`nonce``
+
+`` - _Tag otwierający, który zawiera fragment kodu_
+
+nonce - _Tekst, którego nie należy tłumaczyć_
+
+`` - _Tag zamykający_
+
+
+
+Tekst źródłowy zawiera również skrócone tagi, które zawierają tylko liczby, co oznacza, że ich funkcja nie jest od razu oczywista. Możesz najechać kursorem na te tagi, aby zobaczyć dokładnie, jaką funkcję pełnią.
+
+W poniższym przykładzie widać, że najechanie kursorem na tag `<0>` pokazuje, że reprezentuje on `` i zawiera fragment kodu, dlatego zawartość tych tagów nie powinna być tłumaczona.
+
+
+
+## Formy skrócone a pełne/skróty {#short-vs-full-forms}
+
+Na stronie internetowej używanych jest wiele skrótów, np. dapps, NFT, DAO, DeFi itp. Skróty te są powszechnie używane w języku angielskim i większość odwiedzających stronę jest z nimi zaznajomiona.
+
+Ponieważ zwykle nie mają one ustalonych tłumaczeń na inne języki, najlepszym sposobem podejścia do tych i podobnych terminów jest podanie opisowego tłumaczenia pełnej formy i dodanie angielskiego skrótu w nawiasie.
+
+Nie tłumacz tych skrótów, ponieważ większość osób nie znałaby ich, a przetłumaczone wersje nie miałyby większego sensu dla większości odwiedzających.
+
+Przykład jak tłumaczyć dapps:
+
+- Aplikacje zdecentralizowane (dapps) → _Przetłumaczona pełna forma (angielski skrót w nawiasach)_
+
+## Terminy bez ustalonych tłumaczeń {#terms-without-established-translations}
+
+Niektóre terminy mogą nie mieć ustalonych tłumaczeń na inne języki i są powszechnie znane pod oryginalnym terminem angielskim. Takie terminy obejmują głównie nowsze koncepcje, takie jak proof-of-work, proof-of-stake, Łańcuch śledzący (Beacon Chain), staking itp.
+
+Chociaż tłumaczenie tych terminów może brzmieć nienaturalnie, ponieważ angielska wersja jest powszechnie używana również w innych językach, to jednak zaleca się ich tłumaczenie.
+
+Tłumacząc je, nie krępuj się wykazać kreatywnością, użyj opisowych tłumaczeń lub po prostu przetłumacz je dosłownie.
+
+**Powodem, dla którego większość terminów powinna zostać przetłumaczona, a nie pozostawiona w języku angielskim jest fakt, że ta nowa technologia stanie się w przyszłości bardziej rozpowszechniona, gdy coraz więcej osób zacznie korzystać z Ethereum i powiązanych technologii. Jeśli chcemy przyciągnąć do tej przestrzeni więcej osób z całego świata, musimy zapewnić zrozumiałą terminologię w jak największej liczbie języków, nawet jeśli sami będziemy musieli ją stworzyć.**
+
+## Przyciski i wezwania do działania (CTA) {#buttons-and-ctas}
+
+Strona zawiera liczne przyciski, które powinny być tłumaczone inaczej niż pozostałe treści.
+
+Tekst przycisku można zidentyfikować, przeglądając zrzuty ekranu dołączone do większości ciągów lub sprawdzając kontekst w edytorze, który zawiera frazę „button”.
+
+Tłumaczenia przycisków powinny być jak najkrótsze, aby zapobiec niepoprawnemu formatowaniu. Dodatkowo tłumaczenia przycisków powinny być w trybie rozkazującym, tzn. przedstawiać polecenie lub prośbę.
+
+
+
+## Tłumaczenie inkluzywne {#translating-for-inclusivity}
+
+Odwiedzający ethereum.org pochodzą z całego świata i z różnych środowisk. Język na stronie powinien być zatem neutralny, przyjazny dla wszystkich i niewykluczający.
+
+Ważnym aspektem jest neutralność płciowa. Można to łatwo osiągnąć, używając formalnej formy adresowania i unikając w tłumaczeniach słów powiązanych z płcią.
+
+Inną formą integracji jest próba tłumaczenia dla globalnej publiczności, niespecyficznej dla żadnego kraju, rasy czy regionu.
+
+Język powinien być również odpowiedni dla wszystkich odbiorców i grup wiekowych.
+
+## Tłumaczenia specyficzne dla języka {#language-specific-translations}
+
+Podczas tłumaczenia ważne jest, aby przestrzegać zasad gramatyki, konwencji i formatowania używanych w danym języku, a nie kopiować ze źródła. Tekst źródłowy jest zgodny z zasadami i konwencjami gramatyki angielskiej, co nie ma zastosowania w wielu innych językach.
+
+Należy znać zasady obowiązujące w danym języku i odpowiednio tłumaczyć. Jeśli potrzebujesz pomocy, skontaktuj się z nami, a pomożemy Ci znaleźć zasoby na temat tego, jak te elementy powinny być używane w Twoim języku.
+
+Kilka przykładów tego, o czym należy szczególnie pamiętać:
+
+### Interpunkcja i formatowanie {#punctuation-and-formatting}
+
+**Stosowanie wielkich liter**
+
+- Istnieją ogromne różnice w pisowni wielkich liter w różnych językach.
+- W języku angielskim powszechne jest pisanie wielką literą tytułów i nazw, miesięcy i dni, nazw języków, świąt itp. W wielu innych językach jest to gramatycznie niepoprawne, ponieważ mają różne zasady kapitalizacji.
+- Niektóre języki mają również zasady kapitalizacji zaimków osobowych, rzeczowników i niektórych przymiotników, które nie są pisane wielką literą w języku angielskim.
+
+**Odstępy**
+
+- Zasady ortografii definiują użycie odstępów dla każdego języka. Ponieważ odstępy są używane wszędzie, zasady te są jednymi z najbardziej wyróżniających się, a odstępy są jednymi z najczęściej błędnie tłumaczonych elementów.
+- Niektóre typowe różnice w odstępach między językiem angielskim a innymi językami:
+ - Odstęp przed jednostkami miary i walut (np. USD, EUR, kB, MB)
+ - Odstęp przed znakami stopni (np. °C, ℉)
+ - Odstęp przed niektórymi znakami interpunkcyjnymi, zwłaszcza wielokropkiem (…)
+ - Odstęp przed i po ukośnikach (/)
+
+**Listy**
+
+- Każdy język ma zróżnicowany i złożony zestaw reguł pisania list. Mogą one znacznie różnić się od angielskiego.
+- W niektórych językach pierwsze słowo każdego nowego wiersza musi być pisane wielkimi literami, podczas gdy w innych nowe wiersze powinny zaczynać się małymi literami. Wiele języków ma również różne zasady dotyczące kapitalizacji w listach, w zależności od długości każdego wiersza.
+- To samo dotyczy interpunkcji na końcu wiersza. Końcowym znakiem interpunkcyjnym w listach może być kropka (.), przecinek (,) lub średnik (;), w zależności od języka.
+
+**Cudzysłów**
+
+- Języki używają wielu różnych cudzysłowów. Zwykłe kopiowanie angielskich cudzysłowów ze źródła jest często niepoprawne.
+- Do niektórych z najpopularniejszych typów cudzysłowów należą:
+ - „przykładowy tekst“
+ - ‚przykładowy tekst’
+ - »przykładowy tekst«
+ - “przykładowy tekst”
+ - ‘przykładowy tekst’
+ - «przykładowy tekst»
+
+**Dywizy i myślniki**
+
+- W języku angielskim dywiz (-) jest używany do łączenia słów lub różnych części słowa, podczas gdy myślnik (–) jest używany do wskazania zakresu lub przerwy.
+- Wiele języków ma różne zasady używania dywizów i myślników, których należy przestrzegać.
+
+### Formaty {#formats}
+
+**Liczby**
+
+- Główną różnicą w zapisie liczb w różnych językach jest separator używany dla ułamków dziesiętnych i tysięcy. W przypadku tysięcy może to być kropka, przecinek lub spacja. Podobnie, niektóre języki używają kropki dziesiętnej, podczas gdy inne używają przecinka dziesiętnego.
+ - Kilka przykładów dużych liczb:
+ - Angielski – **1,000.50**
+ - Hiszpański – **1.000,50**
+ - Francuski – **1 000,50**
+- Kolejną ważną kwestią podczas tłumaczenia liczb jest znak procentu. Można to zapisać na różne sposoby: **100%**, **100 %** lub **%100**.
+- Liczby ujemne również mogą być wyświetlane w różny sposób, w zależności od języka: -100, 100-, (100) lub [100].
+
+**Daty**
+
+- Podczas tłumaczenia dat należy wziąć pod uwagę szereg czynników i różnic w zależności od języka. Obejmują one format daty, separator, wielkie litery i początkowe zera. Istnieją również różnice między datami pełnymi i numerycznymi.
+ - Kilka przykładów różnych formatów daty:
+ - Brytyjski Angielski (dd/mm/rrrr) — 1st January, 2022
+ - Amerykański Angielski (mm/dd/rrrr) — January 1st, 2022
+ - Chiński (rrrr-mm-dd) — 2022 年 1 月 1 日
+ - Francuski (dd/mm/rrrr) — 1er janvier 2022
+ - Włoski (dd/mm/rrrr) — 1º gennaio 2022
+ - Niemiecki (dd/mm/rrrr) — 1. Januar 2022
+
+**Waluty**
+
+- Tłumaczenie walut może stanowić wyzwanie ze względu na różne formaty, konwencje i konwersje. Zasadniczo waluty powinny być takie same jak w źródle. Możesz dodać lokalną walutę i konwersję w nawiasach dla korzyści czytelnika.
+- Główne różnice w zapisie walut w różnych językach obejmują umieszczenie symboli, przecinki dziesiętne i kropki dziesiętne, odstępy oraz skróty i symbole.
+ - Umieszczenie symboli: $100 lub 100$
+ - Przecinki dziesiętne i kropki dziesiętne: 100,50$ lub 100.50$
+ - Odstępy: 100$ lub 100 $
+ - Skróty i symbole: 100 $ lub 100 USD
+
+**Jednostki miary**
+
+- Zasadniczo jednostki miary powinny być takie same jak w źródle. Jeśli w Twoim kraju używany jest inny system, konwersję można podać w nawiasach.
+- Oprócz tłumaczenia jednostek miar, ważne jest również, aby zwrócić uwagę na różnice w sposobie, w jaki języki podchodzą do tych jednostek. Główną różnicą jest odstęp między liczbą a jednostką, który może być różny w zależności od języka. Przykładem może być 100kB i 100 kB lub 50ºF i 50 ºF.
+
+## Wnioski {#conclusion}
+
+Tłumaczenie ethereum.org to świetna okazja do poznania różnych aspektów Ethereum.
+
+Tłumacząc, staraj się nie spieszyć. Weź to na spokojnie i baw się dobrze!
+
+Dziękujemy za zaangażowanie w Program Tłumaczeń i pomoc w udostępnieniu strony szerszemu gronu odbiorców. Społeczność Ethereum jest globalna i cieszymy się, że jesteś jej częścią!
diff --git a/public/content/translations/pl/dao/index.md b/public/content/translations/pl/dao/index.md
index 7948aa0f647..29c1adbbaf8 100644
--- a/public/content/translations/pl/dao/index.md
+++ b/public/content/translations/pl/dao/index.md
@@ -1,165 +1,167 @@
---
-title: Zdecentralizowane autonomiczne organizacje (DAO)
-description: Przegląd DAO na Ethereum
+title: Czym jest DAO?
+metaTitle: Czym jest DAO? | Zdecentralizowana organizacja autonomiczna
+description: "Przegląd DAO na Ethereum"
lang: pl
template: use-cases
emoji: ":handshake:"
sidebarDepth: 2
image: /images/use-cases/dao-2.png
-alt: Reprezentacja DAO głosującego nad wnioskiem.
-summaryPoint1: Społeczności należące do członków bez scentralizowanego przywództwa.
-summaryPoint2: Bezpieczny sposób współpracy z nieznajomymi w internecie.
-summaryPoint3: Bezpieczne miejsce, w którym można przeznaczyć środki na określoną sprawę.
+alt: "Reprezentacja DAO głosującego nad wnioskiem."
+summaryPoint1: "Społeczności należące do członków bez scentralizowanego przywództwa."
+summaryPoint2: "Bezpieczny sposób współpracy z nieznajomymi w Internecie."
+summaryPoint3: "Bezpieczne miejsce, w którym można przeznaczyć środki na określoną sprawę."
---
## Czym są DAO? {#what-are-daos}
-DAO to kolektywnie zarządzana organizacja blockchain działająca na rzecz wspólnej misji.
+DAO to wspólnie zarządzana organizacja działająca na rzecz wspólnej misji.
-DAO pozwalają nam pracować z podobnie myślącymi ludźmi na całym świecie bez ufania życzliwemu liderowi, który zarządza funduszami lub operacjami. Nie ma dyrektora generalnego, który mógłby wydawać fundusze według kaprysu, ani dyrektora finansowego, który mógłby manipulować księgami. Zamiast tego zasady oparte na łańcuchu bloków wpisane w kod określają sposób działania organizacji i sposób wydawania funduszy.
+DAO pozwalają nam pracować z podobnie myślącymi ludźmi na całym świecie bez ufania życzliwemu liderowi, który zarządza funduszami lub operacjami. Nie ma dyrektora generalnego, który mógłby wydawać fundusze według kaprysu, ani dyrektora finansowego, który mógłby manipulować księgami. Zamiast tego, zasady oparte na blockchainie wpisane w kod określają sposób działania organizacji i sposób wydawania funduszy.
-Mają wbudowane skarbce, do których nikt nie ma prawa dostępu bez zgody grupy. Decyzje opierają się na propozycjach i głosowaniu, zapewniając, że każdy w organizacji ma głos, a wszystko odbywa się w sposób przejrzysty w łańcuchu.
+Mają wbudowane skarbce, do których nikt nie ma prawa dostępu bez zgody grupy. Decyzje opierają się na propozycjach i głosowaniu, aby każdy w organizacji miał głos, a wszystko odbywa się w sposób przejrzysty [w łańcuchu](/glossary/#onchain).
## Dlaczego potrzebujemy DAO? {#why-dao}
-Założenie organizacji z kimś, kto obejmuje fundusze i pieniądze, wymaga dużego zaufania do ludzi, z którymi pracujesz. Jednak trudno jest zaufać komuś, z kim miało się kontakt tylko przez Internet. Z DAO nie musisz ufać nikomu innemu w grupie, tylko kodowi DAO, który jest w 100% przejrzysty i weryfikowalny przez każdego.
+Zakładanie organizacji z kimś, co wiąże się z finansowaniem i pieniędzmi, wymaga dużego zaufania do ludzi, z którymi współpracujesz. Jednak trudno jest zaufać komuś, z kim miało się kontakt tylko przez Internet. Z DAO nie musisz ufać nikomu innemu w grupie, tylko kodowi DAO, który jest w 100% przejrzysty i weryfikowalny przez każdego.
-To otwiera tak wiele nowych możliwości globalnej współpracy i koordynacji.
+Otwiera to wiele nowych możliwości globalnej współpracy i koordynacji.
### Porównanie {#dao-comparison}
-| DAO | Tradycyjna organizacja |
-| -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- | ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------- |
-| Zwykle równa i w pełni zdemokratyzowana. | Zwykle hierarchiczna. |
-| Wymagane głosowanie zespołu, by wprowadzić zmianę. | W zależności od struktury można jedynie zażądać zmian od stronnictwa lub zaproponować głosowanie. |
-| Głosy zostały podliczone, a wynik wdrożony automatycznie, bez zaufanego pośrednika. | Jeśli głosowanie jest ważne, głosy są podliczane wewnętrznie, a wyniki głosowania muszą być obsługiwane ręcznie. |
-| Oferowane usługi są obsługiwane automatycznie w sposób zdecentralizowany (np. dystrybucja funduszy filantropijnych). | Wymaga obsługi przez człowieka lub centralnie sterowanej automatyki, podatnej na manipulację. |
-| Wszystkie działania są przejrzyste i w pełni publiczne. | Aktywność jest zazwyczaj niepubliczna. |
+| DAO | Tradycyjna organizacja |
+| ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- | ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- |
+| Zwykle równa i w pełni zdemokratyzowana. | Zwykle hierarchiczna. |
+| Wymagane głosowanie zespołu, by wprowadzić zmianę. | W zależności od struktury można jedynie zażądać zmian od stronnictwa lub zaproponować głosowanie. |
+| Głosy są podliczane, a wynik wdrażany automatycznie bez zaufanego pośrednika. | Jeśli głosowania są dozwolone, głosy są podliczane wewnętrznie, a wyniki głosowania muszą być obsługiwane ręcznie. |
+| Oferowane usługi są obsługiwane automatycznie w sposób zdecentralizowany (np. dystrybucja funduszy filantropijnych). | Wymaga obsługi przez człowieka lub centralnie sterowanej automatyzacji, podatnej na manipulacje. |
+| Wszystkie działania są przejrzyste i w pełni publiczne. | Aktywność jest zazwyczaj niepubliczna. |
### Przykłady DAO {#dao-examples}
W celu rozwiania niepewności poniżej podano kilka przykładów użycia DAO:
-- Organizacja charytatywna – możesz przyjmować datki od kogokolwiek na świecie i głosować na cele, które chcesz sfinansować.
-- Zbiorowa własność – możesz kupić aktywa fizyczne lub cyfrowe, a członkowie mogą głosować nad tym, jak je wykorzystać.
-- Przedsięwzięcia i granty – można utworzyć fundusz typu venture capital, który gromadzi kapitał inwestycyjny i głosuje nad przedsięwzięciami, które wesprzeć. Zwrócone pieniądze mogłyby następnie zostać rozdzielone między członków DAO.
+- **Organizacja charytatywna** – możesz przyjmować datki od kogokolwiek na świecie i głosować na cele, które chcesz sfinansować.
+- **Zbiorowa własność** – możesz kupić aktywa fizyczne lub cyfrowe, a członkowie mogą głosować nad sposobem ich wykorzystania.
+- **Przedsięwzięcia i granty** – możesz utworzyć fundusz typu venture, który gromadzi kapitał inwestycyjny i głosuje nad przedsięwzięciami, które warto wesprzeć. Zwrócone pieniądze mogłyby następnie zostać rozdzielone między członków DAO.
+
+
## Jak działa DAO? {#how-daos-work}
-Podstawą DAO jest inteligentny kontrakt, który określa zasady organizacji i kontroluje skarbiec grupy. Gdy kontrakt zostanie wdrożony na Ethereum, nikt nie może zmienić zasad bez wcześniejszego głosowania. Jeśli ktoś spróbuje zrobić coś niezgodnego z zasadami i logiką kodu, to się nie uda. Dlatego, że skarbiec jest zdefiniowany przez inteligentny kontrakt, nikt nie może też wydać pieniędzy bez zgody grupy. Oznacza to, że DAO nie potrzebują organu centralnego. Zamiast tego to grupa podejmuje wspólne decyzje, a wydatki są automatycznie autoryzowane w momencie przejścia głosowania.
+Podstawą DAO jest jego [inteligentny kontrakt](/glossary/#smart-contract), który określa zasady organizacji i przechowuje skarbiec grupy. Gdy kontrakt zostanie wdrożony na Ethereum, nikt nie może zmienić zasad bez wcześniejszego głosowania. Jeśli ktoś spróbuje zrobić coś niezgodnego z zasadami i logiką kodu, to się nie uda. Dlatego, że skarbiec jest zdefiniowany przez inteligentny kontrakt, nikt nie może też wydać pieniędzy bez zgody grupy. Oznacza to, że DAO nie potrzebują organu centralnego. Zamiast tego to grupa podejmuje wspólne decyzje, a wydatki są automatycznie autoryzowane w momencie przejścia głosowania.
Jest to możliwe, ponieważ inteligentne kontrakty są zabezpieczone przed ingerencją osób niepowołanych po ich wdrożeniu na Ethereum. Nie możesz po prostu edytować kodu (zasad DAO) niepostrzeżenie, ponieważ wszystko jest publiczne.
-
- Więcej na temat inteligentnych kontraktów
-
-
## Ethereum i DAO {#ethereum-and-daos}
-Ethereum jest idealną podstawą dla DAO z wielu powodów:
+Ethereum jest idealnym fundamentem dla DAO z wielu powodów:
-- Konsensus własny Ethereum jest rozproszony i ustalony na tyle dla organizacji, aby mogły zaufać sieci.
-- Inteligentny kod kontraktu nie może być modyfikowany, kiedy już został wdrożony, nawet przez jego właścicieli. Pozwala to DAO na stosowanie zasad, z którymi został zaprogramowany.
-- Inteligentne kontrakty mogą wysyłać/odbierać środki. Bez tego byłby ci potrzebny zaufany pośrednik do zarządzania funduszami grupy (DAO).
+- Własny konsensus Ethereum jest zdecentralizowany i ugruntowany na tyle, aby organizacje mogły zaufać sieci.
+- Kodu inteligentnego kontraktu nie da się zmodyfikować po jego wdrożeniu, nawet przez jego właścicieli. Pozwala to DAO na stosowanie zasad, z którymi został zaprogramowany.
+- Inteligentne kontrakty mogą wysyłać/odbierać środki. Bez tego byłby potrzebny zaufany pośrednik do zarządzania funduszami grupy.
- Społeczność Ethereum okazała się bardziej oparta na współpracy niż na konkurencyjności, co pozwoliło na szybkie pojawienie się najlepszych praktyk i systemów wsparcia.
## Zarządzanie DAO {#dao-governance}
Istnieje wiele czynników związanych z zarządzaniem DAO, takich jak sposób głosowania i składania wniosków.
-### Oddelegowywanie {#governance-delegation}
-
-Oddelegowywanie w DAO jest wersją demokracji przedstawicielskiej. Posiadacze tokenów delegują głosy użytkownikom, którzy się nominują i zobowiązują do kierowania protokołem i pozostawania na bieżąco z informacjami.
+### Delegacja {#governance-delegation}
-#### Znany przykład {#governance-example}
+Oddelegowywanie w DAO jest wersją demokracji przedstawicielskiej. Posiadacze tokenów przekazują głosy użytkownikom, którzy wybierają sami siebie i zobowiązują się do kierowania protokołem i pozostawania na bieżąco z informacjami.
-[ENS](https://claim.ens.domains/delegate-ranking) – posiadacze tokenów ENS mogą delegować swoje głosy zaangażowanym członkom społeczności, aby ich reprezentowali.
+#### Znany przykład {#governance-example}[ENS](https://claim.ens.domains/delegate-ranking) – posiadacze tokenów ENS mogą przekazywać swoje głosy zaangażowanym członkom społeczności, aby ich reprezentowali.
### Automatyczne zarządzanie transakcjami {#governance-example}
-W wielu DAO transakcje będą automatycznie wykonywane, jeśli kworum członków zagłosuje za potwierdzeniem.
+W wielu DAO transakcje będą automatycznie wykonywane, jeśli wymagana minimalna liczba członków zagłosuje za.
#### Znany przykład {#governance-example}
-[Nouns](https://nouns.wtf) – w Nouns DAO transakcja jest automatycznie realizowana, jeżeli kworum głosów zostanie osiągnięte i większość głosów zostanie przyjęta, o ile nie zostanie wetowana przez założycieli.
+[Nouns](https://nouns.wtf) – w Nouns DAO transakcja jest automatycznie wykonywana, jeśli zostanie osiągnięte kworum głosów i większość opowie się za, o ile nie zostanie zawetowana przez założycieli.
-### Wielostronne zarządzanie {#governance-example}
+### Zarządzanie multisig {#governance-example}
-Podczas gdy DAO mogą mieć tysiące członków posiadających prawo głosu, fundusze mogą żyć w portfelu udostępnianym przez 5–20 aktywnych członków społeczności, którzy są zaufani i zazwyczaj doxxed (publiczne tożsamości znane społeczności). Po głosowaniu sygnatariusze multisig wykonują wolę społeczności.
+Chociaż DAO mogą mieć tysiące członków z prawem głosu, środki mogą być przechowywane w [portfelu](/glossary/#wallet) współdzielonym przez 5-20 aktywnych członków społeczności, którzy są zaufani i zazwyczaj doxxed (mają tożsamość publiczną znaną społeczności). Po głosowaniu sygnatariusze [multisig](/glossary/#multisig) wykonują wolę społeczności.
-## Prawa DAO {#dao-laws}
+## Prawa dotyczące DAO {#dao-laws}
-W 1977 r. w Wyoming powstały pierwsze spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (LLC), które chronią przedsiębiorców i ograniczają ich odpowiedzialność. Ostatnio wprowadziły one ustawę DAO, która ustanawia status prawny DAO. Obecnie w Wyoming, Vermont i na Wyspach Dziewiczych obowiązuje w pewnej formie prawo DAO.
+W 1977 r. w Wyoming powstały pierwsze spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (LLC), które chronią przedsiębiorców i ograniczają ich odpowiedzialność. Ostatnio wprowadzono tam prawo DAO, które ustanawia status prawny dla DAO. Obecnie w Wyoming, Vermont i na Wyspach Dziewiczych obowiązuje w pewnej formie prawo DAO.
### Znany przykład {#law-example}
-[CityDAO](https://citizen.citydao.io/) – CityDAO użył prawa DAO Wyoming, aby kupić 40 hektarów ziemi w pobliżu Parku Narodowego Yellowstone.
+[CityDAO](https://citizen.citydao.io/) – CityDAO wykorzystało prawo stanu Wyoming dotyczące DAO, aby kupić 40 akrów ziemi w pobliżu Parku Narodowego Yellowstone.
-## Członkostwo DAO {#dao-membership}
+## Członkostwo w DAO {#dao-membership}
Istnieją różne modele członkostwa w DAO. Członkostwo może decydować o tym, w jaki sposób działa głosowanie i inne kluczowe części DAO.
### Członkostwo oparte na tokenach {#token-based-membership}
-Zazwyczaj w pełni bezpodstawne, w zależności od użytego tokena. W większości te tokeny zarządzania mogą być przedmiotem handlu bez pozwolenia na zdecentralizowaną wymianę. Inne muszą być zdobywane poprzez zapewnienie płynności lub innego proof of work. Tak czy inaczej, posiadanie tokena zapewnia dostęp do głosowania.
+Zazwyczaj w pełni [niewymagające pozwoleń](/glossary/#permissionless), w zależności od użytego tokenu. W większości przypadków tymi tokenami zarządzania można handlować bez pozwoleń na [zdecentralizowanej giełdzie](/glossary/#dex). Inne należy zdobywać poprzez zapewnienie płynności lub innego dowodu pracy (proof-of-work). Tak czy inaczej, samo posiadanie tokena zapewnia dostęp do głosowania.
-_Zwykle używane do zarządzania szerokimi zdecentralizowanymi protokołami i/lub tokenami._
+_Zwykle służy do zarządzania szeroko zdecentralizowanymi protokołami i/lub samymi tokenami._
#### Znany przykład {#token-example}
-[MakerDAO](https://makerdao.com) – token MakerDAO-a jest powszechnie dostępny na zdecentralizowanych giełdach i każdy może kupić siłę głosu w przyszłości protokołu Makera.
+[MakerDAO](https://makerdao.com) – token MKR od MakerDAO jest powszechnie dostępny na zdecentralizowanych giełdach i każdy może kupić prawo głosu w sprawie przyszłości protokołu Maker.
-### Członkostwo oparte na akcjach {#share-based-membership}
+### Członkostwo oparte na udziałach {#share-based-membership}
-DAO oparte na akcjach są bardziej dozwolone, ale nadal dość otwarte. Każdy przyszły członek może złożyć wniosek o przystąpienie do DAO, oferując zwykle hołd pewnej wartości w postaci tokenów lub pracy. Akcje reprezentują bezpośrednie prawo głosu i własność. Członkowie mogą w każdej chwili zrezygnować, zabierając ze sobą swój proporcjonalny udział w majątku.
+DAO oparte na akcjach są bardziej zależne od uprawnień, ale nadal dość otwarte. Każdy potencjalny członek może złożyć wniosek o przystąpienie do DAO, oferując zwykle daninę o pewnej wartości w postaci tokenów lub pracy. Akcje reprezentują bezpośrednie prawo głosu i własność. Członkowie mogą w każdej chwili zrezygnować, zabierając ze sobą swój proporcjonalny udział w skarbcu.
-_Zwykle używane w przypadku bardziej zbliżonych organizacji, takich jak organizacje charytatywne, spółdzielnie pracy i kluby inwestycyjne. Może również zarządzać protokołami i tokenami._
+_Zwykle używane w przypadku organizacji bardziej zwartych i zorientowanych na ludzi, takich jak organizacje charytatywne, spółdzielnie pracy i kluby inwestycyjne. Może również zarządzać protokołami i tokenami._
#### Znany przykład {#share-example}
-[MolochDAO](http://molochdao.com/) – MolochDAO koncentruje się na finansowaniu projektów Ethereum. Wymagają one wniosku o członkostwo, tak aby grupa mogła ocenić, czy ma Pan/Pani kapitał i wiedzę specjalistyczną niezbędną do dokonania świadomych ocen dotyczących potencjalnych grantów. Nie można kupić dostępu do DAO na otwartym rynku.
