum imekuwa ikichukua mbinu inayozingatia unda-mpya katika ukuaji wake, ambayo inaweka unda-mpya za tabaka la 2 kama njia kuu ya kuwahudumia watumiaji wengi zaidi kwa usalama. + +Mitandao ya unda-mpya hushughulikia uchakataji (au "utekelezaji") wa miamala kando na Mtandao Mkuu (Mainnet) na kisha huchapisha ithibati ya kriptografia na/au data ya muamala iliyobanwa na kuirudisha kwenye Mtandao Mkuu kwa ajili ya utunzaji wa kumbukumbu. Kuhifadhi ithibati hizi kuna gharama (kwa njia ya 'gesi'), ambayo, kabla ya Proto-Danksharding, ililazimika kuhifadhiwa milele na waendeshaji wote wa nodi za mtandao, na kuifanya kuwa kazi ya gharama kubwa. + +Kuanzishwa kwa Proto-Danksharding katika uboreshaji wa Dencun kunaongeza hifadhi ya data ya bei nafuu kwa ithibati hizi. Hii inahitaji waendeshaji wa nodi kuhifadhi data hii kwa takriban siku 18 tu, ambapo baada ya hapo data inaweza kuondolewa kwa usalama ili kuzuia upanuzi wa mahitaji ya maunzi. Kwa sababu unda-mpya kwa kawaida huwa na muda wa kutoa fedha wa siku 7, mfumo wao wa usalama haubadiliki mradi tu 'blobs' zinapatikana kwenye L1 kwa muda huu. Dirisha la uondoaji la siku 18 linatoa muda wa ziada wa kutosha kwa kipindi hiki. + +[Zaidi kuhusu kupanua uwezo wa Ethereum](/roadmap/scaling/) + +## Data ya zamani ya 'blob' inapatikanaje? {#historical-access} + +Wakati nodi za kawaida za Ethereum zitahifadhi daima hali ya sasa ya mtandao, data ya kihistoria ya 'blob' inaweza kuondolewa takriban siku 18 baada ya kuanzishwa kwake. Kabla ya kuondoa data hii, Ethereum inahakikisha kuwa imepatikana kwa washiriki wote wa mtandao, ikitoa muda kwa ajili ya: + +- Wahusika wenye nia kupakua na kuhifadhi data. +- Kukamilika kwa vipindi vyote vya changamoto vya unda-mpya. +- Kukamilishwa kwa miamala ya unda-mpya. + +Data ya kihistoria ya 'blob' inaweza kuhitajika kwa sababu mbalimbali na inaweza kuhifadhiwa na kupatikana kwa kutumia itifaki kadhaa zilizogatuliwa: + +- **Itifaki za upangaji za wahusika wengine**, kama vile The Graph, huhifadhi data hii kupitia mtandao uliogatuliwa wa waendeshaji nodi wanaohamasishwa na mifumo ya kiuchumi ya kripto. +- **BitTorrent** ni itifaki iliyogatuliwa ambapo watu wa kujitolea wanaweza kushikilia na kusambaza data hii kwa wengine. +- **[Mtandao wa lango la Ethereum](/developers/docs/networking-layer/portal-network/)** unalenga kutoa ufikiaji wa data yote ya Ethereum kupitia mtandao uliogatuliwa wa waendeshaji nodi kwa kusambaza data miongoni mwa washiriki sawa na BitTorrent. +- **Watumiaji binafsi** daima wako huru kuhifadhi nakala zao za data yoyote wanayotaka kwa ajili ya marejeleo ya kihistoria. +- **Watoa huduma wa unda-mpya** wanahamasishwa kuhifadhi data hii ili kuboresha uzoefu wa mtumiaji wa unda-mpya zao. +- **Vichunguzi vya bloku** kwa kawaida huendesha nodi za kumbukumbu zinazopanga na kuhifadhi taarifa hizi zote kwa marejeleo rahisi ya kihistoria, yanayopatikana kwa watumiaji kupitia kiolesura cha wavuti. + +Ni muhimu kutambua kwamba urejeshaji wa hali ya kihistoria unafanya kazi kwa mfumo wa uaminifu wa **1-kati-ya-N**. Hii inamaanisha unahitaji data kutoka kwa chanzo kimoja tu cha kuaminika ili kuthibitisha usahihi wake kwa kutumia hali ya sasa ya mtandao. + +## Sasisha hii inachangiaje katika mkakati mpana wa maendeleo ya Ethereum? {#roadmap-impact} + +Proto-Danksharding inaandaa jukwaa la utekelezaji kamili wa [Danksharding].(/roadmap/danksharding/). Danksharding imebuniwa kusambaza ghala la data ya unda-mpya kwa waendeshaji wa nodi, ili kila mwendeshaji ahitaji kushughulikia sehemu ndogo tu ya data yote. Usambazaji huu utaongeza idadi ya 'blobs' za data kwa kila bloku, jambo ambalo ni muhimu kwa kupanua uwezo wa Ethereum ili kuhudumia watumiaji na miamala mingi zaidi. + +Uwezo huu wa kupanuka ni muhimu ili [kuhudumia mabilioni ya watumiaji kwenye Ethereum](/roadmap/scaling/) kwa ada nafuu na programu za hali ya juu zaidi, huku ukidumisha mtandao uliogatuliwa. Bila mabadiliko haya, mahitaji ya maunzi kwa waendeshaji nodi yangeongezeka, na kusababisha hitaji la vifaa vya gharama kubwa zaidi. Hii inaweza kuwaondoa waendeshaji wadogo sokoni, na kusababisha udhibiti wa mtandao kujilimbikizia kwa waendeshaji wachache wakubwa, jambo ambalo lingeenda kinyume na kanuni ya ugatuzi. + +## Je, uboreshaji huu unaathiri wateja wote wa makubaliano na wathibitishaji wa Ethereum? {#client-impact} + +Ndio, Proto-Danksharding (EIP-4844) inahitaji masasisho kwa wateja wa utekelezaji na wateja wa makubaliano. Wateja wote wakuu wa Ethereum wametoa matoleo yanayounga mkono uboreshaji huo. Ili kudumisha usawazishaji na mtandao wa Ethereum baada ya uboreshaji, waendeshaji nodi lazima wahakikishe kuwa wanatumia toleo la mteja linaloungwa mkono. Kumbuka kwamba taarifa kuhusu matoleo ya wateja hubadilika kulingana na wakati, na watumiaji wanapaswa kurejelea masasisho ya hivi punde kwa maelezo ya sasa zaidi. [Angalia maelezo kuhusu matoleo ya wateja yanayoungwa mkono.](https://blog.ethereum.org/2024/02/27/dencun-mainnet-announcement#client-releases). + +Wateja wa makubaliano hushughulikia programu ya Mthibitishaji, ambayo yote imesasishwa ili kuendana na uboreshaji huo. + +## Cancun-Deneb (Dencun) inaathirije mitandao ya majaribio ya Ethereum? {#testnet-impact} + +- Devnets, Sepolia na Holesky zote zimefanyiwa uboreshaji wa Dencun na zina Proto-Danksharding inayofanya kazi kikamilifu. +- Waendelezaji wa unda-mpya wanaweza kutumia mitandao hii kwa majaribio ya EIP-4844. +- Watumiaji wengi hawataathirika kabisa na mabadiliko haya kwa kila mtandao wa majaribio. + +## Je, miamala yote kwenye L2 sasa itatumia nafasi ya muda ya 'blob', au utaweza kuchagua? {#calldata-vs-blobs} + +Miamala ya unda-mpya kwenye Tabaka la 2 (L2) la Ethereum ina fursa ya kutumia aina mbili za hifadhi ya data: nafasi ya muda ya 'blob' au 'calldata' ya kudumu ya mkataba janja. Nafasi ya 'blob' ni chaguo la kiuchumi, inayotoa hifadhi ya muda kwa gharama ya chini. Inahakikisha upatikanaji wa data kwa vipindi vyote muhimu vya changamoto. Kwa upande mwingine, 'calldata' ya mkataba janja inatoa hifadhi ya kudumu lakini ni ya gharama kubwa zaidi. + +Uamuzi kati ya kutumia nafasi ya 'blob' au 'calldata' hufanywa hasa na watoa huduma wa 'unda-mpya'. Wanafanya uamuzi huu kulingana na mahitaji ya sasa ya nafasi ya 'blob'. Ikiwa nafasi ya 'blob' ina mahitaji makubwa, unda-mpya zinaweza kuchagua 'calldata' ili kuhakikisha data inachapishwa kwa wakati unaofaa. + +Ingawa kinadharia inawezekana kwa watumiaji kuchagua aina wanayopendelea ya hifadhi, watoa huduma wa unda-mpya ndio kwa kawaida husimamia chaguo hili. Kutoa fursa hii kwa watumiaji kungeongeza ugumu, hasa katika kuunganisha miamala kwa gharama nafuu. Kwa maelezo maalum kuhusu chaguo hili, watumiaji wanapaswa kurejelea nyaraka zinazotolewa na watoa huduma binafsi wa unda-mpya. + +## Je, 4844 itapunguza gesi ya L1? {#l1-fee-impact} + +Si kwa kiasi kikubwa. Soko jipya la gesi linaanzishwa kwa ajili ya nafasi ya 'blob' pekee, kwa matumizi ya watoa huduma wa 'unda-mpya'. Ingawa ada kwenye L1 zinaweza kupunguzwa kwa kuhamishia data ya unda-mpya kwenye 'blobs', sasisha hii inalenga hasa upunguzaji wa ada za L2. Upunguzaji wa ada kwenye L1 (Mainnet) unaweza kutokea kama athari ya pili kwa kiwango kidogo. + +- Upunguzaji wa gesi ya L1 utalingana na jinsi watoa huduma wa 'unda-mpya' watakavyotumia data ya 'blob'. +- 'Gas' ya L1 inawezekana itaendelea kuwa na ushindani kutokana na shughuli zisizohusiana na 'unda-mpya'. +- Unda-mpya zinazotumia nafasi ya 'blob' zitadai 'gas' kidogo ya L1, na kusaidia kushusha ada za 'gas' za L1 kwa muda mfupi. +- Nafasi ya 'blob' bado ni chache, kwa hivyo ikiwa 'blobs' ndani ya bloku zimejaa, basi 'unda-mpya' zinaweza kulazimika kuchapisha data zao kama data ya kudumu kwa muda, jambo ambalo lingeongeza bei za gesi za L1 na L2. + +## Je, hii itapunguza ada kwenye blockchain zingine za tabaka la 1 za EVM? {#alt-l1-fee-impact} + +Hapana. Manufaa ya Proto-Danksharding ni maalum kwa unda-mpya za tabaka la 2 za Ethereum zinazohifadhi ithibati zao kwenye tabaka la 1 (Mainnet). + +Kuwa na uwezo wa kufanya kazi na Mashine Pepe ya Ethereum (EVM) pekee haimaanishi kuwa mtandao utaona manufaa yoyote kutoka kwa uboreshaji huu. Mitandao inayofanya kazi kwa kujitegemea kutoka kwa Ethereum (iwe inaendana na EVM au la) haihifadhi data yake kwenye Ethereum na haitaona manufaa yoyote kutoka kwa uboreshaji huu. + +[Zaidi kuhusu unda-mpya za tabaka la 2](/layer-2/) + +## Wewe ni mwanafunzi wa kuona zaidi? {#visual-learner} + + + +_Kufungua Uongezwaji wa Ethereum, EIP-4844 — Finematics _ + + + +_Blobspace 101 na Domothy — Bankless_ + +## Masomo zaidi {#further-reading} + +- [EIP4844.com](https://www.eip4844.com/) +- [EIP-4844: Miamala ya shard blob (Proto-Danksharding)](https://eips.ethereum.org/EIPS/eip-4844) +- [Tangazo la Mtandao Mkuu wa Dencun](https://blog.ethereum.org/2024/02/27/dencun-mainnet-announcement) - _blogu ya Msingi wa Ethereum_ +- [Mwongozo wa Msafiri kwa Ethereum: Proto-Danksharding](https://members.delphidigital.io/reports/the-hitchhikers-guide-to-ethereum/#proto-danksharding-eip-4844) - _Jon Charbonneau_ +- [Maswali Yanayoulizwa Mara kwa Mara ya Proto-Danksharding](https://notes.ethereum.org/@vbuterin/proto_danksharding_faq) - _Vitalik Buterin_ +- [Maelezo ya Kina ya EIP-4844: Kiini cha Usasishaji wa Cancun](https://medium.com/@ebunker.io/an-in-depth-explanation-of-eip-4844-the-core-of-the-cancun-upgrade-de7b13761d2c) - _Ebunker_ +- [Sasisho la AllCoreDevs 016](https://tim.mirror.xyz/HzH5MpK1dnw7qhBSmzCfdCIxpwpD6DpwlfxtaAwEFro) - _Tim Beiko_ diff --git a/public/content/translations/sw/roadmap/fusaka/index.md b/public/content/translations/sw/roadmap/fusaka/index.md new file mode 100644 index 00000000000..c5f1ed87378 --- /dev/null +++ b/public/content/translations/sw/roadmap/fusaka/index.md @@ -0,0 +1,301 @@ +--- +title: Fulu-Osaka (Fusaka) +description: Jifunze kuhusu uboreshaji wa itifaki ya Fusaka +lang: sw +--- + +# Fusaka {#fusaka} + +**Sasisho la Fusaka la Ethereum linalosubiriwa kwa hamu lilianza kutumika tarehe 3 Desemba, 2025** + +Uboreshaji wa mtandao wa Fusaka hufuata [Pectra](/roadmap/pectra/) na huleta vipengele vipya zaidi na kuboresha matumizi kwa kila mtumiaji na mjenzi wa Ethereum. Jina linajumuisha toleo jipya la safu ya utekelezaji la Osaka na toleo la safu ya makubaliano lililopewa jina la nyota ya Fulu. Sehemu zote mbili za Ethereum hupokea uboreshaji unaosukuma kuongeza kiwango cha Ethereum, usalama na uzoefu wa mtumiaji hadi siku zijazo. + + + + +Sasisho la Fusaka ni hatua moja tu katika malengo ya maendeleo ya muda mrefu ya Ethereum. Pata maelezo zaidi kuhusu [mpango kazi wa itifaki](/roadmap/) na [masasisho yaliyopita](/ethereum-forks/). + + + + +## Maboresho katika Fusaka {#maboresho-katika-fusaka} + +### Ongeza ukubwa wa blobs {#scale-blobs} + +#### PeerDAS {#peerdas} + +Hiki ndicho _kichwa_ cha mgawanyiko wa Fusaka, kipengele kikuu kilichoongezwa katika sasisho hili. Layer 2s kwa sasa huchapisha data zao kwa Ethereum katika blobs, aina ya data ya muda mfupi iliyoundwa mahsusi kwa safu ya 2. Kabla ya Fusaka, kila nodi kamili lazima ihifadhi kila blob ili kuhakikisha kuwa data iko. Kadiri upitishaji wa blob unavyoongezeka, kulazimika kupakua data hii yote kunachukua rasilimali nyingi. + +Kwa [data availability sampling](https://notes.ethereum.org/@fradamt/das-fork-choice) , badala ya kulazimika kuhifadhi data yote ya blob, kila nodi itawajibika kwa seti ndogo ya data ya blob. Blobu husambazwa kwa nasibu katika vifundo vyote kwenye mtandao huku kila kifundo kikiwa na 1/8 pekee ya data, kwa hivyo kuwezesha ukubwa wa kinadharia hadi 8x. Ili kuhakikisha upatikanaji wa data, sehemu yoyote ya data inaweza kuundwa upya kutoka kwa 50% yoyote iliyopo ya yote kwa mbinu zinazopunguza uwezekano wa data isiyo sahihi au inayokosekana hadi kiwango kidogo sana cha kriptografia (~moja kwa 1020 hadi moja kwa 1024). + +Hii hudumisha mahitaji ya maunzi na kipimo data cha nodi kushinikizwa huku kuwezesha uongezaji wa blob na kusababisha kiwango kikubwa na ada ndogo za safu ya 2. + +[Jifunze zaidi kuhusu PeerDAS](/roadmap/fusaka/peerdas/) + +**Rasilimali**: + +- [Uainishaji wa kiufundi wa EIP-7594](https://eips.ethereum.org/EIPS/eip-7594) +- [DappLion kuhusu PeerDAS: Uongezwaji wa Ethereum Leo | ETHSofia 2024](https://youtu.be/bONWd1x2TjQ?t=328) +- [Kitaaluma: Nyaraka za PeerDAS ya Ethereum (PDF)](https://eprint.iacr.org/2024/1362.pdf) + +#### Migawanyiko ya Vigezo vya Blob Pekee {#blob-parameter-only-forks} + +Layer 2s inapanua Ethereum - mitandao yao inapokua, wanahitaji kutuma data zaidi kwa Ethereum. Hii ina maana kwamba Ethereum itahitaji kuongeza idadi ya blobs zinazopatikana kwao kadiri muda unavyosonga. Ingawa PeerDAS huwezesha kuongeza data ya blob, inahitaji kufanywa hatua kwa hatua na kwa usalama. + +Kwa sababu Ethereum ni msimbo unaotumia maelfu ya nodi huru zinazohitaji makubaliano kuhusu sheria sawa, hatuwezi tu kuleta mabadiliko kama vile kuongeza idadi ya blob