+[MolochDAO](http://molochdao.com/) – MolochDAO koncentruje się na finansowaniu projektów Ethereum. Wymagają one wniosku o członkostwo, tak aby grupa mogła ocenić, czy posiadasz kapitał i wiedzę specjalistyczną niezbędną do dokonania świadomych ocen dotyczących potencjalnych odbiorców grantów. Nie można po prostu kupić dostępu do DAO na otwartym rynku.
### Członkostwo oparte na reputacji {#reputation-based-membership}
-Reputacja stanowi dowód udziału i przyznania uprawnień głosu w DAO. W przeciwieństwie do tokena lub członkostwa opartego na współdzieleniu, DAO oparte na reputacji nie przenoszą własności na współtwórców. Reputacja nie może być kupowana, przekazywana lub delegowana; członkowie DAO muszą zdobywać reputację poprzez uczestnictwo. Głosowanie w łańcuchu jest bezpodstawne, a przyszli członkowie mogą swobodnie zgłaszać propozycje przystąpienia do DAO i prosić o uzyskanie reputacji i żetonów jako nagrody w zamian za ich wkład.
+Reputacja stanowi dowód uczestnictwa i daje prawo głosu w DAO. W przeciwieństwie do wyżej wymienionych członkostw DAO oparte na reputacji nie przenoszą własności na współtwórców. Reputacji nie można kupić, przenieść ani przekazać; członkowie DAO muszą zdobywać reputację poprzez uczestnictwo. Głosowanie w łańcuchu nie wymaga żadnych uprawnień, a potencjalni członkowie mogą swobodnie składać wnioski o dołączenie do DAO i prosić o uzyskanie reputacji i tokenów jako nagrody w zamian za swój wkład.
-_Zwykle używane do zdecentralizowanego rozwoju protokołów i aplikacji oraz zarządzania nimi, ale również dobrze dostosowane do różnych organizacji takich jak organizacje charytatywne, spółdzielnie pracy, kluby inwestycyjne itp._
+_Zazwyczaj używane do zdecentralizowanego rozwoju i zarządzania protokołami i [dapkami](/glossary/#dapp), ale także dobrze nadaje się do różnorodnych organizacji, takich jak organizacje charytatywne, kolektywy pracownicze, kluby inwestycyjne itp._
#### Znany przykład {#reputation-example}
-[DXdao](https://DXdao.eth.link) – DXdao jest niezależną globalną zbiorowością społeczną, od 2019 r. tworzącą zdecentralizowane protokoły i aplikacje i zarządzającą nimi. Umożliwia ona koordynację i zarządzanie środkami finansowymi, opierając się na reputacji oraz holograficznym konsensusie, co oznacza, że nikt nie może wkupić się we wpływanie na ich przyszłość.
+[DXdao](https://DXdao.eth.limo) – DXdao był globalnym, suwerennym kolektywem, który od 2019 roku buduje i zarządza zdecentralizowanymi protokołami i aplikacjami. Wykorzystywał on zarządzanie oparte na reputacji i [holograficzny konsensus](/glossary/#holographic-consensus) do koordynowania i zarządzania funduszami, co oznaczało, że nikt nie mógł kupić sobie wpływu na jego przyszłość lub zarządzanie.
-## Dołącz / rozpocznij DAO {#join-start-a-dao}
+## Dołącz do DAO / załóż DAO {#join-start-a-dao}
### Dołącz do DAO {#join-a-dao}
-- [Ethereum Społeczność DAOs](/community/get-involved/#decentralized-autonomous-organizations-daos)
-- [Lista DAOHaus z DAOs](https://app.daohaus.club/explore)
-- [Tally.xyz lista DAOs](https://www.tally.xyz)
+- [Społecznościowe DAO Ethereum](/community/get-involved/#decentralized-autonomous-organizations-daos)
+- [Lista DAO na DAOHaus](https://app.daohaus.club/explore)
+- [Lista DAO na Tally.xyz](https://www.tally.xyz/explore)
+- [Lista DAO na DeGov.AI](https://apps.degov.ai/)
-### Rozpocznij DAO {#start-a-dao}
+### Załóż DAO {#start-a-dao}
-- [Przywołaj DAO z DAOHaus](https://app.daohaus.club/summon)
-- [Uruchom gubernatora DAO z Tally](https://www.tally.xyz/add-a-dao)
-- [Utwórz DAO napędzane Aragonem](https://aragon.org/product)
-- [Rozpocznij kolonię](https://colony.io/)
-- [Utwórz DAO z holograficznym konsensusem DAO-stack](https://alchemy.daostack.io/daos/create)
+- [Powołaj DAO z DAOHaus](https://app.daohaus.club/summon)
+- [Uruchom Governor DAO z Tally](https://www.tally.xyz/get-started)
+- [Stwórz DAO na platformie Aragon](https://aragon.org/product)
+- [Załóż kolonię](https://colony.io/)
+- [Stwórz DAO z holograficznym konsensusem DAOstack](https://alchemy.daostack.io/daos/create)
+- [Uruchom DAO za pomocą DeGov Launcher](https://docs.degov.ai/integration/deploy)
-## Przeczytaj także {#further-reading}
+## Dalsza lektura {#further-reading}
-### Artykuły DAO {#dao-articles}
+### Artykuły o DAO {#dao-articles}
-- [Co to jest DAO?](https://aragon.org/dao) - [Aragon](https://aragon.org/)
-- [Podręcznik DAO](https://daohandbook.xyz)
+- [Czym jest DAO?](https://aragon.org/dao) – [Aragon](https://aragon.org/)
- [House of DAOs](https://wiki.metagame.wtf/docs/great-houses/house-of-daos) – [Metagame](https://wiki.metagame.wtf/)
-- [Co to jest DAO i co to jest?](https://daohaus.substack.com/p/-what-is-a-dao-and-what-is-it-for) – [DAOhaus](https://daohaus.club/)
-- [Jak założyć społeczność cyfrową w oparciu o DAO?](https://daohaus.substack.com/p/four-and-a-half-steps-to-start-a) – [DAOhaus](https://daohaus.club/)
-- [Co to jest DAO?](https://coinmarketcap.com/alexandria/article/what-is-a-dao) – [Coinmarketcap](https://coinmarketcap.com)
-- [Co to jest konsensus holograficzny?](https://medium.com/daostack/holographic-consensus-part-1-116a73ba1e1c) - [DAOstack](https://daostack.io/)
-- [DAO nie są przedsiębiorstwami, w których decentralizacja w organizacjach autonomicznych ma znaczenie dla Vitalik.](https://vitalik.eth.limo/general/2022/09/20/daos.html)
-- [DAO, DAC, DA i więcej: Niekompletny przewodnik po terminologii](https://blog.ethereum.org/2014/05/06/daos-dacs-das-and-more-an-incomplete-terminology-guide) - [Ethereum Blog](https://blog.ethereum.org)
+- [Czym jest DAO i do czego służy?](https://daohaus.substack.com/p/-what-is-a-dao-and-what-is-it-for) – [DAOhaus](https://daohaus.club/)
+- [Jak założyć cyfrową społeczność opartą na DAO](https://daohaus.substack.com/p/four-and-a-half-steps-to-start-a) – [DAOhaus](https://daohaus.club/)
+- [Czym jest DAO?](https://coinmarketcap.com/alexandria/article/what-is-a-dao) – [Coinmarketcap](https://coinmarketcap.com)
+- [Czym jest holograficzny konsensus?](https://medium.com/daostack/holographic-consensus-part-1-116a73ba1e1c) - [DAOstack](https://daostack.io/)
+- [DAO to nie korporacje: gdzie decentralizacja w autonomicznych organizacjach ma znaczenie, autorstwa Vitalika](https://vitalik.eth.limo/general/2022/09/20/daos.html)
+- [DAO, DAC, DA i inne: niekompletny przewodnik po terminologii](https://blog.ethereum.org/2014/05/06/daos-dacs-das-and-more-an-incomplete-terminology-guide) - [Blog Ethereum](https://blog.ethereum.org)
-### Materiały wideo {#videos}
+### Filmy {#videos}
-- [Czym jest DAO w kryptowalutach?](https://youtu.be/KHm0uUPqmVE)
+- [Czym jest DAO w świecie krypto?](https://youtu.be/KHm0uUPqmVE)
- [Czy DAO może zbudować miasto?](https://www.ted.com/talks/scott_fitsimones_could_a_dao_build_the_next_great_city) – [TED](https://www.ted.com/)
+
+
+
+
diff --git a/public/content/translations/pl/decentralized-identity/index.md b/public/content/translations/pl/decentralized-identity/index.md
index cf2dd42e402..28c0d930a13 100644
--- a/public/content/translations/pl/decentralized-identity/index.md
+++ b/public/content/translations/pl/decentralized-identity/index.md
@@ -1,25 +1,25 @@
---
-title: Zdecentralizowana tożsamość
-description: Czym jest zdecentralizowana tożsamość i dlaczego jest ważna?
+title: "Zdecentralizowana tożsamość"
+description: "Czym jest zdecentralizowana tożsamość i dlaczego jest ważna?"
lang: pl
template: use-cases
emoji: ":id:"
sidebarDepth: 2
image: /images/eth-gif-cat.png
-summaryPoint1: W tradycyjnych systemach tożsamości wydawanie, utrzymywanie i kontrola Twoich identyfikatorów są scentralizowane.
-summaryPoint2: Tożsamość zdecentralizowana usuwa zależność od scentralizowanych podmiotów trzecich.
-summaryPoint3: Dzięki technologii kryptograficznej użytkownicy mają ponownie narzędzia do wydawania, przechowywania i kontrolowania własnych identyfikatorów i poświadczeń.
+summaryPoint1: "W tradycyjnych systemach tożsamości wydawanie, utrzymywanie i kontrola Twoich identyfikatorów są scentralizowane."
+summaryPoint2: "Tożsamość zdecentralizowana usuwa zależność od scentralizowanych podmiotów trzecich."
+summaryPoint3: "Dzięki technologii kryptograficznej użytkownicy mają ponownie narzędzia do wydawania, przechowywania i kontrolowania własnych identyfikatorów i poświadczeń."
---
Tożsamość stanowi dzisiaj podstawę praktycznie każdego aspektu życia. Korzystając z usług internetowych, otwierając konto bankowe, głosując w wyborach, kupując nieruchomości, zatrudniając się — zawsze musisz udowodnić swoją tożsamość.
-Jednak tradycyjne systemy zarządzania tożsamością od dawna polegają na scentralizowanych pośrednikach, którzy wydają, przechowują i kontrolują Twoje identyfikatory oraz [poświadczenia](/glossary/#attestation). Oznacza to, że nie możesz kontrolować informacji związanych z tożsamością ani decydować, kto ma dostęp do informacji umożliwiających identyfikację osoby (PII) i jak duży jest ten dostęp.
+Jednak tradycyjne systemy zarządzania tożsamością od dawna polegają na scentralizowanych pośrednikach, którzy wydają, przechowują i kontrolują twoje identyfikatory oraz [poświadczenia](/glossary/#attestation). Oznacza to, że nie możesz kontrolować informacji związanych z tożsamością ani decydować, kto ma dostęp do informacji umożliwiających identyfikację osoby (PII) i jak duży jest ten dostęp.
-Te problemy rozwiązują zdecentralizowane systemy tożsamości oparte na publicznych blockchainach takich jak Ethereum. Tożsamość zdecentralizowana umożliwia jednostkom zarządzanie informacjami związanymi z ich tożsamością. Dzięki zdecentralizowanym rozwiązaniom w zakresie tożsamości możesz _samodzielnie_ tworzyć identyfikatory oraz żądać swoich poświadczeń i przechowywać je bez polegania na organach centralnych, takich jak dostawcy usług lub rządy.
+Te problemy rozwiązują zdecentralizowane systemy tożsamości oparte na publicznych blockchainach takich jak Ethereum. Tożsamość zdecentralizowana umożliwia jednostkom zarządzanie informacjami związanymi z ich tożsamością. Dzięki zdecentralizowanym rozwiązaniom w zakresie tożsamości _ty_ możesz tworzyć identyfikatory, a także żądać swoich poświadczeń i przechowywać je bez polegania na organach centralnych, takich jak dostawcy usług lub rządy.
## Co to jest tożsamość? {#what-is-identity}
-Tożsamość oznacza odczuwanie przez jednostkę własnego „ja”, określonego przez unikalne cechy. Tożsamość odnosi się do bytu, _odrębnej_ istoty ludzkiej. Tożsamość może odnosić się również do innych podmiotów, takich jak organizacja czy władza.
+Tożsamość oznacza odczuwanie przez jednostkę własnego „ja”, określonego przez unikalne cechy. Tożsamość odnosi się do bycia _jednostką_, tj. odrębną istotą ludzką. Tożsamość może odnosić się również do innych podmiotów, takich jak organizacja czy władza.
@@ -35,67 +35,93 @@ Identyfikator jest informacją, która wskazuje określoną tożsamość lub to
Te tradycyjne przykłady identyfikatorów są wydawane, przechowywane i kontrolowane przez jednostki centralne. Potrzebujesz pozwolenia od swojego rządu, aby zmienić swoje imię i nazwisko, a od platformy mediów społecznościowych, aby zmienić swój identyfikator.
-## Zalety zdecentralizowanej tożsamości {#benefits-of-decentralized-identity}
+## Korzyści ze zdecentralizowanej tożsamości {#benefits-of-decentralized-identity}
1. Zdecentralizowana tożsamość zwiększa indywidualną kontrolę nad informacjami identyfikacyjnymi. Zdecentralizowane identyfikatory i poświadczenia można weryfikować bez polegania na scentralizowanych organach i usługach osób trzecich.
-2. Rozwiązania zdecentralizowanej tożsamości ułatwiają niezawodną, bezproblemową i chroniącą prywatność metodę weryfikacji i zarządzania tożsamością użytkownika.
+2. Zdecentralizowane rozwiązania w zakresie tożsamości ułatwiają niewymagającą zaufania, płynną i chroniącą prywatność metodę weryfikacji tożsamości użytkownika i zarządzania nią.
3. Zdecentralizowana tożsamość wykorzystuje technologię łańcucha bloków, która tworzy zaufanie między różnymi stronami i zapewnia gwarancje kryptograficzne potwierdzające prawidłowość poświadczeń.
-4. Zdecentralizowana tożsamość sprawia, że dane identyfikacyjne są przenośne. Użytkownicy przechowują poświadczenia i identyfikatory w portfelu mobilnym i mogą dzielić się z wybraną przez siebie stroną. Zdecentralizowane identyfikatory i poświadczenia nie są zablokowane w bazie danych organizacji wydającej.
+4. Zdecentralizowana tożsamość sprawia, że dane identyfikacyjne są przenośne. Użytkownicy przechowują poświadczenia i identyfikatory w portfelu mobilnym i mogą je udostępniać dowolnie wybranej przez siebie stronie. Zdecentralizowane identyfikatory i poświadczenia nie są zablokowane w bazie danych organizacji wydającej.
-5. Zdecentralizowana tożsamość powinna dobrze współpracować z powstającymi technologiami o [zerowej wiedzy](/glossary/#zk-proof), które umożliwią jednostkom udowodnienie, że są właścicielami czegoś lub zrobiły coś, nie ujawniając, co to jest. Mógłby to być znakomity sposób na połączenie zaufania i prywatności w takich zastosowaniach jak głosowanie.
+5. Zdecentralizowana tożsamość powinna dobrze współpracować z powstającymi technologiami [o zerowej wiedzy](/glossary/#zk-proof), które umożliwią poszczególnym osobom udowodnienie, że coś posiadają lub zrobiły, bez ujawniania, co to jest. Mógłby to być znakomity sposób na połączenie zaufania i prywatności w takich zastosowaniach jak głosowanie.
-6. Zdecentralizowana tożsamość umożliwia mechanizmom obrony przed atakami typu [Sybil](/glossary/#anti-sybil) identyfikację, kiedy jeden człowiek udaje wielu ludzi, aby grać lub spamować jakiś system.
+6. Zdecentralizowana tożsamość umożliwia mechanizmom [anty-Sybil](/glossary/#anti-sybil) identyfikowanie sytuacji, w których jedna osoba udaje wiele osób w celu manipulowania systemem lub spamowania go.
-## Sposoby wykorzystywania zdecentralizowanej tożsamości {#decentralized-identity-use-cases}
+## Przypadki użycia zdecentralizowanej tożsamości {#decentralized-identity-use-cases}
Zdecentralizowana tożsamość ma wiele potencjalnych zastosowań:
### 1. Uniwersalne logowania {#universal-dapp-logins}
-Zdecentralizowana tożsamość może pomóc w zastąpieniu logowania opartego na haśle zdecentralizowanym uwierzytelnianiem. Dostawcy usług mogą wydawać użytkownikom poświadczenia, które można przechowywać w portfelu Ethereum. Przykładowym poświadczeniem może być token [NFT](/glossary/#nft) przyznający posiadaczowi dostęp do społeczności internetowej.
+Zdecentralizowana tożsamość może pomóc w zastąpieniu logowania opartego na haśle zdecentralizowanym uwierzytelnianiem. Dostawcy usług mogą wydawać użytkownikom poświadczenia, które można przechowywać w portfelu Ethereum. Przykładowym poświadczeniem może być [NFT](/glossary/#nft), który daje posiadaczowi dostęp do społeczności internetowej.
-Funkcja [logowania z Ethereum](https://siwe.xyz/) umożliwiłaby wtedy serwerom potwierdzenie konta Ethereum użytkownika i pobranie wymaganego poświadczenia z adresu jego konta. Oznacza to, że użytkownicy mogą uzyskać dostęp do platform i stron internetowych bez konieczności zapamiętywania długich haseł, co znacząco poprawia komfort działania w Internecie.
+Funkcja [Sign-In with Ethereum](https://siwe.xyz/) umożliwiłaby serwerom potwierdzenie konta Ethereum użytkownika i pobranie wymaganego poświadczenia z adresu jego konta. Oznacza to, że użytkownicy mogą uzyskać dostęp do platform i stron internetowych bez konieczności zapamiętywania długich haseł, co znacząco poprawia komfort działania w Internecie.
### 2. Uwierzytelnianie KYC {#kyc-authentication}
Korzystanie z wielu usług online wymaga od osób fizycznych dostarczenia poświadczeń i uwierzytelnień, takich jak prawo jazdy lub dowód osobisty. Podejście to jest jednak problematyczne, ponieważ informacje o użytkownikach prywatnych mogą być zagrożone, a usługodawcy nie mogą zweryfikować autentyczności poświadczenia.
-Zdecentralizowana tożsamość umożliwia firmom pominięcie konwencjonalnych procesów [KYC (Know-Your-Customer)](https://en.wikipedia.org/wiki/Know_your_customer) i uwierzytelnianie tożsamości użytkowników za pomocą weryfikowalnych poświadczeń. Zmniejsza to koszty zarządzania tożsamością i zapobiega stosowaniu fałszywej dokumentacji.
+Zdecentralizowana tożsamość pozwala firmom pominąć konwencjonalne procesy [Know-Your-Customer (KYC)](https://en.wikipedia.org/wiki/Know_your_customer) i uwierzytelniać tożsamości użytkowników za pomocą weryfikowalnych poświadczeń. Zmniejsza to koszty zarządzania tożsamością i zapobiega stosowaniu fałszywej dokumentacji.
### 3. Głosowanie i społeczności internetowe {#voting-and-online-communities}
-Głosowanie online i media społecznościowe to dwie nowatorskie aplikacje z wykorzystaniem zdecentralizowanej tożsamości. Systemy głosowania on-line są podatne na manipulacje, zwłaszcza jeśli złośliwe podmioty tworzą fałszywe tożsamości w celu oddania głosu. Zwracanie się do osób fizycznych o przedstawienie poświadczeń w łańcuchu może poprawić integralność procesów głosowania online.
+Głosowanie online i media społecznościowe to dwie nowatorskie aplikacje z wykorzystaniem zdecentralizowanej tożsamości. Systemy głosowania on-line są podatne na manipulacje, zwłaszcza jeśli złośliwe podmioty tworzą fałszywe tożsamości w celu oddania głosu. Proszenie poszczególnych osób o przedstawienie poświadczeń w łańcuchu może poprawić integralność procesów głosowania online.
-Zdecentralizowana tożsamość może pomóc w tworzeniu społeczności internetowych, które są wolne od fałszywych kont. Na przykład każdy użytkownik może być zmuszony do uwierzytelniania swojej tożsamości za pomocą systemu identyfikacji w łańcuchu, takiego jak usługa Ethereum Name Service, zmniejszając możliwość tworzenia botów.
+Zdecentralizowana tożsamość może pomóc w tworzeniu społeczności internetowych, które są wolne od fałszywych kont. Na przykład każdy użytkownik może musieć uwierzytelnić swoją tożsamość za pomocą systemu tożsamości w łańcuchu, takiego jak Ethereum Name Service, co zmniejsza ryzyko wykorzystania botów.
### 4. Ochrona przed atakami typu Sybil {#sybil-protection}
Aplikacje przyznające granty, które wykorzystują [głosowanie kwadratowe](/glossary/#quadratic-voting), są podatne na [ataki typu Sybil](/glossary/#sybil-attack), ponieważ wartość grantu wzrasta, gdy więcej osób na niego głosuje, co zachęca użytkowników do podzielenia swojego wkładu na wiele tożsamości. Zdecentralizowane tożsamości pomagają temu zapobiec, zwiększając obciążenie każdego uczestnika, aby udowodnić, że naprawdę jest człowiekiem, choć często bez konieczności ujawniania konkretnych informacji prywatnych.
+### 5. Krajowe i rządowe dokumenty tożsamości {#national-and-government-id}
+
+Rządy mogą wykorzystywać zasady zdecentralizowanej tożsamości do wydawania podstawowych dokumentów tożsamości — takich jak krajowe dowody tożsamości, paszporty czy prawa jazdy — jako weryfikowalnych poświadczeń na Ethereum, zapewniając silne gwarancje kryptograficzne autentyczności w celu ograniczenia oszustw i fałszerstw w weryfikacji tożsamości online. Obywatele mogą przechowywać te poświadczenia w swoim osobistym [portfelu](/wallets/) i używać ich do udowodnienia swojej tożsamości, wieku lub prawa do głosowania.
+
+Model ten pozwala na selektywne ujawnianie informacji, zwłaszcza w połączeniu z technologią prywatności opartą na [dowodach o zerowej wiedzy (ZKP)](/zero-knowledge-proofs/). Na przykład obywatel mógłby kryptograficznie udowodnić, że ma ukończone 18 lat, aby uzyskać dostęp do usługi z ograniczeniami wiekowymi, nie ujawniając swojej dokładnej daty urodzenia, co zapewnia większą prywatność niż tradycyjny dowód tożsamości.
+
+#### 💡Studium przypadku: Narodowy cyfrowy dowód tożsamości (NDI) Bhutanu na Ethereum {#case-study-bhutan-ndi}
+
+- Zapewnia dostęp do weryfikowalnych poświadczeń tożsamości dla prawie 800 000 obywateli Bhutanu
+- Migracja z sieci Polygon [do sieci głównej Ethereum](https://www.bhutanndi.com/article/bhutan-adopts-ethereum-for-national-identity-a-new-chapter-in-digital-sovereignty_2d0c7ec2-5605-4c42-b258-bd9361ae8878) w październiku 2025 r.
+- Ponad [234 000 cyfrowych dowodów tożsamości](https://www.blockchain-council.org/blockchain/bhutan-uses-blockchain-in-digital-id-project/) wydanych do marca 2025 r.
+
+Królestwo Bhutanu [zmigrowało swój system Narodowego Cyfrowego Dowodu Tożsamości (NDI)](https://www.bhutanndi.com/article/bhutan-adopts-ethereum-for-national-identity-a-new-chapter-in-digital-sovereignty_2d0c7ec2-5605-4c42-b258-bd9361ae8878) na Ethereum w październiku 2025 r. Zbudowany na zasadach zdecentralizowanej tożsamości i suwerennej tożsamości, system NDI Bhutanu wykorzystuje zdecentralizowane identyfikatory i weryfikowalne poświadczenia do wydawania cyfrowo podpisanych poświadczeń bezpośrednio do osobistego portfela obywatela. Poprzez zakotwiczenie dowodów kryptograficznych tych poświadczeń na Ethereum system zapewnia, że są one autentyczne, odporne na manipulacje i mogą być weryfikowane przez każdą ze stron bez konieczności odpytywania organu centralnego.
+
+Architektura systemu kładzie nacisk na prywatność poprzez wykorzystanie technologii [dowodów o zerowej wiedzy (ZKP)](/zero-knowledge-proofs/). Ta implementacja „selektywnego ujawniania” pozwala obywatelom udowadniać określone fakty (np. „Mam ukończone 18 lat” lub „Jestem obywatelem”) w celu uzyskania dostępu do usług bez ujawniania podstawowych danych osobowych, takich jak pełny numer dowodu tożsamości czy dokładna data urodzenia. To pokazuje potężne, rzeczywiste zastosowanie Ethereum do stworzenia bezpiecznego, zorientowanego na użytkownika i chroniącego prywatność krajowego systemu dowodów tożsamości.
+
+#### 💡Studium przypadku: QuarkID miasta Buenos Aires na [warstwie 2](/layer-2/) Ethereum ZKSync Era {#case-study-buenos-aires-quarkid}
+
+- Wydano poświadczenia zdecentralizowanej tożsamości dla ponad [3,6 miliona użytkowników](https://buenosaires.gob.ar/innovacionytransformaciondigital/miba-con-tecnologia-quarkid-la-ciudad-de-buenos-aires-incorporo) w momencie uruchomienia
+- QuarkID to protokół o otwartym kodzie źródłowym, uznany za [Cyfrowe Dobro Publiczne](https://www.digitalpublicgoods.net/r/quarkid) w ramach Celów Zrównoważonego Rozwoju ONZ
+- Podkreśla model „[rządu jako użytkownika](https://buenosaires.gob.ar/innovacionytransformaciondigital/miba-con-tecnologia-quarkid-la-ciudad-de-buenos-aires-incorporo)”, w którym miasto nie jest właścicielem protokołu, dając obywatelom pełną własność danych i prywatność
+
+W 2024 r. rząd miasta Buenos Aires (GCBA) zintegrował QuarkID, open-source'owy „system ramowy zaufania cyfrowego” stworzony przez Sekretariat Innowacji i Transformacji Cyfrowej GCBA, z miBA, oficjalną aplikacją miejską dla mieszkańców, umożliwiającą dostęp do usług rządowych i oficjalnych dokumentów. W momencie uruchomienia wszyscy ponad 3,6 miliona użytkowników miBA otrzymali zdecentralizowane tożsamości cyfrowe, które pozwalają im zarządzać i udostępniać weryfikowalne dokumenty i certyfikaty cyfrowe w łańcuchu, w tym poświadczenia obywatelstwa, akty urodzenia, małżeństwa i zgonu, dokumentację podatkową, zapisy o szczepieniach i inne.
+
+Zbudowany na sieci [warstwy 2](/layer-2/) Ethereum ZKSync Era system QuarkID wykorzystuje technologię ZKP, aby umożliwić obywatelom weryfikację osobistych poświadczeń w trybie peer-to-peer za pośrednictwem urządzeń mobilnych – bez ujawniania zbędnych danych osobowych. Program ten podkreśla model „rządu jako użytkownika”, w którym GCBA działa jako jeden z użytkowników otwartego i interoperacyjnego protokołu QuarkID, a nie jako scentralizowany właściciel. Ta architektura oparta na ZKP zapewnia kluczową funkcję prywatności: żadna strona trzecia, nawet GCBA, nie może śledzić, jak, kiedy i dlaczego obywatel używa swoich poświadczeń. Ten udany program zapewnia obywatelom pełną suwerenną tożsamość i kontrolę nad ich wrażliwymi danymi, a wszystko to jest zabezpieczone przez globalnie rozproszoną sieć Ethereum.
+
## Co to są poświadczenia? {#what-are-attestations}
Poświadczenie jest oświadczeniem złożonym przez jeden podmiot na temat innego podmiotu. Jeśli mieszkasz w Stanach Zjednoczonych, prawo jazdy wydane przez departament pojazdów mechanicznych (jeden podmiot) potwierdza, że inny podmiot (Ty) jest uprawniony do prowadzenia samochodu.
-Poświadczenia to nie to samo, co identyfikatory. Poświadczenia _zawierają_ identyfikatory odnoszące się do określonej tożsamości oraz oświadczenie dotyczące atrybutu związanego z tą tożsamością. Tak więc prawo jazdy zawiera identyfikatory (nazwisko, data urodzenia, adres), ale jest również poświadczeniem o prawie do prowadzenia pojazdu.
+Poświadczenia to nie to samo, co identyfikatory. Poświadczenie _zawiera_ identyfikatory odwołujące się do określonej tożsamości i stanowi roszczenie dotyczące atrybutu związanego z tą tożsamością. Tak więc prawo jazdy zawiera identyfikatory (nazwisko, data urodzenia, adres), ale jest również poświadczeniem o prawie do prowadzenia pojazdu.
-### Co to są zdecentralizowane identyfikatory? {#what-are-decentralized-identifiers}
+### Co to są zdecentralizowane identyfikatory? Czym są zdecentralizowane identyfikatory? {#what-are-decentralized-identifiers}
Tradycyjne identyfikatory, takie jak nazwa prawna lub adres e-mail, zależą od osób trzecich – rządów czy dostawców poczty elektronicznej. Decentralizowane identyfikatory (DID) są inne — nie są wydawane, zarządzane ani kontrolowane przez jakikolwiek podmiot centralny.
Zdecentralizowane identyfikatory są wydawane, przechowywane i kontrolowane przez jednostki. [Konto Ethereum](/glossary/#account) jest przykładem zdecentralizowanego identyfikatora. Możesz utworzyć tyle kont, ile chcesz, nie pytając nikogo o zgodę i bez konieczności przechowywania ich w centralnym rejestrze.
-Zdecentralizowane identyfikatory są przechowywane w rozproszonych księgach ([blockchainach](/glossary/#blockchain)) lub [sieciach peer-to-peer](/glossary/#peer-to-peer-network). Dzięki temu DID-y są [globalnie unikalne, rozwiązywalne z wysoką dostępnością i kryptograficznie weryfikowalne](https://w3c-ccg.github.io/did-primer/). Zdecentralizowany identyfikator może być powiązany z różnymi podmiotami: z pojedynczymi osobami, organizacjami lub instytucjami rządowymi.
+Zdecentralizowane identyfikatory są przechowywane w rozproszonych rejestrach ([blockchainach](/glossary/#blockchain)) lub [sieciach peer-to-peer](/glossary/#peer-to-peer-network). To sprawia, że identyfikatory DID są [globalnie unikalne, możliwe do rozpoznania z wysoką dostępnością i weryfikowalne kryptograficznie](https://w3c-ccg.github.io/did-primer/). Zdecentralizowany identyfikator może być powiązany z różnymi podmiotami: z pojedynczymi osobami, organizacjami lub instytucjami rządowymi.
-## Co sprawia, że zdecentralizowane identyfikatory są możliwe? {#what-makes-decentralized-identifiers-possible}
+## Co sprawia, że zdecentralizowane identyfikatory są możliwe? Co umożliwia istnienie zdecentralizowanych identyfikatorów? {#what-makes-decentralized-identifiers-possible}
### 1. Kryptografia klucza publicznego {#public-key-cryptography}
-Kryptografia klucza publicznego to środek bezpieczeństwa informacji, który generuje dla podmiotu [klucz publiczny](/glossary/#public-key) i [klucz prywatny](/glossary/#private-key). [Kryptografia](/glossary/#cryptography) klucza publicznego jest wykorzystywana w sieciach blockchain do uwierzytelniania tożsamości użytkowników i udowadniania własności cyfrowych zasobów.
+Kryptografia klucza publicznego to środek bezpieczeństwa informacji, który generuje dla podmiotu [klucz publiczny](/glossary/#public-key) i [klucz prywatny](/glossary/#private-key). [Kryptografia](/glossary/#cryptography) klucza publicznego jest wykorzystywana w sieciach blockchain do uwierzytelniania tożsamości użytkowników i udowadniania własności zasobów cyfrowych.
-Niektóre zdecentralizowane identyfikatory, takie jak konto Ethereum, mają klucze publiczne i prywatne. Klucz publiczny identyfikuje kontrolera konta, a klucze prywatne mogą podpisywać i odszyfrowywać wiadomości dla tego konta. Kryptografia klucza publicznego zapewnia dowody potrzebne do uwierzytelniania podmiotów i zapobiegania podszywaniu się i używaniu fałszywych tożsamości, wykorzystując [podpisy kryptograficzne](https://andersbrownworth.com/blockchain/public-private-keys/) do weryfikacji wszystkich twierdzeń.
+Niektóre zdecentralizowane identyfikatory, takie jak konto Ethereum, mają klucze publiczne i prywatne. Klucz publiczny identyfikuje kontrolera konta, a klucze prywatne mogą podpisywać i odszyfrowywać wiadomości dla tego konta. Kryptografia klucza publicznego dostarcza dowodów potrzebnych do uwierzytelniania podmiotów i zapobiegania podszywaniu się oraz używaniu fałszywych tożsamości, wykorzystując [podpisy kryptograficzne](https://andersbrownworth.com/blockchain/public-private-keys/) do weryfikacji wszystkich oświadczeń.
### 2. Zdecentralizowane magazyny danych {#decentralized-datastores}
@@ -107,7 +133,7 @@ Aby potwierdzić ważność zdecentralizowanego identyfikatora, można wyszukać
Zdecentralizowana tożsamość zakłada, że informacje związane z tożsamością powinny być samodzielnie kontrolowane, prywatne i przenośne, a zdecentralizowane identyfikatory i poświadczenia są podstawowymi elementami składowymi.
-W kontekście zdecentralizowanej tożsamości poświadczenia (znane również jako [weryfikowalne dane uwierzytelniające](https://www.w3.org/TR/vc-data-model/)) to odporne na manipulacje, możliwe do zweryfikowania kryptograficzne oświadczenia wydawcy. Każde poświadczenie lub możliwe do zweryfikowania dane uwierzytelniające podmiot (np. organizację) jest powiązane z odpowiednim identyfikatorem DID.
+W kontekście zdecentralizowanej tożsamości poświadczenia (znane również jako [weryfikowalne poświadczenia](https://www.w3.org/TR/vc-data-model/)) są odpornymi na manipulacje, weryfikowalnymi kryptograficznie oświadczeniami składanymi przez wystawcę. Każde poświadczenie lub możliwe do zweryfikowania dane uwierzytelniające podmiot (np. organizację) jest powiązane z odpowiednim identyfikatorem DID.
Ponieważ identyfikatory DID są przechowywane w łańcuchu bloków, każdy może zweryfikować prawidłowość poświadczenia poprzez porównanie z DID wystawcy na Ethereum. Zasadniczo łańcuch bloków Ethereum działa jak globalny katalog umożliwiający weryfikację identyfikatorów DID powiązanych z określonymi podmiotami.
@@ -119,73 +145,74 @@ Zdecentralizowane identyfikatory mają również kluczowe znaczenie dla ochrony
Sposób, w jaki informacje o poświadczeniach są przechowywane i pobierane w ekosystemie tożsamości opartym na Ethereum, różni się od tradycyjnego zarządzania tożsamościami. Oto przegląd różnych podejść do wydawania, przechowywania i weryfikacji poświadczeń w zdecentralizowanych systemach tożsamości:
-### Poświadczenia poza łańcuchem {#off-chain-attestations}
+### Poświadczenia poza łańcuchem {#offchain-attestations}
-Jedną z obaw związanych z przechowywaniem poświadczeń w łańcuchu jest to, że mogą one zawierać informacje, które osoby fizyczne chcą zachować w tajemnicy. Publiczny charakter łańcucha bloków Ethereum sprawia, że jest on nieprzydatny do przechowywania takich poświadczeń.
+Jednym z problemów związanych z przechowywaniem poświadczeń w łańcuchu jest to, że mogą one zawierać informacje, które poszczególne osoby chcą zachować jako prywatne. Publiczny charakter łańcucha bloków Ethereum sprawia, że jest on nieprzydatny do przechowywania takich poświadczeń.
-Rozwiązaniem jest wydawanie poświadczeń przechowywanych przez użytkowników poza łańcuchem, w portfelach cyfrowych, ale podpisanych identyfikatorem DID wydawcy przechowywanym w łańcuchu. Te poświadczenia są zakodowane jako [tokeny sieciowe JSON](https://en.wikipedia.org/wiki/JSON_Web_Token) i zawierają cyfrowy podpis wystawcy, co umożliwia łatwą weryfikację oświadczeń poza łańcuchem.
+Rozwiązaniem jest wystawianie poświadczeń, przechowywanych przez użytkowników poza łańcuchem w cyfrowych portfelach, ale podpisanych za pomocą identyfikatora DID wystawcy przechowywanego w łańcuchu. Te poświadczenia są zakodowane jako [JSON Web Tokens](https://en.wikipedia.org/wiki/JSON_Web_Token) i zawierają podpis cyfrowy wystawcy, co pozwala na łatwą weryfikację oświadczeń poza łańcuchem.
-Oto hipotetyczny scenariusz opisujący, jak działają poświadczenia poza łańcuchem:
+Oto hipotetyczny scenariusz wyjaśniający działanie poświadczeń poza łańcuchem:
1. Uniwersytet (wydawca) generuje poświadczenie (cyfrowy certyfikat akademicki), podpisuje je swoimi kluczami i wydaje Bobowi (właścicielowi tożsamości).
2. Bob ubiega się o pracę i chce udowodnić swoje kwalifikacje akademickie pracodawcy, dlatego udostępnia poświadczenie z mobilnego portfela. Przedsiębiorstwo (weryfikator) może następnie potwierdzić prawidłowość poświadczenia poprzez sprawdzenie DID wystawcy (tj. jego klucza publicznego na Ethereum).
-### Poświadczenia poza łańcuchem, z trwałym dostępem {#offchain-attestations-with-persistent-access}
+### Poświadczenia poza łańcuchem ze stałym dostępem {#offchain-attestations-with-persistent-access}
-W takim układzie poświadczenia są przekształcane w pliki JSON i przechowywane poza łańcuchem (najlepiej na platformie [zdecentralizowanej pamięci masowej w chmurze](/developers/docs/storage/), takiej jak IPFS lub Swarm). Jednak plik JSON jest przechowywany w łańcuchu i powiązany z DID za pośrednictwem rejestru w łańcuchu. Powiązanym DID może być albo wystawca poświadczenia, albo odbiorca.
+W tym układzie poświadczenia są przekształcane w pliki JSON i przechowywane poza łańcuchem (najlepiej na platformie [zdecentralizowanej pamięci masowej w chmurze](/developers/docs/storage/), takiej jak IPFS lub Swarm). Jednak [hasz](/glossary/#hash) pliku JSON jest przechowywany w łańcuchu i połączony z identyfikatorem DID za pośrednictwem rejestru w łańcuchu. Powiązanym DID może być albo wystawca poświadczenia, albo odbiorca.
Takie podejście umożliwia uzyskiwanie przez poświadczenia trwałości opartej na łańcuchu bloków, przy jednoczesnym zachowaniu zaszyfrowanych i weryfikowalnych informacji o oświadczeniach. Umożliwia to również selektywne ujawnienie, ponieważ posiadacz klucza prywatnego może odszyfrować informacje.
### Poświadczenia w łańcuchu {#onchain-attestations}
-Poświadczenia w łańcuchu są przechowywane w [inteligentnych kontraktach](/glossary/#smart-contract) w łańcuchu bloków Ethereum. Inteligentny kontrakt (działający jako rejestr) mapuje poświadczenie do odpowiedniego zdecentralizowanego identyfikatora w łańcuchu (klucza publicznego).
+Poświadczenia w łańcuchu są przechowywane w [inteligentnych kontraktach](/glossary/#smart-contract) na blockchainie Ethereum. Inteligentny kontrakt (działający jako rejestr) mapuje poświadczenie na odpowiadający mu zdecentralizowany identyfikator w łańcuchu (klucz publiczny).
-Oto przykład pokazujący, w jaki sposób poświadczenia mogą działać w praktyce:
+Oto przykład pokazujący, jak poświadczenia w łańcuchu mogą działać w praktyce:
1. Firma (XYZ Corp) planuje sprzedać akcje własnościowe za pomocą inteligentnego kontraktu, ale szuka tylko nabywców, którzy przeszli podstawową weryfikację.
-2. XYZ Corp może zlecić firmie wykonującej podstawowe weryfikacje wystawianie poświadczeń w łańcuchu na Ethereum. To poświadczenie potwierdza, że dana osoba przeszła podstawową weryfikację, ale bez ujawniania jakichkolwiek danych osobowych.
+2. XYZ Corp może zlecić firmie przeprowadzającej weryfikację przeszłości wystawianie poświadczeń w łańcuchu na Ethereum. To poświadczenie potwierdza, że dana osoba przeszła podstawową weryfikację, ale bez ujawniania jakichkolwiek danych osobowych.
3. Inteligentny kontrakt sprzedaży akcji może sprawdzić kontrakt rejestracji dla tożsamości sprawdzanych nabywców i określić, kto jest uprawniony do zakupu akcji.
### Tokeny Soulbound i tożsamość {#soulbound}
-[Tokeny Soulbound](https://vitalik.eth.limo/general/2022/01/26/soulbound.html) ([niewymienialne NFT](/glossary/#nft)) mogą służyć do zbierania informacji unikalnych dla określonego portfela. W ten sposób tworzy się unikatową w łańcuchu tożsamość związaną z określonym adresem Ethereum, która może obejmować tokeny reprezentujące osiągnięcia (np. ukończenie określonego kursu online lub przekroczenie progowego wyniku w grze) albo zaangażowanie w działania społeczności.
+[Tokeny Soulbound](https://vitalik.eth.limo/general/2022/01/26/soulbound.html) ([niezbywalne NFT](/glossary/#nft)) mogłyby być używane do gromadzenia informacji unikalnych dla określonego portfela. To skutecznie tworzy unikalną tożsamość w łańcuchu, powiązaną z konkretnym adresem Ethereum, która może zawierać tokeny reprezentujące osiągnięcia (np. ukończenie określonego kursu online lub przekroczenie progu punktowego w grze) lub udział w społeczności.
-## Zastosowania zdecentralizowanej tożsamości {#use-decentralized-identity}
+## Użyj zdecentralizowanej tożsamości {#use-decentralized-identity}
Istnieje wiele ambitnych projektów wykorzystujących Ethereum jako podstawę zdecentralizowanych rozwiązań w zakresie tożsamości:
-- **[Ethereum Name Service (ENS)](https://ens.domains/)** — _zdecentralizowany system nazewnictwa w łańcuchu, odczytywalnych maszynowo, takich jak adresy portfeli Ethereum, skróty treści i metadane._
-- **[SpruceID](https://www.spruceid.com/)** — _zdecentralizowany projekt tożsamości, który pozwala użytkownikom kontrolować tożsamość cyfrową za pomocą kont Ethereum i profili ENS, zamiast polegać na usługach stron trzecich._
-- **[Ethereum Attestation Service (EAS)](https://attest.sh/)** — _ Zdecentralizowany ledger/protokół umożliwiający tworzenie poświadczeń o dowolnym elemencie w łańcuchu lub poza nim._
-- **[Proof of Humanity (lub PoH)](https://www.proofofhumanity.id)** — _ system weryfikacji tożsamości społecznościowej oparty na Ethereum._
-- **[BrightID](https://www.brightid.org/)** — _sieć zdecentralizowanych tożsamości społecznościowych typu open source. Jej celem jest zreformowanie weryfikacji tożsamości poprzez tworzenie i analizę wykresu społecznego._
-- **[walt.id](https://walt.id)** — _zdecentralizowana infrastruktura tożsamości i portfela o otwartym kodzie źródłowym, która umożliwia deweloperom i organizacjom wykorzystanie niezależnej tożsamości i NFT/SBT._
-- **[Veramo](https://veramo.io/)** — _struktura JavaScript, która ułatwia wszystkim korzystanie z kryptograficznie weryfikowalnych danych w swoich aplikacjach._
+- **[Ethereum Name Service (ENS)](https://ens.domains/)** – _Zdecentralizowany system nazewnictwa dla identyfikatorów w łańcuchu, odczytywalnych maszynowo, takich jak adresy portfeli Ethereum, hasze treści i metadane._
+- **[Sign in with Ethereum (SIWE)](https://siwe.xyz/)** – _Otwarty standard uwierzytelniania za pomocą kont Ethereum._
+- **[SpruceID](https://www.spruceid.com/)** – _Zdecentralizowany projekt tożsamości, który pozwala użytkownikom kontrolować tożsamość cyfrową za pomocą kont Ethereum i profili ENS, zamiast polegać na usługach stron trzecich._
+- **[Ethereum Attestation Service (EAS)](https://attest.org/)** – _Zdecentralizowany rejestr/protokół do tworzenia poświadczeń w łańcuchu lub poza nim na dowolny temat._
+- **[Proof of Humanity](https://www.proofofhumanity.id)** – _Proof of Humanity (lub PoH) to system weryfikacji tożsamości społecznej zbudowany na Ethereum._
+- **[BrightID](https://www.brightid.org/)** – _Zdecentralizowana sieć tożsamości społecznościowych o otwartym kodzie źródłowym, która ma na celu zreformowanie weryfikacji tożsamości poprzez tworzenie i analizę grafu społecznego._
+- **[walt.id](https://walt.id)** — _Zdecentralizowana infrastruktura tożsamości i portfela o otwartym kodzie źródłowym, która umożliwia deweloperom i organizacjom wykorzystanie suwerennej tożsamości oraz NFT/SBT._
+- **[Veramo](https://veramo.io/)** – _Framework JavaScript, który ułatwia każdemu korzystanie z weryfikowalnych kryptograficznie danych w swoich aplikacjach._
## Dalsza lektura {#further-reading}
### Artykuły {#articles}
-- [Wykorzystanie łańcucha bloków: łańcuch bloków w tożsamości cyfrowej](https://consensys.net/blockchain-use-cases/digital-identity/) — _ConsenSys_
-- [Co to jest Ethereum ERC725? Samodzielne zarządzanie tożsamością w łańcuchu bloków](https://cryptoslate.com/what-is-erc725-self-sovereign-identity-management-on-the-blockchain/) — _Sam Town_
-- [Jak łańcuch bloków może rozwiązać problem cyfrowej tożsamości](https://time.com/6142810/proof-of-humanity/) — _Andrew R. Chow_
-- [Co to jest zdecentralizowana tożsamość i dlaczego warto się nią zajmować?](https://web3.hashnode.com/what-is-decentralized-identity) — _Emmanuel Awosika_
+- [Zastosowania blockchain: blockchain w tożsamości cyfrowej](https://consensys.net/blockchain-use-cases/digital-identity/) – _ConsenSys_
+- [Co to jest Ethereum ERC725? [Zarządzanie suwerenną tożsamością na blockchainie](https://cryptoslate.com/what-is-erc725-self-sovereign-identity-management-on-the-blockchain/) – _Sam Town_
+- [Jak blockchain może rozwiązać problem tożsamości cyfrowej](https://time.com/6142810/proof-of-humanity/) – _Andrew R. Chow_
+- [Czym jest zdecentralizowana tożsamość i dlaczego powinno cię to obchodzić?](https://web3.hashnode.com/what-is-decentralized-identity) — _Emmanuel Awosika_
- [Wprowadzenie do zdecentralizowanej tożsamości](https://walt.id/white-paper/digital-identity) — _Dominik Beron_
-### Materiały wideo {#videos}
+### Filmy {#videos}
-- [Zdecentralizowana tożsamość (oraz dodatkowa sesja transmisji na żywo)](https://www.youtube.com/watch?v=ySHNB1za_SE&t=539s) — _świetny film szkoleniowy na temat zdecentralizowanej tożsamości autorstwa Andreasa Antonopoulosa._
-- [Logowanie za pomocą Ethereum i zdecentralizowanej tożsamości za pomocą Ceramic, IDX, React i 3ID Connect](https://www.youtube.com/watch?v=t9gWZYJxk7c) — _samouczek YouTube pokazujący, jak zbudować system zarządzania tożsamością do tworzenia, odczytywania i aktualizowania profilu użytkownika przy użyciu portfela Ethereum autorstwa Nadera Dabita._
-- [BrightID — zdecentralizowana tożsamość w Ethereum](https://www.youtube.com/watch?v=D3DbMFYGRoM) — _odcinek podcastu Bankless omawiający BrightID, zdecentralizowane rozwiązanie tożsamości dla Ethereum._
-- [Internet poza łańcuchem: zdecentralizowana tożsamość i weryfikowalne dane uwierzytelniające](https://www.youtube.com/watch?v=EZ_Bb6j87mg) — prezentacja EthDenver 2022 autorstwa Evina McMullena.
-- [Wyjaśnienie weryfikowalnych danych uwierzytelniających](https://www.youtube.com/watch?v=ce1IdSr-Kig) — film wyjaśniający na YouTube z demonstracją autorstwa Tamino Baumanna
+- [Zdecentralizowana tożsamość (dodatkowa sesja na żywo)](https://www.youtube.com/watch?v=ySHNB1za_SE&t=539s) – _Świetne wideo wyjaśniające zdecentralizowaną tożsamość autorstwa Andreasa Antonopolousa_
+- [Sign In with Ethereum i zdecentralizowana tożsamość z Ceramic, IDX, React i 3ID Connect](https://www.youtube.com/watch?v=t9gWZYJxk7c) – _Samouczek na YouTube autorstwa Nadera Dabita na temat budowania systemu zarządzania tożsamością do tworzenia, odczytywania i aktualizowania profilu użytkownika za pomocą jego portfela Ethereum_
+- [BrightID – zdecentralizowana tożsamość na Ethereum](https://www.youtube.com/watch?v=D3DbMFYGRoM) – _Odcinek podcastu Bankless omawiający BrightID, zdecentralizowane rozwiązanie tożsamości dla Ethereum_
+- [Internet poza łańcuchem: zdecentralizowana tożsamość i weryfikowalne poświadczenia](https://www.youtube.com/watch?v=EZ_Bb6j87mg) – prezentacja Evin McMullen na EthDenver 2022
+- [Wyjaśnienie weryfikowalnych poświadczeń](https://www.youtube.com/watch?v=ce1IdSr-Kig) – film wyjaśniający z demonstracją na YouTube autorstwa Tamino Baumanna
### Społeczności {#communities}
-- [Sojusz ERC-725 na GitHub](https://github.com/erc725alliance) — _zwolennicy standardu ERC725 do zarządzania tożsamością w łańcuchu bloków Ethereum._
-- [Serwer Discord EthID](https://discord.com/invite/ZUyG3mSXFD) — _społeczność dla entuzjastów i programistów pracujących nad logowaniem za pomocą Ethereum._
-- [Veramo Labs](https://discord.gg/sYBUXpACh4) — _społeczność programistów uczestniczących w budowaniu struktury weryfikowalnych danych dla aplikacji._
-- [walt.id](https://discord.com/invite/AW8AgqJthZ) — _społeczność deweloperów i twórców pracujących nad przypadkami użycia zdecentralizowanej tożsamości w różnych branżach_
+- [Sojusz ERC-725 na GitHubie](https://github.com/erc725alliance) – _Zwolennicy standardu ERC725 do zarządzania tożsamością na blockchainie Ethereum_
+- [Serwer Discord EthID](https://discord.com/invite/ZUyG3mSXFD) – _Społeczność dla entuzjastów i deweloperów pracujących nad Sign-in with Ethereum i protokołem Ethereum Follow_
+- [Veramo Labs](https://discord.gg/sYBUXpACh4) – _Społeczność deweloperów, którzy przyczyniają się do budowania frameworku dla weryfikowalnych danych dla aplikacji_
+- [walt.id](https://discord.com/invite/AW8AgqJthZ) – _Społeczność deweloperów i twórców pracujących nad przypadkami użycia zdecentralizowanej tożsamości w różnych branżach_
diff --git a/public/content/translations/pl/defi/index.md b/public/content/translations/pl/defi/index.md
index e707917e2ee..821e89516f2 100644
--- a/public/content/translations/pl/defi/index.md
+++ b/public/content/translations/pl/defi/index.md
@@ -1,18 +1,19 @@
---
title: Zdecentralizowane finanse (DeFi)
-description: Przegląd DeFi na Ethereum
+metaTitle: "Czym jest DeFi? | Korzyści i zastosowania zdecentralizowanych finansów"
+description: "Przegląd DeFi na Ethereum"
lang: pl
template: use-cases
emoji: ":money_with_wings:"
image: /images/use-cases/defi.png
-alt: Logo ETH wykonane z klocków lego.
+alt: "Logo ETH wykonane z klocków lego."
sidebarDepth: 2
summaryPoint1: Globalna, otwarta alternatywa dla obecnego systemu finansowego.
-summaryPoint2: Produkty, które umożliwiają pożyczanie, oszczędzanie, inwestowanie, handlowanie i nie tylko.
-summaryPoint3: Technologia oparta na open source, przy pomocy której każdy może programować.
+summaryPoint2: "Produkty, które umożliwiają pożyczanie, oszczędzanie, inwestowanie, handlowanie i nie tylko."
+summaryPoint3: "Technologia oparta na open source, przy pomocy której każdy może programować."
---
-DeFi jest otwartym globalnym systemem finansowym stworzonym dla ery Internetu — alternatywą dla obecnego systemu, który jest nieprzejrzysty, ściśle kontrolowany oraz utrzymywany przez dziesięciolecia z wykorzystaniem przestarzałej infrastruktury i procesów. DeFi umożliwia użytkownikom kontrolę i śledzenie swoich pieniędzy. Zapewnia dostęp do globalnych rynków i alternatywę dla lokalnej waluty i opcji bankowych. Produkty DeFi udostępniają usługi finansowe każdemu, kto ma dostęp do Internetu. W dużej mierze należą do swoich użytkowników i są przez nich utrzymywane. Do tej pory przez aplikacje DeFi przepłynęły kryptowaluty o wartości kilkudziesięciu miliardów dolarów i ta kwota rośnie z każdym dniem.
+DeFi jest otwartym globalnym systemem finansowym stworzonym dla ery Internetu — alternatywą dla obecnego systemu, który jest nieprzejrzysty, ściśle kontrolowany oraz utrzymywany przez dziesięciolecia z wykorzystaniem przestarzałej infrastruktury i procesów. DeFi umożliwia użytkownikom kontrolę i śledzenie swoich pieniędzy. Zapewnia dostęp do globalnych rynków i alternatywę dla lokalnej waluty i opcji bankowych. Produkty DeFi udostępniają usługi finansowe każdemu, kto ma dostęp do Internetu. W dużej mierze należą do swoich użytkowników i są przez nich utrzymywane. Do tej pory przez aplikacje DeFi przepłynęły kryptowaluty o wartości dziesiątek miliardów dolarów, a ich wartość rośnie z każdym dniem.
## Co to jest DeFi? {#what-is-defi}
@@ -31,44 +32,44 @@ Jednym z najlepszych sposobów na dostrzeżenie potencjału DeFi jest zrozumieni
- Usługodawcy finansowi mogą zablokować Twoje wynagrodzenie.
- Ukrytą opłatą za usługi finansowe są Twoje dane osobowe.
- Rządy i scentralizowane instytucje mogą zamknąć rynki finansowe w dowolnym momencie.
-- Godziny handlu są często ograniczone do godzin pracy poszczególnych stref czasowych.
+- Godziny handlu są często ograniczone do godzin pracy w określonej strefie czasowej.
- Przelewy pieniężne mogą trwać nawet kilka dni z powodu procesów zatwierdzania przez pracowników danej instytucji.
- Za korzystanie z usług finansowych płacimy prowizję, którą instytucje pobierają na potrzeby swojego funkcjonowania.
### Porównanie {#defi-comparison}
-| DeFi | Tradycyjne finanse |
-| -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- | ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- |
-| Twoje pieniądze rzeczywiście należą do Ciebie. | Twoje pieniądze są przetrzymywane przez korporacje. |
+| DeFi | Tradycyjne finanse |
+| ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ | --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- |
+| Twoje pieniądze rzeczywiście należą do Ciebie. | Twoje pieniądze są przetrzymywane przez korporacje. |
| Kontrolujesz, gdzie trafiają Twoje pieniądze i jak je wydajesz. | Musisz ufać firmom, że rozsądnie zarządzają Twoimi pieniędzmi i np. nie pożyczają ich ryzykownym kredytobiorcom. |
-| Przelewy środków trwają kilka minut. | Płatności mogą trwać kilka dni z powodu czynnika ludzkiego. |
-| Transakcje są pseudoanonimowe. | Cała aktywność finansowa jest ściśle związana z Twoją tożsamością. |
-| Usługi DeFi są dostępne dla każdego. | Musisz złożyć wniosek o korzystanie z usług finansowych. |
-| Rynki są zawsze otwarte. | Rynki zamykają się, gdyż do ich obsługi potrzebni są ludzi, a oni potrzebują przerw. |
+| Przelewy środków trwają kilka minut. | Płatności mogą trwać kilka dni z powodu czynnika ludzkiego. |
+| Transakcje są pseudoanonimowe. | Cała aktywność finansowa jest ściśle związana z Twoją tożsamością. |
+| Usługi DeFi są dostępne dla każdego. | Musisz złożyć wniosek o korzystanie z usług finansowych. |
+| Rynki są zawsze otwarte. | Rynki zamykają się, gdyż do ich obsługi potrzebni są ludzi, a oni potrzebują przerw. |
| Wszystko opiera się na transparentności — każdy ma wgląd do kodu źródłowego i może sprawdzić, jak dokładnie działa system. | Instytucje finansowe utajniają historie swojej działalności: nie możesz sprawdzić, komu pożyczają, ile, kiedy, jak zarządzają aktywami itp. |
- Odkryj aplikacje DeFi
+ Odkrywaj dapki DeFi
## Wszystko zaczęło się od bitcoina... {#bitcoin}
Bitcoin był pod wieloma względami pierwszą aplikacją DeFi. Bitcoin pozwala naprawdę posiadać i kontrolować wartość oraz wysyłać ją w dowolne miejsce na świecie. Jest to możliwe dzięki temu, że duża liczba osób, które sobie nie ufają, może uzgodnić księgę rachunkową bez potrzeby korzystania z zaufanego pośrednika. Bitcoin jest otwarty dla każdego i nikt nie ma prawa zmienić zasad jego działania. Zasady funkcjonowania bitcoinów, takie jak otwartość i transparentność, są wpisane do kodu źródłowego. Inaczej jest w przypadku tradycyjnych finansów, gdzie rządy mogą dodrukowywać pieniądze, co dewaluuje Twoje oszczędności, a instytucje mogą zamknąć rynki.