jinsi unavyosambaza sasisho la tovuti. Mabadiliko yoyote ya sheria lazima yawe uboreshaji ulioratibiwa ambapo kila nodi, mteja na programu ya kiidhinishaji husasishwa kabla ya kitalu kile kile kilichoamuliwa. + +Maboresho haya yaliyoratibiwa kwa ujumla yanajumuisha mabadiliko mengi, yanahitaji majaribio mengi, na hiyo inachukua muda. Ili kukabiliana haraka na mabadiliko ya mahitaji ya safu ya 2 ya blob, kigezo cha blob tu uma huanzisha utaratibu wa kuongeza matone bila kusubiri ratiba hiyo ya kuboresha. + +Vigezo vya Blob pekee vinaweza kuwekwa na wateja, sawa na usanidi mwingine kama kikomo cha gesi. Kati ya uboreshaji mkubwa wa Ethereum, wateja wanaweza kukubali kuongeza blobs za `lengo` na `max` kwa k.m. 9 na 12 na kisha waendeshaji wa nodi watasasisha ili kushiriki katika uma huo mdogo. Vigezo hivi vya blob pekee vinaweza kusanidiwa wakati wowote. + +Wakati blobs zilipoongezwa kwa mara ya kwanza kwenye mtandao katika sasisho la Dencun, lengo lilikuwa 3. Hiyo iliongezwa hadi 6 katika Pectra na, baada ya Fusaka, sasa inaweza kuongezwa kwa kiwango endelevu bila kutegemea sasisho hizi kuu za mtandao. + +![Chati inayoonyesha wastani wa idadi ya blob kwa kila bloku na malengo yanayoongezeka na sasisho](./average-blob-count-per-block.webp) + +Chanzo cha grafu: [Ethereum Blobs - @hildobby, Dune Analytics](https://dune.com/hildobby/blobs) + +**Rasilimali**: [Uainishaji wa kiufundi wa EIP-7892](https://eips.ethereum.org/EIPS/eip-7892) + +#### Ada ya msingi ya Blob inayoambatana na gharama za utekelezaji {#blob-base-fee-bounded-by-execution-costs} + +Layer 2s hulipa bili mbili wanapochapisha data: ada ya blob na gesi ya utekelezaji inayohitajika ili kuthibitisha blobs hizo. Iwapo gesi ya kutekeleza itatawala, mnada wa ada ya blob unaweza kuongezeka hadi wei 1 na kuacha kuwa ishara ya bei. + +EIP-7918 huweka bei ya akiba sawia chini ya kila blob. Wakati akiba ni kubwa kuliko ada ya msingi ya blob, kanuni ya kurekebisha ada huchukulia bloku kama iko juu ya lengo na huacha kusukuma ada chini na kuiruhusu kuongezeka kawaida. Kama matokeo: + +- soko la ada ya blob daima humenyuka kwa msongamano +- safu ya 2 hulipa angalau kipande cha maana cha hesabu wanayolazimisha kwenye nodi +- ada ya msingi kwenye EL haiwezi tena kuweka ada ya blob katika 1 wei + +**Rasilimali**: + +- [Uainishaji wa kiufundi wa EIP-7918](https://eips.ethereum.org/EIPS/eip-7918) +- [Mfafanuzi wa Storybook](https://notes.ethereum.org/@anderselowsson/AIG) + +### Ongeza ukubwa wa L1 {#scale-l1} + +#### Muda wa mwisho wa historia na risiti rahisi {#history-expiry} + +Mnamo Julai 2025, programu za utekelezaji za Ethereum [zilianza kusaidia muda wa mwisho wa historia kiasi](https://blog.ethereum.org/2025/07/08/partial-history-exp). Hii iliacha historia ya zamani kuliko [Muungano](https://ethereum.org/roadmap/merge/) ili kupunguza nafasi ya diski inayohitajika na waendeshaji wa nodi kadri Ethereum inavyoendelea kukua. + +EIP hii iko katika sehemu tofauti na "Core EIPs" kwa sababu mgawanyiko hautekelezi mabadiliko yoyote - ni taarifa kwamba timu za programu za wateja lazima zisaidie muda wa mwisho wa historia kabla ya sasisho la Fusaka. Kivitendo, programu za wateja zinaweza kutekeleza hili wakati wowote lakini kuliongeza kwenye sasisho kuliweka wazi kwenye orodha yao ya mambo ya kufanya na kuwaruhusu kujaribu mabadiliko ya Fusaka kwa kushirikiana na kipengele hiki. + +**Rasilimali**: [Uainishaji wa kiufundi wa EIP-7642](https://eips.ethereum.org/EIPS/eip-7642) + +#### Weka mipaka ya juu ya MODEXP {#set-upper-bounds-for-modexp} + +Hadi sasa, muundo wa MODEXP unajumuisha nambari zinazokubalika za ukubwa wowote. Hiyo ilifanya iwe vigumu kupima, rahisi kutumia vibaya, na kuwa hatari kwa uthabiti wa mteja. EIP-7823 inaweka kikomo wazi mahali: kila nambari ya ingizo inaweza kuwa na urefu wa biti 8192 (baiti 1024). Kitu chochote kikubwa kinakataliwa, gesi ya shughuli hiyo inachomwa, na hakuna mabadiliko ya hali yanayotokea. Inashughulikia kwa urahisi mahitaji ya ulimwengu halisi huku ikiondoa hali mbaya zaidi ambazo huchanganya upangaji wa kikomo cha gesi na ukaguzi wa usalama. Mabadiliko haya hutoa usalama zaidi na ulinzi wa DoS bila kuathiri matumizi ya mtumiaji au msanidi. + +**Rasilimali**: [Uainishaji wa kiufundi wa EIP-7823](https://eips.ethereum.org/EIPS/eip-7823) + +#### Kikomo cha Muamala wa Gesi {#transaction-gas-limit-cap} + +EIP-[7825](https://eips.ethereum.org/EIPS/eip-7825) adds a cap of 16,777,216 (2^24) gas per transaction. Ni ugumu wa DoS kwa kuweka gharama ya hali mbaya zaidi ya muamala wowote tunapoongeza kikomo cha gesi. Hurahisisha uthibitishaji na uenezi kuwa mfano ili kuturuhusu kukabiliana na uwekaji viwango kupitia kuongeza kikomo cha gesi. + +Kwa nini hasa 2^24 gesi? Ni ndogo kwa urahisi kuliko kikomo cha sasa cha gesi, ni kubwa vya kutosha kwa uwekaji wa mikataba halisi na ujumuishaji mzito, na nguvu ya 2 hurahisisha kutekeleza kwa wateja wote. Ukubwa huu mpya wa juu zaidi wa muamala ni sawa na ukubwa wa wastani wa bloku kabla ya Pectra, na kuifanya kuwa kikomo kinachofaa kwa operesheni yoyote kwenye Ethereum. + +**Rasilimali**: [Uainishaji wa kiufundi wa EIP-7825](https://eips.ethereum.org/EIPS/eip-7825) + +#### Ongezeko la gharama ya gesi ya `MODEXP` {#modexp-gas-cost-increase} + +MODEXP ni mkusanyiko wa chaguo za kukokotoa uliojumuishwa ndani ambao hukokotoa ubainishaji wa moduli, aina ya hesabu kubwa inayotumika katika uthibitishaji sahihi wa RSA na mifumo ya uthibitishaji. Inaruhusu kandarasi kuendesha hesabu hizi moja kwa moja bila kuzitekeleza zenyewe. + +Wasanidi programu na timu za wateja zilitambua MODEXP kama kikwazo kikuu cha kuongeza kikomo cha gesi ya kuzuia gesi kwa sababu bei ya sasa ya gesi mara nyingi hukadiria kiasi cha nguvu za kompyuta ambacho vifaa vingine huhitaji. Hii inamaanisha kuwa muamala mmoja unaotumia MODEXP unaweza kuchukua muda mwingi unaohitajika kuchakata kizuizi kizima, hivyo basi kupunguza kasi ya mtandao. + +EIP hii inabadilisha bei ili ilingane na gharama halisi za kikokotoo kwa: + +- kupandisha ada ya chini kutoka gesi 200 hadi 500 na kuondoa punguzo la theluthi moja kutoka EIP-2565 kwenye hesabu ya gharama ya jumla +- kuongeza gharama kwa kasi zaidi wakati pembejeo ya kipeo ni ndefu sana. ikiwa kielelezo (nambari ya "nguvu" unayopitisha kama hoja ya pili) ni ndefu kuliko baiti 32 / biti 256, chaji ya gesi hupanda kwa kasi zaidi kwa kila baiti ya ziada +- kuchaji msingi mkubwa au moduli ya ziada pia. Nambari zingine mbili (msingi na moduli) inachukuliwa kuwa angalau ka 32 - ikiwa moja ni kubwa, gharama huongezeka kulingana na saizi yake + +Kwa kulinganisha gharama bora na wakati halisi wa usindikaji, MODEXP haiwezi tena kusababisha kizuizi kuchukua muda mrefu kuthibitishwa. Mabadiliko haya ni mojawapo ya kadhaa yanayolenga kuifanya kuwa salama kuongeza kikomo cha gesi ya kuzuia Ethereum katika siku zijazo. + +**Rasilimali**: [Uainishaji wa kiufundi wa EIP-7883](https://eips.ethereum.org/EIPS/eip-7883) + +#### Kikomo cha Ukubwa wa Kizuizi cha Utekelezaji wa RLP {#rlp-execution-block-size-limit} + +Hii inaunda kikomo cha juu cha ukubwa wa bloku unaoruhusiwa - hiki ni kikomo kwa kile _kinachotumwa_ kupitia mtandao na kiko tofauti na kikomo cha gesi, ambacho kinaweka kikomo cha _kazi_ ndani ya bloku. Kikomo cha ukubwa wa bloku ni 10 MiB, na nafasi ndogo ya ziada (2 MiB) iliyotengwa kwa ajili ya data ya makubaliano ili kila kitu kitoshee na kusambazwa vizuri. Ikiwa bloku itaonekana kubwa kuliko hiyo, programu za wateja huikataa. +Hii inahitajika kwa sababu bloku kubwa sana huchukua muda mrefu kusambaa na kuthibitishwa kwenye mtandao na inaweza kusababisha masuala ya makubaliano au kutumiwa vibaya kama njia ya shambulio la DoS. Pia, 'gossip' ya safu ya makubaliano tayari haitumi mbele bloku zenye ukubwa zaidi ya ~10 MiB, kwa hivyo kuoanisha safu ya utekelezaji na kikomo hicho huepuka hali za ajabu za “kuonekana na wengine, kuachwa na wengine”. + +Maelezo ya kina: hiki ni kikomo kwenye ukubwa wa bloku ya utekelezaji iliyosimbwa kwa [RLP](/developers/docs/data-structures-and-encoding/rlp/). Jumla ya 10 MiB, na kinga ya usalama ya 2 MiB iliyotengwa kwa ajili ya uundaji wa bloku ya 'beacon'. Kivitendo, programu za wateja hufafanua + +`MAX_BLOCK_SIZE = 10,485,760` baiti na + +`SAFETY_MARGIN = 2,097,152` baiti, + +na hukataa bloku yoyote ya utekelezaji ambayo mzigo wake wa RLP unazidi + +`MAX_RLP_BLOCK_SIZE = MAX_BLOCK_SIZE − SAFETY_MARGIN` + +Lengo ni kuweka kikomo cha muda mbaya zaidi wa uenezaji/uthibitishaji na kuendana na tabia ya 'gossip' ya safu ya makubaliano, na kupunguza hatari ya reorg/DoS bila kubadilisha uhasibu wa gesi. + +**Rasilimali**: [Uainishaji wa kiufundi wa EIP-7934](https://eips.ethereum.org/EIPS/eip-7934) + +#### Weka kikomo cha gesi chaguo-msingi kuwa milioni 60 {#set-default-gas-limit-to-60-million} + +Kabla ya kuongeza kikomo cha gesi kutoka 30M hadi 36M mnamo Februari 2025 (na baadaye hadi 45M), thamani hii ilikuwa haijabadilika tangu Kuunganishwa (Septemba 2022). EIP hii inalenga kuweka kupanuka kwa uwiano thabiti. + +EIP-7935 huratibu timu za wateja wa EL ili kuongeza kikomo-msingi cha gesi zaidi ya 45M cha leo cha Fusaka. Ni EIP ya Taarifa, lakini inawauliza wateja kwa uwazi kupima vikomo vya juu zaidi kwenye devnets, kuungana kwa thamani salama, na kusafirisha nambari hiyo katika matoleo yao ya Fusaka. + +Malengo ya upangaji wa Devnet ~ 60M dhiki (vitalu kamili vilivyo na mzigo wa syntetisk) na matuta ya kurudia; utafiti unasema patholojia za ukubwa wa kitalu hazipaswi kushikamana chini ya ~ 150M. Rollout inapaswa kuoanishwa na kiwango cha juu cha kikomo cha shughuli za gesi (EIP-7825) ili hakuna muamala mmoja unaoweza kutawala vikomo vinavyoongezeka. + +**Rasilimali**: [Uainishaji wa kiufundi wa EIP-7935](https://eips.ethereum.org/EIPS/eip-7935) + +### Boresha UX {#improve-ux} + +#### Muonekano wa pendekezo la kuamua {#deterministic-proposer-lookahead} + +Ukiwa na EIP-7917, Beacon Chain itafahamu kuhusu watayarishaji wa vitalu vijavyo kwa enzi inayofuata. Kuwa na mwonekano wa kubaini ni wapi wathibitishaji watakuwa wakipendekeza vitalu vya siku zijazo kunaweza kuwezesha [uthibitisho wa awali](https://ethresear.ch/t/based-preconfirmations/17353) - ahadi na mpendekezaji ujao ambayo inahakikisha shughuli ya mtumiaji itajumuishwa kwenye kitalu chao bila kungoja kitalu halisi. + +Kipengele hiki hunufaisha utekelezaji wa mteja na usalama wa mtandao kwa vile huzuia matukio makali ambapo wathibitishaji wanaweza kuchezea ratiba ya wapendekezaji. Mtazamo pia unaruhusu ugumu mdogo wa utekelezaji. + +**Rasilimali**: [Uainishaji wa kiufundi wa EIP-7917](https://eips.ethereum.org/EIPS/eip-7917) + +#### Count leading zeros (CLZ) opcode {#count-leading-zeros-opcode + +Kipengele hiki kinaongeza agizo dogo la EVM, **hesabu sifuri zinazoongoza (CLZ)**. Takriban kila kitu katika EVM kinawakilishwa kama thamani ya biti-256—opcode hii mpya inarudisha idadi ya biti za sifuri zilizo mbele. Hiki ni kipengele cha kawaida katika usanifu wa seti nyingi za maagizo kwani huwezesha utendakazi bora wa hesabu. Kwa vitendo, hii hubadilisha utafutaji wa baiti ulioandikwa kwa mkono wa leo kuwa hatua moja, hivyo basi kupata biti ya kwanza iliyo washwa, kuchanganua baiti, au kuchambua sehemu za biti kunakuwa rahisi na cha bei nafuu zaidi. Opcode ni ya chini, ya gharama isiyobadilika na imeainishwa kuwa sambamba na nyongeza ya kimsingi, ambayo hupunguza bytecode na kuokoa gesi kwa kazi sawa. + +**Rasilimali**: [Uainishaji wa kiufundi wa EIP-7939](https://eips.ethereum.org/EIPS/eip-7939) + +#### Precompile kwa Usaidizi wa Curve ya secp256r1 {#secp256r1-precompile} + +Huanzisha kikagua saini cha secp256r1 (P-256) kilichojengewa ndani, cha mtindo wa passkey katika anwani isiyobadilika `0x100` kwa kutumia umbizo la wito lilelile ambalo tayari limetumiwa na L2 nyingi na kurekebisha kesi za pembezoni, ili mikataba iliyoandikwa kwa ajili ya mazingira hayo ifanye kazi kwenye L1 bila mabadiliko. + +Uboreshaji wa UX! Kwa watumiaji, hii inafungua utiaji saini asili wa kifaa na passkeys. Pochi zinaweza kutumia moja kwa moja Apple Secure Enclave, Android Keystore, moduli za usalama za maunzi (HSM), na FIDO2/WebAuthn - hakuna maneno muhimu ya ufunguo, mchakato rahisi wa kujiunga, na mtiririko wa vipengele vingi unaohisi kama programu za kisasa. Hii inaleta UX bora zaidi, urejeshaji rahisi, na miundo ya ufichaji wa akaunti inayofanana na kile ambacho mabilioni ya vifaa tayari hufanya. + +Kwa wasanidi programu, huchukua ingizo la baiti 160 na kurudisha tokeo la baiti 32, na kuifanya iwe rahisi kuhamisha maktaba zilizopo na mikataba ya L2. Kwa ndani, inajumuisha ukaguzi wa pointi-kwenye-ukomo na ulinganisho wa moduli ili kuondoa kesi za pembezoni zenye changamoto bila kuvunja waitaji halali. + +**Rasilimali**: + +- [Uainishaji wa kiufundi wa EIP-7951](https://eips.ethereum.org/EIPS/eip-7951) +- [Zaidi kuhusu RIP-7212](https://www.alchemy.com/blog/what-is-rip-7212) _(Kumbuka kuwa EIP-7951 ilichukua nafasi ya RIP-7212)_ + +### Meta {#meta} + +#### Mbinu ya JSON-RPC ya `eth_config` {#eth-config} + +Huu ni wito wa JSON-RPC unaokuruhusu kuuliza nodi yako ni mipangilio gani ya mgawanyiko unayotumia. Inarudisha picha tatu za hali: `current`, `next`, na `last` ili wathibitishaji na zana za ufuatiliaji waweze kuthibitisha kuwa programu za wateja zimejipanga kwa ajili ya mgawanyiko ujao. + +Kivitendo, hii ni kushughulikia upungufu uliogunduliwa wakati mgawanyiko wa Pectra ulipoanza kutumika kwenye mtandao wa majaribio wa Holesky mapema 2025 na usanidi mbovu mdogo ambao ulisababisha hali isiyokamilika. Hii husaidia timu za majaribio na wasanidi programu kuhakikisha kuwa migawanyiko mikuu itafanya kazi kama inavyotarajiwa wakati wa kuhamia kutoka devnets kwenda mitandao ya majaribio, na kutoka mitandao ya majaribio kwenda Mtandao Mkuu. + +Picha za hali zinajumuisha: `chainId`, `forkId`, muda uliopangwa wa uanzishaji wa mgawanyiko, ni 'precompiles' zipi zinazotumika, anwani za 'precompile', utegemezi wa mikataba ya mfumo, na ratiba ya blob ya mgawanyiko. + +EIP hii iko katika sehemu tofauti na "Core EIPs" kwa sababu mgawanyiko hautekelezi mabadiliko yoyote - ni taarifa kwamba timu za programu za wateja lazima zitekeleze mbinu hii ya JSON-RPC kabla ya sasisho la Fusaka. + +**Rasilimali**: [Uainishaji wa kiufundi wa EIP-7910](https://eips.ethereum.org/EIPS/eip-7910) + +## Maswali Yanayoulizwa Mara kwa Mara {#faq} + +### Je, uboreshaji huu unaathiri nodi zote za Ethereum na wathibitishaji? {#does-this-upgrade-affect-all-ethereum-nodes-and-validators} + +Ndiyo, uboreshaji wa Fusaka unahitaji masasisho kwa [wateja wa kutekeleza na wateja wa makubaliano](/developers/docs/nodes-and-clients/). Wateja wote wakuu wa Ethereum watatoa matoleo yanayounga mkono mgawanyiko mkuu uliotiwa alama kuwa kipaumbele cha juu. Unaweza kufuatilia ni lini matoleo haya yatapatikana katika repos za mteja za Github,[Discord channels](https://ethstaker.org/support), the [EthStaker Discord](https://dsc.gg/ethstaker), au kwa kujiandikisha kwenye blogu ya Ethereum kwa masasisho ya itifaki. Ili kudumisha usawazishaji na mtandao wa Ethereum baada ya uboreshaji, waendeshaji nodi lazima wahakikishe kuwa wanatumia toleo la mteja linaloungwa mkono. Kumbuka kwamba taarifa kuhusu matoleo ya wateja hubadilika kulingana na wakati, na watumiaji wanapaswa kurejelea masasisho ya hivi punde kwa maelezo ya sasa zaidi. + +### Je, ETH inawezaje kubadilishwa baada ya 'hard fork'? {#how-can-eth-be-converted-after-the-hardfork} + +- **Hakuna Hatua Inayohitajika kwa ETH Yako**: Kufuatia uboreshaji wa Ethereum Fusaka, hakuna haja ya kubadilisha au kuboresha ETH yako. Salio la akaunti yako litabaki kama lilivyo, na ETH unayomiliki sasa itaendelea kupatikana katika hali yake ya sasa baada ya 'hard fork'. +- **Jihadhari na Ulaghai!** **mtu yeyote anayekuelekeza "kuboresha" ETH yako anajaribu kukuibia.** Hakuna unachohitaji kufanya kuhusiana na uboreshaji huu. + Rasilimali zako hazitaathirika kabisa. Kumbuka, kuwa na taarifa ndiyo njia bora ya kujilinda dhidi ya ulaghai. + +[Zaidi kuhusu kutambua na kuepuka ulaghai](/security/) + +### Kuna nini na punda milia? {#whats-with-the-zebras} + +Punda milia ni "nembo" iliyochaguliwa na wasanidi programu wa Fusaka kwa sababu milia yake inaakisi uchukuaji sampuli za upatikanaji wa data kwa msingi wa safu wa PeerDAS, ambapo nodi huhifadhi mitandao midogo fulani ya safu na huchukua sampuli za safu chache zingine kutoka kwa kila nafasi ya rika ili kuangalia kama data ya blob inapatikana. + +Muungano wa 2022 [ulitumia panda](https://x.com/hwwonx/status/1431970802040127498) kama nembo yake kuashiria kuunganishwa kwa safu za utekelezaji na makubaliano. Tangu wakati huo, nembo zimechaguliwa isivyo rasmi kwa kila mgawanyiko na huonekana kama sanaa ya ASCII katika kumbukumbu za programu ya mteja wakati wa sasisho. Ni njia ya kufurahisha tu ya kusherehekea. + +### Ni maboresho gani yanajumuishwa kwa ajili ya Uongezwaji wa L2? {#what-improvements-are-included-for-l2-scaling} + +[PeerDAS](/roadmap/fusaka/peerdas) ndicho kipengele kikuu cha mgawanyiko. Inatekeleza uchukuaji wa sampuli za upatikanaji wa data (DAS) ambayo inafungua uwezekano wa kuongezeka zaidi kwa unda-mpya, kinadharia ikiongeza nafasi ya blob hadi mara 8 ya ukubwa wa sasa. Soko la ada za blob pia litaboreshwa ili kukabiliana na msongamano na kuhakikisha L2 zinalipa ada inayofaa kwa hesabu na nafasi ambayo blobs huweka kwenye nodi. + +### Migawanyiko ya BPO ni tofauti vipi? {#how-are-bpo-forks-different} + +Migawanyiko ya Vigezo vya Blob Pekee hutoa utaratibu wa kuongeza idadi ya blob (lengo na kiwango cha juu) baada ya PeerDAS kuanzishwa, bila kulazimika kusubiri sasisho kamili lililoratibiwa. Kila ongezeko huwekwa tayari katika matoleo ya programu za wateja yanayounga mkono Fusaka. + +Kama mtumiaji au mthibitishaji, huhitaji kusasisha programu zako za wateja kwa kila BPO na hakikisha tu unafuata migawanyiko migumu mikuu kama Fusaka. Hii ni desturi ileile kama zamani, hakuna hatua maalum zinazohitajika. Bado inapendekezwa ufuatilie programu zako za wateja wakati wa masahisho na BPO na uzisasishe hata kati ya matoleo makuu kwani marekebisho au uboreshaji unaweza kufuata mgawanyiko mgumu. + +### Ratiba ya BPO ni ipi? {#what-is-the-bpo-schedule} + +Ratiba kamili ya sasisho za BPO itaamuliwa na matoleo ya Fusaka. Fuata [Matangazo ya Itifaki](https://blog.ethereum.org/category/protocol) na maelezo ya toleo ya programu zako za wateja. + +Mfano wa jinsi inaweza kuonekana: + +- Kabla ya Fusaka: lengo 6, kiwango cha juu 9 +- Wakati wa uanzishaji wa Fusaka: lengo 6, kiwango cha juu 9 +- BPO1, wiki chache baada ya uanzishaji wa Fusaka: lengo 10, kiwango cha juu 15, ikiongezeka kwa theluthi mbili +- BPO2, wiki chache baada ya BPO1: lengo 14, kiwango cha juu 21 + +### Je, hii itapunguza ada kwenye Ethereum (safu ya 1) {#will-this-lower-gas} + +Sasisho hili halipunguzi ada za gesi kwenye L1, angalau si moja kwa moja. Lengo kuu ni nafasi zaidi ya blob kwa data ya unda-mpya, na hivyo kupunguza ada kwenye safu ya 2. Hii inaweza kuwa na madhara fulani kwenye soko la ada za L1 lakini hakuna mabadiliko makubwa yanayotarajiwa. + +### Kama mweka dau, ninahitaji kufanya nini kwa ajili ya sasisho? {#as-a-staker-what-do-i-need-to-do-for-the-upgrade} + +Kama ilivyo kwa kila sasisho la mtandao, hakikisha unasasisha programu zako za wateja kwa matoleo ya hivi karibuni yaliyotiwa alama ya usaidizi wa Fusaka. Fuata sasisho katika orodha ya barua pepe na [Matangazo ya Itifaki kwenye Blogu ya EF](https://blog.ethereum.org/category/protocol) ili kupata taarifa kuhusu matoleo. +Ili kuthibitisha usanidi wako kabla ya Fusaka kuanzishwa kwenye Mtandao Mkuu, unaweza kuendesha mthibitishaji kwenye mitandao ya majaribio. Fusaka [inaanzishwa mapema kwenye mitandao ya majaribio](https://blog.ethereum.org/2025/09/26/fusaka-testnet-announcement) kukupa nafasi zaidi ya kuhakikisha kila kitu kinafanya kazi na kuripoti hitilafu. Migawanyiko ya mitandao ya majaribio pia hutangazwa kwenye orodha ya barua pepe na blogu. + +### Je, "Mtazamo wa Mapendekezo Uliodhamiriwa" (EIP-7917) huathiri wathibitishaji? {#does-7917-affect-validators} + +Mabadiliko haya hayabadilishi jinsi programu yako ya mteja ya mthibitishaji inavyofanya kazi, hata hivyo, yatatoa ufahamu zaidi kuhusu mustakabali wa majukumu yako ya uthibitishaji. Hakikisha unasasisha zana zako za ufuatiliaji ili uendane na vipengele vipya. + +### Je, Fusaka inaathiri vipi mahitaji ya kipimo data kwa nodi na wathibitishaji? {#how-does-fusaka-affect-bandwidth-requirements-for-nodes-and-validators} + +PeerDAS inafanya mabadiliko makubwa katika jinsi nodi zinavyosambaza data ya blob. Data zote zimegawanywa katika vipande vinavyoitwa safu katika mitandao midogo 128 na nodi hujisajili kwa baadhi tu. Idadi ya safu za mtandao mdogo ambazo nodi zinapaswa kuhifadhi inategemea usanidi wao na idadi ya wathibitishaji walioounganishwa. Mahitaji halisi ya kipimo data yatategemea kiasi cha blobs zinazoruhusiwa kwenye mtandao na aina ya nodi. Wakati wa uanzishaji wa Fusaka lengo la blob linabaki sawa na hapo awali, lakini kwa PeerDAS, waendeshaji wa nodi wanaweza kuona kupungua kwa matumizi yao ya diski ya blobs na trafiki ya mtandao. Kadri BPO zinavyosanidi idadi kubwa ya blobs kwenye mtandao, kipimo data kinachohitajika kitaongezeka kwa kila BPO. + +Mahitaji ya nodi bado yako ndani ya [viwango vinavyopendekezwa](https://eips.ethereum.org/EIPS/eip-7870) hata baada ya BPO za Fusaka. + +#### Nodi kamili {#full-nodes} + +Nodi za kawaida zisizo na wathibitishaji wowote zitajisajili kwa mitandao midogo 4 tu, zikihifadhi 1/8 ya data asili. Hii inamaanisha kwamba kwa kiasi kile kile cha data ya blob, kipimo data cha nodi cha kuzipakua kitakuwa kidogo kwa mara nane (8). Matumizi ya diski na kipimo data cha upakuaji wa blobs kwa nodi kamili ya kawaida yanaweza kupungua karibu 80%, hadi Mb chache tu. + +#### Weka dau binafsi {#solo-stakers} + +Ikiwa nodi inatumiwa kwa programu ya mteja ya mthibitishaji, inapaswa kuhifadhi safu zaidi na hivyo kuchakata data zaidi. Kwa mthibitishaji aliyeongezwa, nodi hujisajili kwa angalau mitandao midogo 8 ya safu na hivyo kuchakata data mara mbili zaidi ya nodi ya kawaida lakini bado kidogo kuliko kabla ya Fusaka. Ikiwa salio la mthibitishaji liko juu ya ETH 287, mitandao midogo zaidi na zaidi itasajiliwa. + +Kwa mweka dau pekee, hii inamaanisha matumizi yao ya diski na kipimo data cha upakuaji vitapungua karibu 50%. Hata hivyo, ili kujenga bloku kihalisi na kupakia blobs zote kwenye mtandao, kipimo data kikubwa zaidi cha upakiaji kinahitajika. Wajenzi wa kihalisi watahitaji kipimo data cha upakiaji cha juu mara 2-3 kuliko hapo awali wakati wa Fusaka na kwa lengo la BPO2 la blobs 15/21, kipimo data cha upakiaji cha mwisho kitahitajika kuwa karibu mara 5 zaidi, kwa 100Mpbs. + +#### Wathibitishaji wakubwa {#large-validators} + +Idadi ya mitandao midogo iliyosajiliwa huongezeka kulingana na salio na wathibitishaji walioongezwa kwenye nodi. Kwa mfano, karibu na salio la ETH 800, nodi huhifadhi safu 25 na itahitaji karibu 30% zaidi ya kipimo data cha upakuaji kuliko hapo awali. Upakiaji unaohitajika huongezeka sawa na nodi za kawaida na angalau 100Mbps inahitajika. + +Kwa ETH 4096, wathibitishaji 2 wa salio la juu, nodi inakuwa 'supernode' ambayo huhifadhi safu zote, na hivyo kupakua na kuhifadhi kila kitu. Nodi hizi huponya mtandao kikamilifu kwa kuchangia data inayokosekana lakini pia zinahitaji kipimo data na hifadhi zaidi. Lengo la mwisho la blob likiwa mara 6 zaidi ya hapo awali, nodi kuu zitalazimika kuhifadhi karibu GB 600 za data ya ziada ya blob na kuwa na kipimo data cha upakuaji cha kasi endelevu cha karibu 20Mbps. + +[Soma maelezo zaidi juu ya mahitaji yanayotarajiwa.](https://ethpandaops.io/posts/fusaka-bandwidth-estimation/#theoretical-requirements) + +### Ni mabadiliko gani ya EVM yanayotekelezwa? {#what-evm-changes-are-implemented} + +Fusaka inaimarisha EVM na mabadiliko madogo mapya na vipengele. + +- Kwa usalama wakati wa kuongeza ukubwa, ukubwa wa juu wa muamala mmoja [utawekewa kikomo cha vitengo milioni 16.7](https://eips.ethereum.org/EIPS/eip-7825) vya gesi. +- [Opcode mpya ya kuhesabu sifuri zinazoongoza (CLZ)](https://eips.ethereum.org/EIPS/eip-7939) imeongezwa kwenye EVM na itaruhusu lugha za mikataba-erevu kufanya shughuli fulani kwa ufanisi zaidi. +- [Gharama ya precompile ya `ModExp` itaongezwa](https://eips.ethereum.org/EIPS/eip-7883)—mikataba inayoitumia itatoza gesi zaidi kwa utekelezaji. + +### Je, kikomo kipya cha gesi cha milioni 16 kinaathirije wasanidi wa mikataba? {#how-does-new-16m-gas-limit-affects-contract-developers} + +Fusaka inaweka kikomo cha [ukubwa wa juu wa muamala mmoja kuwa vitengo milioni 16.7](https://eips.ethereum.org/EIPS/eip-7825) (2^24) vya gesi. Huu ni takriban ukubwa wa awali wa bloku ya wastani ambayo inaufanya kuwa mkubwa kutosha kushughulikia miamala tata ambayo ingetumia bloku nzima. Kikomo hiki kinatoa ulinzi kwa programu za wateja, kuzuia mashambulizi yanayoweza kutokea ya DoS katika siku zijazo na kikomo cha juu cha gesi cha bloku. Lengo la kuongeza ukubwa ni kuwezesha miamala zaidi kuingia kwenye mnyororo wa bloku bila hata mmoja kutumia bloku nzima. + +Miamala ya kawaida ya watumiaji iko mbali na kufikia kikomo hiki. Kesi fulani za pembezoni kama shughuli kubwa na tata za DeFi, uhamishaji mkubwa wa mikataba-erevu au miamala ya makundi inayolenga mikataba mingi inaweza kuathiriwa na mabadiliko haya. Miamala hii italazimika kugawanywa katika midogo zaidi au kuboreshwa kwa njia nyingine. Tumia uigaji kabla ya kuwasilisha miamala ambayo inaweza kufikia kikomo. + +Mbinu ya RPC `eth_call` haina kikomo na itaruhusu uigaji wa miamala mikubwa kuliko kikomo halisi cha mnyororo wa bloku. Kikomo halisi cha mbinu za RPC kinaweza kusanidiwa na mwendeshaji wa programu ya mteja ili kuzuia matumizi mabaya. + +### CLZ ina maana gani kwa wasanidi