-Ethereum opiera się na tych zasadach. Podobnie jak w przypadku Bitcoin, są one ściśle określone i każdy może się z nimi zapoznać. Ale to również sprawia, że te cyfrowe pieniądze można programować za pomocą [inteligentnych kontraktów](/glossary/#smart-contract), dzięki czemu można robić z nimi coś więcej poza przechowywaniem i wysyłaniem wartości.
+Ethereum opiera się na tych zasadach. Podobnie jak w przypadku Bitcoin, są one ściśle określone i każdy może się z nimi zapoznać. Ale to również sprawia, że te cyfrowe pieniądze można programować przy użyciu [inteligentnych kontraktów](/glossary/#smart-contract), dzięki czemu można wyjść poza przechowywanie i wysyłanie wartości.
## Programowalne pieniądze {#programmable-money}
-To brzmi dziwnie... „Dlaczego mam programować moje pieniądze?” W ekosystemie Ethereum jest to jednak domyślna cecha wszystkich tokenów. Każdy może wprowadzić do systemu płatności dowolną logikę. Takie rozwiązanie nie tylko zapewnia bezpieczeństwo środków i ich kontrolę, jak w przypadku Bitcoin, ale także dostęp do usług finansowych. Umożliwia również używanie kryptowalut do działań niemożliwych w przypadku Bitcoin: pożyczania i bycia pożyczkodawcą, planowania płatności w czasie, inwestowania w fundusze i znacznie więcej.
+To brzmi dziwnie... "Dlaczego mam programować moje pieniądze"? Jest to jednak coś więcej niż tylko domyślna funkcja tokenów na Ethereum. Każdy może wprowadzić do systemu płatności dowolną logikę. Takie rozwiązanie nie tylko zapewnia bezpieczeństwo środków i ich kontrolę, jak w przypadku Bitcoin, ale także dostęp do usług finansowych. Umożliwia również używanie kryptowalut do działań niemożliwych w przypadku Bitcoin: pożyczania i bycia pożyczkodawcą, planowania płatności w czasie, inwestowania w fundusze i znacznie więcej.
-
+
Zobacz nasze sugerowane aplikacje DeFi i przetestuj je, jeśli nie znasz jeszcze ekosystemu Ethereum.
- Eksploruj aplikacje DeFi
+ Odkrywaj dapki DeFi
@@ -77,33 +78,33 @@ To brzmi dziwnie... „Dlaczego mam programować moje pieniądze?” W ekosystem
Istnieje zdecentralizowana alternatywa dla większości usług finansowych. Ethereum oferuje również możliwość tworzenia całkowicie nowych produktów finansowych. Lista stale się powiększa.
-- [Wysyłanie pieniędzy do każdego zakątka świata](#send-money)
-- [Udostępnianie środków na całym świecie](#stream-money)
-- [Dostęp do stabilnych walut](#stablecoins)
-- [Pożyczanie środków z zabezpieczeniem](#lending)
-- [Pożyczanie bez zabezpieczenia](#flash-loans)
-- [Zarabianie odsetek w kryptowalutach](#saving)
-- [Handlowanie tokenami](#swaps)
-- [Rozszerzenie portfolio inwestycyjnego](#investing)
-- [Finansowanie swoich pomysłów](#crowdfunding)
-- [Kupowanie ubezpieczenia](#insurance)
-- [Zarządzanie swoim portfolio](#aggregators)
+- [Wysyłaj pieniądze na cały świat](#send-money)
+- [Przesyłaj strumieniowo pieniądze na cały świat](#stream-money)
+- [Uzyskaj dostęp do stabilnych walut](#stablecoins)
+- [Pożyczaj środki z zabezpieczeniem](#lending)
+- [Pożyczaj bez zabezpieczenia](#flash-loans)
+- [Zacznij oszczędzać w krypto](#saving)
+- [Handluj tokenami](#swaps)
+- [Powiększ swoje portfolio](#investing)
+- [Finansuj swoje pomysły](#crowdfunding)
+- [Kup ubezpieczenie](#insurance)
+- [Zarządzaj swoim portfolio](#aggregators)
-### Wysyłaj pieniądze na drugi koniec świata niemal natychmiast {#send-money}
+### Szybko wysyłaj pieniądze na cały świat {#send-money}
-Jako łańcuch bloków, platforma Ethereum jest stworzona do bezpiecznego przesyłania transakcji o globalnym zasięgu. Podobnie jak Bitcoin, Ethereum ułatwia wysyłanie pieniędzy na całym świecie, podobnie jak wysyłanie wiadomości e-mail. Wystarczy podać tylko nazwę odbiorcy w systemie [ENS](/glossary/#ens) (np. bob.eth) lub adres jego konta i zatwierdzić transakcję w swoim portfelu, a środki po kilku minutach (zazwyczaj) dotrą bezpośrednio do odbiorcy. Do wysyłania i odbierania płatności, potrzebny jest [portfel](/wallets/).
+Jako łańcuch bloków, platforma Ethereum jest stworzona do bezpiecznego przesyłania transakcji o globalnym zasięgu. Podobnie jak Bitcoin, Ethereum ułatwia wysyłanie pieniędzy na całym świecie, podobnie jak wysyłanie wiadomości e-mail. Wystarczy podać [nazwę ENS](/glossary/#ens) odbiorcy (np. bob.eth) lub adres jego konta z portfela, a płatność dotrze do niego bezpośrednio w ciągu kilku minut (zazwyczaj). Aby wysyłać lub odbierać płatności, będziesz potrzebować [portfela](/wallets/).
- Zobacz d-aplikacje do płatności
+ Zobacz dapki płatnicze
#### Wysyłaj pieniądze do każdego zakątka świata... {#stream-money}
Wysyłaj pieniądze na platformie Ethereum. Możesz zapłacić komuś w ciągu kilku sekund, dając mu dostęp do swoich pieniędzy, kiedy tylko będzie potrzebować. Albo wypożyczyć np. schowek lub skuter elektryczny niemal natychmiast.
-A jeśli nie chcesz wysyłać ani przekazywać [ETH](/glossary/#ether), z uwagi na jego wartość bądź wahania kursowe, możesz użyć alternatywnych walut na Ethereum: [stablecoinów](/glossary/#stablecoin).
+A jeśli nie chcesz wysyłać ani przesyłać strumieniowo [ETH](/glossary/#ether) ze względu na wahania jego wartości, na Ethereum istnieją alternatywne waluty: [stablecoiny](/glossary/#stablecoin).
@@ -114,7 +115,7 @@ Zmienność kryptowalut jest problemem dla wielu produktów finansowych i ogóln
Kryptowaluty takie jak Dai lub USDC mają wartość, której wahania pozostają w granicach kilku centów. To sprawia, że są idealne do zarabiania lub handlu detalicznego. Wiele osób w Ameryce Łacińskiej wykorzystywało monety stabilne jako sposób ochrony swoich oszczędności w czasach wielkiej niepewności w walutach emitowanych przez rząd.
- Więcej o stabilnych kryptowalutach
+ Więcej o stablecoinach
@@ -127,16 +128,16 @@ Pożyczanie pieniędzy od zdecentralizowanych pożyczkodawców odbywa się w dw
- Na podstawie grupy, w której kredytodawcy przekazują środki (płynność) do puli kredytobiorców, od której kredytobiorcy mogą pożyczyć.
- Sprawdź d-apliakcje pożyczkowe
+ Zobacz dapki pożyczkowe
Korzystanie ze zdecentralizowanego pożyczkodawcy ma wiele zalet...
-#### Pożyczki z ochroną prywatności {#borrowing-privacy}
+#### Pożyczanie z zachowaniem prywatności {#borrowing-privacy}
Dzisiaj udzielanie i pożyczanie pieniędzy opiera się na poznaniu interesantów. Zanim banki udzielą pożyczki, muszą wiedzieć, czy kredytobiorca będzie w stanie ją spłacić.
-Decentralizacja kredytów nie wymaga identyfikacji żadnej ze stron. Zamiast tego kredytobiorca musi zastawić zabezpieczenie, które pożyczkodawca otrzyma automatycznie, jeżeli pożyczka nie zostanie spłacona. Niektórzy kredytodawcy akceptują nawet [NFT](/glossary/#nft) jako zabezpieczenie. Tokeny NFT są aktem własności unikatowego składnika majątku, takiego jak obraz. [Więcej o NFT](/nft/)
+Decentralizacja kredytów nie wymaga identyfikacji żadnej ze stron. Zamiast tego kredytobiorca musi zastawić zabezpieczenie, które pożyczkodawca otrzyma automatycznie, jeżeli pożyczka nie zostanie spłacona. Niektórzy pożyczkodawcy akceptują nawet [NFT](/glossary/#nft) jako zabezpieczenie. Tokeny NFT są aktem własności unikatowego składnika majątku, takiego jak obraz. [Więcej o NFT](/nft/)
Umożliwia to pożyczanie pieniędzy bez procedur bankowych ani przekazywania prywatnych danych.
@@ -144,9 +145,9 @@ Umożliwia to pożyczanie pieniędzy bez procedur bankowych ani przekazywania pr
Korzystanie ze zdecentralizowanego pożyczkodawcy umożliwia dostęp do funduszy zdeponowanych w dowolnym miejscu na świecie, nie tylko do lokalnych środków z wybranego banku czy instytucji. Dzięki temu pożyczki są łatwiej dostępne i lepiej oprocentowane.
-#### Efektywność podatkowa {#tax-efficiencies}
+#### Korzyści podatkowe {#tax-efficiencies}
-Pożyczki mogą dać Ci dostęp do potrzebnych środków bez konieczności sprzedaży ETH (zdarzenie podlegające opodatkowaniu). Zamiast tego możesz użyć ETH jako zabezpieczenia kredytu na stablecoiny. Pozwala to utrzymać płynność finansową i zachować ETH. Stabilne kryptowaluty to tokeny, które są znacznie lepsze, kiedy potrzebujesz gotówki, ponieważ nie zmieniają wartości jak np. ETH. [Więcej o stabilnych kryptowalutach](#stablecoins)
+Pożyczki mogą dać Ci dostęp do potrzebnych środków bez konieczności sprzedaży ETH (zdarzenie podlegające opodatkowaniu). Zamiast tego możesz użyć ETH jako zabezpieczenia kredytu na stablecoiny. Pozwala to utrzymać płynność finansową i zachować ETH. Stabilne kryptowaluty to tokeny, które są znacznie lepsze, kiedy potrzebujesz gotówki, ponieważ nie zmieniają wartości jak np. ETH. [Więcej o stablecoinach](#stablecoins)
#### Pożyczki błyskawiczne {#flash-loans}
@@ -177,22 +178,22 @@ Aby móc dokonać transakcji z powyższego przykładu to w tradycyjnym świecie
-### Zacznij oszczędzać za pomocą kryptowalut {#saving}
+### Zacznij oszczędzać z kryptowalutami {#saving}
-#### Pożyczanie innym {#lending}
+#### Udzielanie pożyczek {#lending}
Możesz zacząć zarabiać od swoich kryptowalut odsetki, które są naliczane w czasie rzeczywistym. Stopy zwrotu z kryptowalut są znacznie wyższe, niż te, które oferuje bank (jeżeli masz tyle szczęścia, by mieć do nich dostęp). Spójrz na poniższy przykład:
-- Możesz zdeponować swoje 100 Dai, [stabilną kryptowalutę](/stablecoins/), do produktu takiego jak Aave.
+- Pożyczasz swoje 100 Dai, [stablecoina](/stablecoins/), do produktu takiego jak Aave.
- W zamian otrzymujesz 100 Aave Dai (aDai), tokeny reprezentujące Twoje zdeponowane Dai.
-- Ilość twoich aDai będzie się powiększać w zależności od stóp procentowych w produkcie, a Ty masz do nich wgląd w każdej chwili w swoim portfelu. W zależności od [oprocentowania](/glossary/#apr) saldo Twojego portfela może wskazywać np. 100,1234 aDai już po paru dniach, a nawet godzinach!
+- Ilość twoich aDai będzie się powiększać w zależności od stóp procentowych w produkcie, a Ty masz do nich wgląd w każdej chwili w swoim portfelu. W zależności od [RRSO](/glossary/#apr) saldo Twojego portfela po kilku dniach, a nawet godzinach, wyniesie około 100,1234!
- W każdej chwili możesz wymienić tokeny produktu z powrotem na oryginalne Dai.
- Zobacz d-aplikacje pożyczkowe
+ Zobacz dapki pożyczkowe
-#### Loterie bez przegranych {#no-loss-lotteries}
+#### Loterie bezstratne {#no-loss-lotteries}
Loterie bez przegranych, takie jak np. PoolTohether, są zabawną i innowacyjną metodą oszczędzania pieniędzy.
@@ -210,26 +211,26 @@ Pula nagród to suma wszystkich odsetek uzyskanych dzięki pożyczaniu biletów
-### Handel tokenami {#swaps}
+### Wymiana tokenów {#swaps}
Na Ethereum są tysiące tokenów. Zdecentralizowane giełdy (DEX) umożliwiają handel różnymi tokenami, kiedy tylko chcesz. Nigdy nie rezygnujesz z kontroli nad swoimi zasobami. To tak jak korzystanie z kantoru podczas wizyty w innym kraju. Ale DeFi nigdy się nie zamyka. Rynki działają 24 godziny na dobę, 365 dni w roku, a technologia gwarantuje, że zawsze znajdzie się ktoś, kto zaakceptuje transakcję.
Na przykład, jeśli chcesz skorzystać z loterii bez przegranych PoolTogether (opisanej powyżej), będziesz potrzebować tokena takiego jak Dai lub USDC. Zdecentralizowane giełdy dają Ci możliwość wymiany ETH na te tokeny i zamianę z powrotem, kiedy będziesz potrzebować.
- Zobacz handel tokenami
+ Zobacz giełdy tokenów
-### Handel dla zaawansowanych {#trading}
+### Zaawansowany handel {#trading}
Dla inwestorów, którzy lubią mieć nieco więcej kontroli, istnieją bardziej zaawansowane opcje. Zlecenia z limitem ceny, bezterminowe, transakcje z depozytem zabezpieczającym i inne — wszystko jest możliwe. Dzięki zdecentralizowanemu handlowi masz dostęp do globalnej płynności, rynki nigdy się nie zamykają i do tego zawsze to Ty kontrolujesz swoje środki.
Na scentralizowanych giełdach musisz najpierw zdeponować swoje środki, a potem na czas obrotu zaufać danej platformie. Gdy Twoje środki są zdeponowane na scentralizowanej giełdzie, stają się atrakcyjnym celem dla hakerów, a Ty ponosisz ryzyko.
- Zobacz d-aplikacje pożyczkowe
+ Zobacz dapki handlowe
@@ -238,15 +239,15 @@ Na scentralizowanych giełdach musisz najpierw zdeponować swoje środki, a pote
Na Ethereum są dostępne produkty do zarządzania funduszami, które będą próbować powiększać Twoje portfolio na podstawie wybranej strategii. To automatyczne, dostępne dla wszystkich rozwiązanie, które nie potrzebuje ludzkiego menedżera przejmującego część Twoich zysków.
-Dobrym przykładem jest [fundusz DeFi Pulse Index (DPI)](https://defipulse.com/blog/defi-pulse-index/). Jest to fundusz, który automatycznie przelicza saldo, aby Twoje portfolio zawsze zawierało najlepsze tokeny DeFi według kapitalizacji rynkowej. Nigdy nie musisz zarządzać żadnymi szczegółami i możesz wycofać się z funduszu, kiedy tylko chcesz.
+Dobrym przykładem jest [fundusz indeksowy DeFi Pulse Index (DPI)](https://defipulse.com/blog/defi-pulse-index/). Jest to fundusz, który automatycznie przelicza saldo, aby Twoje portfolio zawsze zawierało najlepsze tokeny DeFi według kapitalizacji rynkowej. Nigdy nie musisz zarządzać żadnymi szczegółami i możesz wycofać się z funduszu, kiedy tylko chcesz.
- Zobacz d-aplikacje do obsługi inwestycji
+ Zobacz dapki inwestycyjne
-### Sfinansuj swój pomysł {#crowdfunding}
+### Finansuj swoje pomysły {#crowdfunding}
Ethereum jest idealną platformą do finansowania społecznościowego:
@@ -255,14 +256,14 @@ Ethereum jest idealną platformą do finansowania społecznościowego:
- Podmioty dokonujące zbiórki mogą ustawić automatyczne refundacje, jeżeli na przykład w określonym terminie nie zostanie zebrana ustalona kwota.
- Sprawdź d-aplikacje do finansowania społecznościowego
+ Zobacz dapki do finansowania społecznościowego
#### Finansowanie kwadratowe {#quadratic-funding}
-Ethereum jest oprogramowaniem open source i wiele działań zostało sfinansowanych przez społeczność. Zaowocowało to zwiększonym zainteresowaniem nowym kwadratowym modelem finansowania. Rozwiązanie to ma potencjał do zmiany sposobu, jak finansowane są projekty użyteczności publicznej.
+Ethereum jest oprogramowaniem open source i wiele działań zostało sfinansowanych przez społeczność. Zaowocowało to zwiększonym zainteresowaniem nowym kwadratowym modelem finansowania. Może on potencjalnie poprawić sposób finansowania wszystkich rodzajów dóbr publicznych w przyszłości.
-Dzięki quadratic funding, projekty z najbardziej unikalnym popytem, otrzymują najwyższe dotacje. Innymi słowy, są to projekty, które mają na celu poprawienie jakości życia największej liczby osób. Dowiedz się, jak to działa:
+Finansowanie kwadratowe zapewnia, że projekty, które otrzymują najwięcej funduszy, to te o najbardziej unikalnym potencjale. Innymi słowy, projekty, które mogą poprawić życie większości ludzi. Dowiedz się, jak to działa:
1. Jest pewna pula dopasowana do przekazanych środków.
2. Rozpoczyna się runda finansowania publicznego.
@@ -272,7 +273,7 @@ Dzięki quadratic funding, projekty z najbardziej unikalnym popytem, otrzymują
Oznacza to, że projekt A, który otrzymał 100 darowizn w wysokości 1 dolara, mógłby otrzymać więcej środków niż projekt B z pojedynczym darowizną 10 000 dolarów (w zależności od wielkości puli).
- Więcej na temat finansowania kwadratowego
+ Więcej o finansowaniu kwadratowym
@@ -281,27 +282,27 @@ Oznacza to, że projekt A, który otrzymał 100 darowizn w wysokości 1 dolara,
Zdecentralizowane ubezpieczenia mają na celu obniżenie kosztów ubezpieczenia, szybsze wypłacanie odszkodowań i zwiększenie przejrzystości. Dzięki większej automatyzacji zakres jest znacznie większy, a wypłaty — znacznie szybsze. Dane wykorzystane do podjęcia decyzji w sprawie odszkodowania są całkowicie przejrzyste.
-Produkty Ethereum, podobnie jak każde oprogramowanie, mogą zawierać błędy i są narażone na oprogramowanie wykorzystujące luki. Dlatego obecnie wiele dostępnych produktów ubezpieczeniowych koncentruje się na ochronie użytkowników przed utratą środków. Jednak pojawiają się projekty, które zaczynają obejmować swoim zasięgiem wszystko, czym może nas zaskoczyć życie. Dobrym tego przykładem jest program Crop firmy Etherisc, którego celem jest [ochrona drobnych rolników w Kenii przed suszami i powodziami](https://blog.etherisc.com/etherisc-teams-up-with-chainlink-to-deliver-crop-insurance-in-kenya-137e433c29dc). Zdecentralizowane ubezpieczenie może zapewnić tańszą ochronę ubezpieczeniową dla rolników, którzy często nie są uwzględniani przez tradycyjnych ubezpieczycieli.
+Produkty Ethereum, podobnie jak każde oprogramowanie, mogą zawierać błędy i są narażone na oprogramowanie wykorzystujące luki. Dlatego obecnie wiele dostępnych produktów ubezpieczeniowych koncentruje się na ochronie użytkowników przed utratą środków. Jednak pojawiają się projekty, które zaczynają obejmować swoim zasięgiem wszystko, czym może nas zaskoczyć życie. Dobrym tego przykładem jest ubezpieczenie upraw firmy Etherisc, które ma na celu [ochronę drobnych rolników w Kenii przed suszami i powodziami](https://blog.etherisc.com/etherisc-teams-up-with-chainlink-to-deliver-crop-insurance-in-kenya-137e433c29dc). Zdecentralizowane ubezpieczenie może zapewnić tańszą ochronę ubezpieczeniową dla rolników, którzy często nie są uwzględniani przez tradycyjnych ubezpieczycieli.
- Zobacz zdecentralizowane aplikacje ubezpieczeniowe
+ Zobacz dapki ubezpieczeniowe
-### Agregatory i zarządzanie portfelami {#aggregators}
+### Agregatory i menedżery portfela {#aggregators}
W wielu przypadkach będziesz potrzebować sposobu, aby śledzić wszystkie swoje inwestycje, pożyczki i transakcje. Istnieje mnóstwo produktów, które służą do koordynowania całej aktywności DeFi z jednego miejsca. Na tym polega piękno otwartej architektury DeFi. Zespoły mogą budować interfejsy, w których nie tylko widzisz swoje salda w różnych produktach, ale możesz również korzystać z ich funkcji. Może ci się to przydać, gdy będziesz poznawać kolejne części DeFi.
- Zobacz portfolio d-aplikacji
+ Zobacz dapki do zarządzania portfelem
## Jak działa DeFi? {#how-defi-works}
-DeFi wykorzystuje kryptowaluty i inteligentne kontrakty do świadczenia usług, które nie wymagają pośredników. W dzisiejszym świecie finansowym instytucje finansowe pełnią rolę gwarantów transakcji. Daje to tym instytucjom ogromną władzę, ponieważ przepływają przez nie Twoje pieniądze. Jednak miliardy ludzi na świecie nie mają dostępu do kont bankowych.
+DeFi wykorzystuje kryptowaluty i inteligentne kontrakty do świadczenia usług, które nie wymagają pośredników. W dzisiejszym świecie finansowym instytucje finansowe pełnią rolę gwarantów transakcji. Daje to tym instytucjom ogromną władzę, ponieważ przepływają przez nie Twoje pieniądze. Co więcej, miliardy ludzi na całym świecie nie mają nawet dostępu do konta bankowego.
W DeFi inteligentny kontrakt zastępuje instytucję finansową uczestniczącą w transakcji. Inteligentny kontrakt jest rodzajem konta Ethereum, na którym można przechowywać środki oraz wysyłać je i zwracać, gdy są spełnione określone warunki. Nikt nie może zmienić tego inteligentnego kontraktu, gdy jest aktywny — zawsze będzie działał zgodnie z programem.
@@ -323,18 +324,18 @@ Ethereum jest doskonałym fundamentem dla DeFi z wielu powodów:
Możesz myśleć o DeFi jak o systemie wielowarstwowym:
1. Łańcuch bloków — Ethereum zawiera historię transakcji i stany kont.
-2. Aktywa — [ETH](/what-is-ether/) i inne tokeny (waluty).
-3. Protokoły — [inteligentne kontrakty](/glossary/#smart-contract), które zapewniają funkcjonalność, na przykład usługę pozwalającą na zdecentralizowane pożyczanie aktywów.
-4. [Aplikacje](/apps/) — produkty, których używamy do zarządzania protokołami i uzyskiwania dostępu do nich.
+2. Aktywa – [ETH](/what-is-ether/) i inne tokeny (waluty).
+3. Protokoły – [inteligentne kontrakty](/glossary/#smart-contract), które zapewniają funkcjonalność, na przykład usługa umożliwiająca zdecentralizowane pożyczanie aktywów.
+4. [Aplikacje](/apps/) – produkty, których używamy do zarządzania protokołami i uzyskiwania do nich dostępu.
Uwaga: duża część DeFi korzysta ze [standardu ERC-20](/glossary/#erc-20). Aplikacje w DeFi korzystają z wrappera dla ETH o nazwie Wrapped Ether (WETH). [Dowiedz się więcej o Wrapped Ether](/wrapped-eth).
-## Pomóż nam budować DeFi {#build-defi}
+## Buduj w DeFi {#build-defi}
DeFi to ruch open-source. Protokoły i aplikacje DeFi są dla Ciebie otwarte: możesz je przeglądać, tworzyć i wprowadzać innowacje. Dzięki warstwowej konstrukcji (wszyscy mają ten sam podstawowy łańcuch bloków i zasoby), protokoły moża mieszać i dopasowywać, aby odblokować unikalne możliwości połączeń.
- Więcej o tworzeniu d-aplikacji
+ Więcej o budowaniu dapek
## Dalsza lektura {#further-reading}
@@ -346,15 +347,20 @@ DeFi to ruch open-source. Protokoły i aplikacje DeFi są dla Ciebie otwarte: mo
### Artykuły o DeFi {#defi-articles}
-- [Przewodnik po DeFi dla początkujących](https://blog.coinbase.com/a-beginners-guide-to-decentralized-finance-defi-574c68ff43c4) — _Sid Coelho-Prabhu, 6 stycznia 2020_
+- [Przewodnik po DeFi dla początkujących](https://blog.coinbase.com/a-beginners-guide-to-decentralized-finance-defi-574c68ff43c4) – _Sid Coelho-Prabhu, 6 stycznia 2020_
+- [Wytyczne EEA dotyczące oceny ryzyka w DeFi](https://entethalliance.org/specs/defi-risks/) – wspierany przez branżę przegląd sposobów identyfikacji i oceny kluczowych zagrożeń w protokołach DeFi.
-### Materiały wideo {#videos}
+### Filmy {#videos}
-- [Finematics — zdecentralizowana edukacja finansowa](https://finematics.com/) — _filmy wideo o DeFi_
-- [Defiant](https://www.youtube.com/playlist?list=PLaDcID4s1KronHMKojfjwiHL0DdQEPDcq) - _Podstawy DeFi: wszystko, co musisz wiedzieć, aby zacząć korzystać z tej czasami zaskakującej przestrzeni._
-- [Whiteboard Crypto](https://youtu.be/17QRFlml4pA) _Co to jest DeFi?_
+- [Finematics - edukacja na temat zdecentralizowanych finansów](https://finematics.com/) – _Filmy o DeFi_
+- [The Defiant](https://www.youtube.com/playlist?list=PLaDcID4s1KronHMKojfjwiHL0DdQEPDcq) - _Podstawy DeFi: wszystko, co musisz wiedzieć, aby zacząć w tej czasami zawiłej przestrzeni._
+- [Whiteboard Crypto](https://youtu.be/17QRFlml4pA) _Czym jest DeFi?_
### Społeczności {#communities}
- [Serwer Discord DeFi Llama](https://discord.defillama.com/)
- [Serwer Discord DeFi Pulse](https://discord.gg/Gx4TCTk)
+
+
+
+
diff --git a/public/content/translations/pl/desci/index.md b/public/content/translations/pl/desci/index.md
index 16a19441c16..34e261b5a91 100644
--- a/public/content/translations/pl/desci/index.md
+++ b/public/content/translations/pl/desci/index.md
@@ -1,6 +1,6 @@
---
title: Zdecentralizowana nauka (DeSci)
-description: Przegląd zdecentralizowanej nauki na Ethereum
+description: "Przegląd zdecentralizowanej nauki na Ethereum"
lang: pl
template: use-cases
emoji: ":microscope:"
@@ -8,50 +8,50 @@ sidebarDepth: 2
image: /images/future_transparent.png
alt: ""
summaryPoint1: Globalna, otwarta alternatywa dla obecnego systemu naukowego.
-summaryPoint2: Technologia, która umożliwia naukowcom pozyskiwanie funduszy, prowadzenie eksperymentów, udostępnianie danych, rozpowszechnianie wniosków i wiele innych.
-summaryPoint3: Opiera się na otwartych inicjatywach naukowych.
+summaryPoint2: "Technologia, która umożliwia naukowcom pozyskiwanie funduszy, prowadzenie eksperymentów, udostępnianie danych, rozpowszechnianie wniosków i wiele innych."
+summaryPoint3: "Opiera się na otwartych inicjatywach naukowych."
---
## Czym jest zdecentralizowana nauka (DeSci)? {#what-is-desci}
-Zdecentralizowana nauka (DeSci) jest ruchem, który ma na celu zbudowanie publicznej infrastruktury do finansowania, tworzenia, recenzowania, uznawania, przechowywania i rozpowszechniania wiedzy naukowej w sposób uczciwy i sprawiedliwy przy użyciu stosu [Web3](/glossary/#web3).
+Zdecentralizowana nauka (DeSci) to ruch, który ma na celu budowę publicznej infrastruktury do finansowania, tworzenia, recenzowania, kredytowania, przechowywania i rozpowszechniania wiedzy naukowej w sposób uczciwy i sprawiedliwy przy użyciu stosu [Web3](/glossary/#web3).
DeSci ma na celu stworzenie ekosystemu, w którym naukowcy są zachęcani do otwartego dzielenia się swoimi badaniami i otrzymują uznanie za swoją pracę, jednocześnie umożliwiając każdemu łatwy dostęp do badań i uczestniczenie w nich. DeSci działa w oparciu o ideę, że wiedza naukowa powinna być dostępna dla każdego, a proces badań naukowych powinien być przejrzysty. DeSci tworzy bardziej zdecentralizowany i rozproszony model badań naukowych, dzięki czemu są one bardziej odporne na cenzurę i kontrolę ze strony władz centralnych. DeSci to środowisko, w którym nowe i niekonwencjonalne pomysły mogą się rozwijać poprzez decentralizację dostępu do finansowania, narzędzi naukowych i kanałów komunikacji.
-Zdecentralizowana nauka umożliwia bardziej zróżnicowane źródła finansowania (od [DAO](/glossary/#dao) i [kwadratowych darowizn](https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=2003531) po finansowanie społecznościowe i nie tylko), łatwiejszy dostęp do danych i metod oraz zapewnienie zachęt do odtwarzalności.
+Zdecentralizowana nauka pozwala na bardziej zróżnicowane źródła finansowania (od [DAO](/glossary/#dao), [dotacji kwadratowych](https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=2003531) po crowdfunding i nie tylko), bardziej dostępne dane i metody oraz poprzez zapewnienie zachęt do odtwarzalności.
### Juan Benet — ruch DeSci
-## Jak DeSci poprawia jakość nauki {#desci-improves-science}
+## Jak DeSci ulepsza naukę {#desci-improves-science}
Lista wybranych kluczowych problemów naukowych oraz sposób, w jaki zdecentralizowana nauka może pomóc w ich rozwiązaniu
-| **Zdecentralizowana nauka** | **Tradycyjna nauka** |
-| -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- | ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ |
-| Podział środków jest **określany przez opinię publiczną** za pomocą takich mechanizmów jak kwadratowe darowizny lub DAO. | Małe, zamknięte, **scentralizowane grupy** kontrolują podział funduszy. |
-| Współpraca z osobami z **całego świata** w dynamicznych zespołach. | Organizacje finansujące i macierzyste instytucje **ograniczają** możliwości współpracy. |
-| Decyzje dotyczące finansowania podejmowane są w trybie online i w **przejrzysty sposób**. Wykorzystywane są nowe mechanizmy finansowania. | Decyzje o finansowaniu zapadają po długim czasie i są **mało przejrzyste**. Istnieje niewiele mechanizmów finansowania. |
-| Udostępnianie usług laboratoryjnych jest łatwiejsze i bardziej przejrzyste dzięki technologii [Web3](/glossary/#web3). | Udostępnianie zasobów laboratoryjnych jest często **powolne i nieprzejrzyste**. |
-| Można opracować **nowe modele publikacji**, w których wykorzystuje się podstawowe funkcje Web3 zapewniające zaufanie, przejrzystość i powszechny dostęp. | Publikowanie odbywa się w ramach ustalonych ścieżek, często uznawanych za **nieefektywne, stronnicze i wyzyskujące**. |
-| Za recenzowanie prac **można zdobyć tokeny i reputację**. | **Praca recenzencka jest nieodpłatna** i przynosi korzyści wydawcom nastawionym na zysk. |
-| **Użytkownik jest właścicielem własności intelektualnej (IP)** wygenerowanej przez siebie i rozpowszechnia ją na przejrzystych zasadach. | **Właścicielem IP wygenerowanej przez użytkownika jest jego macierzysta instytucja**. Dostęp do IP nie jest przejrzysty. |
-| **Dzielenie się wszystkimi badaniami**, w tym danymi z nieudanych prób, poprzez udostępnianie wszystkich etapów w łańcuchu. | **Stronniczość publikacji** oznacza, że badacze chętniej dzielą się eksperymentami, które przyniosły dobre wyniki. |
+| **Zdecentralizowana nauka** | **Tradycyjna nauka** |
+| ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- | --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- |
+| Dystrybucja funduszy jest **określana przez społeczeństwo** z wykorzystaniem mechanizmów takich jak dotacje kwadratowe lub DAO. | Małe, zamknięte, **scentralizowane grupy** kontrolują dystrybucję funduszy. |
+| Współpracujesz z partnerami z **całego świata** w dynamicznych zespołach. | Organizacje finansujące i instytucje macierzyste **ograniczają** Twoją współpracę. |
+| Decyzje o finansowaniu są podejmowane online i w sposób **przejrzysty**. Wykorzystywane są nowe mechanizmy finansowania. | Decyzje o finansowaniu są podejmowane z długim czasem realizacji i **ograniczoną przejrzystością**. Istnieje niewiele mechanizmów finansowania. |
+| Udostępnianie usług laboratoryjnych jest łatwiejsze i bardziej przejrzyste dzięki technologii [Web3](/glossary/#web3). | Udostępnianie zasobów laboratoryjnych jest często **powolne i nieprzejrzyste**. |
+| **Nowe modele publikowania** mogą być rozwijane z wykorzystaniem prymitywów Web3 dla zaufania, przejrzystości i powszechnego dostępu. | Publikujesz za pośrednictwem ustalonych ścieżek, często uznawanych za **nieefektywne, stronnicze i oparte na wyzysku**. |
+| Możesz **zarabiać tokeny i zdobywać reputację za recenzowanie** prac. | Twoja **praca recenzencka jest nieodpłatna** i przynosi korzyści wydawcom nastawionym na zysk. |
+| **Jesteś właścicielem własności intelektualnej (IP)**, którą tworzysz i dystrybuujesz na przejrzystych warunkach. | **Twoja instytucja macierzysta jest właścicielem własności intelektualnej (IP), którą tworzysz.** Dostęp do IP nie jest przejrzysty. |
+| **Udostępnianie wszystkich badań**, w tym danych z nieudanych prób, poprzez umieszczanie wszystkich kroków w łańcuchu (onchain). | **Stronniczość publikacji** oznacza, że badacze są bardziej skłonni do dzielenia się eksperymentami, które przyniosły udane wyniki. |
## Ethereum i DeSci {#ethereum-and-desci}
Zdecentralizowany system naukowy będzie wymagał solidnego bezpieczeństwa, minimalnych kosztów pieniężnych i transakcyjnych oraz bogatego ekosystemu do tworzenia zastosowań. Ethereum zapewnia wszystko, co jest potrzebne do stworzenia zdecentralizowanej technologii naukowej.
-## Przykłady zastosowań DeSci {#use-cases}
+## Przypadki użycia DeSci {#use-cases}
DeSci buduje zestaw narzędzi naukowych, aby wprowadzić tradycyjne środowisko akademickie do świata cyfrowego. Poniżej przedstawiono przykłady zastosowań, jakie Web3 może zaoferować społeczności naukowej.
### Publikowanie {#publishing}
-Publikacje naukowe są szczególnie problematyczne, ponieważ są zarządzane przez wydawnictwa, które polegają na darmowej pracy naukowców, recenzentów i redaktorów, aby stworzyć prace, ale następnie pobierają za nie wygórowane opłaty. Obywatele, którzy zwykle pośrednio zapłacili za dzieło i koszty publikacji poprzez podatki, często nie mogą uzyskać dostępu do tego samego dzieła bez ponownego zapłacenia wydawcy. Łączne opłaty za publikację poszczególnych prac naukowych są często pięciocyfrowe ($USD), co podważa całą koncepcję wiedzy naukowej jako [dobra publicznego](/glossary/#public-goods), jednocześnie generując ogromne zyski dla małej grupy wydawców.
+Publikacje naukowe są szczególnie problematyczne, ponieważ są zarządzane przez wydawnictwa, które polegają na darmowej pracy naukowców, recenzentów i redaktorów, aby stworzyć prace, ale następnie pobierają za nie wygórowane opłaty. Obywatele, którzy zwykle pośrednio zapłacili za dzieło i koszty publikacji poprzez podatki, często nie mogą uzyskać dostępu do tego samego dzieła bez ponownego zapłacenia wydawcy. Całkowite opłaty za publikację pojedynczych artykułów naukowych często sięgają pięciocyfrowych kwot (w USD), co podważa całą koncepcję wiedzy naukowej jako [dobra publicznego](/glossary/#public-goods), generując jednocześnie ogromne zyski dla małej grupy wydawców.
-Istnieją platformy wolnego i otwartego dostępu w postaci serwerów preprintów, [takich jak ArXiv](https://arxiv.org/). Jednak na takich platformach brakuje kontroli jakości, [mechanizmów antysybilistycznych](/glossary/#anti-sybil), a także na ogół nie śledzi się wskaźników na poziomie artykułu. Oznacza to, że są one zwykle wykorzystywane tylko do upublicznienia pracy przed jej złożeniem u tradycyjnego wydawcy. SciHub również udostępnia opublikowane prace za darmo, ale nie legalnie, i dopiero po tym, jak wydawcy pobiorą już zapłatę i obwarują pracę ścisłymi prawami autorskimi. Jest to istotna luka w przypadku dostępnych dokumentów i danych naukowych z wbudowanym mechanizmem legitymizacji i modelem zachęt. Narzędzia do budowy takiego systemu istnieją w Web3.
+Darmowe platformy o otwartym dostępie istnieją w formie serwerów preprintów, [takich jak ArXiv](https://arxiv.org/). Platformy te nie mają jednak kontroli jakości, [mechanizmów anty-sybil](/glossary/#anti-sybil) i na ogół nie śledzą wskaźników na poziomie artykułów, co oznacza, że zazwyczaj są używane tylko do upubliczniania prac przed ich złożeniem u tradycyjnego wydawcy. SciHub również udostępnia opublikowane prace za darmo, ale nie legalnie, i dopiero po tym, jak wydawcy pobiorą już zapłatę i obwarują pracę ścisłymi prawami autorskimi. Jest to istotna luka w przypadku dostępnych dokumentów i danych naukowych z wbudowanym mechanizmem legitymizacji i modelem zachęt. Narzędzia do budowy takiego systemu istnieją w Web3.
### Odtwarzalność i powtarzalność {#reproducibility-and-replicability}
@@ -60,76 +60,80 @@ Powtarzalność i odtwarzalność są podstawą odkryć naukowych wysokiej jako
- Odtwarzalne wyniki mogą być wielokrotnie osiągane przez ten sam zespół przy użyciu tej samej metodologii.
- Powtarzalne wyniki może osiągnąć inna grupa stosująca ten sam układ eksperymentalny.
-Nowe narzędzia Web3 mogą zagwarantować, że powtarzalność i odtwarzalność są podstawą odkrycia. Można wpleść wysokiej jakości naukę w technologiczną tkankę środowiska akademickiego. Web3 oferuje możliwość tworzenia [poświadczeń](/glossary/#attestation) dla każdego składnika analizy: danych nieprzetworzonych, silnika przetwarzania i wyniku zastosowania. Piękno systemów konsensualnych polega na tym, że w przypadku utworzenia zaufanej sieci w celu utrzymania tych komponentów, każdy uczestnik sieci może być odpowiedzialny za odtwarzanie obliczeń i walidację każdego wyniku.
+Nowe narzędzia Web3 mogą zagwarantować, że powtarzalność i odtwarzalność są podstawą odkrycia. Można wpleść wysokiej jakości naukę w technologiczną tkankę środowiska akademickiego. Web3 oferuje możliwość tworzenia [atestacji](/glossary/#attestation) dla każdego komponentu analizy: surowych danych, silnika obliczeniowego i wyniku aplikacji. Piękno systemów konsensualnych polega na tym, że w przypadku utworzenia zaufanej sieci w celu utrzymania tych komponentów, każdy uczestnik sieci może być odpowiedzialny za odtwarzanie obliczeń i walidację każdego wyniku.
### Finansowanie {#funding}
-Obecny standardowy model finansowania nauki polega na tym, że osoby fizyczne lub grupy naukowców składają pisemne wnioski do agencji finansującej. Niewielki panel zaufanych osób ocenia wnioski, a następnie przeprowadza rozmowy z kandydatami przed przyznaniem środków finansowych niewielkiej części wnioskodawców. Oprócz tworzenia wąskich gardeł, które czasem prowadzą do **wieloletniego oczekiwania** od momentu złożenia wniosku o dotację do jej otrzymania, model ten jest znany jako **wysoce podatny na stronniczość, interesy własne i politykę** panelu weryfikacyjnego.
+Obecny standardowy model finansowania nauki polega na tym, że osoby fizyczne lub grupy naukowców składają pisemne wnioski do agencji finansującej. Niewielki panel zaufanych osób ocenia wnioski, a następnie przeprowadza rozmowy z kandydatami przed przyznaniem środków finansowych niewielkiej części wnioskodawców. Oprócz tworzenia wąskich gardeł, które prowadzą czasami do **wieloletniego oczekiwania** między złożeniem wniosku o grant a jego otrzymaniem, model ten jest znany z dużej **podatności na uprzedzenia, własne interesy i politykę** panelu recenzentów.
Badania wykazały, że zespoły ds. przeglądu dotacji nie wykonują dobrej pracy w zakresie wyboru wniosków wysokiej jakości, ponieważ te same wnioski przekazane różnym zespołom przynoszą diametralnie różne wyniki. W miarę jak środki finansowe stają się coraz bardziej ograniczone, koncentrują się na mniejszej puli starszych naukowców proponujących projekty bardziej konserwatywne pod względem intelektualnym. Efektem tego jest powstanie hiperkonkurencyjnego systemu finansowania, który utrwala niepożądane zachęty i tłumi innowacje.
-Web3 ma potencjał, aby zakłócić ten wadliwy model finansowania poprzez eksperymentowanie z różnymi modelami motywacyjnymi opracowanymi przez DAO i Web3 w szerokim zakresie. [Wsteczne finansowanie dóbr publicznych](https://medium.com/ethereum-optimism/retroactive-public-goods-funding-33c9b7d00f0c), [finansowanie kwadratowe](https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=2003531), [zarządzanie DAO](https://www.antler.co/blog/daos-and-web3-governance-the-promise-implications-and-challenges-ahead) i [tokenizowane struktury motywacyjne](https://cdixon.org/2017/05/27/crypto-tokens-a-breakthrough-in-open-network-design) to tylko niektóre z narzędzi Web3, które mogą zrewolucjonizować finansowanie nauki.
+Web3 ma potencjał, aby zakłócić ten wadliwy model finansowania poprzez eksperymentowanie z różnymi modelami motywacyjnymi opracowanymi przez DAO i Web3 w szerokim zakresie. [Retrospektywne finansowanie dóbr publicznych](https://medium.com/ethereum-optimism/retroactive-public-goods-funding-33c9b7d00f0c), [finansowanie kwadratowe](https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=2003531), [zarządzanie DAO](https://www.antler.co/blog/daos-and-web3-governance-the-promise-implications-and-challenges-ahead) i [stokenizowane struktury motywacyjne](https://cdixon.org/2017/05/27/crypto-tokens-a-breakthrough-in-open-network-design) to niektóre z narzędzi Web3, które mogą zrewolucjonizować finansowanie nauki.
-### Własność i rozwój własności intelektualnej (IP) {#ip-ownership}
+### Własność i rozwój IP {#ip-ownership}
-Własność intelektualna (IP) stanowi duży problem w tradycyjnej nauce: od utknięcia na uniwersytetach lub niewykorzystania w biotechnologii, po notoryczne trudności w wycenie. Jednak obsługa własności aktywów cyfrowych (np. danych naukowych lub artykułów) to coś, co Web3 robi wyjątkowo dobrze przy użyciu [niezbywalnych tokenów (NFT)](/glossary/#nft).
+Własność intelektualna (IP) stanowi duży problem w tradycyjnej nauce: od utknięcia na uniwersytetach lub niewykorzystania w biotechnologii, po notoryczne trudności w wycenie. Jednakże własność aktywów cyfrowych (takich jak dane naukowe lub artykuły) to coś, z czym Web3 radzi sobie wyjątkowo dobrze, używając [niewymienialnych tokenów (NFT)](/glossary/#nft).
W ten sam sposób, w jaki NFT mogą przekazywać przychody z przyszłych transakcji z powrotem do pierwotnego twórcy, można ustanowić przejrzyste łańcuchy przypisywania wartości, aby nagradzać badaczy, organy zarządzające (jak DAO), a nawet podmioty, których dane są gromadzone.
-[IP-NFT](https://medium.com/molecule-blog/ip-nfts-for-researchers-a-new-biomedical-funding-paradigm-91312d8d92e6) mogą również funkcjonować jako klucz do zdecentralizowanego repozytorium danych o podejmowanych eksperymentach badawczych, a także podłączać się do finansjeryzacji NFT i [DeFi](/glossary/#defi) (od frakcjonalizacji po pule pożyczkowe i wycenę wartości). Umożliwia również podmiotom działającym natywnie w łańcuchu, takim jak DAO [VitaDAO](https://www.vitadao.com/), prowadzenie badań bezpośrednio w łańcuchu. Pojawienie się niezbywalnych [tokenów „soulbound”](https://vitalik.eth.limo/general/2022/01/26/soulbound.html) może również odgrywać ważną rolę w DeSci, umożliwiając jednostkom udowodnienie swojego doświadczenia i poświadczeń powiązanych z ich adresem Ethereum.
+[IP-NFT](https://medium.com/molecule-blog/ip-nfts-for-researchers-a-new-biomedical-funding-paradigm-91312d8d92e6) mogą również funkcjonować jako klucz do zdecentralizowanego repozytorium danych z prowadzonych eksperymentów badawczych i być podłączane do finansjalizacji NFT i [DeFi](/glossary/#defi) (od frakcjonalizacji po pule pożyczkowe i wycenę wartości). Pozwala to również podmiotom natywnie działającym w łańcuchu (onchain), takim jak DAO (np. [VitaDAO](https://www.vitadao.com/)), na prowadzenie badań bezpośrednio w łańcuchu (onchain).
+Pojawienie się nieprzenoszalnych [tokenów „soulbound”](https://vitalik.eth.limo/general/2022/01/26/soulbound.html) może również odegrać ważną rolę w DeSci, pozwalając poszczególnym osobom na udowodnienie swojego doświadczenia i poświadczeń powiązanych z ich adresem Ethereum.
-### Przechowywanie danych, dostęp do nich i ich architektura {#data-storage}
+### Przechowywanie danych, dostęp i architektura {#data-storage}
Dane naukowe mogą być znacznie bardziej dostępne dzięki wzorcom Web3, a rozproszona pamięć masowa umożliwia badaniom przetrwanie kataklizmów.
-Punktem wyjścia musi być system dostępny dla każdej zdecentralizowanej tożsamości, posiadający odpowiednie możliwe do zweryfikowania dane uwierzytelniające. Pozwala to na bezpieczne powielanie danych szczególnie chronionych przez zaufane strony, co umożliwia odporność na redundancję i cenzurę, powielanie wyników, a nawet zdolność wielu stron do współpracy i dodawania nowych danych do zbioru danych. Poufne metody obliczeniowe, takie jak [przetwarzanie do danych](https://7wdata.be/predictive-analytics/compute-to-data-using-blockchain-to-decentralize-data-science-and-ai-with-the-ocean-protocol), zapewniają alternatywne mechanizmy dostępu do replikacji surowych danych, tworząc zaufane środowiska badawcze dla najbardziej wrażliwych danych. [NHS uznało](https://medium.com/weavechain/whats-in-store-for-the-future-of-healthcare-data-b6398745fbbb) Trusted Research Environments za przyszłościowe rozwiązanie w zakresie prywatności danych i współpracy poprzez stworzenie ekosystemu, w którym naukowcy mogą bezpiecznie pracować z danymi na miejscu przy użyciu standardowych środowisk do udostępniania kodu i praktyk.
+Punktem wyjścia musi być system dostępny dla każdej zdecentralizowanej tożsamości, posiadający odpowiednie możliwe do zweryfikowania dane uwierzytelniające. Pozwala to na bezpieczne powielanie danych szczególnie chronionych przez zaufane strony, co umożliwia odporność na redundancję i cenzurę, powielanie wyników, a nawet zdolność wielu stron do współpracy i dodawania nowych danych do zbioru danych. Metody poufnego przetwarzania, takie jak [compute-to-data](https://7wdata.be/predictive-analytics/compute-to-data-using-blockchain-to-decentralize-data-science-and-ai-with-the-ocean-protocol), zapewniają alternatywne mechanizmy dostępu do replikacji surowych danych, tworząc Zaufane Środowiska Badawcze dla najbardziej wrażliwych danych. Zaufane Środowiska Badawcze zostały [przywołane przez NHS](https://medium.com/weavechain/whats-in-store-for-the-future-of-healthcare-data-b6398745fbbb) jako przyszłościowe rozwiązanie w zakresie prywatności danych i współpracy poprzez stworzenie ekosystemu, w którym naukowcy mogą bezpiecznie pracować z danymi na miejscu, korzystając ze znormalizowanych środowisk do udostępniania kodu i praktyk.
Elastyczne rozwiązania danych Web3 wspierają powyższe scenariusze i stanowią podstawę dla prawdziwie otwartej nauki, gdzie naukowcy mogą tworzyć dobra publiczne bez uprawnień dostępu lub opłat. Publiczne rozwiązania danych Web3, takie jak IPFS, Arweave i Filecoin, są zoptymalizowane do celów decentralizacji. Na przykład dClimate zapewnia powszechny dostęp do danych dotyczących klimatu i pogody, w tym danych pochodzących ze stacji meteorologicznych i modeli prognozowania klimatu.
-## Włącz się {#get-involved}
+## Zaangażuj się {#get-involved}
Przeglądaj projekty i dołącz do społeczności DeSci.
-- [DeSci.Global: globalne wydarzenia i kalendarz spotkań](https://desci.global)
-- [Łańcuch bloków dla Science Telegram](https://t.me/BlockchainForScience)
-- [Molecule: finansuj i zdobywaj fundusze na swoje projekty badawcze](https://www.molecule.xyz/)
-- [VitaDAO: uzyskuj środki finansowe w ramach sponsorowanych umów badawczych na długotrwałe badania](https://www.vitadao.com/)
-- [Research Hub: wysyłaj wyniki naukowe i angażuj się w rozmowy z partnerami](https://www.researchhub.com/)
-- [dClimate API: przeszukuj dane klimatyczne zebrane przez zdecentralizowaną społeczność](https://www.dclimate.net/)
-- [Fundacja DeSci: konstruktor narzędzi do publikowania DeSci](https://descifoundation.org/)
-- [DeSci.World: jedno miejsce dla użytkowników do przeglądania i angażowania się w zdecentralizowaną naukę](https://desci.world)
-- [OceanDAO: DAO finansuje naukę związaną z danymi](https://oceanprotocol.com/)
-- [Opscientia: otwarty, zdecentralizowany przepływ prac naukowych](https://opsci.io/research/)
+- [DeSci.Global: kalendarz globalnych wydarzeń i spotkań](https://desci.global)
+- [Blockchain for Science Telegram](https://t.me/BlockchainForScience)
+- [Molecule: Finansuj i zdobywaj fundusze na swoje projekty badawcze](https://www.molecule.xyz/)
+- [VitaDAO: otrzymuj finansowanie w ramach sponsorowanych umów badawczych na badania nad długowiecznością](https://www.vitadao.com/)
+- [ResearchHub: publikuj wyniki naukowe i prowadź rozmowy z innymi badaczami](https://www.researchhub.com/)
+- [dClimate API: wysyłaj zapytania o dane klimatyczne zebrane przez zdecentralizowaną społeczność](https://www.dclimate.net/)
+- [DeSci Foundation: twórca narzędzi do publikacji DeSci](https://descifoundation.org/)
+- [DeSci.World: jedno miejsce, w którym użytkownicy mogą przeglądać i angażować się w zdecentralizowaną naukę](https://desci.world)
+- [OceanDAO: finansowanie dla nauki związanej z danymi, zarządzane przez DAO](https://oceanprotocol.com/)
+- [Opscientia: otwarte, zdecentralizowane przepływy pracy w nauce](https://opsci.io/research/)
- [Bio.xyz: zdobądź fundusze na swój biotechnologiczny projekt DAO lub desci](https://www.bio.xyz/)
-- [Protokół Fleminga: gospodarka danymi typu open-source, która wspiera wspólne odkrycia biomedyczne](http://flemingprotocol.io/)
+- [Fleming Protocol: gospodarka danymi typu open-source, która napędza wspólne odkrycia biomedyczne](http://flemingprotocol.io/)
- [Active Inference Institute](https://www.activeinference.org/)
-- [IdeaMarkets: umożliwia zapewnienie zdecentralizowanej wiarygodności naukowej](https://ideamarket.io/)
-- [Laboratoria DeSci](https://www.desci.com/)
-- [ValleyDAO: otwarta, globalna społeczność oferująca finansowanie i pomoc tłumaczeniową dla badań nad biologią syntetyczną](https://www.valleydao.bio)
-- [Cerebrum DAO: pozyskiwanie i pielęgnowanie rozwiązań mających na celu poprawę zdrowia mózgu i zapobieganie neurodegeneracji](https://www.cerebrumdao.com/)
-- [CryoDAO: finansowanie przełomowych badań w zakresie kriokonserwacji](https://www.cryodao.org)
+- [IdeaMarkets: umożliwianie zdecentralizowanej wiarygodności naukowej](https://ideamarket.io/)
+- [DeSci Labs](https://www.desci.com/)
+- [ValleyDAO: otwarta, globalna społeczność oferująca finansowanie i wsparcie translacyjne dla badań nad biologią syntetyczną](https://www.valleydao.bio)
+- [Cerebrum DAO: pozyskiwanie i rozwijanie rozwiązań w celu poprawy zdrowia mózgu i zapobiegania neurodegeneracji](https://www.cerebrumdao.com/)
+- [CryoDAO: finansowanie przełomowych badań w dziedzinie krioprezerwacji](https://www.cryodao.org)
+- [Elata: Miej wpływ na przyszłość medycyny psychiatrycznej](https://www.elata.bio/)
-Mile widziane są propozycje nowych projektów do umieszczenia na liście — zapoznaj się z naszymi [zasadami umieszczania na liście](/contributing/adding-desci-projects/) i zaczynaj!
+Chętnie przyjmujemy sugestie dotyczące nowych projektów do umieszczenia na liście – zapoznaj się z naszą [polityką dodawania projektów](/contributing/adding-desci-projects/), aby zacząć!