programu? {#what-clz-means-for-developers} + +Wakusanyaji wa EVM kama Solidity watatekeleza na kutumia kazi mpya ya kuhesabu sifuri chinichini. Mikataba mipya inaweza kufaidika na uokoaji wa gesi ikiwa inategemea aina hii ya operesheni. Fuata matoleo na tangazo la kipengele cha lugha ya mikataba-erevu kwa nyaraka juu ya uwezekano wa kuokoa. + +### Je, kuna mabadiliko yoyote kwa mikataba-erevu yangu iliyopo? {#what-clz-means-for-developers} + +Fusaka haina athari ya moja kwa moja ambayo ingevunja mikataba yoyote iliyopo au kubadilisha tabia zao. Mabadiliko yaliyoletwa kwenye safu ya utekelezaji yanafanywa kwa utangamano wa nyuma, hata hivyo, daima weka jicho kwenye kesi za pembezoni na athari zinazowezekana. + +[Kwa kuongezeka kwa gharama ya precompile ya `ModExp`](https://eips.ethereum.org/EIPS/eip-7883), mikataba inayotegemea itatumia gesi zaidi kwa utekelezaji. Ikiwa mkataba wako unategemea sana hii na unakuwa wa gharama kubwa kwa watumiaji, fikiria upya jinsi unavyotumika. + +Fikiria [kikomo kipya cha milioni 16.7](https://eips.ethereum.org/EIPS/eip-7825) ikiwa miamala inayotekeleza mikataba yako inaweza kufikia ukubwa sawa. + +## Usomaji zaidi {#further-reading} + +- [Mpango kazi wa Ethereum](/roadmap/) +- [Forkcast: Fusaka](https://forkcast.org/upgrade/fusaka) +- [Fusaka Meta EIP](https://eips.ethereum.org/EIPS/eip-7607) +- [Tangazo la blogu la mtandao wa majaribio wa Fusaka](https://blog.ethereum.org/2025/09/26/fusaka-testnet-announcement) +- [Bankless: What Fusaka & Pectra will bring Ethereum](https://www.bankless.com/read/what-fusaka-pectra-will-bring-ethereum) +- [Bankless: Ethereum's Next Upgrades: Fusaka, Glamsterdam & Beyond with Preston Van Loon](https://x.com/BanklessHQ/status/1956017743289020633?t=502) +- [Mafaili ya Fusaka](https://www.youtube.com/playlist?list=PL4cwHXAawZxpz-erUbKKUnnGoQNdF8s7Z) +- [PEEPanEIPs Imefafanuliwa](https://www.youtube.com/playlist?list=PL4cwHXAawZxoIenfk7OJry4rxcqX-eqBt) diff --git a/public/content/translations/sw/roadmap/fusaka/peerdas/index.md b/public/content/translations/sw/roadmap/fusaka/peerdas/index.md new file mode 100644 index 00000000000..74d5adcb12d --- /dev/null +++ b/public/content/translations/sw/roadmap/fusaka/peerdas/index.md @@ -0,0 +1,88 @@ +--- +title: PeerDAS +description: Jifunze kuhusu PeerDAS kama sehemu ya sasisho la itifaki ya Fusaka Ethereum +lang: sw +--- + +# PeerDAS {#peer-das} + +Itifaki ya Ethereum inapitia sasisho lake muhimu zaidi la uongezwaji tangu [kuanzishwa kwa miamala ya blob na EIP-4844](/roadmap/danksharding/). Kama sehemu ya [sasisho la Fusaka](/roadmap/fusaka/), PeerDAS inaanzisha njia mpya ya kushughulikia data ya blob, ikitoa takriban ongezeko la mara kumi katika uwezo wa **[upatikanaji wa data (DA)](/developers/docs/data-availability/)** kwa L2s. + +[Zaidi kuhusu ramani ya uongezwaji wa blob](https://blog.ethereum.org/2025/08/22/protocol-update-002) + +## Uwezo wa kuongezeka {#scalability} + +Dira ya Ethereum ni kuwa jukwaa lisiloegemea upande wowote, salama na lililogatuliwa linalopatikana kwa kila mtu ulimwenguni. Matumizi ya mtandao yanapoongezeka, hii inahitaji kusawazisha changamoto tatu za uongezwaji, usalama, na ugatuzi wa mtandao. Ikiwa Ethereum ingeongeza tu data inayoshughulikiwa na mtandao ndani ya muundo wake wa sasa, ingekuwa katika hatari ya kuzidisha uwezo wa [nodi ambazo Ethereum inategemea kwa ugatuzi wake](/developers/docs/nodes-and-clients/). Uwezo wa kuongezeka unahitaji muundo thabiti wa utaratibu unaopunguza maelewano. + +Mojawapo ya mikakati ya kufikia lengo hili ni kuruhusu mfumo-ikolojia tofauti wa suluhisho za uongezwaji za safu ya 2 badala ya kuchakata miamala yote kwenye [safu ya 1 (L1)](/glossary/#layer-1) Mtandao Mkuu. [Safu za 2 (L2s)](/glossary/#layer-2) au [unda-mpya](/glossary#rollups) huchakata miamala kwenye minyororo yao tofauti na hutumia Ethereum kwa uthibitishaji na usalama. Kuchapisha tu ahadi muhimu za usalama na kubana mizigo ya data huruhusu L2s kutumia uwezo wa DA wa Ethereum kwa ufanisi zaidi. Kwa upande mwingine, L1 hubeba data kidogo bila kuathiri dhamana za usalama, huku L2s zikipokea watumiaji wengi zaidi kwa gharama za chini za gesi. Hapo awali, L2s zilichapisha data kama `calldata` katika miamala ya kawaida, ambayo ilishindana na miamala ya L1 kwa ajili ya gesi na haikuwa na manufaa kwa upatikanaji wa data kwa wingi. + +## Proto-Danksharding {#proto-danksharding} + +Hatua ya kwanza kubwa kuelekea uongezwaji wa L2 ilikuwa ni sasisho la Dencun, lililoanzisha [Proto-Danksharding](/roadmap/danksharding/) (EIP-4844). Sasisho hili liliunda aina mpya, maalum ya data kwa unda-mpya zinazoitwa blobs. [Blobs](/developers/docs/data-availability/blockchain-data-storage-strategies/#eip-4844-blobs), au vitu vikubwa vya jozi, ni vipande vya muda vya data holela ambavyo havihitaji utekelezaji wa EVM na nodi huzihifadhi kwa muda mfupi tu. Uchakataji huu wenye ufanisi zaidi uliruhusu L2s kuchapisha data zaidi kwenye Ethereum na kuongeza kiwango hata zaidi. + +Licha ya kuwa na faida kubwa kwa uongezwaji, kutumia blobs ni sehemu tu ya lengo kuu. Katika itifaki ya sasa, kila nodi kwenye mtandao bado inahitaji kupakua kila blob. Kikwazo kinakuwa ni kipimo data kinachohitajika na nodi binafsi, huku kiasi cha data kinachohitaji kupakuliwa kikiongezeka moja kwa moja kadri idadi ya blob inavyoongezeka. + +Ethereum hailegalegi katika ugatuzi, na kipimo data ni mojawapo ya vigezo nyeti zaidi. Hata kukiwa na kompyuta zenye nguvu zinazopatikana kwa wingi kwa mtu yeyote anayeweza kuzimudu, [vikwazo vya kipimo data cha upakiaji](https://www.speedtest.net/global-index) hata katika miji mikubwa katika mataifa yaliyoendelea (kama vile [Ujerumani](https://www.speedtest.net/global-index/germany), [Ubelgiji](https://www.speedtest.net/global-index/belgium), [Australia](https://www.speedtest.net/global-index/australia) au [Marekani](https://www.speedtest.net/global-index/united-states)) vinaweza kuzuia nodi kuendeshwa tu kutoka kwenye vituo vya data ikiwa mahitaji ya kipimo data hayarekebishwi kwa makini. + +Waendeshaji wa nodi wana mahitaji yanayoongezeka ya kipimo data na nafasi ya diski kadri blob zinavyoongezeka. Ukubwa na idadi ya blobs vinazuiliwa na vikwazo hivi. Kila blob inaweza kubeba hadi 128kb ya data na wastani wa blob 6 kwa kila bloku. Hii ilikuwa tu hatua ya kwanza kuelekea muundo wa baadaye unaotumia blobs kwa njia yenye ufanisi zaidi. + +## Sampuli ya upatikanaji wa data {#das} + +[Upatikanaji wa data](/developers/docs/data-availability/) ni uhakikisho kwamba data yote inayohitajika ili kuthibitisha mnyororo kwa uhuru inapatikana kwa washiriki wote wa mtandao. Inahakikisha kwamba data imechapishwa kikamilifu na inaweza kutumika kuthibitisha bila kuaminiwa hali mpya ya mnyororo au miamala inayoingia. + +Blobs za Ethereum hutoa dhamana thabiti ya upatikanaji wa data inayohakikisha usalama wa L2s. Ili kufanya hivi, nodi za Ethereum zinahitaji kupakua na kuhifadhi blobs zote kamili. Lakini vipi ikiwa tunaweza kusambaza blobs kwenye mtandao kwa ufanisi zaidi na kuepuka kikwazo hiki? + +Njia tofauti ya kuhifadhi data na kuhakikisha upatikanaji wake ni **sampuli ya upatikanaji wa data (DAS)**. Badala ya kila kompyuta inayoendesha Ethereum kuhifadhi kikamilifu kila blob, DAS inaanzisha mgawanyo wa kazi uliogatuliwa. Inapunguza mzigo wa kuchakata data kwa kusambaza kazi ndogo, zinazoweza kudhibitiwa kwa mtandao mzima wa nodi. Blobs hugawanywa katika vipande na kila nodi hupakua vipande vichache tu kwa kutumia utaratibu wa usambazaji wa nasibu sare kwa nodi zote. + +Hii inaleta tatizo jipya—kuthibitisha upatikanaji na uadilifu wa data. Mtandao unawezaje kuhakikisha kwamba data inapatikana na yote ni sahihi wakati nodi binafsi zinashikilia vipande vidogo tu? Nodi hasidi inaweza kutoa data bandia na kuvunja kwa urahisi dhamana thabiti za upatikanaji wa data! Hapa ndipo kriptografia inapoingilia kusaidia. + +Ili kuhakikisha uadilifu wa data, EIP-4844 tayari ilitekelezwa na ahadi za KZG. Hizi ni ithibati za kriptografia zinazoundwa wakati blob mpya inapoongezwa kwenye mtandao. Uthibitisho mdogo hujumuishwa katika kila bloku, na nodi zinaweza kuthibitisha kwamba blobs zilizopokelewa zinaendana na ahadi ya KZG ya bloku. + +DAS ni utaratibu unaojengwa juu ya hili na unahakikisha data ni sahihi na inapatikana. Kuchukua sampuli ni mchakato ambapo nodi huuliza sehemu ndogo tu ya data na kuithibitisha dhidi ya ahadi. KZG ni mpango wa ahadi ya polinomiali ambayo inamaanisha kwamba nukta yoyote moja kwenye mkunjo wa polinomiali inaweza kuthibitishwa. Kwa kuangalia nukta chache tu kwenye polinomiali, mteja anayefanya sampuli anaweza kuwa na uhakika mkubwa wa uwezekano kwamba data inapatikana. + +## PeerDAS {#peer-das} + +[PeerDAS (EIP-7594)](https://eips.ethereum.org/EIPS/eip-7594) ni pendekezo maalum linalotekeleza utaratibu wa DAS katika Ethereum, likiwa labda sasisho kubwa zaidi tangu Muungano. PeerDAS imeundwa kupanua data ya blob, kuigawanya katika safu wima na kusambaza sehemu ndogo kwa nodi. + +Ethereum inakopa hisabati za busara kufanikisha hili: inatumia usimbaji wa kufuta wa mtindo wa Reed-Solomon kwa data ya blob. Data ya blob inawakilishwa kama polinomiali ambayo vizigeu vyake vinasimba data, kisha kutathmini polinomiali hiyo kwenye nukta za ziada ili kuunda blob iliyopanuliwa, na kuongeza maradufu idadi ya tathmini. Upungufu huu ulioongezwa unawezesha urejeshaji wa data iliyofutwa: hata kama baadhi ya tathmini zimepotea, blob ya asili inaweza kuundwa upya mradi angalau nusu ya data yote, pamoja na vipande vilivyoongezwa, inapatikana. + +![Polinomiali iliyopanuliwa](./polynomial.png) + +Katika hali halisi, polinomiali hii ina maelfu ya vizigeu. Ahadi za KZG ni thamani za baiti chache, kitu kama hashi, zinazojulikana na nodi zote. Kila nodi iliyo na nukta za data za kutosha inaweza [kuunda upya kwa ufanisi seti kamili ya data ya blob](https://arxiv.org/abs/2207.11079). + +> Ukweli wa kufurahisha: mbinu hiyo hiyo ya usimbaji ilitumiwa na DVD. Ikiwa ulikwaruza DVD, kicheza diski bado kiliweza kuisoma shukrani kwa usimbaji wa Reed-Solomon ambao huongeza vipande vilivyokosekana vya polinomiali. + +Kihistoria, data katika minyororo ya bloku, iwe bloku au blobs, ilitangazwa kwa nodi zote. Kwa mbinu ya PeerDAS ya kugawanya-na-kuchukua-sampuli, kutangaza kila kitu kwa kila mtu sio lazima tena. Baada ya Fusaka, mitandao ya safu ya makubaliano imepangwa katika mada/mitandao midogo ya uvumi: safu wima za blob hupewa mitandao midogo maalum, na kila nodi hujiandikisha kwa seti ndogo zilizopangwa tayari na huhifadhi tu vipande hivyo. + +Kwa PeerDAS, data ya blob iliyopanuliwa imegawanywa katika vipande 128 vinavyoitwa safu wima. Data inasambazwa kwa nodi hizi kupitia itifaki maalum ya uvumi kwenye mitandao midogo maalum ambayo wanajiandikisha. Kila nodi ya kawaida kwenye mtandao hushiriki katika angalau mitandao midogo 8 ya safu wima iliyochaguliwa kwa nasibu. Kupokea data kutoka kwa mitandao midogo 8 tu kati ya 128 kunamaanisha kuwa nodi hii chaguo-msingi hupokea 1/16 tu ya data yote, lakini kwa sababu data ilipanuliwa hii ni 1/8 ya data ya asili. + +Hii inaruhusu kikomo kipya cha kinadharia cha uongezwaji cha 8x cha mpango wa sasa wa “kila mtu anapakua kila kitu”. Huku nodi zikijiandikisha kwa mitandao midogo tofauti ya nasibu inayohudumia safu wima za blob, uwezekano ni mkubwa sana kwamba zimesambazwa kwa usawa na kwa hivyo kila kipande cha data kinapatikana mahali fulani kwenye mtandao. Nodi zinazoendesha wathibitishaji zinatakiwa kujiandikisha kwa mitandao midogo zaidi kwa kila mthibitishaji wanayemwendesha. + +> Kila nodi ina kitambulisho cha kipekee kilichozalishwa kwa nasibu, kwa kawaida hutumika kama utambulisho wake wa umma kwa miunganisho. Katika PeerDAS, nambari hii hutumiwa kuamua seti ya nasibu ya mitandao midogo ambayo inapaswa kujiandikisha, na kusababisha usambazaji wa nasibu sare wa data yote ya blob. + +Mara tu nodi inapounda upya data ya asili kwa mafanikio, kisha inasambaza tena safu wima zilizorejeshwa kwenye mtandao, ikiponya kikamilifu mapengo yoyote ya data na kuimarisha ustahimilivu wa jumla wa mfumo. Nodi zilizounganishwa na wathibitishaji walio na salio la pamoja ≥4096 ETH lazima ziwe nodi kuu na kwa hivyo lazima zijiandikishe kwa mitandao yote midogo ya safu wima ya data na kuhifadhi safu wima zote. Nodi kuu hizi zitaponya mapengo ya data mfululizo. Hali ya kujiponya kwa uwezekano ya itifaki inaruhusu dhamana thabiti za upatikanaji huku isiwazuie waendeshaji wa nyumbani wanaoshikilia sehemu tu za data. + +![Nodi zinazojiandikisha kwenye safu wima zilizosambazwa kupitia mitandao midogo](./subnets.png) + +Upatikanaji wa data unaweza kuthibitishwa na nodi yoyote inayoshikilia sehemu ndogo tu ya data ya blob shukrani kwa utaratibu wa sampuli ulioelezwa hapo juu. Upatikanaji huu unalazimishwa: wathibitishaji lazima wafuate sheria mpya za uchaguzi wa mgawanyiko, ikimaanisha watakubali na kupigia kura bloku tu baada ya kuthibitisha upatikanaji wa data. + +Athari ya moja kwa moja