-## Przeczytaj także {#further-reading}
+## Dalsza lektura {#further-reading}
-- [Wiki DeSci opracowana przez Jocelynn Pearl i Ultrarare](https://docs.google.com/document/d/1aQC6zn-eXflSmpts0XGE7CawbUEHwnL6o-OFXO52PTc/edit#)
-- [Przewodnik po zdecentralizowanej biotechnologii autorstwa Jocelynn Pearl dla 16z future](https://future.a16z.com/a-guide-to-decentralized-biotech/)
-- [Problem dla DeSci](https://gitcoin.co/blog/desci-the-case-for-decentralised-science/)
+- [DeSci Wiki autorstwa Jocelynn Pearl i Ultrarare](https://docs.google.com/document/d/1aQC6zn-eXflSmpts0XGE7CawbUEHwnL6o-OFXO52PTc/edit#)
+- [Przewodnik po zdecentralizowanej biotechnologii autorstwa Jocelynn Pearl dla a16z future](https://future.a16z.com/a-guide-to-decentralized-biotech/)
+- [Argumenty za DeSci](https://gitcoin.co/blog/desci-the-case-for-decentralised-science/)
- [Przewodnik po DeSci](https://future.com/what-is-decentralized-science-aka-desci/)
-- [Zdecentralizowane zasoby naukowe](https://www.vincentweisser.com/desci)
-- [IP-NFT Biopharma firmy Molecule — opis techniczny](https://www.molecule.xyz/blog/molecules-biopharma-ip-nfts-a-technical-description)
-- [Budowanie Trustless Systems of Science autorstwa Jon Starr](https://medium.com/@jringo/building-systems-of-trustless-science-1cd2d072f673)
-- [Paul Kohlhaas — DeSci: Przyszłość zdecentralizowanej nauki (podcast)](https://anchor.fm/andrew-steinwold/episodes/Paul-Kohlhaas---DeSci-The-Future-of-Decentralized-Science---Zima-Red-ep-117-e1h683a)
-- [Ontologia aktywnego wnioskowania dla zdecentralizowanej nauki: od sytuacyjnego wyczuwania do wspólnoty epistemicznej](https://zenodo.org/record/6320575)
-- [DeSci: Przyszłość badań naukowych autorstwa Samuela Akinosho](https://lucidsamuel.medium.com/desci-the-future-of-research-b76cfc88c8ec)
-- [Finansowanie nauki (Epilog: DeSci i nowe pierwotne kryptowaluty) autorstwa Nadii](https://nadia.xyz/science-funding)
-- [Decentralizacja zakłóca rozwój leków](https://medium.com/id-theory/decentralisation-is-disrupting-drug-development-28b5ba5d447f)
-
-### Materiały wideo {#videos}
-
-- [Co to jest zdecentralizowana nauka?](https://www.youtube.com/watch?v=-DeMklVWNdA)
-- [Rozmowa Vitalika Buterina z naukowcem Aubreyem de Greyem o przenikaniu się długotrwałych badań i kryptowalut](https://www.youtube.com/watch?v=x9TSJK1widA)
-- [Publikowanie tekstów naukowych nie działa prawidłowo. Czy można je naprawić za pomocą Web3?](https://www.youtube.com/watch?v=WkvzYgCvWj8)
-- [Juan Benet - DeSci, Niezależne laboratoria i nauka o danych na wielką skalę](https://www.youtube.com/watch?v=zkXM9H90g_E)
-- [Sebastian Brunemeier — Jak DeSci może przekształcać badania biomedyczne i kapitał podwyższonego ryzyka](https://www.youtube.com/watch?v=qB4Tc3FcVbM)
+- [Zasoby dotyczące zdecentralizowanej nauki](https://www.vincentweisser.com/desci)
+- [Biofarmaceutyczne IP-NFT od Molecule – opis techniczny](https://www.molecule.xyz/blog/molecules-biopharma-ip-nfts-a-technical-description)
+- [Budowanie niewymagających zaufania systemów nauki autorstwa Jona Starra](https://medium.com/@jringo/building-systems-of-trustless-science-1cd2d072f673)
+- [Paul Kohlhaas – DeSci: Przyszłość zdecentralizowanej nauki (podcast)](https://anchor.fm/andrew-steinwold/episodes/Paul-Kohlhaas---DeSci-The-Future-of-Decentralized-Science---Zima-Red-ep-117-e1h683a)
+- [Ontologia aktywnego wnioskowania dla zdecentralizowanej nauki: od usytuowanego nadawania sensu do epistemicznych dóbr wspólnych](https://zenodo.org/record/6320575)
+- [DeSci: Przyszłość badań autorstwa Samuela Akinosho](https://lucidsamuel.medium.com/desci-the-future-of-research-b76cfc88c8ec)
+- [Finansowanie nauki (Epilog: DeSci i nowe prymitywy krypto) autorstwa Nadii](https://nadia.xyz/science-funding)
+- [Decentralizacja rewolucjonizuje rozwój leków](https://medium.com/id-theory/decentralisation-is-disrupting-drug-development-28b5ba5d447f)
+- [Czym jest DeSci – zdecentralizowana nauka?](https://usadailytimes.com/2022/09/12/what-is-desci-decentralized-science/)
+
+### Filmy {#videos}
+
+- [Czym jest zdecentralizowana nauka?](https://www.youtube.com/watch?v=-DeMklVWNdA)
+- [Rozmowa Vitalika Buterina z naukowcem Aubreyem de Greyem o skrzyżowaniu badań nad długowiecznością i krypto](https://www.youtube.com/watch?v=x9TSJK1widA)
+- [Publikowanie tekstów naukowych nie działa prawidłowo. Czy Web3 może to naprawić?](https://www.youtube.com/watch?v=WkvzYgCvWj8)
+- [Juan Benet – DeSci, niezależne laboratoria i nauka o danych na dużą skalę](https://www.youtube.com/watch?v=zkXM9H90g_E)
+- [Sebastian Brunemeier – Jak DeSci może przekształcić badania biomedyczne i kapitał wysokiego ryzyka (Venture Capital)](https://www.youtube.com/watch?v=qB4Tc3FcVbM)
+- [Paige Donner – Narzędzia dla otwartej nauki z Web3 i Blockchain](https://www.youtube.com/watch?v=nC-2QWQ-lgw&t=17s)
diff --git a/public/content/translations/pl/developers/docs/accounts/index.md b/public/content/translations/pl/developers/docs/accounts/index.md
index b545c957940..62d3e82cae1 100644
--- a/public/content/translations/pl/developers/docs/accounts/index.md
+++ b/public/content/translations/pl/developers/docs/accounts/index.md
@@ -1,14 +1,14 @@
---
title: Konta Ethereum
-description: Objaśnienie kont Ethereum – ich struktury danych i powiązania z kryptografią kluczy.
+description: "Objaśnienie kont Ethereum – ich struktury danych i powiązania z kryptografią kluczy."
lang: pl
---
-Konto Ethereum jest jednostką z saldem etheru (ETH), która może wysyłać transakcje na Ethereum. Konta mogą być kontrolowane przez użytkownika lub wdrażane jako inteligentne kontrakty.
+Konto Ethereum jest podmiotem dysponującym saldem eteru (ETH), które może wysyłać komunikaty na Ethereum. Konta mogą być kontrolowane przez użytkownika lub wdrażane jako inteligentne kontrakty.
-## Warunki wstępne {#prerequisites}
+## Wymagania wstępne {#prerequisites}
-Aby lepiej zrozumieć tę stronę, zalecamy najpierw przeczytanie naszego [wprowadzenia do Ethereum](/developers/docs/intro-to-ethereum/).
+Aby pomóc Ci lepiej zrozumieć tę stronę, zalecamy najpierw przeczytanie naszego [wprowadzenia do Ethereum](/developers/docs/intro-to-ethereum/).
## Rodzaje kont {#types-of-account}
@@ -34,22 +34,23 @@ Oba typy kont mają możliwość:
**Kontrakt**
- Tworzenie kontraktu wiąże się z kosztami, ponieważ korzystasz z pamięci sieciowej
-- Może wysyłać transakcje tylko w odpowiedzi na otrzymanie transakcji
+- Może wysyłać komunikaty jedynie w odpowiedzi na otrzymanie transakcji
- Transakcje z konta zewnętrznego na konto kontraktu mogą wyzwalać kod, który może wykonywać wiele różnych działań, takich jak przesyłanie tokenów, a nawet tworzenie nowego kontraktu
- Konta kontraktu nie mają kluczy prywatnych. W zamian są one kontrolowane przez logikę kodu inteligentnego kontraktu
-## Konto – analiza {#an-account-examined}
+## Analiza konta {#an-account-examined}
Konta Ethereum mają cztery pola:
-- `nonce` — Licznik wskazujący liczbę transakcji wysłanych z konta zewnętrznego lub liczbę kontraktów utworzonych przez konto kontraktu. Tylko jedna transakcja z danym nonce może być wykonana dla każdego konta, chroniąc przed atakami typu replay, w których podpisane transakcje są wielokrotnie rozgłaszane i ponownie wykonywane.
-- `balance` — Ilość wei należących do tego adresu. Wei to nominał ETH, a na jeden ETH przypada 1e+18 wei.
-- `codeHash` — Ten hash odnosi się do _kodu_ konta na maszynie wirtualnej Ethereum (EVM). Konta kontraktu mają zaprogramowane fragmenty kodu, które mogą wykonywać różne operacje. Ten kod EVM zostanie wykonany, jeśli konto otrzyma wiadomość wywoławczą. Nie można go zmienić, w przeciwieństwie do innych pól konta. Wszystkie takie fragmenty kodu są przechowywane w bazie danych stanu pod odpowiadającymi im skrótami w celu późniejszego odzyskania. Ta wartość hash jest znana jako codeHash. W przypadku kont zewnętrznych pole codeHash jest hashem pustego ciągu.
-- `storageRoot` — Czasami zwany hashem pamięci. 256-bitowy hash węzła głównego drzewa prefiksowego (trie) Merkle Patricia, który koduje zawartość pamięci konta (mapowanie między 256-bitowymi wartościami całkowitymi), zakodowany w trie jako mapowanie z 256-bitowego hasha Keccak 256-bitowych kluczy całkowitych na 256-bitowe wartości całkowite zakodowane w RLP. Ten trie szyfruje hash zawartości pamięci tego konta i domyślnie jest pusty.
+- `nonce` – Licznik, który wskazuje liczbę transakcji wysłanych z konta należącego do podmiotu zewnętrznego lub liczbę kontraktów utworzonych przez konto kontraktu. Tylko jedna transakcja z danym nonce może być wykonana dla każdego konta, chroniąc przed atakami typu replay, w których podpisane transakcje są wielokrotnie rozgłaszane i ponownie wykonywane.
+- `balance` – Liczba wei posiadanych przez ten adres. Wei to nominał ETH, a na jeden ETH przypada 1e+18 wei.
+- `codeHash` – Ten hasz odnosi się do _kodu_ konta na Wirtualnej Maszynie Ethereum (EVM). Konta kontraktu mają zaprogramowane fragmenty kodu, które mogą wykonywać różne operacje. Ten kod EVM zostanie wykonany, jeśli konto otrzyma wiadomość wywoławczą. Nie można go zmienić, w przeciwieństwie do innych pól konta. Wszystkie takie fragmenty kodu są przechowywane w bazie danych stanu pod odpowiadającymi im skrótami w celu późniejszego odzyskania. Ta wartość hash jest znana jako codeHash. W przypadku kont zewnętrznych pole codeHash jest hashem pustego ciągu.
+- `storageRoot` – Czasami określany jako hasz pamięci masowej. 256-bitowy hasz węzła głównego [drzewa Merkle Patricia](/developers/docs/data-structures-and-encoding/patricia-merkle-trie/), który koduje zawartość pamięci masowej konta (mapowanie między 256-bitowymi wartościami całkowitymi), zakodowany w drzewie jako mapowanie 256-bitowego haszu Keccak 256-bitowych kluczy całkowitych na zakodowane w RLP 256-bitowe wartości całkowite. Ten trie szyfruje hash zawartości pamięci tego konta i domyślnie jest pusty.
- _Schemat zaadaptowany z [zilustrowane EVM Ethereum](https://takenobu-hs.github.io/downloads/ethereum_evm_illustrated.pdf)_
+
+_Diagram zaadaptowany z [Ethereum EVM illustrated](https://takenobu-hs.github.io/downloads/ethereum_evm_illustrated.pdf)_
-## Konta zewnętrzne i pary kluczy {#externally-owned-accounts-and-key-pairs}
+## Konta należące do podmiotów zewnętrznych i pary kluczy {#externally-owned-accounts-and-key-pairs}
Konto składa się z pary kryptograficznych kluczy: publicznego i prywatnego. Pomogą one udowodnić, że transakcja została faktycznie podpisana przez nadawcę i zapobiec fałszerstwom. Twój klucz prywatny jest tym, czego używasz do podpisywania transakcji, więc zapewnia Ci opiekę nad środkami powiązanymi z Twoim kontem. Tak naprawdę nigdy nie trzymasz kryptowaluty, trzymasz klucze prywatne – środki są zawsze w księdze Ethereum.
@@ -67,36 +68,36 @@ Przykład:
`fffffffffffffffffffffffffffffffebaaedce6af48a03bbfd25e8cd036415f`
-Klucz publiczny jest generowany na podstawie klucza prywatnego przy użyciu [algorytmu podpisu cyfrowego krzywej eliptycznej](https://wikipedia.org/wiki/Elliptic_Curve_Digital_Signature_Algorithm). Adres publiczny konta uzyskuje się, biorąc ostatnie 20 bajtów skrótu Keccak-256 klucza publicznego i dodając `0x` na początku.
+Klucz publiczny jest generowany z klucza prywatnego przy użyciu [algorytmu podpisu cyfrowego krzywych eliptycznych](https://wikipedia.org/wiki/Elliptic_Curve_Digital_Signature_Algorithm). Otrzymujesz publiczny adres dla swojego konta, biorąc ostatnie 20 bajtów haszu Keccak-256 klucza publicznego i dodając `0x` na początku.
-Oznacza to, że konta zewnętrzne (EOA) mają 42-znakowy adres (20-bajtowy segment, który składa się z 40 szesnastkowych znaków oraz prefiksu `0x`).
+Oznacza to, że konto należące do podmiotu zewnętrznego (EOA) ma 42-znakowy adres (20-bajtowy segment, który stanowi 40 znaków szesnastkowych plus prefiks `0x`).
Przykład:
`0x5e97870f263700f46aa00d967821199b9bc5a120`
-Poniższy przykład pokazuje, jak użyć narzędzia podpisującego o nazwie [Clef](https://geth.ethereum.org/docs/tools/clef/introduction) do wygenerowania nowego konta. Clef to narzędzie do zarządzania kontami i podpisywania, które jest dostępne w pakiecie z klientem Ethereum, [Geth](https://geth.ethereum.org). Polecenie `clef newaccount` tworzy nową parę kluczy i zapisuje je w zaszyfrowanym magazynie kluczy.
+Poniższy przykład pokazuje, jak używać narzędzia do podpisywania o nazwie [Clef](https://geth.ethereum.org/docs/tools/clef/introduction) do generowania nowego konta. Clef to narzędzie do zarządzania kontami i podpisywania, które jest dołączone do klienta Ethereum, [Geth](https://geth.ethereum.org). Polecenie `clef newaccount` tworzy nową parę kluczy i zapisuje ją w zaszyfrowanym magazynie kluczy.
```
-> clef newaccount --keystore
+> clef newaccount --keystore <ścieżka>
-Please enter a password for the new account to be created:
->
+Wprowadź hasło dla nowego konta, które ma zostać utworzone:
+>
------------
-INFO [10-28|16:19:09.156] Your new key was generated address=0x5e97870f263700f46aa00d967821199b9bc5a120
-WARN [10-28|16:19:09.306] Please backup your key file path=/home/user/go-ethereum/data/keystore/UTC--2022-10-28T15-19-08.000825927Z--5e97870f263700f46aa00d967821199b9bc5a120
-WARN [10-28|16:19:09.306] Please remember your password!
-Generated account 0x5e97870f263700f46aa00d967821199b9bc5a120
+INFO [10-28|16:19:09.156] Wygenerowano nowy klucz address=0x5e97870f263700f46aa00d967821199b9bc5a120
+WARN [10-28|16:19:09.306] Utwórz kopię zapasową pliku klucza path=/home/user/go-ethereum/data/keystore/UTC--2022-10-28T15-19-08.000825927Z--5e97870f263700f46aa00d967821199b9bc5a120
+WARN [10-28|16:19:09.306] Zapamiętaj swoje hasło!
+Wygenerowano konto 0x5e97870f263700f46aa00d967821199b9bc5a120
```
[Dokumentacja Geth](https://geth.ethereum.org/docs)
-Możliwe jest pozyskanie nowych kluczy publicznych z Twojego klucza prywatnego, ale nie możesz uzyskać klucza prywatnego z kluczy publicznych. Ważne jest, aby Twoje klucze prywatne były bezpieczne i, jak sugeruje nazwa, **PRYWATNE**.
+Możliwe jest uzyskanie nowych kluczy publicznych z klucza prywatnego, ale nie można uzyskać klucza prywatnego z kluczy publicznych. Ważne jest, aby Twoje klucze prywatne były bezpieczne i, jak sama nazwa wskazuje, **PRYWATNE**.
-Potrzebujesz prywatnego klucza do podpisywania wiadomości i transakcji, które wygenerują podpis. Inni mogą wtedy wziąć podpis, aby uzyskać klucz publiczny, potwierdzając autora wiadomości. W swojej aplikacji możesz użyć biblioteki JavaScript do wysyłania transakcji do sieci.
+Potrzebujesz klucza prywatnego do podpisywania wiadomości i transakcji, które generują podpis. Inni mogą wtedy wziąć podpis, aby uzyskać klucz publiczny, potwierdzając autora wiadomości. W swojej aplikacji możesz użyć biblioteki JavaScript do wysyłania transakcji do sieci.
-## Konta kontraktu {#contract-accounts}
+## Konta kontraktów {#contract-accounts}
Konta kontraktu mają również 42-znakowy adres szesnastkowy:
@@ -116,7 +117,7 @@ W Ethereum istnieje również inny rodzaj klucza – został on wprowadzony, gdy
Konto nie jest portfelem. Portfel to interfejs lub aplikacja, która pozwala na wchodzenie w interakcję z Twoim kontem Ethereum, zarówno kontem zewnętrznym, jak i kontem kontraktu.
-## Demo wizualne {#a-visual-demo}
+## Demonstracja wizualna {#a-visual-demo}
Obejrzyj, jak Austin opowiada o funkcji haszującej i parach kluczy.
@@ -126,9 +127,9 @@ Obejrzyj, jak Austin opowiada o funkcji haszującej i parach kluczy.
## Dalsza lektura {#further-reading}
-- [Zrozumienie kont Ethereum](https://info.etherscan.com/understanding-ethereum-accounts/) — etherscan
+- [Zrozumieć konta Ethereum](https://info.etherscan.com/understanding-ethereum-accounts/) - etherscan
-_Znasz jakieś zasoby społeczności, które Ci pomogły? Wyedytuj tę stronę i dodaj je!_
+_Znasz jakieś zasoby społeczności, które Ci pomogły? Edytuj tę stronę i dodaj je!_
## Powiązane tematy {#related-topics}
diff --git a/public/content/translations/pl/developers/docs/apis/backend/index.md b/public/content/translations/pl/developers/docs/apis/backend/index.md
index 1b9ce615f6f..a60674d6472 100644
--- a/public/content/translations/pl/developers/docs/apis/backend/index.md
+++ b/public/content/translations/pl/developers/docs/apis/backend/index.md
@@ -1,99 +1,211 @@
---
title: Biblioteki backendowego API
-description: Wprowadzenie do API klienta Ethereum, które pozwala na interakcję z blockchainem z aplikacji.
+description: "Wprowadzenie do API klienta Ethereum, które pozwala na interakcję z blockchainem z aplikacji."
lang: pl
---
Aby aplikacja mogła wchodzić w interakcję z blockchainem Ethereum (tj. odczytywać dane blockchainu i/lub wysyłać transakcje do sieci), musi łączyć się z węzłem Ethereum.
-W tym celu każdy klient Ethereum implementuje specyfikację JSON-RPC, dzięki czemu istnieje jednolity zestaw punktów końcowych, na których mogą polegać aplikacje.
+W tym celu każdy klient Ethereum implementuje specyfikację [JSON-RPC](/developers/docs/apis/json-rpc/), dzięki czemu istnieje jednolity zbiór [metod](/developers/docs/apis/json-rpc/#json-rpc-methods), na którym mogą polegać aplikacje.
-Jeśli chcesz użyć określonego języka programowania do połączenia z węzłem Ethereum, rozpisz własne rozwiązanie, ale w ekosystemie istnieje kilka wygodnych bibliotek, które znacznie to ułatwiają. Dzięki tym bibliotekom programiści mogą pisać intuicyjne, jednowierszowe metody inicjowania żądań JSON RPC (pod maską), które współdziałają z Ethereum.
+Jeśli chcesz użyć określonego języka programowania do połączenia z węzłem Ethereum, w ekosystemie istnieje wiele wygodnych bibliotek, które znacznie to ułatwiają. Dzięki tym bibliotekom deweloperzy mogą pisać intuicyjne, jednowierszowe metody inicjowania żądań JSON-RPC (pod maską), które wchodzą w interakcję z Ethereum.
-## Warunki wstępne {#prerequisites}
+## Wymagania wstępne {#prerequisites}
-Pomocne może być zrozumienie [stosu Ethereum](/developers/docs/ethereum-stack/) i [klientów Ethereum](/developers/docs/nodes-and-clients/).
+Pomocne może być zrozumienie [stosu Ethereum](/developers/docs/ethereum-stack/) oraz [klientów Ethereum](/developers/docs/nodes-and-clients/).
## Dlaczego warto użyć biblioteki? {#why-use-a-library}
-Biblioteki te eliminują znaczną złożoność interakcji bezpośrednio z węzłem Ethereum. Zapewniają one także użyteczne funkcje (np. konwersję ETH na Gwei), dzięki czemu jako programiści możemy spędzić mniej czasu na zajmowaniu się zawiłościami klientów, a skupić się w głównej mierze na unikalnej funkcji naszej aplikacji.
+Biblioteki te eliminują znaczną złożoność interakcji bezpośrednio z węzłem Ethereum. Zapewniają one również funkcje pomocnicze (np. przeliczanie ETH na Gwei), dzięki czemu jako programista możesz poświęcić mniej czasu na zmaganie się ze złożonością klientów Ethereum, a więcej na skupieniu się na unikalnej funkcjonalności swojej aplikacji.
## Dostępne biblioteki {#available-libraries}
-**Alchemia -** **_Platforma Rozwoju Ethereum._**
+### Infrastruktura i usługi węzłów {#infrastructure-and-node-services}
-- [alchemyapi.io](https://alchemyapi.io)
-- [Dokumentacja](https://docs.alchemyapi.io/)
+**Alchemy -** **_Platforma programistyczna Ethereum._**
+
+- [alchemy.com](https://www.alchemy.com/)
+- [Dokumentacja](https://www.alchemy.com/docs/)
- [GitHub](https://github.com/alchemyplatform)
-- [Discord](https://discord.gg/kwqVnrA)
+- [Discord](https://discord.com/invite/alchemyplatform)
-**BlockCypher -** **_Ethereum Web API_**
+**All That Node -** **_Węzeł jako usługa._**
-- [blockcypher.com](https://www.blockcypher.com/)
-- [Dokumentacja](https://www.blockcypher.com/dev/ethereum/)
+- [All That Node.com](https://www.allthatnode.com/)
+- [Dokumentacja](https://docs.allthatnode.com)
+- [Discord](https://discord.gg/GmcdVEUbJM)
-**Infura -** **_API Ethereum jako usługa._**
+**Blast by Bware Labs -** **_Zdecentralizowane API dla sieci głównej Ethereum i sieci testowych._**
-- [infura.io](https://infura.io)
-- [Dokumentacja](https://infura.io/docs)
-- [GitHub](https://github.com/INFURA)
+- [blastapi.io](https://blastapi.io/)
+- [Dokumentacja](https://docs.blastapi.io)
+- [Discord](https://discord.gg/SaRqmRUjjQ)
+
+**BlockPi -** **_Wydajniejsze i szybsze usługi RPC_**
+
+- [blockpi.io](https://blockpi.io/)
+- [Dokumentacja](https://docs.blockpi.io/)
+- [GitHub](https://github.com/BlockPILabs)
+- [Discord](https://discord.com/invite/xTvGVrGVZv)
**Bramka Cloudflare Ethereum.**
-- [cloudflare-eth.com](https://cloudflare-eth.com)
+- [cloudflare-eth.com](https://www.cloudflare.com/application-services/products/web3/)
-**Nodesmith -** **_Dostęp JSON-RPC API do sieci głównej Ethereum i sieci testowych._**
+**Etherscan — Eksplorator bloków i API transakcji**
-- [nodesmith.io](https://nodesmith.io/network/ethereum/)
-- [Dokumentacja](https://nodesmith.io/docs/#/ethereum/apiRef)
+- [Dokumentacja](https://docs.etherscan.io/)
-**Ethercluster -** **_Uruchom własną usługę API Ethereum wspierającą ETH i ETC._**
+**Blockscout — Open Source Eksplorator bloków**
-- [ethercluster.com](https://etccooperative.github.io/ethercluster-website/)
+- [Dokumentacja](https://docs.blockscout.com/)
-**Chainstack -** **_Udostępnione i dedykowane węzły Ethereum jako usługa._**
+**GetBlock -** **_Blockchain jako usługa dla rozwoju Web3_**
-- [chainstack.com](https://chainstack.com)
-- [Dokumentacja](https://docs.chainstack.com)
+- [GetBlock.io](https://getblock.io/)
+- [Dokumentacja](https://docs.getblock.io/)
-**QuikNode -** **_platforma deweloperska Blockchain._**
+**Infura -** **_API Ethereum jako usługa._**
-- [quiknode.io](https://quiknode.io)
+- [infura.io](https://infura.io)
+- [Dokumentacja](https://docs.infura.io/api)
+- [GitHub](https://github.com/INFURA)
-**Python Tooling -** **_Różnorodność bibliotek dla interakcji Ethereum przez Python._**
+**Node RPC - _Ekonomiczny dostawca EVM JSON-RPC_**
-- [py.ethereum.org](http://python.ethereum.org/)
-- [web3.py GitHub](https://github.com/ethereum/web3.py)
-- [web3.py Czat](https://gitter.im/ethereum/web3.py)
+- [noderpc.xyz](https://www.noderpc.xyz/)
+- [Dokumentacja](https://docs.noderpc.xyz/node-rpc)
-**web3j -** **_Biblioteka integracji Java/Android/Kotlin/Scala dla Ethereum._**
+**NOWNodes - _Pełne węzły i eksploratory bloków._**
-- [GitHub](https://github.com/web3j/web3j)
-- [Dokumenty](https://docs.web3j.io/)
-- [Gitter](https://gitter.im/web3j/web3j)
+- [NOWNodes.io](https://nownodes.io/)
+- [Dokumentacja](https://nownodes.gitbook.io/documentation)
+
+**QuickNode -** **_Infrastruktura blockchain jako usługa._**
-**Rivet -** **_Ethereum i Ethereum Classic API jako usługa wspierana przez oprogramowanie open source._**
+- [quicknode.com](https://quicknode.com)
+- [Dokumentacja](https://www.quicknode.com/docs/welcome)
+- [Discord](https://discord.gg/quicknode)
+
+**Rivet -** **_API Ethereum i Ethereum Classic jako usługa oparta na oprogramowaniu open source._**
- [rivet.cloud](https://rivet.cloud)
- [Dokumentacja](https://rivet.cloud/docs/)
- [GitHub](https://github.com/openrelayxyz/ethercattle-deployment)
-**Nethereum -** **_Otwarta biblioteka integracji .NET dla blockchain._**
+**Zmok -** **_Zorientowane na szybkość węzły Ethereum jako API JSON-RPC/WebSockets._**
+
+- [zmok.io](https://zmok.io/)
+- [GitHub](https://github.com/zmok-io)
+- [Dokumentacja](https://docs.zmok.io/)
+- [Discord](https://discord.gg/fAHeh3ka6s)
+
+### Narzędzia programistyczne {#development-tools}
+
+**ethers-kt -** **_Asynchroniczna, wysokowydajna biblioteka Kotlin/Java/Android dla blockchainów opartych na EVM._**
+
+- [GitHub](https://github.com/Kr1ptal/ethers-kt)
+- [Przykłady](https://github.com/Kr1ptal/ethers-kt/tree/master/examples)
+- [Discord](https://discord.gg/rx35NzQGSb)
+
+**Nethereum -** **_Otwartoźródłowa biblioteka integracyjna .NET dla blockchain._**
- [GitHub](https://github.com/Nethereum/Nethereum)
- [Dokumentacja](http://docs.nethereum.com/en/latest/)
- [Discord](https://discord.com/invite/jQPrR58FxX)
-## Dodatkowo przeczytaj {#further-reading}
+**Python Tooling -** **_Różne biblioteki do interakcji z Ethereum za pomocą Pythona._**
+
+- [py.ethereum.org](https://snakecharmers.ethereum.org/)
+- [web3.py GitHub](https://github.com/ethereum/web3.py)
+- [web3.py Chat](https://gitter.im/ethereum/web3.py)
+
+**Tatum -** **_Kompletna platforma do rozwoju blockchain._**
+
+- [Tatum](https://tatum.io/)
+- [GitHub](https://github.com/tatumio/)
+- [Dokumentacja](https://docs.tatum.io/)
+- [Discord](https://discord.gg/EDmW3kjTC9)
+
+**web3j -** **_Biblioteka integracyjna Java/Android/Kotlin/Scala dla Ethereum._**
+
+- [GitHub](https://github.com/web3j/web3j)
+- [Dokumentacja](https://docs.web3j.io/)
+- [Gitter](https://gitter.im/web3j/web3j)
+
+### Usługi blockchain {#blockchain-services}
+
+**BlockCypher -** **_Webowe API Ethereum._**
+
+- [blockcypher.com](https://www.blockcypher.com/)
+- [Dokumentacja](https://www.blockcypher.com/dev/ethereum/)
+
+**Chainbase -** **_Kompleksowa infrastruktura danych Web3 dla Ethereum._**
+
+- [chainbase.com](https://chainbase.com/)
+- [Dokumentacja](https://docs.chainbase.com/)
+- [Discord](https://discord.gg/Wx6qpqz4AF)
+
+**Chainstack -** **_Elastyczne i dedykowane węzły Ethereum jako usługa._**
+
+- [chainstack.com](https://chainstack.com)
+- [Dokumentacja](https://docs.chainstack.com/)
+- [Dokumentacja API Ethereum](https://docs.chainstack.com/reference/ethereum-getting-started)
+
+**Coinbase Cloud Node -** **_API infrastruktury blockchain._**
+
+- [Coinbase Cloud Node](https://www.coinbase.com/developer-platform)
+- [Dokumentacja](https://docs.cdp.coinbase.com/)
+
+**DataHub by Figment -** **_Usługi API Web3 dla sieci głównej i sieci testowych Ethereum._**
+
+- [DataHub](https://www.figment.io/)
+- [Dokumentacja](https://docs.figment.io/)
+
+**Moralis -** **_Dostawca API EVM klasy korporacyjnej._**
+
+- [moralis.io](https://moralis.io)
+- [Dokumentacja](https://docs.moralis.io/)
+- [GitHub](https://github.com/MoralisWeb3)
+- [Discord](https://moralis.io/joindiscord/)
+- [Forum](https://forum.moralis.io/)
+
+**NFTPort -** **_API danych i mintowania Ethereum._**
+
+- [nftport.xyz](https://www.nftport.xyz/)
+- [Dokumentacja](https://docs.nftport.xyz/)
+- [GitHub](https://github.com/nftport/)
+- [Discord](https://discord.com/invite/K8nNrEgqhE)
+
+**Tokenview -** **_Ogólna, wielokryptowalutowa platforma API dla blockchainów._**
+
+- [services.tokenview.io](https://services.tokenview.io/)
+- [Dokumentacja](https://services.tokenview.io/docs?type=api)
+- [GitHub](https://github.com/Tokenview)
+
+**Watchdata -** **_Prosty i niezawodny dostęp API do blockchainu Ethereum._**
+
+- [Watchdata](https://watchdata.io/)
+- [Dokumentacja](https://docs.watchdata.io/)
+- [Discord](https://discord.com/invite/TZRJbZ6bdn)
+
+**Covalent -** **_Wzbogacone API blockchain dla ponad 200 łańcuchów._**
+
+- [covalenthq.com](https://www.covalenthq.com/)
+- [Dokumentacja](https://www.covalenthq.com/docs/api/)
+- [GitHub](https://github.com/covalenthq)
+- [Discord](https://www.covalenthq.com/discord/)
+
+## Dalsza lektura {#further-reading}
-_Wiesz o zasobach społecznościowych, które Ci pomogły? Wyedytuj tę stronę i dodaj je!_
+_Znasz jakieś zasoby społeczności, które Ci pomogły? Edytuj tę stronę i dodaj je!_
## Powiązane tematy {#related-topics}
- [Węzły i klienci](/developers/docs/nodes-and-clients/)
-- [Ramy rozwojowe](/developers/docs/frameworks/)
+- [Frameworki deweloperskie](/developers/docs/frameworks/)
## Powiązane samouczki {#related-tutorials}
-- [Skonfiguruj Web3js, aby używać blockchain Ethereum w JavaScript](/developers/tutorials/set-up-web3js-to-use-ethereum-in-javascript/) _– Instrukcje dotyczące konfiguracji web3.js w Twoim projekcie._
-- [Wywołanie inteligentnego kontraktu z JavaScript](/developers/tutorials/calling-a-smart-contract-from-javascript/) _– za pomocą tokena DAI zobacz jak wywołać funkcję kontraktów przy użyciu JavaScript._
+- [Konfiguracja Web3.js do używania blockchainu Ethereum w JavaScript](/developers/tutorials/set-up-web3js-to-use-ethereum-in-javascript/) _– Instrukcje dotyczące konfiguracji web3.js w projekcie._
+- [Wywoływanie smart kontraktu z poziomu JavaScript](/developers/tutorials/calling-a-smart-contract-from-javascript/) _– Zobacz, jak wywołać funkcje kontraktu za pomocą JavaScriptu, używając tokenu DAI._
diff --git a/public/content/translations/pl/developers/docs/apis/javascript/index.md b/public/content/translations/pl/developers/docs/apis/javascript/index.md
index cd64d5027da..5fbd2351123 100644
--- a/public/content/translations/pl/developers/docs/apis/javascript/index.md
+++ b/public/content/translations/pl/developers/docs/apis/javascript/index.md
@@ -1,120 +1,146 @@
---
-title: Biblioteki JavaScript API
-description: Wprowadzenie do bibliotek klienta JavaScript, które umożliwiają interakcję z blockchainem z poziomu aplikacji.
+title: Biblioteki API JavaScript
+description: "Wprowadzenie do bibliotek klienta JavaScript, które umożliwiają interakcję z blockchainem z poziomu aplikacji."
lang: pl
---
-Aby aplikacja mogła wchodzić w interakcję z blockchainem Ethereum (tj. odczytywać dane blockchainu i/lub wysyłać transakcje do sieci), musi łączyć się z węzłem Ethereum.
+Aby aplikacja internetowa mogła wchodzić w interakcję z blockchainem Ethereum (tj. odczytywać dane z blockchaina i/lub wysyłać transakcje do sieci), musi połączyć się z węzłem Ethereum.
-W tym celu każdy klient Ethereum implementuje specyfikację JSON-RPC, dzięki czemu istnieje jednolity zestaw punktów końcowych, na których mogą polegać aplikacje.
+W tym celu każdy klient Ethereum implementuje specyfikację [JSON-RPC](/developers/docs/apis/json-rpc/), dzięki czemu istnieje jednolity zestaw [metod](/developers/docs/apis/json-rpc/#json-rpc-methods), na których mogą polegać aplikacje.
-Jeśli chcesz użyć określonego języka programowania do połączenia z węzłem Ethereum, rozpisz własne rozwiązanie, ale w ekosystemie istnieje kilka wygodnych bibliotek, które znacznie to ułatwiają. Dzięki tym bibliotekom programiści mogą pisać intuicyjne, jednowierszowe metody inicjowania żądań JSON RPC (pod maską), które współdziałają z Ethereum.
+Jeśli chcesz użyć określonego języka programowania do połączenia z węzłem Ethereum, rozpisz własne rozwiązanie, ale w ekosystemie istnieje kilka wygodnych bibliotek, które znacznie to ułatwiają. Dzięki tym bibliotekom deweloperzy mogą pisać intuicyjne, jednowierszowe metody inicjowania żądań JSON-RPC (pod maską), które wchodzą w interakcję z Ethereum.
+
+Należy pamiętać, że od czasu [The Merge](/roadmap/merge/) do uruchomienia węzła wymagane są dwa połączone elementy oprogramowania Ethereum – klient wykonawczy i klient konsensusu. Upewnij się, że Twój węzeł zawiera zarówno klienta wykonawczego, jak i klienta konsensusu. Jeśli Twój węzeł nie znajduje się na Twoim komputerze lokalnym (np. węzeł działa w instancji AWS), zaktualizuj odpowiednio adresy IP w samouczku. Więcej informacji można znaleźć na naszej stronie o [uruchamianiu węzła](/developers/docs/nodes-and-clients/run-a-node/).
## Wymagania wstępne {#prerequisites}
-Oprócz zrozumienia JavaScript, pomocne może być zrozumienie [Ethereum stack](/developers/docs/ethereum-stack/) i [klientów Ethereum](/developers/docs/nodes-and-clients/).
+Oprócz znajomości JavaScript pomocne może być zrozumienie [stosu Ethereum](/developers/docs/ethereum-stack/) i [klientów Ethereum](/developers/docs/nodes-and-clients/).
## Dlaczego warto użyć biblioteki? {#why-use-a-library}
-Biblioteki te eliminują znaczną złożoność interakcji bezpośrednio z węzłem Ethereum. Zapewniają one także użyteczne funkcje (np. konwersję ETH na Gwei), dzięki czemu jako programiści możemy spędzić mniej czasu na zajmowaniu się zawiłościami klientów, a skupić się w głównej mierze na unikalnej funkcji naszej aplikacji.
+Biblioteki te eliminują znaczną złożoność interakcji bezpośrednio z węzłem Ethereum. Zapewniają one również funkcje pomocnicze (np. przeliczanie ETH na Gwei), dzięki czemu jako programista możesz poświęcić mniej czasu na zmaganie się ze złożonością klientów Ethereum, a więcej na skupieniu się na unikalnej funkcjonalności swojej aplikacji.
## Funkcje biblioteki {#library-features}
-### Połącz z węzłami Ethereum {#connect-to-ethereum-nodes}
+### Łączenie z węzłami Ethereum {#connect-to-ethereum-nodes}
Korzystając z dostawców, biblioteki te pozwalają Ci połączyć się z Ethereum i przeczytać jego dane, niezależnie od tego, czy chodzi o JSON-RPC, INFURA, Etherscan, Alchemy czy MetaMask.
-**Przykładowy Ether**
+> **Ostrzeżenie:** Web3.js został zarchiwizowany 4 marca 2025 roku. [Przeczytaj ogłoszenie](https://blog.chainsafe.io/web3-js-sunset/). Rozważ użycie alternatywnych bibliotek, takich jak [ethers.js](https://ethers.org) lub [viem](https://viem.sh), w nowych projektach.
+
+**Przykład Ethers**
```js
-// Web3Provider otacza standardowego dostawcę Web3, którym jest // MetaMask co wstrzykuje jako window.ethereum do każdej strony const provider = nowy ethers.providers.Web3Provider(window.ethereum) // Wtyczka MetaMask umożliwia również podpisywanie transakcji do // wyślij ether i zapłać, aby zmienić stan w łańcuchu bloków.
-// W tym celu potrzebujemy podpisującego konto...
+// BrowserProvider opakowuje standardowego dostawcę Web3, którym jest
+// to, co MetaMask wstrzykuje jako window.ethereum na każdej stronie
+const provider = new ethers.BrowserProvider(window.ethereum)
+
+// Wtyczka MetaMask pozwala również na podpisywanie transakcji w celu
+// wysyłania etheru i płacenia za zmianę stanu w blockchainie.
+// Do tego potrzebujemy signera konta...
const signer = provider.getSigner()
```
-**Przykład Web3.py**
+**Przykład Web3js**
```js
-var web3 = new Web3("http://localhost:8545") // lub var web3 = new Web3(new Web3.providers.HttpProvider("http://localhost:8545")) // zmiana dostawcy web3.setProvider("ws://localhost:8546") // lub web3.setProvider (nowy Web3.providers.WebsocketProvider("ws://localhost:8546")) // Korzystanie z dostawcy IPC w node.js var net = wymagaj("net") var web3 = new Web3("/Users/myuser/Library/Ethereum/geth.ipc", net) // ścieżka mac os // lub var web3 = nowy Web3( nowy Web3.providers.IpcProvider("/Users/myuser/Library/Ethereum/geth.ipc", net) ) // ścieżka mac os // w systemie Windows ścieżka to: "\\\\.\\pipe\\geth.ipc" // w Linuksie ścieżka to: "/users/myuser/.ethereum/geth.ipc"
+var web3 = new Web3("http://localhost:8545")
+// or
+var web3 = new Web3(new Web3.providers.HttpProvider("http://localhost:8545"))
+
+// change provider
+web3.setProvider("ws://localhost:8546")
+// or
+web3.setProvider(new Web3.providers.WebsocketProvider("ws://localhost:8546"))
+
+// Using the IPC provider in node.js
+var net = require("net")
+var web3 = new Web3("/Users/myuser/Library/Ethereum/geth.ipc", net) // mac os path
+// or
+var web3 = new Web3(
+ new Web3.providers.IpcProvider("/Users/myuser/Library/Ethereum/geth.ipc", net)
+) // mac os path
+// on windows the path is: "\\\\.\\pipe\\geth.ipc"
+// on linux the path is: "/users/myuser/.ethereum/geth.ipc"
```
-Po skonfigurowaniu łańcucha bloków będziesz mógł zapytać o:
+Po skonfigurowaniu będziesz mógł wysyłać zapytania do blockchaina o:
- numery bloku
- oszacowanie gazu
- wydarzenia inteligentnych kontraktów
- id sieci
-- i więcej...
+- i nie tylko...
### Funkcjonalność portfela {#wallet-functionality}
Te biblioteki zapewniają Ci funkcjonalność tworzenia portfeli, zarządzania kluczami i podpisywania transakcji.
-Tutaj są przykłady od Ethers
+Oto przykłady od Ethers
```js
// Utwórz instancję portfela z mnemonika...
mnemonic =
- "zapowiadaj wzór kończyny pomieszczenia w suchej skali wysiłek gładki alkohol jazzowy"
-walletMnemonic = Wallet. romMnemonic(mnemonic)
+ "announce room limb pattern dry unit scale effort smooth jazz weasel alcohol"
+walletMnemonic = Wallet.fromPhrase(mnemonic)
// ...lub z klucza prywatnego
walletPrivateKey = new Wallet(walletMnemonic.privateKey)
-walletMnemonic. ddress === walletPrivateKey.address
+walletMnemonic.address === walletPrivateKey.address
// true
-// Adres jako Promise na portfel Signer API
-etAddress()
+// Adres jako Promise zgodnie z interfejsem API Signer
+walletMnemonic.getAddress()
// { Promise: '0x71CB05EE1b1F506fF321Da3dac38f25c0c9ce6E1' }
// Adres portfela jest również dostępny synchronicznie
-walletMnemonic. ddress
+walletMnemonic.address
// '0x71CB05EE1b1F506fF321Da3dac38f25c0c9ce6E1'
-// Wewnętrzne składniki kryptograficzne
+// Wewnętrzne komponenty kryptograficzne
walletMnemonic.privateKey
// '0x1da6847600b0ee25e9ad9a52abbd786dd2502fa4005dd5af9310b7cc7a3b25db'
-walletMnemonic. ublicKey
+walletMnemonic.publicKey
// '0x04b9e72dfd423bcf95b3801ac93f4392be5ff22143f9980eb78b3a860c4843bfd04829ae61cdba4b3b1978ac5fc64f5cc2f4350e35a108a9c9a92a81200a60cd64'
-// / Portfel mnemonic
-walletMnemonic. nemonic
+// Mnemonik portfela
+walletMnemonic.mnemonic
// {
-// locale: 'en',
-// path: 'm/44\'/60\'/0\'/0/0',
-// wyrażenie: 'zapowiadaj pokój wzorzec suchy jednostkowy wysiłek gładki alkohol jazzowy'
+// locale: 'en',
+// path: 'm/44\'/60\'/0\'/0/0',
+// phrase: 'announce room limb pattern dry unit scale effort smooth jazz weasel alcohol'
// }
-// Uwaga: Portfel utworzony kluczem prywatnym nie
-// ma mnemonic (zapobiega temu efektowi)
-walletPrivateKey. nemonic
+// Uwaga: Portfel utworzony za pomocą klucza prywatnego nie ma
+// mnemonika (uniemożliwia to derywacja)
+walletPrivateKey.mnemonic
// null
-// Podpisanie wiadomości
-walletMnemonic. ignMessage("Hello World")
+// Podpisywanie wiadomości
+walletMnemonic.signMessage("Hello World")
// { Promise: '0x14280e5885a19f60e536de50097e96e3738c7acae4e9e62d67272d794b8127d31c03d9cd59781d4ee31fb4e1b893bd9b020ec67dfa65cfb51e2bdadbb1de26d91c' }
tx = {
to: "0x8ba1f109551bD432803012645Ac136ddd64DBA72",
- wartość: utils. arseEther("1.0"),
+ value: utils.parseEther("1.0"),
}
-// Podpisanie transakcji
-walletMnemonic. ignTransaction(tx)
+// Podpisywanie transakcji
+walletMnemonic.signTransaction(tx)
// { Promise: '0xf865808080948ba1f109551bd432803012645ac136ddd64dba72880de0b6b3a7640000801ca0918e294306d177ab7bd664f5e141436563854ebe0a3e523b9690b4922bbb52b8a01181612cec9c431c4257a79b8c9f0c980a2c49bb5a0e6ac52949163eeb565dfc' }
-// Metoda połączenia zwraca nową instancję
-// Wallet połączony z dostawcą
-portfel = portfel Mnemonic. onnect(provider)
+// Metoda connect zwraca nową instancję
+// portfela połączonego z dostawcą
+wallet = walletMnemonic.connect(provider)
-// Querying the network
+// Wysyłanie zapytań do sieci
wallet.getBalance()
-// { Promise: { BigNumber: "42" }
-portfela. etTransactionCount()
+// { Promise: { BigNumber: "42" } }
+wallet.getTransactionCount()
// { Promise: 0 }
-// Sending ether
+// Wysyłanie etheru
wallet.sendTransaction(tx)
```
@@ -125,9 +151,9 @@ Po skonfigurowaniu będziesz w stanie:
- utworzyć konto
- wysłać transakcje
- podpisać transakcje
-- i więcej...
+- i nie tylko...
-### Interakcja z funkcjami inteligentnego kontraktu {#interact-with-smart-contract-functions}
+### Interakcja z funkcjami inteligentnych kontraktów {#interact-with-smart-contract-functions}
Biblioteki klienta JavaScript pozwalają aplikacji na wywołanie funkcji inteligentnych kontraktów poprzez odczyt interfejsu binarnego aplikacji (ABI) skompilowanego kontraktu.
@@ -136,48 +162,48 @@ ABI zasadniczo wyjaśnia funkcje kontraktu w formacie JSON i pozwala na używani
A zatem następujący kontrakt Solidity:
```solidity
-kontrakt Test {
+contract Test {
uint a;
- adres d = 0x12345678901234567890123456789012;
+ address d = 0x12345678901234567890123456789012;
- function Test(uint testInt) { a = testInt;}
+ constructor(uint testInt) { a = testInt;}
- zdarzenie (uint indexed b, bytes32 c);
+ event Event(uint indexed b, bytes32 c);
- zdarzenie wydarzenia2 (indeks b, bajty32 c);
+ event Event2(uint indexed b, bytes32 c);
function foo(uint b, bytes32 c) returns(address) {
Event(b, c);
- zwrot d;
+ return d;
}
}
```
-Skutkowałby następującym JSON:
+Skutkowałby następującym plikiem JSON:
```json
[{
"type":"constructor",
"payable":false,
"stateMutability":"nonpayable"
- "inputs":[{"name":"testInt", type":"uint256"}],
+ "inputs":[{"name":"testInt","type":"uint256"}],
},{
"type":"function",
"name":"foo",
- "stałe":false,
+ "constant":false,
"payable":false,
"stateMutability":"nonpayable",
"inputs":[{"name":"b","type":"uint256"}, {"name":"c","type":"bytes32"}],
- "outputs":[{"name":"", type":"address"}]
+ "outputs":[{"name":"","type":"address"}]
},{
"type":"event",
"name":"Event",
- "inputs":[{"indexed":true, nazwa":"b","type":"uint256"}, {"indexed":false,"name":"c","type":"bytes32"}],
+ "inputs":[{"indexed":true,"name":"b","type":"uint256"}, {"indexed":false,"name":"c","type":"bytes32"}],
"anonymous":false
- },
+ },{
"type":"event",
"name":"Event2",
- "inputs":[{"indexed":true,"name":"b", type":"uint256"},{"indexed":false,"name":"c","type":"bytes32"}],
+ "inputs":[{"indexed":true,"name":"b","type":"uint256"},{"indexed":false,"name":"c","type":"bytes32"}],
"anonymous":false
}]
```
@@ -189,68 +215,75 @@ Oznacza to, że możesz:
- Wdrożyć kontrakt
- I więcej...
-### Funkcje użytkowe {#utility-functions}
+### Funkcje pomocnicze {#utility-functions}
Funkcje użytkowe dają Ci praktyczne skróty, które sprawiają, że budowanie z Ethereum jest nieco łatwiejsze.
-Wartości ETH są domyślnie w Wei. 1 ETH = 1 000 000 000 000 000 WEI – oznacza to, że masz do czynienia z wieloma liczbami! `web3.utils.toWei` konwertuje ether na Wei dla Ciebie.
+Wartości ETH są domyślnie w Wei. 1 ETH = 1.000.000.000.000.000 WEI — oznacza to, że masz do czynienia z wieloma liczbami! `web3.utils.toWei` konwertuje dla Ciebie ether na Wei.
-A w eterach wygląda to tak:
+A w Ethers wygląda to tak:
```js
-// Uzyskaj saldo konta (przez adres lub nazwę ENS)
-saldo = oczekiwanie na dostawcę.getBalance ("ethers. th")
+// Get the balance of an account (by address or ENS name)
+balance = await provider.getBalance("ethers.eth")
// { BigNumber: "2337132817842795605" }
-// często musisz sformatować dane wyjściowe dla użytkownika
-// które wolą zobaczyć wartości w eterze (zamiast Wei)
-eterach. tils.formatEther(balance)
-// '2,337132817842795605'
+// Often you will need to format the output for the user
+// which prefer to see values in ether (instead of wei)
+ethers.utils.formatEther(balance)
+// '2.337132817842795605'
```
-- [Funkcje użytkowe Web3js](https://docs.web3js.org/api/web3-utils)
-- [Funkcje użytkowe Ethers](https://docs.ethers.io/v5/api/utils/)
+- [Funkcje pomocnicze Web3js](https://docs.web3js.org/api/web3-utils)
+- [Funkcje pomocnicze Ethers](https://docs.ethers.org/v6/api/utils/)
## Dostępne biblioteki {#available-libraries}
-**Web3.js -** **_Ethereum JavaScript API._**
+**Web3.js –** **_interfejs API JavaScript dla Ethereum._**
-- [Dokumentacja](https://docs.web3js.org/)
-- [GitHub](https://github.com/ethereum/web3.js/)
+- [Dokumentacja](https://docs.web3js.org)
+- [GitHub](https://github.com/ethereum/web3.js)
-**Ethers.js —** **_Pełna implementacja portfela Ethereum i narzędzia w JavaScript i TypeScript._**
+**Ethers.js –** **_Kompletna implementacja portfela Ethereum i narzędzia w językach JavaScript i TypeScript._**
-- [Dokumentacja](https://docs.ethers.io/ethers.js/html/)
-- [GitHub](https://github.com/ethers-io/ethers.js/)
+- [Strona główna Ethers.js](https://ethers.org/)
+- [Dokumentacja](https://docs.ethers.io)
+- [GitHub](https://github.com/ethers-io/ethers.js)
-**Wykres -** **_Protokół do indeksowania danych Ethereum i IPFS i zapytania za pomocą GraphQL._**
+**The Graph –** **_Protokół do indeksowania danych Ethereum i IPFS oraz wysyłania do nich zapytań za pomocą GraphQL._**
-- [Wykres](https://thegraph.com/)
-- [Eksplorator wykresów](https://thegraph.com/explorer/)
-- [Dokumentacja](https://thegraph.com/docs/)
-- [GitHub](https://github.com/graphprotocol/)
+- [The Graph](https://thegraph.com)
+- [Graph Explorer](https://thegraph.com/explorer)
+- [Dokumentacja](https://thegraph.com/docs)
+- [GitHub](https://github.com/graphprotocol)
- [Discord](https://thegraph.com/discord)
-**light.js -** **_Wysokopoziomowa reaktywna biblioteka JS zoptymalizowana dla lekkich klientów._**
+**Alchemy SDK –** **_Nakładka na Ethers.js z rozszerzonymi interfejsami API._**
+
+- [Dokumentacja](https://www.alchemy.com/docs)
+- [GitHub](https://github.com/alchemyplatform/alchemy-sdk-js)
+
+**viem –** **_Interfejs TypeScript dla Ethereum._**
-- [GitHub](https://github.com/openethereum/js-libs/tree/master/packages/light.js)
+- [Dokumentacja](https://viem.sh)
+- [GitHub](https://github.com/wagmi-dev/viem)
-**Alchemyweb3 -** **_Wrapper wokół Web3.js z automatycznymi ponownymi próbami i ulepszonymi apis._**
+**Drift –** **_Metateka TypeScript z wbudowanym buforowaniem, hakami i makietami testowymi._**
-- [Dokumentacja](https://docs.alchemy.com/reference/api-overview)
-- [GitHub](https://github.com/alchemyplatform/alchemy-web3)
+- [Dokumentacja](https://ryangoree.github.io/drift/)
+- [GitHub](https://github.com/ryangoree/drift/)
-## Dodatkowo przeczytaj {#further-reading}
+## Dalsza lektura {#further-reading}
-_Wiesz o zasobach społecznościowych, które Ci pomogły? Wyedytuj tę stronę i dodaj je!_
+_Znasz jakieś zasoby społeczności, które Ci pomogły? Edytuj tę stronę i dodaj je!_
## Powiązane tematy {#related-topics}
- [Węzły i klienci](/developers/docs/nodes-and-clients/)
-- [Ramy rozwojowe](/developers/docs/frameworks/)
+- [Frameworki deweloperskie](/developers/docs/frameworks/)
## Powiązane samouczki {#related-tutorials}
-- [Skonfiguruj Web3js, aby używać blockchain Ethereum w JavaScript](/developers/tutorials/set-up-web3js-to-use-ethereum-in-javascript/) _– Instrukcje dotyczące konfiguracji web3.js w Twoim projekcie._
-- [Wywołanie inteligentnego kontraktu z JavaScript](/developers/tutorials/calling-a-smart-contract-from-javascript/) _– za pomocą tokena DAI zobacz jak wywołać funkcję kontraktów przy użyciu JavaScript._
-- [Wysyłanie transakcji przy użyciu web3 i Alchemy](/developers/tutorials/sending-transactions-using-web3-and-alchemy/) _– krok po kroku do wysyłania transakcji z backendu._
+- [Konfiguracja Web3.js do używania blockchainu Ethereum w JavaScript](/developers/tutorials/set-up-web3js-to-use-ethereum-in-javascript/) _– Instrukcje dotyczące konfiguracji web3.js w projekcie._
+- [Wywoływanie smart kontraktu z poziomu JavaScript](/developers/tutorials/calling-a-smart-contract-from-javascript/) _– Zobacz, jak wywołać funkcje kontraktu za pomocą JavaScriptu, używając tokenu DAI._
+- [Wysyłanie transakcji za pomocą web3 i Alchemy](/developers/tutorials/sending-transactions-using-web3-and-alchemy/) _– Przewodnik krok po kroku dotyczący wysyłania transakcji z zaplecza._
diff --git a/public/content/translations/pl/developers/docs/apis/json-rpc/index.md b/public/content/translations/pl/developers/docs/apis/json-rpc/index.md
new file mode 100644
index 00000000000..275f6fc9cec
--- /dev/null
+++ b/public/content/translations/pl/developers/docs/apis/json-rpc/index.md
@@ -0,0 +1,1898 @@
+---
+title: API JSON-RPC
+description: "Bezstanowy, lekki protokół zdalnego wywoływania procedur (RPC) dla klientów Ethereum."
+lang: pl
+---
+
+Aby aplikacja mogła wchodzić w interakcję z blockchainem Ethereum – odczytywać dane blockchainu lub wysyłać transakcje do sieci – musi łączyć się z węzłem Ethereum.
+
+W tym celu każdy [klient Ethereum](/developers/docs/nodes-and-clients/#execution-clients) implementuje [specyfikację JSON-RPC](https://github.com/ethereum/execution-apis), więc istnieje jednolity zestaw metod, na których aplikacje mogą polegać niezależnie od konkretnej implementacji węzła lub klienta.
+
+[JSON-RPC](https://www.jsonrpc.org/specification) to bezstanowy, lekki protokół zdalnego wywoływania procedur (RPC). Definiuje kilka struktur danych i zasady dotyczące ich przetwarzania. Jest niezależny od transportu, ponieważ koncepcje te mogą być używane w ramach tego samego procesu, przez gniazda, przez HTTP lub w wielu różnych środowiskach przekazywania komunikatów. Używa formatu danych JSON (RFC 4627).
+
+## Implementacje klienta {#client-implementations}
+
+Klienci Ethereum mogą wykorzystywać różne języki programowania podczas wdrażania specyfikacji JSON-RPC. Więcej szczegółów na temat konkretnych języków programowania można znaleźć w dokumentacji poszczególnych [klientów](/developers/docs/nodes-and-clients/#execution-clients). Zalecamy sprawdzenie dokumentacji każdego klienta w celu uzyskania najnowszych informacji o obsłudze API.
+
+## Biblioteki ułatwiające {#convenience-libraries}
+
+Chociaż można zdecydować się na bezpośrednią interakcję z klientami Ethereum za pośrednictwem interfejsu API JSON-RPC, często istnieją łatwiejsze opcje dla deweloperów dapp. Istnieje wiele bibliotek [JavaScript](/developers/docs/apis/javascript/#available-libraries) i [API backendowych](/developers/docs/apis/backend/#available-libraries), które zapewniają wrappery na API JSON-RPC. Dzięki tym bibliotekom deweloperzy mogą pisać intuicyjne, jednowierszowe metody w wybranym przez siebie języku programowania, aby inicjować żądania JSON-RPC (w tle), które wchodzą w interakcję z Ethereum.
+
+## Interfejsy API klienta konsensusu {#consensus-clients}
+
+Ta strona dotyczy głównie interfejsu API JSON-RPC używanego przez klientów wykonawczych Ethereum. Jednak klienci konsensusu mają również interfejs API RPC, który pozwala użytkownikom na wysyłanie zapytań o informacje o węźle, żądanie bloków Beacon, stanu Beacon i innych informacji związanych z konsensusem bezpośrednio z węzła. Ten interfejs API jest udokumentowany na [stronie internetowej Beacon API](https://ethereum.github.io/beacon-APIs/#/).
+
+Wewnętrzny interfejs API jest również używany do komunikacji między klientami w węźle – to znaczy, umożliwia klientowi konsensusu i klientowi wykonawczemu wymianę danych. Nazywa się to „Engine API”, a specyfikacje są dostępne na [GitHubie](https://github.com/ethereum/execution-apis/blob/main/src/engine/common.md).
+
+## Specyfikacja klienta wykonawczego {#spec}
+
+[Przeczytaj pełną specyfikację API JSON-RPC na GitHubie](https://github.com/ethereum/execution-apis). Ten interfejs API jest udokumentowany na [stronie Execution API](https://ethereum.github.io/execution-apis/) i zawiera Inspektor, który pozwala wypróbować wszystkie dostępne metody.
+
+## Konwencje {#conventions}
+
+### Kodowanie wartości szesnastkowych {#hex-encoding}
+
+Dwa kluczowe typy danych są przekazywane przez JSON: niesformatowane tablice bajtów i ilości. Oba są przekazywane z kodowaniem szesnastkowym, ale z różnymi wymaganiami dotyczącymi formatowania.
+
+#### Ilości {#quantities-encoding}
+
+Podczas kodowania ilości (liczb całkowitych, liczb): zakoduj jako hex, poprzedź prefiksem "0x", najbardziej kompaktowa reprezentacja (niewielki wyjątek: zero powinno być reprezentowane jako "0x0").