kwa watumiaji (hasa watumiaji wa L2) ni ada za chini. Kukiwa na nafasi ya 8x zaidi kwa data ya unda-mpya, shughuli za watumiaji kwenye mnyororo wao huwa nafuu zaidi kadri muda unavyokwenda. Lakini ada za chini baada ya Fusaka zitachukua muda na zitategemea BPO. + +## Vigezo vya Blob Pekee (BPO) {#bpo} + +Mtandao kinadharia utaweza kuchakata blobs 8x zaidi, lakini ongezeko la blob ni mabadiliko yanayohitaji kujaribiwa ipasavyo na kutekelezwa kwa usalama hatua kwa hatua. Mitandao ya majaribio hutoa imani ya kutosha kupeleka vipengele kwenye Mtandao Mkuu lakini tunahitaji kuhakikisha uthabiti wa mtandao wa p2p kabla ya kuwezesha idadi kubwa zaidi ya blobs. + +Ili kuongeza taratibu idadi lengwa ya blobs kwa kila bloku bila kuulemea mtandao, Fusaka inaanzisha migawanyiko ya **[Vigezo vya Blob-Pekee (BPO)](https://ethereum-magicians.org/t/blob-parameter-only-bpo-forks/22623)**. Tofauti na migawanyiko ya kawaida inayohitaji uratibu mpana wa mfumo-ikolojia, makubaliano, na masasisho ya programu, [BPO (EIP-7892)](https://eips.ethereum.org/EIPS/eip-7892) ni masasisho yaliyopangwa awali yanayoongeza idadi ya juu ya blobs kadri muda unavyopita bila kuingiliwa. + +Hii ina maana kwamba mara tu baada ya Fusaka kuamilishwa na PeerDAS kuanza kutumika, idadi ya blobs haitabadilika. Idadi ya blobs itaanza kuongezeka maradufu kila baada ya wiki chache hadi ifikie upeo wa 48, huku wasanidi programu wakifuatilia ili kuhakikisha utaratibu unafanya kazi kama inavyotarajiwa na hauna athari mbaya kwa nodi zinazoendesha mtandao. + +## Mielekeo ya baadaye {#future-directions} + +PeerDAS ni hatua tu [kuelekea dira kubwa zaidi ya uongezwaji ya FullDAS](https://ethresear.ch/t/fulldas-towards-massive-scalability-with-32mb-blocks-and-beyond/19529), au Danksharding. Wakati PeerDAS inatumia usimbaji wa kufuta wa 1D kwa kila blob kibinafsi, Danksharding kamili itatumia mpango kamili zaidi wa usimbaji wa kufuta wa 2D kwenye matrix nzima ya data ya blob. Kupanua data katika vipimo viwili huunda sifa zenye nguvu zaidi za upungufu na uundaji upya na uthibitishaji wenye ufanisi zaidi. Kufanikisha FullDAS kutahitaji uboreshaji mkubwa wa mtandao na itifaki, pamoja na utafiti wa ziada. + +## Masomo zaidi {#further-reading} + +- [PeerDAS: Sampuli ya Upatikanaji wa Data ya Rika na Francesco D'Amato](https://www.youtube.com/watch?v=WOdpO1tH_Us) +- [Nyaraka za PeerDAS ya Ethereum](https://eprint.iacr.org/2024/1362.pdf) +- [Kuthibitisha Usalama wa PeerDAS bila AGM](https://eprint.iacr.org/2025/1683) +- [Vitalik kuhusu PeerDAS, athari zake, na kujaribu Fusaka](https://x.com/VitalikButerin/status/1970983281090085200) \ No newline at end of file diff --git a/public/content/translations/sw/roadmap/future-proofing/index.md b/public/content/translations/sw/roadmap/future-proofing/index.md new file mode 100644 index 00000000000..d6786f3963e --- /dev/null +++ b/public/content/translations/sw/roadmap/future-proofing/index.md @@ -0,0 +1,53 @@ +--- +title: Kujenga jamii ya Ethereum ambazo zinaweza kustahimili mabadiliko ya teknolojia na soko +description: "''Maboresho haya yanaimarisha Ethereum kama safu ya msingi yenye uthabiti na usambazaji wa madaraka na kuifanya iwe tayari kustahimili changamoto zozote zitakazojitokeza.\"" +lang: sw +image: /images/roadmap/roadmap-future.png +alt: "Ramani ya maendeleo ya Ethereum" +template: roadmap +--- + +Kuna baadhi ya mambo kwenye ramani ya maendeleo ambayo si ya haraka kwa ukuaji au usalama wa Ethereum sasa, lakini yanaandaa Ethereum kuwa thabiti na ya kuaminika hata miaka mingi zijazo + +## Ukinzani wa quantum {#quantum-resistance} + +Baadhi ya [kriptografia](/glossary/#cryptography) inayolinda Ethereum ya sasa itahujumiwa wakati kompyuta ya quantum itakapokuwa ukweli. Ingawa huenda kompyuta za quantum ziko miongo mingi kabla ya kuwa tishio la kweli kwa kriptografia ya kisasa, Ethereum inajengwa kuwa salama kwa karne nyingi zijazo. Hii inamaanisha kuifanya [Ethereum iwe na ukinzani wa quantum](https://consensys.net/blog/developers/how-will-quantum-supremacy-affect-blockchain/) haraka iwezekanavyo. + +Changamoto inayowakabili wasanidi programu wa Ethereum ni kwamba itifaki ya sasa ya [proof-of-stake](/glossary/#pos) inategemea mpango mzuri sana wa sahihi unaojulikana kama BLS ili kujumlisha kura kwenye [bloku](/glossary/#block) halali. Mpango huu wa sahihi unavunjwa na kompyuta za quantum, lakini njia mbadala zenye ukinzani wa quantum hazina ufanisi sawa. + +Mipango ya ahadi ya [“KZG”](/roadmap/danksharding/#what-is-kzg) inayotumiwa katika maeneo kadhaa kwenye Ethereum ili kutengeneza siri za kriptografia inajulikana kuwa inaweza kuathiriwa na quantum. Kwa sasa, hili linakwepwa kwa kutumia “mipangilio inayoaminika” (ambapo sherehe kuu ya usanidi ilikamilika kwa mafanikio mwaka wa 2023), ambapo watumiaji wengi walitengeneza nasibu isiyoweza kubadilishwa na kompyuta ya quantum. Hata hivyo, suluhisho bora la muda mrefu litakuwa ni kujumuisha kriptografia salama dhidi ya quantum badala yake. Kuna mbinu mbili kuu ambazo zinaweza kuwa mbadala bora kwa mpango wa BLS: usahihi wa [kulingana na STARK](https://hackmd.io/@vbuterin/stark_aggregation) na [kulingana na lattice](https://medium.com/asecuritysite-when-bob-met-alice/so-what-is-lattice-encryption-326ac66e3175). **Hizi bado zinafanyiwa utafiti na kujaribiwa kikamilifu**. + +[Soma kuhusu KZG na mipangilio inayoaminika](/roadmap/danksharding#what-is-kzg) + +## Ethereum rahisi na yenye ufanisi zaidi {#simpler-more-efficient-ethereum} + +Utata huleta fursa za hitilafu au udhaifu ambao unaweza kutumiwa na washambuliaji. Kwa hivyo, sehemu ya ramani ni kurahisisha Ethereum na kuondoa au kurekebisha msimbo ambao umedumu kupitia masasisho mbalimbali lakini hauhitajiki tena au sasa unaweza kuboreshwa. Msingi wa msimbo mwepesi na rahisi ni rahisi kwa wasanidi programu kudumisha na kufikiria. + +Ili kufanya [Mashine Halisi ya Ethereum (EVM)](/developers/docs/evm) iwe rahisi na yenye ufanisi zaidi, maboresho yanaendelea kufanyiwa utafiti na kutekelezwa. Hii inahusisha kushughulikia vipengele vya zamani na kuanzisha uboreshaji. + +**Mabadiliko ya Hivi Karibuni Yaliyotekelezwa:** + +- **Marekebisho ya Ukokotoaji wa Gesi:** Njia ambayo [gesi](/glossary/#gas) inakokotolewa iliboreshwa kwa kiasi kikubwa na **EIP-1559 (iliyotekelezwa katika sasisho la London, 2021)**, na kuanzisha ada ya msingi na utaratibu wa kuchoma kwa bei ya muamala inayotabirika zaidi. +- **Vizuizi vya `SELFDESTRUCT`:** Opcode ya `SELFDESTRUCT`, ingawa haitumiki sana, ilileta hatari zinazowezekana. Utendakazi wake **ulizuiliwa sana katika sasisho la Dencun (Machi 2024) kupitia EIP-6780** ili kupunguza hatari, hasa kuhusu usimamizi wa hali. +- **Aina za Miamala za Kisasa:** Fomati mpya za miamala zimeanzishwa (k.m., kupitia **EIP-2718** na **EIP-4844** kwa blopu katika sasisho la Dencun) ili kusaidia vipengele vipya na kuboresha ufanisi juu ya aina za zamani. + +**Malengo yanayoendelea na ya baadaye:** + +- **Ushughulikiaji Zaidi wa `SELFDESTRUCT`:** Ingawa imezuiliwa, **uwezekano wa kuondolewa kabisa** kwa opcode ya `SELFDESTRUCT` bado unafikiriwa kwa masasisho yajayo ili kurahisisha zaidi hali ya EVM. ([Muktadha zaidi kuhusu masuala ya SELFDESTRUCT](https://hackmd.io/@vbuterin/selfdestruct)). +- **Kuondoa Miamala ya Kizamani Taratibu:** Ingawa [wateja wa Ethereum](/glossary/#consensus-client) bado wanaauni aina za zamani za miamala kwa ajili ya uoanifu wa nyuma, lengo ni kuhimiza uhamiaji kwenda aina mpya na **uwezekano wa kuacha kutumia au kuondoa kabisa usaidizi kwa fomati za zamani zaidi** katika siku zijazo. +- **Utafiti Unaoendelea wa Ufanisi wa Gesi:** Utafiti unaendelea kuhusu **marekebisho zaidi ya ukokotoaji wa gesi**, ikiwezekana ikijumuisha dhana kama gesi ya pande nyingi ili kuonyesha vizuri zaidi matumizi ya rasilimali. +- **Operesheni za Kriptografia Zilizoboreshwa:** Juhudi zinaendelea **kuleta mbinu bora zaidi za hesabu** zinazotegemeza operesheni za kriptografia zinazotumiwa ndani ya EVM. + +Vile vile, kuna masasisho yanayoweza kufanywa kwa sehemu nyingine za wateja wa sasa wa Ethereum. Mfano mmoja ni kwamba wateja wa sasa wa utekelezaji na makubaliano wanatumia aina tofauti ya ukandamizaji wa data. Itakuwa rahisi zaidi na dhahiri kushiriki data kati ya wateja wakati mpango wa ukandamizaji utakapounganishwa kwenye mtandao mzima. Hili linabaki kuwa eneo la utafiti. + +## Maendeleo ya sasa {#current-progress} + +Mengi ya masasisho ya muda mrefu ya kujiandaa kwa siku zijazo, hasa **ukinzani kamili wa quantum kwa itifaki za msingi, bado ziko katika hatua ya utafiti na zinaweza kuwa miaka kadhaa mbali** na kutekelezwa. + +Hata hivyo, **maendeleo makubwa tayari yamefanywa katika juhudi za kurahisisha.** Kwa mfano, mabadiliko muhimu kama vile **kizuizi cha `SELFDESTRUCT` (EIP-6780)** na kuanzishwa kwa **miamala inayobeba blopu (EIP-4844)** yalitekelezwa katika **sasisho la Dencun (Machi 2024)**. Kazi ya kuoanisha mipango ya ukandamizaji ya wateja na maboresho mengine ya ufanisi pia inaendelea. + +**Kusoma zaidi** + +- [Gesi](/developers/docs/gas) +- [EVM](/developers/docs/evm) +- [Miundo ya data](/developers/docs/data-structures-and-encoding) \ No newline at end of file diff --git a/public/content/translations/sw/roadmap/merge/index.md b/public/content/translations/sw/roadmap/merge/index.md index 3288c3c701c..7bbd4216d37 100644 --- a/public/content/translations/sw/roadmap/merge/index.md +++ b/public/content/translations/sw/roadmap/merge/index.md @@ -1,68 +1,227 @@ --- title: Muungano -description: Jifunze kuhusu muunganiko - ambapo mtandao mkuu wa Ethereum utakapoungana na Mnyororo Kioleza ulioratibu mfumo wa uthibitisho-wa-hisa. +description: Jifunze kuhusu kuunganisha - wakati Mainnet Ethereum ilipopitisha uthibitisho wa dhamana. lang: sw template: upgrade image: /images/upgrades/merge.png -alt: -summaryPoint1: Hatimaye Ethereum ya sasa itafanya "muungano" na mfumo wa uthibitisho-wa-hisa wa mnyororo kioleza. -summaryPoint2: Hii itaweka alama ya kuhitumu kwa Ethereum ya uthibitisho-wa-kazi, na mpito mzima kwenda kwenye uthibitisho-wa-hisa. -summaryPoint3: Hii imepangwa kutangulia utolewaji wa minyororo ya vigae. -summaryPoint4: Kabla tuliita hii hatua kama "utiaji nanga" +alt: +summaryPoint1: Ethereum Mainnet hutumia uthibitisho wa dhamana, lakini haikuwa hivyo kila wakati. +summaryPoint2: Uboreshaji kutoka kwa utaratibu wa asili wa uthibitisho wa kazi hadi uthibitisho wa dhamana uliitwa Kuunganisha. +summaryPoint3: Kuunganisha kunarejelea Ethereum Mainnet iliyounganishwa na mnyororo tofauti wa uthibitisho wa dhamana unaoitwa mnyororo Beacon, ambayo sasa inapatikana kama mnyororo mmoja. +summaryPoint4: The Merge ilipunguza matumizi ya nishati ya Ethereum kwa ~99.95%. --- - - Sasisho hili linawakilisha mabadiliko rasmi kuwa makubaliano ya uthibitisho-wa-hisa. Hii inaondoa mahitaji ya umeme wenye nguvu wakati wa uchimbaji, na badala yake italinda mtandao kwa kutumia ether iliopo. Hatua ya kusisimua kweli katika kutambua [maono ya Eth2](/roadmap/vision/) - inayoweza kubadilika zaidi, yenye usalama na endelevu. + + Kuunganisha kulitekelezwa mnamo Septemba 15, 2022. Hii ilikamilisha mpito wa Ethereum hadi makubaliano ya uthibitisho wa hisa, ikipuuza rasmi uthibitisho wa kazi na kupunguza matumizi ya nishati kwa ~ 99.95%. -## Muunganisho ni nini? {#what-is-the-docking} +## Kuunganisha ni nini? {#what-is-the-merge} -Ni muhimu kukumbuka kwamba mwanzoni, [Mnyororo Kioleza](/roadmap/beacon-chain/)ulitenganishwa na [Mtandao Mkuu](/glossary/#mainnet) wakati wa usafirishaji - mtandao tunaoutumia leo hii. Mtandao mkuu wa Ethereum utaendelea kulindwa na [uthibitisho-wa-kazi](/developers/docs/consensus-mechanisms/pow/), hata pale Myororo Kioleza utakapofanya kazi sambamba uklitumia [uthibitisho-wa-hisa](/developers/docs/consensus-mechanisms/pos/). Muunganisho ni pale mifumo hii miwili itakapokuwa pamoja. +Muungano ulikuwa ni uunganishaji wa safu ya utekelezaji ya awali ya Ethereum (Mtandao Mkuu ambao umekuwepo tangu [genesis](/ethereum-forks/#frontier)) na safu yake mpya ya makubaliano ya uthibitishaji-wa-hisa, Mnyororo Kioleza. Iliondoa hitaji la uchimbaji madini unaotumia nishati nyingi na badala yake kuwezesha mtandao kulindwa kwa kutumia ETH iliyowekwa hatarini. Ilikuwa ni hatua ya kusisimua kweli katika kutimiza maono ya Ethereum—usalama zaidi, usalama, na uendelevu. -Fikiria kwamba Ethereum ni chombo cha anga kilichotayari kusafiri katikati ya nyota mablimbali. Pamoja na Mnyororo wa Kioleza jamii imeunda injini mpya na ganda ngumu. Wakati ukifika, meli ya sasa itapanda gati na mfumo huu mpya, ikiungana kuwa meli moja, tayari kuweka miaka mingine mizito na kuchukua ulimwengu. + -## Kuunganika na Mtandao Mkuu {#docking-mainnet} +Hapo awali, [Mnyororo Kioleza](/roadmap/beacon-chain/) ulitolewa kando na [Mtandao Mkuu](/glossary/#mainnet). Mtandao Mkuu wa Ethereum - pamoja na akaunti zake zote, salio, mikataba-erevu, na hali ya mnyororo wa bloku - uliendelea kulindwa na [uthibitishaji-wa-kazi](/developers/docs/consensus-mechanisms/pow/), hata wakati Mnyororo Kioleza ulikuwa ukifanya kazi sambamba kwa kutumia [uthibitishaji-wa-hisa](/developers/docs/consensus-mechanisms/pos/). Kuunganisha ndipo mifumo hii miwili ilipokuja pamoja, na uthibitisho wa kazi ulibadilishwa kabisa na uthibitisho wa dhamana. -Wkati iko tayari, Mtandao Mkuu wa Ethereum "itaungana" na Mnyororo Kioleza, kisha kitakuwa kipande chake kinachojitegemea kinachotumia uthibitisho-wa-hisa bala ya [uthibitisho-wa-kazi](/developers/docs/consensus-mechanisms/pow/). +Fikiria Ethereum ni meli ya anga ya juu iliyozinduliwa kabla ya kuwa tayari kabisa kwa safari ya nyota. Pamoja na Mnyororo wa Beacon, jumuiya ilijenga injini mpya na ukuta mgumu. Baada ya majaribio makubwa, ikawa wakati wa kubadilisha injini mpya kwa ile ya zamani ya safari ya katikati ya ndege. Hii iliunganisha injini mpya, yenye ufanisi zaidi katika meli iliyopo na kuiwezesha kuweka miaka kadhaa ya mwanga na kuchukua ulimwengu. -Mtandao Mkuu utaleta uwezo wa kuendesha mikataba mahiri kwenye mfumo wa uthibitisho-wa-hisa, pamoja na historia kamili na hali ya sasa ya Ethereum, kuhakikisha kuwa mabadiliko ni laini kwa wamiliki na watumiaji wote wa ETH. +## Kuunganisha na Mtandao Mkuu {#merging-with-mainnet} -## Baada ya muunganisho {#after-the-merge} +Uthibitisho wa kazi ulilinda Ethereum Mainnet kutoka mwanzo hadi The Merge. Hii iliruhusu kiambajengo cha Ethereum ambayo sisi sote tumezoea kuanza kutumika Julai 2015 pamoja na vipengele vyake vyote vinavyojulikana—alama, mikataba mahiri, akaunti, n. k. -Hii itaashiria kumalizika kwa uthibitisho-wa-kazi kwa Ethereum na kuanza enzi ya Ethereum endelevu zaidi, rafiki kwa ikolojia ya mazingira. Kwa wakati huu Ethereum itakuwa hatua moja karibu na kufikia kiwango kamili, usalama na uendelevu ulioainishwa katika [Maono ya Ethereum](/roadmap/vision/). +Katika historia yote ya Ethereum, wajenziwalitayarisha mabadiliko ya baadaye kutoka kwa uthibitisho wa kazi hadi uthibitisho wa dhamana. Mnamo Desemba 1, 2020, Mnyororo wa Beacon uliundwa kama kiambajengo tofauti kwa Mainnet, inayoendesha sambamba. -Ni muhimu kutambua kuwa lengo la utekelezaji wa unganisho ni urahisishaji ili kuharakisha mabadiliko kutoka kwa uthibitisho-wa-kazi hadi uthibitisho-wa-hisa. Waendelezaji wanazingatia juhudi zao kwenye mpito huu, na kupunguza huduma zingine ambazo zinaweza kuchelewesha lengo hili. +Mnyororo wa Beacon haikuwa ikichakata shughuli za Mainnet. Badala yake, ilikuwa inafikia makubaliano juu ya hali yake yenyewe kwa kukubaliana juu ya wathibitishaji amilifu na salio la akaunti zao. Baada ya majaribio ya kina, ikawa wakati wa mnyororo wa Beacon kufikia makubaliano juu ya data ya ulimwengu halisi. Baada ya Kuunganisha, Beacon Chain ikawa injini ya makubaliano kwa data zote za mtandao, ikiwa ni pamoja na miamala ya safu ya utekelezaji na salio la akaunti. -** Hii inamaanisha huduma chache, kama vile uwezo wa kutoa ETH iliyodumu, italazimika kusubiri kwa muda mrefu baada ya muunganiko kukamilika. ** Mipango ni pamoja na "usafishaji" wa baada ya kuungana sasisha kushughulikia huduma hizi, ambazo zinatarajiwa kutokea mapema sana baada ya unganisho kukamilika. +Baada ya Kuunganisha, Beacon Chain ikawa injini ya makubaliano kwa data zote za mtandao, ikiwa ni pamoja na miamala ya safu ya utekelezaji na salio la akaunti. Uchimbaji siyo tena njia ya kuzalisha bloku halali. Badala yake, wathibitishaji wa uthibitishaji-wa-hisa wamechukua jukumu hili na sasa wanawajibika kwa kuchakata uhalali wa miamala yote na kupendekeza bloku. -## Mahusiano kati ya visasisho {#relationship-between-upgrades} +Hakuna historia iliyopotea katika Muungano. Wakati Mtandao Mkuu ulipoungana na Mnyororo Kioleza, pia uliunganisha historia yote ya miamala ya Ethereum. + + + + +Mpito huu kwenda kwenye uthibitishaji-wa-hisa ulibadilisha jinsi ether inavyotolewa. Jifunze zaidi kuhusu [utoaji wa ether kabla na baada ya Muungano](/roadmap/merge/issuance/). + + + + +### Watumiaji na wamiliki {#users-holders} + +**Muungano haukubadilisha chochote kwa wamiliki/watumiaji.** + +_Hii inapaswa kurudiwa_: Kama mtumiaji au mmiliki wa ETH au mali nyingine yoyote ya kidijitali kwenye Ethereum, pamoja na washikadau wasioendesha nodi, **huna haja ya kufanya chochote na fedha zako au mkoba wako kuhusiana na Muungano.** ETH ni ETH tu. Hakuna kitu kama "ETH ya zamani"/"ETH mpya" au "ETH1"/"ETH2" na pochi hufanya kazi sawasawa baada ya The Merge kama zilivyokuwa awali—watu wanaokuambia vinginevyo wanaweza kuwa walaghai. + +Licha ya kubadilisha uthibitishaji-wa-kazi, historia yote ya Ethereum tangu genesis ilibaki thabiti na haikubadilishwa na mabadiliko ya kwenda kwenye uthibitishaji-wa-hisa. Fedha zozote zilizokuwa kwenye mkoba wako kabla ya Muungano bado zinapatikana baada ya Muungano. **No action is required to upgrade on your part.** + +[Maelezo zaidi kuhusu usalama wa Ethereum](/security/#eth2-token-scam) + +### Waendeshaji wa nodi na wasanidi wa mfumo mtawanyo wa kimamlaka {#node-operators-dapp-developers} + + + +Vipengee muhimu vya kuchukua hatua ni pamoja na: + +1. Endesha _zote mbili_ mteja wa makubaliano na mteja wa utekelezaji; sehemu za mwisho za wahusika wengine za kupata data ya utekelezaji hazifanyi kazi tena tangu Muungano. +2. Thibitisha wateja wote wa utekelezaji na wa makubaliano kwa siri ya pamoja ya JWT ili waweze kuwasiliana kwa usalama. +3. Weka anwani ya `mpokeaji ada` ili kupokea vidokezo/MEV vya ada ya muamala uliyochuma. + +Kutokukamilisha vipengee viwili vya kwanza hapo juu kutasababisha nodi yako ionekane kama \"nje ya mtandao\" hadi safu zote mbili zisawazishwe na kuthibitishwa. + +Kutokuweka `mpokezi wa ada` bado kutamruhusu kiidhinishi chako kufanya kama kawaida, lakini hutakosa vidokezo vya ada ya kutolipa na MEV yoyote ambayo ungepokea katika vitalu inapendekeza mthibitishaji wako. + + + + +Hadi kabla ya Muungano, mteja wa utekelezaji (kama Geth, Erigon, Besu au Nethermind) alitosha kupokea, kuthibitisha ipasavyo, na kueneza bloku zinazoenezwa na mtandao. _Baada ya Muungano_, uhalali wa miamala iliyomo ndani ya shehena ya utekelezaji sasa pia unategemea uhalali wa \"bloku ya makubaliano\" iliyomo. + +Kwa sababu hiyo, nodi kamili ya Ethereum sasa inahitaji mteja wa utekelezaji na mteja wa makubaliano. Wateja hawa wawili hufanya kazi pamoja kwa kutumia API mpya ya Engine. API ya Engine inahitaji uthibitishaji kwa kutumia siri ya JWT, ambayo hutolewa kwa wateja wote wawili ikiruhusu mawasiliano salama. + +Vipengee muhimu vya kuchukua hatua ni pamoja na: + +- Sakinisha mteja wa makubaliano pamoja na mteja wa utekelezaji +- Thibitisha wateja wa utekelezaji na makubaliano kwa siri ya pamoja ya JWT ili waweze kuwasiliana kwa usalama. + +Kutokukamilisha vipengee vilivyo hapo juu kutasababisha nodi yako kuonekana kuwa \"nje ya mtandao\" hadi safu zote mbili zisawazishwe na kuthibitishwa. + + + + +Muungano ulikuja na mabadiliko kwenye makubaliano, ambayo pia yanajumuisha mabadiliko yanayohusiana na: + +
    +
  • muundo wa bloku
  • +
  • muda wa nafasi/bloku
  • +
  • mabadiliko ya opcode
  • +
  • vyanzo vya nasibu kwenye mnyororo
  • +
  • dhana ya kichwa salama na bloku zilizokamilishwa
  • +
+ +Kwa maelezo zaidi, angalia chapisho hili la blogu na Tim Beiko kuhusu Jinsi Muungano Unavyoathiri Safu ya Matumizi ya Ethereum. +
+ +## Muungano na matumizi ya nishati {#merge-and-energy} + +Muungano uliashiria mwisho wa uthibitishaji-wa-kazi kwa Ethereum na kuanzisha enzi ya Ethereum endelevu zaidi na rafiki kwa mazingira. Matumizi ya nishati ya Ethereum yalipungua kwa takriban 99.95%, na kuifanya Ethereum kuwa mnyororo wa bloku unaojali mazingira. Jifunze zaidi kuhusu [matumizi ya nishati ya Ethereum](/energy-consumption/). + +## Muungano na uongezaji {#merge-and-scaling} + +Muungano pia uliweka msingi kwa masasisho zaidi ya uongezaji yasiyowezekana chini ya uthibitishaji-wa-kazi, na kuipeleka Ethereum hatua moja karibu na kufikia kiwango kamili, usalama na uendelevu ambao [ramani yake ya barabara](/roadmap/) inaelekea. + +## Dhana potofu kuhusu Muungano {#misconceptions} + + + +Kuna aina mbili za nodi za Ethereum: nodi zinazoweza kupendekeza bloku na nodi ambazo haziwezi. + +Nodi zinazopendekeza bloku ni idadi ndogo tu ya jumla ya nodi kwenye Ethereum. Aina hii inajumuisha nodi za uchimbaji chini ya uthibitishaji-wa-kazi (PoW) na nodi za wathibitishaji chini ya uthibitishaji-wa-hisa (PoS). Aina hii inahitaji kuweka rasilimali za kiuchumi (kama vile nguvu ya hashi ya GPU katika uthibitishaji-wa-kazi au ETH iliyoshikizwa katika uthibitishaji-wa-hisa) kwa kubadilishana na uwezo wa kupendekeza bloku inayofuata mara kwa mara na kupata zawadi za itifaki. + +Nodi zingine kwenye mtandao (yaani, idadi kubwa) hazihitajiki kuweka rasilimali zozote za kiuchumi zaidi ya kompyuta ya kiwango cha mtumiaji na hifadhi ya 1-2 TB na muunganisho wa intaneti. Nodi hizi hazipendekezi bloku, lakini bado zina jukumu muhimu katika kulinda mtandao kwa kuwawajibisha wapendekezaji wote wa bloku kwa kusikiliza bloku mpya na kuthibitisha uhalali wao zinapofika kulingana na sheria za makubaliano ya mtandao. Ikiwa bloku ni halali, nodi inaendelea kuieneza kupitia mtandao. Ikiwa bloku si halali kwa sababu yoyote ile, programu ya nodi itaipuuza kuwa si halali na kusitisha uenezaji wake. + +Kuendesha nodi isiyozalisha bloku inawezekana kwa mtu yeyote chini ya utaratibu wowote wa makubaliano (uthibitishaji-wa-kazi au uthibitishaji-wa-hisa); inahimizwa sana kwa watumiaji wote ikiwa wana uwezo. Kuendesha nodi kuna thamani kubwa sana kwa Ethereum na kunatoa manufaa ya ziada kwa mtu yeyote anayeiendesha, kama vile usalama ulioboreshwa, faragha na uwezo wa kustahimili udhibiti. + +Uwezo wa mtu yeyote kuendesha nodi yake mwenyewe ni muhimu kabisa katika kudumisha ugatuaji wa mtandao wa Ethereum. + +[More on running your own node](/run-a-node/) + + + + +Ada za gesi ni zao la mahitaji ya mtandao kulingana na uwezo wa mtandao. Muungano ulipuuza matumizi ya uthibitisho wa kazi, ukibadilika hadi uthibitisho wa dhamana kwa makubaliano, lakini haukubadilisha sana vigezo vyovyote vinavyoathiri moja kwa moja uwezo wa mtandao au upitishaji. + +Kwa a rollup-centric roadmap, efforts are being focused on scaling user activity at [layer 2](/layer-2/), huku kuwezesha safu ya 1 ya Mainnet kama safu salama ya ugawaji wa data kwa ajili ya usaidizi wa ugavi wa data ulioidhinishwa. kwa bei nafuu. Mpito kwenda kwenye uthibitishaji-wa-hisa ni mtangulizi muhimu katika kutimiza hili. [More on gas and fees.](/developers/docs/gas/) + + + +\"Kasi\" ya muamala inaweza kupimwa kwa njia chache, ikiwa ni pamoja na muda wa kujumuishwa kwenye bloku na muda wa kukamilishwa. Mabadiliko haya yote ni madogo, lakini si kwa namna ambayo watumiaji watagundua. + +Kihistoria, kwenye uthibitishaji-wa-kazi, lengo lilikuwa kuwa na bloku mpya kila baada ya sekunde ~13.3. Chini ya uthibitishaji-wa-hisa, nafasi hutokea kila sekunde 12, na kila nafasi ni fursa kwa mthibitishaji kuchapisha bloku. Nafasi nyingi zina bloku, lakini si lazima zote (yaani, mthibitishaji yuko nje ya mtandao). Katika uthibitishaji-wa-hisa, bloku zinazalishwa ~10% mara nyingi zaidi kuliko kwenye uthibitishaji-wa-kazi. Hili lilikuwa badiliko dogo na halina uwezekano wa kugunduliwa na watumiaji. + +Uthibitishaji-wa-hisa ulianzisha dhana ya umaliziaji wa muamala ambayo haikuwepo hapo awali. Katika uthibitisho wa kazi, uwezo wa kubadilisha kizuizi unakuwa mgumu zaidi kwa kila kizuizi kinachopita kinachochimbwa juu ya shughuli, lakini haifiki kabisa sifuri. Chini ya uthibitisho wa dhamana, vizuizi vinaunganishwa katika nyakati (muda wa dakika 6.4 zenye nafasi 32 za vizuizi) ambazo waidhinishaji hupigia kura. Wakati epoki inapoisha, wathibitishaji hupiga kura iwapo watazingatia epoki hiyo kama 'imehalalishwa'. Ikiwa wathibitishaji watakubali kuhalalisha epoki, inakamilishwa katika epoki inayofuata. Kutengua miamala iliyokamilishwa hakuwezekani kiuchumi kwani kungehitaji kupata na kuchoma zaidi ya theluthi moja ya jumla ya ETH iliyoshikizwa. + + + + +Hapo awali baada ya Muungano, washikadau waliweza tu kufikia vidokezo vya ada na MEV vilivyopatikana kutokana na mapendekezo ya bloku. Zawadi hizi huwekwa kwenye akaunti isiyo ya hisa inayodhibitiwa na mthibitishaji (known as the fee recipient), na zinapatikana mara moja. Zawadi hizi ni tofauti na zawadi za itifaki kwa kutekeleza majukumu ya mthibitishaji. + +Tangu uboreshaji wa mtandao wa Shanghai/Capella, wadau sasa wanaweza kuteua withdrawal address ili kuanza kupokea malipo ya kiotomatiki ya salio lolote la ziada la hisa (ETH zaidi ya 32 kutoka kwa zawadi za itifaki). Sasisho hili pia liliwezesha uwezo wa mthibitishaji kufungua na kudai salio lake lote anapotoka kwenye mtandao. + +[Maelezo zaidi kuhusu uondoaji wa ushikizaji](/staking/withdrawals/) + + + +Tangu sasisho la Shanghai/Capella liwezeshe uondoaji, wathibitishaji wanahamasishwa kuondoa salio lao la kushikiza lililo juu ya ETH 32, kwa kuwa fedha hizi haziongezi mavuno na vinginevyo zimefungwa. Kutegemeana na APR (inayobainishwa na jumla ya ETH iliyoshikizwa), wanaweza kuhamasishwa kutoka kwenye wathibitishaji wao ili kudai salio lao lote au hata kushikiza zaidi kwa kutumia zawadi zao ili kupata mavuno zaidi. + +Onyo muhimu hapa ni kwamba, matokeo kamili ya wathibitishaji yana kikomo cha kiwango na itifaki, na ni wathibitishaji wachache tu wanaoweza kutoka kwa kila epoki (kila dakika 6.4). Kikomo hiki hubadilika kulingana na idadi ya wathibitishaji hai, lakini ni takriban 0.33% ya jumla ya ETH iliyoshikizwa inaweza kutolewa kutoka kwa mtandao kwa siku moja. + +Hii inazuia utokaji mkubwa wa fedha zilizoshikizwa. Zaidi ya hayo, huzuia mshambulizi anayeweza kufikia sehemu kubwa ya jumla ya ETH inayohusishwa na kutenda kosa linaloweza kupunguzwa na kuondoka/kutoa salio zote za waidhinishaji potofu katika kipindi sawa kabla ya itifaki kutekeleza adhabu ya kufyeka. + +APR pia inabadilika kimakusudi, ikiruhusu soko la washikadau kusawazisha kiasi wanachotaka kulipwa ili kusaidia kulinda mtandao. Ikiwa kiwango ni cha chini sana, basi wathibitishaji watatoka kwa kiwango kilichowekwa na itifaki. Hatua kwa hatua hii itapandisha APR kwa kila mtu anayebaki, na kuvutia washikadau wapya au wanaorejea tena. + + +## Nini kimeipata 'Eth2?' {#eth2} + +Istilahi ya 'Eth2' imeachwa kutumika. Baada ya kuunganisha 'Eth1' na 'Eth2' kuwa mnyororo mmoja, hakuna tena haja ya kutofautisha kati ya mitandao miwili ya Ethereum; kuna Ethereum tu. + +Ili kuondoa sintofahamu, jamii imesasisha haya maneno: + +- 'Eth1'ni 'safu ya utekelezaji', ambayo hushughulikia miamala na utekelezaji. +- 'Eth2' ni 'safu ya makubaliano', inayoshughulikia makubaliano ya uthibitisho-wa-hisa. + +Visasisho vya maneno haya ni kwa ajili ya majina peke yake; hii haibadili malengo ya Ethereum au njia yake. + +[Jifunze zaidi kuhusu kubadilishwa jina la 'Eth2'](https://blog.ethereum.org/2022/01/24/the-great-eth2-renaming/) + +## Uhusiano kati ya masasisho {#relationship-between-upgrades} Visasisho vyote vya Eth2 vinahusiana kwa kiasi fulani. Kwahio tukumbushie jinsi muungano huu unavyohusiana na visasisho vingine. -### Muungano na Mnyororo Kioleza {#docking-and-beacon-chain} +### Muungano na Mnyororo Kioleza {#merge-and-beacon-chain} + +Muungano unawakilisha ukubali rasmi wa Mnyororo Kioleza kama safu mpya ya makubaliano kwa safu ya awali ya utekelezaji ya Mtandao Mkuu. Tangu Muungano, wathibitishaji wamepewa jukumu la kulinda Mtandao Mkuu wa Ethereum, na uchimbaji kwenye [uthibitishaji-wa-kazi](/developers/docs/consensus-mechanisms/pow/) siyo tena njia halali ya uzalishaji wa bloku. -Pale tu muungano utakapotokea, wamililiki wa hisa watapewa mamlaka ya kuthibitisha Mtandao Mkuu wa Ethereum. [Uchimbaji](/developers/docs/consensus-mechanisms/pow/mining/)hautahitajika tena kwa hivyo wachimbaji watawekeza mapato yao kwa kusimama katika mfumo mpya wa uthibitisho-wa-hisa. +Badala yake, bloku zinapendekezwa na nodi za kuthibitisha ambazo zimeshikiza ETH kwa kubadilishana na haki ya kushiriki katika makubaliano. Masasisho haya yanaweka msingi kwa masasisho yajayo ya uongezaji, ikiwa ni pamoja na ugawanyaji. - Beacon chain + Mnyororo Kioleza -### Muungano na usafi wa baada ya kuungana {#merge-and-post-merge-cleanup} +### Muungano na sasisho la Shanghai {#merge-and-shanghai} -Mara tu baada ya muungano, baadhi ya huduma kama vile kutoa ETH iliyodumu, hazitakua zinafanya kazi. Hizi zimepangwa kwa sasisho tofauti kufuata muda mfupi baada ya kuungana. +Ili kurahisisha na kuongeza umakini katika mpito wenye mafanikio kwenda kwenye uthibitishaji-wa-hisa, sasisho la Muungano halikujumuisha baadhi ya vipengele vilivyotarajiwa kama vile uwezo wa kuondoa ETH iliyoshikizwa. Utendaji huu uliwezeshwa kando na sasisho la Shanghai/Capella. -Pata habari mpya katika [Kurasa za Utafiti na Maendeleo EF](https://blog.ethereum.org/category/research-and-development/). Kwa wale wanaotamani kujua, jifunze zaidi kuhusu [Nini Kitatokea Baada Ya Muungano](https://youtu.be/7ggwLccuN5s?t=101), iliyowasilishwa na Vitalik katika hafla ya Aprili 2021 ETH-Ulimwenguni. +Kwa wale wanaotaka kujua, jifunze zaidi kuhusu [Nini Hutokea Baada ya Muungano](https://youtu.be/7ggwLccuN5s?t=101), iliyowasilishwa na Vitalik katika tukio la ETHGlobal la Aprili 2021. -### Muungano na minyororo ya vigae {#docking-and-shard-chains} +### Muungano na ugawanyaji {#merge-and-data-sharding} -Hapo awali, mpango huo ulikuwa ukifanya kazi kwenye minyororo iliyokatwa kabla ya kuungana - kushughulikia hali ya ubadilikaji. Walakini, na kuongezeka kwa [suluhisho la kuongeza safu ya 2](/developers/docs/scaling/#layer-2-scaling), kipaumbele kimehamia kwenye kubadilisha uthibitisho-wa-kazi kuwa uthibitisho-wa-hisa kupitia muungano. +Hapo awali, mpango ulikuwa kufanyia kazi ugawanyaji kabla ya Muungano ili kushughulikia uongezaji. Hata hivyo, kutokana na kuongezeka kwa [suluhisho za uongezaji za safu ya 2](/layer-2/), kipaumbele kilihamia kwenye kubadilisha uthibitishaji-wa-kazi kwenda uthibitishaji-wa-hisa kwanza. -Hii itakuwa tathmini inayoendelea kutoka kwa jamii juu ya hitaji la raundi nyingi za vipande vya minyororo ili kuruhusu uendelevu usio na mwisho. +Mipango ya ugawanyaji inabadilika haraka, lakini kutokana na kuongezeka na kufanikiwa kwa teknolojia za safu ya 2 ili kuongeza utekelezaji wa miamala, mipango ya ugawanyaji imehamia kwenye kutafuta njia bora zaidi ya kusambaza mzigo wa kuhifadhi calldata iliyobanwa kutoka kwa mikataba ya unda-mpya, ikiruhusu ukuaji wa kielelezo katika uwezo wa mtandao. Hili lisingewezekana bila kwanza kubadilika kwenda kwenye uthibitishaji-wa-hisa. - Vipande vya minyororo + Ugawanyaji -## Soma zaidi {#read-more} +## Masomo zaidi {#further-reading} + + diff --git a/public/content/translations/sw/roadmap/merge/issuance/index.md b/public/content/translations/sw/roadmap/merge/issuance/index.md new file mode 100644 index 00000000000..dae212cfea1 --- /dev/null +++ b/public/content/translations/sw/roadmap/merge/issuance/index.md @@ -0,0 +1,157 @@ +--- +title: |- + ''Jinsi mchanganyiko ulivyobadilisha ugavi + wa ETH.'' +description: "''Ufafanuzi juu ya jinsi mchanganyiko ulivyoathiri usambazaji wa ETH.''" +lang: sw +--- + +# Jinsi Muungano ulivyoathiri usambazaji wa ETH {#how-the-merge-impacts-ETH-supply} + +''Mchanganyiko uliwakilisha mabadiliko ya wavu wa Ethereum kutoka proof-of-work hadi proof-of-stake, yaliyotokea mwezi septemba 2022.''. ''Njia ambayo ETH ilitolewa ilipitia mabadiliko wakati wa mabadiliko huo.''. Hapo awali, ETH mpya ilitolewa kutoka vyanzo viwili: safu ya utekelezaji (yaani, Mtandao Mkuu) na safu ya makubaliano (yaani, Mnyororo Kioleza). ''Tangu muungano, utoaji kwenye safu ya utekelezaji sasa umefika sifuri.''. 'Tufanye ufafanuzi kwa sehemu kwa urahisi.''. + +## Vipengele vya utoaji wa ETH {#components-of-eth-issuance} + +''Tunaweza kugawanya ugavi wa ETH katika nguvu kuu mbili: utoaji na kufutwa.''. + +**Utoaji** wa ETH ni mchakato wa kuunda ETH ambayo haikuwepo hapo awali. **Uchomaji** wa ETH ni wakati ETH iliyopo inaharibiwa, na kuiondoa kwenye mzunguko. ''Kiwango cha kutoa na kufuta uhesabiwa kwa vigezo kadhaa, na uwiano kati yake unaamua kiwango cha mfumuko/ufungaji wa bei ya Ether.''. + + + +- Kabla ya kubadilisha hadi uthibitisho-wa-hisa, wachimbaji walikuwa wakitolewa takriban ETH 13,000 kwa siku +- Waweka hisa wanatolewa takriban ETH 1,700 kwa siku, kulingana na jumla ya takriban milioni 14 za ETH zilizowekwa hisa +- Utoaji kamili kutokana na kuweka hisa hubadilika-badilika kulingana na jumla ya kiasi cha ETH kilichowekwa hisa +- **Tangu Muungano, ni ~ETH 1,700 kwa siku pekee ndizo zimesalia, na kupunguza jumla ya utoaji mpya wa ETH kwa ~88%** +- Uchomaji: Hii hubadilika-badilika kulingana na mahitaji ya mtandao. ''-Ikiwa-bei ya wastani ya gesi ya angalau gwei kumi na sita inatambulika kwa siku fulani, hii inalinganisha kabisa ~1,700 ETHzinazotolewa kwa wakaguzi na kufanya mfumuko halisi wa ETH kwa sifuri au chini ya sifuri kwa siku hiyo.''. + + +## Kabla ya Muungano (kihistoria) {#pre-merge} + +### Utoaji wa safu ya utekelezaji {#el-issuance-pre-merge} + +''Chini ya uthibitisho wa kazi, wachimbaji walishirikiana tu na safu ya utekelezaji na walipokea tuzo za vizuizi ikiwa walikuwa wachimbaji wa kwanza kutatua kizuizi inayofuata.''. Tangu uboreshaji wa [Constantinople](/ethereum-forks/#constantinople) mnamo 2019 zawadi hii ilikuwa ETH 2 kwa kila kizuizi. Wachimbaji pia walituzwa kwa kuchapisha vizuizi vya [ommer](/glossary/#ommer), ambavyo vilikuwa vizuizi halali ambavyo havikuingia kwenye mnyororo mrefu/halisi. Zawadi hizi zilifikia kiwango cha juu cha ETH 1.75 kwa kila ommer, na zilikuwa _zaidi ya_ zawadi iliyotolewa kutoka kwa kizuizi halisi. ''Mchakato wa uchimbaji ulikuwa shughuli inayohitaji rasilimali nyingi kiuchumi, ambayo kihistoria ilihitaji viwango vya juu vya utoaji wa ETH ili kudumisha mfumo.''. + +### Utoaji wa safu ya makubaliano {#cl-issuance-pre-merge} + +[Mnyororo Kioleza](/ethereum-forks/#beacon-chain-genesis) ulianza kufanya kazi mnamo 2020. ''Badala ya wachimbaji, mtandao inalindwa na wakaguzi kwa kutumia uthibitisho.''. ''Mnyororo ulianzishwa na wtumiaji wa Ethereum kwa kuweka ETH moja kwa moja kwenye maktaba mahiri (smart contract) kwenye mainnet (safu ya utekelezaji), ambao beacon chain unausikiliza, na kumpa mtumiaji kiasi sawa cha ETH kwenye mnyororo mpya.''. ''Hadi muungano haujatokea, wakaguzi wa Beacon chain hawakuwa wakishughulikia miamala, bali kwa kimsingi walikua wanakubaliana juu ya hali ya kikundi cha wakaguzi wenyewe.''. + +''Wakaguzi kwenye Beacon chain wanapokea tuzo za ETH kwa kuthibitisha hali ya mnyororo na kupendekeza kizuizi.''. ''Tuzo (au adhabu) huhesabiwa na kugawanywa kila kipindi epoch (cha dakika 6.4) kulingana na utendaji wa wakaguzi.''. Zawadi za wathibitishaji ni ndogo **kwa kiasi kikubwa** kuliko zawadi za uchimbaji zilizokuwa zikitolewa hapo awali chini ya uthibitisho-wa-kazi (ETH 2 kila sekunde ~13.5), kwa kuwa kuendesha nodi ya kuthibitisha hakuna gharama kubwa kiuchumi na hivyo hakuhitaji au kuhalalisha zawadi ya juu kiasi hicho. + +### Mchanganuo wa utoaji kabla ya Muungano {#pre-merge-issuance-breakdown} + +Jumla ya usambazaji wa ETH: **~ETH 120,520,000** (wakati wa Muungano mnamo Septemba 2022) + +**Utoaji wa safu ya utekelezaji:** + +- Ilikadiriwa kuwa ETH 2.08 kwa kila sekunde 13.3\*: **~4,930,000** za ETH zilizotolewa kwa mwaka +- Ilisababisha kiwango cha mfumuko wa bei cha **takriban 4.09%** (milioni 4.93 kwa mwaka / jumla ya milioni 120.5) +- ''\*Hii inajumuisha 2 ETH kwa kila kizuizi ya kawaida pamoja na wastani wa 0.08ETH kwa muda kutoka kizuizi halali zisizo kwenye mnyororo mkuu.''. Pia hutumia sekunde 13.3, lengo la msingi la muda wa kizuizi bila ushawishi wowote kutoka kwa [bomu la ugumu](/glossary/#difficulty-bomb). ([Angalia chanzo](https://bitinfocharts.com/ethereum/)) + +**Utoaji wa safu ya makubaliano:** + +- Kwa kutumia jumla ya ETH 14,000,000 zilizowekwa hisa, kiwango cha utoaji wa ETH ni takriban ETH 1700 kwa siku ([Angalia chanzo](https://ultrasound.money/)) +- Husababisha **~620,500** za ETH kutolewa kwa mwaka +- Ilisababisha kiwango cha mfumuko wa bei cha **takriban 0.52%** (elfu 620.5 kwa mwaka / jumla ya milioni 119.3) + + + + +**Jumla ya kiwango cha utoaji cha mwaka (kabla ya Muungano): ~4.61%** (4.09% + 0.52%) + +**~88.7%** ya utoaji ilikuwa ikienda kwa wachimbaji kwenye safu ya utekelezaji (4.09 / 4.61 \* 100) + +**~11.3%** ilikuwa inatolewa kwa waweka hisa kwenye safu ya makubaliano (0.52 / 4.61 \* 100) + + + + + + +## Baada ya Muungano (siku ya sasa) {#post-merge} + +### Utoaji wa safu ya utekelezaji {#el-issuance-post-merge} + +Utoaji wa safu ya utekelezaji tangu Muungano ni sifuri. Uthibitisho-wa-kazi si njia halali tena ya uzalishaji wa vizuizi chini ya sheria zilizoboreshwa za makubaliano. Shughuli zote za safu ya utekelezaji hupakiwa kwenye "vizuizi vya kioleza", ambavyo huchapishwa na kuthibitishwa na wathibitishaji wa uthibitisho-wa-hisa. Zawadi za kuthibitisha na kuchapisha vizuizi vya kioleza huhesabiwa kando kwenye safu ya makubaliano. + +### Utoaji wa safu ya makubaliano {#cl-issuance-post-merge} + +Utoaji wa safu ya makubaliano unaendelea leo kama kabla ya Muungano, kukiwa na zawadi ndogo kwa wathibitishaji wanaothibitisha na kupendekeza vizuizi. Zawadi za wathibitishaji zinaendelea kukusanywa kwenye _salio za wathibitishaji_ zinazosimamiwa ndani ya safu ya makubaliano. Tofauti na akaunti za sasa (akaunti za "utekelezaji"), zinazoweza kufanya miamala kwenye Mtandao Mkuu, hizi ni akaunti tofauti za Ethereum ambazo haziwezi kufanya miamala kwa uhuru na akaunti zingine za Ethereum. Pesa katika akaunti hizi zinaweza tu kutolewa kwenda anwani moja maalum ya utekelezaji. + +Tangu uboreshaji wa Shanghai/Capella uliofanyika Aprili 2023, uondoaji huu umewezeshwa kwa waweka hisa. Waweka hisa wanahamasishwa kuondoa _mapato/zawadi zao (salio zaidi ya ETH 32)_ kwa kuwa pesa hizi vinginevyo hazichangii kwenye uzito wa hisa zao (ambao unafikia kiwango cha juu cha 32). + +Waweka hisa wanaweza pia kuchagua kutoka na kutoa salio lao lote la mthibitishaji. Ili kuhakikisha Ethereum iko thabiti, idadi ya wathibitishaji wanaoondoka kwa wakati mmoja imezuiliwa. + +Takriban 0.33% ya jumla ya idadi ya wathibitishaji wanaweza kutoka kwa siku. Kwa chaguo-msingi, wathibitishaji wanne (4) wanaweza kutoka kwa kila epoch (kila dakika 6.4, au 900 kwa siku). Mthibitishaji mmoja (1) wa ziada anaruhusiwa kutoka kwa kila wathibitishaji wa ziada 65,536 (216) zaidi ya 262,144 (218). Kwa mfano, kukiwa na wathibitishaji zaidi ya 327,680, watano (5) wanaweza kuondoka kwa kila epoch (1,125 kwa siku). Sita (6) wataruhusiwa kukiwa na jumla ya idadi ya wathibitishaji hai zaidi ya 393,216, na kadhalika. + +Wathibitishaji wengi zaidi wanapotoa hisa, idadi ya juu ya wathibitishaji wanaoondoka itapunguzwa polepole hadi kiwango cha chini cha wanne ili kuzuia kimakusudi kiasi kikubwa cha kudhoofisha cha ETH iliyowekwa hisa kisitolewe kwa wakati mmoja. + +### Mchanganuo wa mfumuko wa bei baada ya Muungano {#post-merge-inflation-breakdown} + +- Jumla ya usambazaji wa ETH: **~ETH 120,520,000** (wakati wa Muungano mnamo Septemba 2022) +- Utoaji wa safu ya utekelezaji: **0** +- Utoaji wa safu ya makubaliano: Sawa na hapo juu, kiwango cha utoaji cha mwaka cha **~0.52%** (kukiwa na jumla ya ETH milioni 14 zilizowekwa hisa) + + + + +Jumla ya kiwango cha utoaji cha mwaka: **~0.52%** + +Upungufu halisi katika utoaji wa ETH wa mwaka: **~88.7%** ((4.61% - 0.52%) / 4.61% \* 100) + + + + + + +## Uchomaji {#the-burn} + +Nguvu kinyume na utoaji wa ETH ni kiwango ambacho ETH inachomwa. Ili muamala ufanyike kwenye Ethereum, ada ya chini (inayojulikana kama "ada ya msingi") lazima ilipwe, ambayo hubadilika-badilika kila mara (kutoka kizuizi hadi kizuizi) kulingana na shughuli za mtandao. Ada hulipwa kwa ETH na _inahitajika_ ili muamala uonekane kuwa halali. Ada hii _huchomwa_ wakati wa mchakato wa muamala, na kuiondoa kwenye mzunguko. + + + + + +Uchomaji wa ada ulianza kutumika na [uboreshaji wa London](/ethereum-forks/#london) mnamo Agosti 2021, na haujabadilika tangu Muungano. + + + + + + +Zaidi ya uchomaji wa ada uliotekelezwa na uboreshaji wa London, wathibitishaji wanaweza pia kupata adhabu kwa kutokuwa mtandaoni, au mbaya zaidi, wanaweza kupunguzwa hisa zao kwa kukiuka sheria maalum zinazotishia usalama wa mtandao. Adhabu hizi husababisha kupungua kwa ETH kutoka kwa salio la mthibitishaji huyo, ambayo haituzwi moja kwa moja kwa akaunti nyingine yoyote, na kwa ufanisi kuichoma/kuiondoa kwenye mzunguko. + +### Kukokotoa wastani wa bei ya gesi kwa ajili ya upungufu wa bei {#calculating-average-gas-price-for-deflation} + +Kama ilivyojadiliwa hapo juu, kiasi cha ETH kinachotolewa kwa siku kinategemea jumla ya ETH iliyowekwa hisa. Wakati wa kuandika, hii ni takriban ETH 1700 kwa siku. + +Ili kubaini wastani wa bei ya gesi inayohitajika ili kufidia kabisa utoaji huu katika kipindi cha saa 24, tutaanza kwa kukokotoa jumla ya idadi ya vizuizi kwa siku, kwa kuzingatia muda wa kizuizi wa sekunde 12: + +- `(kizuizi 1 / sekunde 12) * (sekunde 60/dakika) = vizuizi 5/dakika` +- `(vizuizi 5/dakika) * (dakika 60/saa) = vizuizi 300/saa` +- `(vizuizi 300/saa) * (saa 24/siku) = vizuizi 7200/siku` + +Kila kizuizi kinalenga `gesi 15x10^6/kizuizi` ([zaidi kuhusu gesi](/developers/docs/gas/)). Kwa kutumia hii, tunaweza kutatua kwa ajili ya wastani wa bei ya gesi (katika vitengo vya gwei/gesi) inayohitajika kufidia utoaji, kwa kuzingatia jumla ya utoaji wa ETH wa kila siku wa ETH 1700: + +- `vizuizi 7200/siku * gesi 15x10^6/kizuizi * `**`Y gwei/gesi`**` * ETH 1/ gwei 10^9 = ETH 1700/siku` + +Kutatua kwa `Y`: + +- `Y = (1700(10^9))/(7200 * 15(10^6)) = (17x10^3)/(72 * 15) = 16 gwei` (kuzungusha hadi tarakimu mbili muhimu) + +Njia nyingine ya kupanga upya hatua hii ya mwisho itakuwa ni kubadilisha `1700` na kigezo `X` kinachowakilisha utoaji wa ETH wa kila siku, na kurahisisha iliyobaki hadi: + +- `Y = (X(10^3)/(7200 * 15)) = X/108` + +Tunaweza kurahisisha na kuandika hii kama chaguo la kukokotoa la `X`: + +- `f(X) = X/108` ambapo `X` ni utoaji wa ETH wa kila siku, na `f(X)` inawakilisha bei ya gwei/gesi inayohitajika kufidia ETH zote mpya zilizotolewa. + +Kwa hivyo, kwa mfano, ikiwa `X` (utoaji wa ETH wa kila siku) itapanda hadi 1800 kulingana na jumla ya ETH iliyowekwa hisa, `f(X)` (gwei inayohitajika kufidia utoaji wote) basi itakuwa `gwei 17` (kwa kutumia tarakimu 2 muhimu) + +## Masomo zaidi {#further-reading} + +- [Muungano](/roadmap/merge/) +- [Ultrasound.money](https://ultrasound.money/) - _Dashibodi zinazopatikana ili kuonyesha utoaji na uchomaji wa ETH kwa wakati halisi_ +- [Uchoraji Chati ya Utoaji wa Ethereum](https://www.attestant.io/posts/charting-ethereum-issuance/) - _Jim McDonald 2020_ diff --git a/public/content/translations/sw/roadmap/pbs/index.md b/public/content/translations/sw/roadmap/pbs/index.md new file mode 100644 index 00000000000..03a2986703f --- /dev/null +++ b/public/content/translations/sw/roadmap/pbs/index.md @@ -0,0 +1,50 @@ +--- +title: Utengano wa mpendekezaji-mjenzi +description: Jifunze jinsi na kwa nini wathibitishaji wa Ethereum watagawanya majukumu yao ya ujenzi wa bloku na utangazaji wa bloku. +lang: sw +--- + +# Mgawanyo wa mpendekezaji-mjengaji {#proposer-builder-separation} + +Wathibitishaji wa Ethereum wa sasa huunda _na_ kutangaza bloku. Wanakusanya miamala pamoja ambayo wameisikia kupitia mtandao wa gossip na kuifunga kwenye bloku ambayo inatumwa kwa wenzao kwenye mtandao wa Ethereum. **Mgawanyo wa mpendekezaji-mjengaji (PBS)** hugawanya kazi hizi kwa wathibitishaji wengi. Wajengaji wa bloku wanawajibika kwa kuunda bloku na kuzitoa kwa mpendekezaji wa bloku katika kila nafasi. Mpendekezaji wa bloku hawezi kuona yaliyomo kwenye bloku, anachagua tu ile yenye faida zaidi, akilipa ada kwa mjengaji wa bloku kabla ya kutuma bloku kwa wenzake. + +Huu ni uboreshaji muhimu kwa sababu kadhaa. Kwanza, inaunda fursa za kuzuia udhibiti wa miamala katika kiwango cha itifaki. Pili, inawazuia wathibitishaji wa hiari kushindwa na wachezaji wa kitaasisi ambao wanaweza kuboresha zaidi faida ya ujenzi wao wa bloku. Tatu, inasaidia katika upanuzi wa Ethereum kwa kuwezesha maboresho ya Danksharding. + +## PBS na ukinzani dhidi ya udhibiti {#pbs-and-censorship-resistance} + +Kuwatenganisha wajengaji wa bloku na wapendekezaji wa bloku hufanya iwe ngumu zaidi kwa wajengaji wa bloku kudhibiti miamala. Hii ni kwa sababu vigezo vya ujumuishaji vilivyo changamani kiasi vinaweza kuongezwa ambavyo vinahakikisha hakuna udhibiti umefanyika kabla ya bloku kupendekezwa. Kwa kuwa mpendekezaji wa bloku ni chombo tofauti na mjengaji wa bloku, anaweza kuchukua jukumu la mlinzi dhidi ya wajengaji wa bloku wanaodhibiti. + +Kwa mfano, orodha za ujumuishaji zinaweza kuanzishwa ili wathibitishaji wanapojua kuhusu miamala lakini hawaioni ikiwa imejumuishwa kwenye bloku, wanaweza kuzilazimisha kama lazima zijumuishwe katika bloku inayofuata. Orodha ya ujumuishaji inatengenezwa kutoka kwa mempool ya ndani ya mpendekezaji wa bloku (orodha ya miamala anayoifahamu) na kutumwa kwa wenzao muda mfupi kabla ya bloku kupendekezwa. Ikiwa miamala yoyote kutoka kwa orodha ya ujumuishaji inakosekana, mpendekezaji anaweza aidha kukataa bloku, kuongeza miamala inayokosekana kabla ya kuipendekeza, au kuipendekeza na kuiacha ikataliwe na wathibitishaji wengine wanapoipokea. Pia kuna toleo lenye ufanisi zaidi la wazo hili ambalo linadai kuwa wajengaji lazima watumie kikamilifu nafasi ya bloku inayopatikana na ikiwa hawafanyi hivyo, miamala huongezwa kutoka kwa orodha ya ujumuishaji ya mpendekezaji. Hili bado ni eneo la utafiti unaoendelea na usanidi bora zaidi kwa orodha za ujumuishaji bado haujaamuliwa. + +[Mempool zilizosimbwa kwa njia fiche](https://www.youtube.com/watch?v=fHDjgFcha0M&list=PLpktWkixc1gUqkyc1-iE6TT0RWQTBJELe&index=3) zinaweza pia kufanya isiwezekane kwa wajengaji na wapendekezaji kujua ni miamala ipi wanayojumuisha kwenye bloku hadi baada ya bloku kutangazwa. + + + +Mashirika yenye nguvu yanaweza kuwashinikiza wathibitishaji kudhibiti miamala inayoenda au kutoka kwa anwani fulani. Wathibitishaji hutii shinikizo hili kwa kugundua anwani zilizopigwa marufuku katika pool yao ya miamala na kuziondoa kwenye bloku wanazopendekeza. Baada ya PBS hili halitawezekana tena kwa sababu wapendekezaji wa bloku hawatajua ni miamala gani wanayotangaza katika bloku zao. Inaweza kuwa muhimu kwa watu binafsi au programu fulani kutii sheria za udhibiti, kwa mfano inapotungwa kuwa sheria katika eneo lao. Katika hali hizi, utiifu hufanyika katika kiwango cha programu, huku itifaki ikibaki bila ruhusa na bila udhibiti. + + +## PBS na MEV {#pbs-and-mev} + +**Thamani ya juu ambayo inaweza kutolewa (MEV)** inarejelea wathibitishaji kuongeza faida yao kwa kupanga miamala kwa njia ya upendeleo. Mifano ya kawaida ni pamoja na usuluhishi wa ubadilishanaji (swaps) kwenye masoko ya kubadilishana yaliyogatuliwa (k.m., kutangulia mauzo au ununuzi mkubwa) au kutambua fursa za kufilisi nafasi za DeFi. Kuongeza MEV kunahitaji ujuzi wa hali ya juu wa kiufundi na programu maalum iliyoongezwa kwa wathibitishaji wa kawaida, na kufanya iwezekane zaidi kwamba waendeshaji wa kitaasisi wawashinde watu binafsi na wathibitishaji wa hiari katika utoaji wa MEV. Hii inamaanisha mapato ya kuweka dau yana uwezekano wa kuwa ya juu zaidi na waendeshaji wa kati, na kuunda nguvu ya uwekaji kati ambayo inakatisha tamaa uwekaji dau wa nyumbani. + +PBS inatatua tatizo hili kwa kusanidi upya uchumi wa MEV. Badala ya mpendekezaji wa bloku kufanya utafutaji wake mwenyewe wa MEV, anachagua tu bloku kutoka kwa nyingi anazopewa na wajengaji wa bloku. Wajengaji wa bloku wanaweza kuwa wamefanya utoaji wa MEV wa hali ya juu, lakini zawadi yake inakwenda kwa mpendekezaji wa bloku. Hii inamaanisha kwamba hata kama pool ndogo ya wajengaji wa bloku waliobobea itatawala utoaji wa MEV, zawadi yake inaweza kwenda kwa mthibitishaji yeyote kwenye mtandao, ikiwa ni pamoja na waweka dau binafsi wa nyumbani. + + + +Watu binafsi wanaweza kuhamasishwa kuweka dau na pool badala ya wao wenyewe kutokana na zawadi zilizoimarishwa zinazotolewa na mikakati ya hali ya juu ya MEV. Kutenganisha ujenzi wa bloku na upendekezaji wa bloku kunamaanisha kuwa MEV itakayotolewa itasambazwa kwa wathibitishaji wengi zaidi badala ya kuwekwa kati na mtafutaji wa MEV mwenye ufanisi zaidi. Wakati huo huo, kuruhusu kuwepo kwa wajengaji wa bloku waliobobea kunaondoa mzigo wa ujenzi wa bloku kutoka kwa watu binafsi, na pia kunawazuia watu binafsi kujiibia MEV, huku ikiongeza idadi ya wathibitishaji binafsi, wanaojitegemea ambao wanaweza kuangalia kama bloku ni za kweli. Dhana muhimu ni "kutolingana kwa mthibitishaji-mhakiki" ambayo inarejelea wazo kwamba uzalishaji wa bloku wa kati ni sawa mradi tu kuna mtandao imara na uliogatuliwa kwa kiwango cha juu cha wathibitishaji wenye uwezo wa kuthibitisha kuwa bloku ni za kweli. Ugatuaji ni njia, si lengo la mwisho - tunachotaka ni bloku za kweli. + + +## PBS na Danksharding {#pbs-and-danksharding} + +Danksharding ndiyo njia ambayo Ethereum itapanuka hadi miamala >100,000 kwa sekunde na kupunguza ada kwa watumiaji wa rollup. Inategemea PBS kwa sababu inaongeza mzigo wa kazi kwa wajengaji wa bloku, ambao watalazimika kukokotoa uthibitisho kwa hadi MB 64 za data ya rollup katika chini ya sekunde 1. Hii labda itahitaji wajengaji waliobobea ambao wanaweza kutenga maunzi makubwa kwa ajili ya kazi hiyo. Hata hivyo, katika hali ya sasa ujenzi wa bloku unaweza kuwa wa kati zaidi karibu na waendeshaji wa hali ya juu na wenye nguvu zaidi kwa vyovyote vile kutokana na utoaji wa MEV. Mgawanyo wa mpendekezaji-mjengaji ni njia ya kukubali ukweli huu na kuizuia isiweke nguvu ya uwekaji kati kwenye uthibitishaji wa bloku (sehemu muhimu) au usambazaji wa zawadi za kuweka dau. Faida kubwa ya ziada ni kwamba wajengaji wa bloku waliobobea pia wako tayari na wanaweza kukokotoa uthibitisho muhimu wa data kwa ajili ya Danksharding. + +## Maendeleo ya sasa {#current-progress} + +PBS iko katika hatua ya juu ya utafiti, lakini bado kuna maswali muhimu ya usanifu ambayo yanahitaji kutatuliwa kabla ya kuweza kufanyiwa mfano katika wateja wa Ethereum. Bado hakuna vipimo vya mwisho. Hii inamaanisha PBS inawezekana iko umbali wa mwaka mmoja au zaidi. Angalia [hali ya hivi karibuni ya utafiti](https://notes.ethereum.org/@vbuterin/pbs_censorship_resistance). + +## Masomo zaidi {#further-reading} + +- [Hali ya utafiti: ukinzani dhidi ya udhibiti chini ya PBS](https://notes.ethereum.org/@vbuterin/pbs_censorship_resistance) +- [Miundo ya soko la ada inayofaa PBS](https://ethresear.ch/t/proposer-block-builder-separation-friendly-fee-market-designs/9725) +- [PBS na ukinzani dhidi ya udhibiti](https://notes.ethereum.org/@fradamt/H1TsYRfJc#Secondary-auctions) +- [Orodha za ujumuishaji](https://notes.ethereum.org/@fradamt/H1ZqdtrBF)