+
+Oto kilka przykładów:
+
+- 0x41 (65 dziesiętnie)
+- 0x400 (1024 dziesiętnie)
+- BŁĄD: 0x (powinien zawsze mieć co najmniej jedną cyfrę - zero to "0x0")
+- BŁĄD: 0x0400 (niedozwolone zera wiodące)
+- BŁĄD: ff (musi być poprzedzone 0x)
+
+### Dane niesformatowane {#unformatted-data-encoding}
+
+Podczas kodowania niesformatowanych danych (tablice bajtów, adresy kont, hasze, tablice kodu bajtowego): koduj jako hex, poprzedź prefiksem "0x", dwie cyfry szesnastkowe na bajt.
+
+Oto kilka przykładów:
+
+- 0x41 (rozmiar 1, "A")
+- 0x004200 (rozmiar 3, "0B0")
+- 0x (rozmiar 0, "")
+- BŁĄD: 0xf0f0f (musi być parzysta liczba cyfr)
+- BŁĄD: 004200 (musi być poprzedzone 0x)
+
+### Parametr bloku {#block-parameter}
+
+Następujące metody mają parametr bloku:
+
+- [eth_getBalance](#eth_getbalance)
+- [eth_getCode](#eth_getcode)
+- [eth_getTransactionCount](#eth_gettransactioncount)
+- [eth_getStorageAt](#eth_getstorageat)
+- [eth_call](#eth_call)
+
+Kiedy składane są żądania dotyczące stanu Ethereum, podany parametr bloku określa wysokość bloku.
+
+Dla parametru bloku możliwe są następujące opcje:
+
+- `Ciąg HEX` - numer bloku w postaci liczby całkowitej
+- `Ciąg znaków "earliest"` dla najwcześniejszego/genezy bloku
+- `Ciąg znaków "latest"` – dla ostatniego zaproponowanego bloku
+- `Ciąg znaków "safe"` – dla ostatniego bezpiecznego bloku głównego
+- `Ciąg znaków "finalized"` – dla ostatniego sfinalizowanego bloku
+- `Ciąg znaków "pending"` – dla oczekującego stanu/transakcji
+
+## Przykłady
+
+Na tej stronie przedstawiamy przykłady użycia poszczególnych punktów końcowych API JSON_RPC za pomocą narzędzia wiersza poleceń, [curl](https://curl.se). Te indywidualne przykłady punktów końcowych znajdują się poniżej w sekcji [Przykłady Curl](#curl-examples). W dalszej części strony przedstawiamy również [kompletny przykład](#usage-example) kompilowania i wdrażania inteligentnego kontraktu za pomocą węzła Geth, interfejsu API JSON_RPC i curl.
+
+## Przykłady Curl {#curl-examples}
+
+Poniżej przedstawiono przykłady użycia interfejsu API JSON_RPC poprzez wysyłanie żądań [curl](https://curl.se) do węzła Ethereum. Każdy przykład
+zawiera opis konkretnego punktu końcowego, jego parametrów, typu zwrotnego i praktyczny przykład jego użycia.
+
+Żądania curl mogą zwrócić komunikat o błędzie związany z typem zawartości. Dzieje się tak, ponieważ opcja `--data` ustawia typ zawartości na `application/x-www-form-urlencoded`. Jeśli twój węzeł zgłasza ten problem, ręcznie ustaw nagłówek, umieszczając `-H "Content-Type: application/json"` na początku wywołania. Przykłady nie zawierają również kombinacji URL/IP i portu, która musi być ostatnim argumentem podanym do curl (np. `127.0.0.1:8545`). Pełne żądanie curl zawierające te dodatkowe dane ma następującą postać:
+
+```shell
+curl -H "Content-Type: application/json" -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"web3_clientVersion","params":[],"id":67}' 127.0.0.1:8545
+```
+
+## Plotki, stan, historia {#gossip-state-history}
+
+Kilka podstawowych metod JSON-RPC wymaga danych z sieci Ethereum i dzieli się na trzy główne kategorie: _Plotki, Stan i Historia_. Użyj linków w tych sekcjach, aby przejść do każdej metody, lub użyj spisu treści, aby przejrzeć całą listę metod.
+
+### Metody plotkowania {#gossip-methods}
+
+> Metody te śledzą nagłówek łańcucha. W ten sposób transakcje krążą po sieci, trafiają do bloków, a klienci dowiadują się o nowych blokach.
+
+- [eth_blockNumber](#eth_blocknumber)
+- [eth_sendRawTransaction](#eth_sendrawtransaction)
+
+### Metody stanu {#state_methods}
+
+> Metody, które raportują aktualny stan wszystkich przechowywanych danych. "Stan" jest jak jeden duży, współdzielony fragment pamięci RAM i obejmuje salda kont, dane kontraktów i szacunki gazu.
+
+- [eth_getBalance](#eth_getbalance)
+- [eth_getStorageAt](#eth_getstorageat)
+- [eth_getTransactionCount](#eth_gettransactioncount)
+- [eth_getCode](#eth_getcode)
+- [eth_call](#eth_call)
+- [eth_estimateGas](#eth_estimategas)
+
+### Metody historii {#history_methods}
+
+> Pobiera historyczne zapisy każdego bloku aż do bloku genezy. Jest to jak jeden duży plik tylko do dołączania i zawiera wszystkie nagłówki bloków, treści bloków, bloki uncle i potwierdzenia transakcji.
+
+- [eth_getBlockTransactionCountByHash](#eth_getblocktransactioncountbyhash)
+- [eth_getBlockTransactionCountByNumber](#eth_getblocktransactioncountbynumber)
+- [eth_getUncleCountByBlockHash](#eth_getunclecountbyblockhash)
+- [eth_getUncleCountByBlockNumber](#eth_getunclecountbyblocknumber)
+- [eth_getBlockByHash](#eth_getblockbyhash)
+- [eth_getBlockByNumber](#eth_getblockbynumber)
+- [eth_getTransactionByHash](#eth_gettransactionbyhash)
+- [eth_getTransactionByBlockHashAndIndex](#eth_gettransactionbyblockhashandindex)
+- [eth_getTransactionByBlockNumberAndIndex](#eth_gettransactionbyblocknumberandindex)
+- [eth_getTransactionReceipt](#eth_gettransactionreceipt)
+- [eth_getUncleByBlockHashAndIndex](#eth_getunclebyblockhashandindex)
+- [eth_getUncleByBlockNumberAndIndex](#eth_getunclebyblocknumberandindex)
+
+## Plac zabaw API JSON-RPC
+
+Możesz użyć [narzędzia placu zabaw](https://ethereum-json-rpc.com), aby odkryć i wypróbować metody API. Pokazuje również, które metody i sieci są obsługiwane przez różnych dostawców węzłów.
+
+## Metody API JSON-RPC {#json-rpc-methods}
+
+### web3_clientVersion {#web3_clientversion}
+
+Zwraca bieżącą wersję klienta.
+
+**Parametry**
+
+Brak
+
+**Zwraca**
+
+`String` - aktualna wersja klienta
+
+**Przykład**
+
+```js
+// Request
+curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"web3_clientVersion","params":[],"id":67}'
+// Result
+{
+ "id":67,
+ "jsonrpc":"2.0",
+ "result": "Geth/v1.12.1-stable/linux-amd64/go1.19.1"
+}
+```
+
+### web3_sha3 {#web3_sha3}
+
+Zwraca Keccak-256 (_nie_ standaryzowany SHA3-256) podanych danych.
+
+**Parametry**
+
+1. `DATA` - dane do przekształcenia w hasz SHA3
+
+```js
+params: ["0x68656c6c6f20776f726c64"]
+```
+
+**Zwraca**
+
+`DATA` - wynik SHA3 podanego ciągu.
+
+**Przykład**
+
+```js
+// Request
+curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"web3_sha3","params":["0x68656c6c6f20776f726c64"],"id":64}'
+// Result
+{
+ "id":64,
+ "jsonrpc": "2.0",
+ "result": "0x47173285a8d7341e5e972fc677286384f802f8ef42a5ec5f03bbfa254cb01fad"
+}
+```
+
+### net_version {#net_version}
+
+Zwraca bieżący identyfikator sieci.
+
+**Parametry**
+
+Brak
+
+**Zwraca**
+
+`String` - bieżący identyfikator sieci.
+
+Pełna lista aktualnych identyfikatorów sieci jest dostępna na stronie [chainlist.org](https://chainlist.org). Niektóre z popularnych to:
+
+- `1`: Sieć główna Ethereum
+- `11155111`: Sieć testowa Sepolia
+- `560048` : Sieć testowa Hoodi
+
+**Przykład**
+
+```js
+// Request
+curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"net_version","params":[],"id":67}'
+// Result
+{
+ "id":67,
+ "jsonrpc": "2.0",
+ "result": "3"
+}
+```
+
+### net_listening {#net_listening}
+
+Zwraca `true`, jeśli klient aktywnie nasłuchuje połączeń sieciowych.
+
+**Parametry**
+
+Brak
+
+**Zwraca**
+
+`Boolean` - `true` podczas słuchania, w przeciwnym razie `false`.
+
+**Przykład**
+
+```js
+// Request
+curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"net_listening","params":[],"id":67}'
+// Result
+{
+ "id":67,
+ "jsonrpc":"2.0",
+ "result":true
+}
+```
+
+### net_peerCount {#net_peercount}
+
+Zwraca liczbę peerów aktualnie podłączonych do klienta.
+
+**Parametry**
+
+Brak
+
+**Zwraca**
+
+`QUANTITY` - liczba całkowita połączonych peerów.
+
+**Przykład**
+
+```js
+// Request
+curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"net_peerCount","params":[],"id":74}'
+// Result
+{
+ "id":74,
+ "jsonrpc": "2.0",
+ "result": "0x2" // 2
+}
+```
+
+### eth_protocolVersion {#eth_protocolversion}
+
+Zwraca aktualną wersję protokołu Ethereum. Należy pamiętać, że ta metoda jest [niedostępna w Geth](https://github.com/ethereum/go-ethereum/pull/22064#issuecomment-788682924).
+
+**Parametry**
+
+Brak
+
+**Zwraca**
+
+`String` - bieżąca wersja protokołu Ethereum
+
+**Przykład**
+
+```js
+// Request
+curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_protocolVersion","params":[],"id":67}'
+// Result
+{
+ "id":67,
+ "jsonrpc": "2.0",
+ "result": "54"
+}
+```
+
+### eth_syncing {#eth_syncing}
+
+Zwraca obiekt z danymi o stanie synchronizacji lub `false`.
+
+
+ Wypróbuj punkt końcowy w placu zabaw
+
+
+**Parametry**
+
+Brak
+
+**Zwraca**
+
+Dokładne zwracane dane różnią się w zależności od implementacji klienta. Wszyscy klienci zwracają `False`, gdy węzeł nie jest synchronizowany, i wszyscy klienci zwracają następujące pola.
+
+`Object|Boolean`, obiekt z danymi o stanie synchronizacji lub `FALSE`, gdy nie synchronizuje:
+
+- `startingBlock`: `QUANTITY` - blok, od którego rozpoczął się import (zostanie zresetowany dopiero po osiągnięciu przez synchronizację nagłówka)
+- `currentBlock`: `QUANTITY` - bieżący blok, tak samo jak eth_blockNumber
+- `highestBlock`: `QUANTITY` - szacowany najwyższy blok
+
+Jednak poszczególni klienci mogą również dostarczać dodatkowe dane. Na przykład Geth zwraca następujące informacje:
+
+```json
+{
+ "jsonrpc": "2.0",
+ "id": 1,
+ "result": {
+ "currentBlock": "0x3cf522",
+ "healedBytecodeBytes": "0x0",
+ "healedBytecodes": "0x0",
+ "healedTrienodes": "0x0",
+ "healingBytecode": "0x0",
+ "healingTrienodes": "0x0",
+ "highestBlock": "0x3e0e41",
+ "startingBlock": "0x3cbed5",
+ "syncedAccountBytes": "0x0",
+ "syncedAccounts": "0x0",
+ "syncedBytecodeBytes": "0x0",
+ "syncedBytecodes": "0x0",
+ "syncedStorage": "0x0",
+ "syncedStorageBytes": "0x0"
+ }
+}
+```
+
+Natomiast Besu zwraca:
+
+```json
+{
+ "jsonrpc": "2.0",
+ "id": 51,
+ "result": {
+ "startingBlock": "0x0",
+ "currentBlock": "0x1518",
+ "highestBlock": "0x9567a3",
+ "pulledStates": "0x203ca",
+ "knownStates": "0x200636"
+ }
+}
+```
+
+Więcej szczegółów można znaleźć w dokumentacji konkretnego klienta.
+
+**Przykład**
+
+```js
+// Request
+curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_syncing","params":[],"id":1}'
+// Result
+{
+ "id":1,
+ "jsonrpc": "2.0",
+ "result": {
+ startingBlock: '0x384',
+ currentBlock: '0x386',
+ highestBlock: '0x454'
+ }
+}
+// Or when not syncing
+{
+ "id":1,
+ "jsonrpc": "2.0",
+ "result": false
+}
+```
+
+### eth_coinbase {#eth_coinbase}
+
+Zwraca adres coinbase klienta.
+
+
+ Wypróbuj punkt końcowy w placu zabaw
+
+
+> **Uwaga:** ta metoda została wycofana od wersji **v1.14.0** i nie jest już obsługiwana. Próba użycia tej metody spowoduje błąd "Metoda nie jest obsługiwana".
+
+**Parametry**
+
+Brak
+
+**Zwraca**
+
+`DATA`, 20 bajtów - aktualny adres coinbase.
+
+**Przykład**
+
+```js
+// Request
+curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_coinbase","params":[],"id":64}'
+// Result
+{
+ "id":64,
+ "jsonrpc": "2.0",
+ "result": "0x407d73d8a49eeb85d32cf465507dd71d507100c1"
+}
+```
+
+### eth_chainId {#eth_chainId}
+
+Zwraca identyfikator łańcucha używany do podpisywania transakcji chronionych przed powtórzeniem.
+
+
+ Wypróbuj punkt końcowy w placu zabaw
+
+
+**Parametry**
+
+Brak
+
+**Zwraca**
+
+`chainId`, wartość szesnastkowa jako ciąg reprezentujący liczbę całkowitą bieżącego identyfikatora łańcucha.
+
+**Przykład**
+
+```js
+// Request
+curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_chainId","params":[],"id":67}'
+// Result
+{
+ "id":67,
+ "jsonrpc": "2.0",
+ "result": "0x1"
+}
+```
+
+### eth_mining {#eth_mining}
+
+Zwraca `true`, jeśli klient aktywnie wydobywa nowe bloki. Może to zwrócić `true` tylko dla sieci proof-of-work i może nie być dostępne w niektórych klientach od czasu [The Merge](/roadmap/merge/).
+
+
+ Wypróbuj punkt końcowy w placu zabaw
+
+
+**Parametry**
+
+Brak
+
+**Zwraca**
+
+`Boolean` - zwraca `true`, jeśli klient wydobywa, w przeciwnym razie `false`.
+
+**Przykład**
+
+```js
+// Request
+curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_mining","params":[],"id":71}'
+//
+{
+ "id":71,
+ "jsonrpc": "2.0",
+ "result": true
+}
+```
+
+### eth_hashrate {#eth_hashrate}
+
+Zwraca liczbę haszy na sekundę, z jaką kopie węzeł. Może to zwrócić `true` tylko dla sieci proof-of-work i może nie być dostępne w niektórych klientach od czasu [The Merge](/roadmap/merge/).
+
+
+ Wypróbuj punkt końcowy w placu zabaw
+
+
+**Parametry**
+
+Brak
+
+**Zwraca**
+
+`QUANTITY` - liczba haszy na sekundę.
+
+**Przykład**
+
+```js
+// Request
+curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_hashrate","params":[],"id":71}'
+// Result
+{
+ "id":71,
+ "jsonrpc": "2.0",
+ "result": "0x38a"
+}
+```
+
+### eth_gasPrice {#eth_gasprice}
+
+Zwraca szacunkową bieżącą cenę za gaz w wei. Na przykład klient Besu domyślnie sprawdza ostatnie 100 bloków i zwraca medianę ceny jednostki gazu.
+
+
+ Wypróbuj punkt końcowy w placu zabaw
+
+
+**Parametry**
+
+Brak
+
+**Zwraca**
+
+`QUANTITY` - liczba całkowita bieżącej ceny gazu w wei.
+
+**Przykład**
+
+```js
+// Request
+curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_gasPrice","params":[],"id":73}'
+// Result
+{
+ "id":73,
+ "jsonrpc": "2.0",
+ "result": "0x1dfd14000" // 8049999872 Wei
+}
+```
+
+### eth_accounts {#eth_accounts}
+
+Zwraca listę adresów należących do klienta.
+
+
+ Wypróbuj punkt końcowy w placu zabaw
+
+
+**Parametry**
+
+Brak
+
+**Zwraca**
+
+`Array of DATA`, 20 bajtów - adresy należące do klienta.
+
+**Przykład**
+
+```js
+// Request
+curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_accounts","params":[],"id":1}'
+// Result
+{
+ "id":1,
+ "jsonrpc": "2.0",
+ "result": ["0x407d73d8a49eeb85d32cf465507dd71d507100c1"]
+}
+```
+
+### eth_blockNumber {#eth_blocknumber}
+
+Zwraca numer ostatniego bloku.
+
+
+ Wypróbuj punkt końcowy w placu zabaw
+
+
+**Parametry**
+
+Brak
+
+**Zwraca**
+
+`QUANTITY` - liczba całkowita bieżącego numeru bloku, na którym znajduje się klient.
+
+**Przykład**
+
+```js
+// Request
+curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_blockNumber","params":[],"id":83}'
+// Result
+{
+ "id":83,
+ "jsonrpc": "2.0",
+ "result": "0x4b7" // 1207
+}
+```
+
+### eth_getBalance {#eth_getbalance}
+
+Zwraca saldo konta pod podanym adresem.
+
+
+ Wypróbuj punkt końcowy w placu zabaw
+
+
+**Parametry**
+
+1. `DATA`, 20 bajtów - adres do sprawdzenia salda.
+2. `QUANTITY|TAG` - numer bloku w postaci liczby całkowitej lub ciąg znaków `"latest"`, `"earliest"`, `"pending"`, `"safe"` lub `"finalized"`, zobacz [parametr bloku](/developers/docs/apis/json-rpc/#block-parameter)
+
+```js
+params: ["0x407d73d8a49eeb85d32cf465507dd71d507100c1", "latest"]
+```
+
+**Zwraca**
+
+`QUANTITY` - liczba całkowita bieżącego salda w wei.
+
+**Przykład**
+
+```js
+// Request
+curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_getBalance","params":["0x407d73d8a49eeb85d32cf465507dd71d507100c1", "latest"],"id":1}'
+// Result
+{
+ "id":1,
+ "jsonrpc": "2.0",
+ "result": "0x0234c8a3397aab58" // 158972490234375000
+}
+```
+
+### eth_getStorageAt {#eth_getstorageat}
+
+Zwraca wartość z pozycji przechowywania pod danym adresem.
+
+
+ Wypróbuj punkt końcowy w placu zabaw
+
+
+**Parametry**
+
+1. `DATA`, 20 bajtów - adres pamięci masowej.
+2. `QUANTITY` - liczba całkowita pozycji w pamięci.
+3. `QUANTITY|TAG` - numer bloku w postaci liczby całkowitej lub ciąg znaków `"latest"`, `"earliest"`, `"pending"`, `"safe"`, `"finalized"`, zobacz [parametr bloku](/developers/docs/apis/json-rpc/#block-parameter)
+
+**Zwraca**
+
+`DATA` - wartość w tej pozycji pamięci.
+
+**Przykład**
+Obliczenie prawidłowej pozycji zależy od pamięci, którą należy pobrać. Rozważ następujący kontrakt wdrożony pod adresem `0x295a70b2de5e3953354a6a8344e616ed314d7251` z adresu `0x391694e7e0b0cce554cb130d723a9d27458f9298`.
+
+```
+contract Storage {
+ uint pos0;
+ mapping(address => uint) pos1;
+ constructor() {
+ pos0 = 1234;
+ pos1[msg.sender] = 5678;
+ }
+}
+```
+
+Pobranie wartości pos0 jest proste:
+
+```js
+curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0", "method": "eth_getStorageAt", "params": ["0x295a70b2de5e3953354a6a8344e616ed314d7251", "0x0", "latest"], "id": 1}' localhost:8545
+{"jsonrpc":"2.0","id":1,"result":"0x00000000000000000000000000000000000000000000000000000000000004d2"}
+```
+
+Pobranie elementu mapy jest trudniejsze. Pozycję elementu w mapie oblicza się za pomocą:
+
+```js
+keccak(LeftPad32(klucz, 0), LeftPad32(pozycja w mapie, 0))
+```
+
+Oznacza to, że aby pobrać pamięć z pos1["0x391694e7e0b0cce554cb130d723a9d27458f9298"] musimy obliczyć pozycję za pomocą:
+
+```js
+keccak(
+ decodeHex(
+ "000000000000000000000000391694e7e0b0cce554cb130d723a9d27458f9298" +
+ "0000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000001"
+ )
+)
+```
+
+Konsola geth, która jest dostarczana z biblioteką web3, może być użyta do wykonania obliczeń:
+
+```js
+> var key = "000000000000000000000000391694e7e0b0cce554cb130d723a9d27458f9298" + "0000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000001"
+undefined
+> web3.sha3(key, {"encoding": "hex"})
+"0x6661e9d6d8b923d5bbaab1b96e1dd51ff6ea2a93520fdc9eb75d059238b8c5e9"
+```
+
+Teraz, aby pobrać pamięć:
+
+```js
+curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0", "method": "eth_getStorageAt", "params": ["0x295a70b2de5e3953354a6a8344e616ed314d7251", "0x6661e9d6d8b923d5bbaab1b96e1dd51ff6ea2a93520fdc9eb75d059238b8c5e9", "latest"], "id": 1}' localhost:8545
+{"jsonrpc":"2.0","id":1,"result":"0x000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000162e"}
+```
+
+### eth_getTransactionCount {#eth_gettransactioncount}
+
+Zwraca liczbę transakcji _wysłanych_ z adresu.
+
+
+ Wypróbuj punkt końcowy w placu zabaw
+
+
+**Parametry**
+
+1. `DATA`, 20 bajtów - adres.
+2. `QUANTITY|TAG` - numer bloku w postaci liczby całkowitej lub ciąg znaków `"latest"`, `"earliest"`, `"pending"`, `"safe"` lub `"finalized"`, zobacz [parametr bloku](/developers/docs/apis/json-rpc/#block-parameter)
+
+```js
+params: [
+ "0x407d73d8a49eeb85d32cf465507dd71d507100c1",
+ "latest", // stan w ostatnim bloku
+]
+```
+
+**Zwraca**
+
+`QUANTITY` - liczba całkowita transakcji wysłanych z tego adresu.
+
+**Przykład**
+
+```js
+// Request
+curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_getTransactionCount","params":["0x407d73d8a49eeb85d32cf465507dd71d507100c1","latest"],"id":1}'
+// Result
+{
+ "id":1,
+ "jsonrpc": "2.0",
+ "result": "0x1" // 1
+}
+```
+
+### eth_getBlockTransactionCountByHash {#eth_getblocktransactioncountbyhash}
+
+Zwraca liczbę transakcji w bloku z bloku pasującego do podanego haszu bloku.
+
+
+ Wypróbuj punkt końcowy w placu zabaw
+
+
+**Parametry**
+
+1. `DATA`, 32 bajty - hasz bloku
+
+```js
+params: ["0xd03ededb7415d22ae8bac30f96b2d1de83119632693b963642318d87d1bece5b"]
+```
+
+**Zwraca**
+
+`QUANTITY` - liczba całkowita liczby transakcji w tym bloku.
+
+**Przykład**
+
+```js
+// Request
+curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_getBlockTransactionCountByHash","params":["0xd03ededb7415d22ae8bac30f96b2d1de83119632693b963642318d87d1bece5b"],"id":1}'
+// Result
+{
+ "id":1,
+ "jsonrpc": "2.0",
+ "result": "0x8b" // 139
+}
+```
+
+### eth_getBlockTransactionCountByNumber {#eth_getblocktransactioncountbynumber}
+
+Zwraca liczbę transakcji w bloku pasującym do podanego numeru bloku.
+
+
+ Wypróbuj punkt końcowy w placu zabaw
+
+
+**Parametry**
+
+1. `QUANTITY|TAG` - liczba całkowita numeru bloku lub ciąg `"earliest"`, `"latest"`, `"pending"`, `"safe"` lub `"finalized"`, jak w [parametrze bloku](/developers/docs/apis/json-rpc/#block-parameter).
+
+```js
+params: [
+ "0x13738ca", // 20396234
+]
+```
+
+**Zwraca**
+
+`QUANTITY` - liczba całkowita liczby transakcji w tym bloku.
+
+**Przykład**
+
+```js
+// Request
+curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_getBlockTransactionCountByNumber","params":["0x13738ca"],"id":1}'
+// Result
+{
+ "id":1,
+ "jsonrpc": "2.0",
+ "result": "0x8b" // 139
+}
+```
+
+### eth_getUncleCountByBlockHash {#eth_getunclecountbyblockhash}
+
+Zwraca liczbę bloków uncle w bloku pasującym do podanego haszu bloku.
+
+
+ Wypróbuj punkt końcowy w placu zabaw
+
+
+**Parametry**
+
+1. `DATA`, 32 bajty - hasz bloku
+
+```js
+params: ["0x1d59ff54b1eb26b013ce3cb5fc9dab3705b415a67127a003c3e61eb445bb8df2"]
+```
+
+**Zwraca**
+
+`QUANTITY` - liczba całkowita liczby bloków uncle w tym bloku.
+
+**Przykład**
+
+```js
+// Request
+curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_getUncleCountByBlockHash","params":["0x1d59ff54b1eb26b013ce3cb5fc9dab3705b415a67127a003c3e61eb445bb8df2"],"id":1}'
+// Result
+{
+ "id":1,
+ "jsonrpc": "2.0",
+ "result": "0x1" // 1
+}
+```
+
+### eth_getUncleCountByBlockNumber {#eth_getunclecountbyblocknumber}
+
+Zwraca liczbę bloków uncle w bloku pasującym do podanego numeru bloku.
+
+
+ Wypróbuj punkt końcowy w placu zabaw
+
+
+**Parametry**
+
+1. `QUANTITY|TAG` - numer bloku w postaci liczby całkowitej lub ciąg znaków `"latest"`, `"earliest"`, `"pending"`, `"safe"` lub `"finalized"`, zobacz [parametr bloku](/developers/docs/apis/json-rpc/#block-parameter)
+
+```js
+params: [
+ "0xe8", // 232
+]
+```
+
+**Zwraca**
+
+`QUANTITY` - liczba całkowita liczby bloków uncle w tym bloku.
+
+**Przykład**
+
+```js
+// Request
+curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_getUncleCountByBlockNumber","params":["0xe8"],"id":1}'
+// Result
+{
+ "id":1,
+ "jsonrpc": "2.0",
+ "result": "0x0" // 0
+}
+```
+
+### eth_getCode {#eth_getcode}
+
+Zwraca kod pod podanym adresem.
+
+
+ Wypróbuj punkt końcowy w placu zabaw
+
+
+**Parametry**
+
+1. `DATA`, 20 bajtów - adres
+2. `QUANTITY|TAG` - numer bloku w postaci liczby całkowitej lub ciąg znaków `"latest"`, `"earliest"`, `"pending"`, `"safe"` lub `"finalized"`, zobacz [parametr bloku](/developers/docs/apis/json-rpc/#block-parameter)
+
+```js
+params: [
+ "0xC02aaA39b223FE8D0A0e5C4F27eAD9083C756Cc2",
+ "0x5daf3b", // 6139707
+]
+```
+
+**Zwraca**
+
+`DATA` - kod z podanego adresu.
+
+**Przykład**
+
+```js
+// Request
+curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_getCode","params":["0xC02aaA39b223FE8D0A0e5C4F27eAD9083C756Cc2", "0x5daf3b"],"id":1}'
+// Result
+{
+ "id":1,
+ "jsonrpc": "2.0",
+ "result": "0x6060604052600436106100af576000357c0100000000000000000000000000000000000000000000000000000000900463ffffffff16806306fdde03146100b9578063095ea7b31461014757806318160ddd146101a157806323b872dd146101ca5780632e1a7d4d14610243578063313ce5671461026657806370a082311461029557806395d89b41146102e2578063a9059cbb14610370578063d0e30db0146103ca578063dd62ed3e146103d4575b6100b7610440565b005b34156100c457600080fd5b6100cc6104dd565b6040518080602001828103825283818151815260200191508051906020019080838360005b8381101561010c5780820151818401526020810190506100f1565b50505050905090810190601f1680156101395780820380516001836020036101000a031916815260200191505b509250505060405180910390f35b341561015257600080fd5b610187600480803573ffffffffffffffffffffffffffffffffffffffff1690602001909190803590602001909190505061057b565b604051808215151515815260200191505060405180910390f35b34156101ac57600080fd5b6101b461066d565b6040518082815260200191505060405180910390f35b34156101d557600080fd5b610229600480803573ffffffffffffffffffffffffffffffffffffffff1690602001909190803573ffffffffffffffffffffffffffffffffffffffff1690602001909190803590602001909190505061068c565b604051808215151515815260200191505060405180910390f35b341561024e57600080fd5b61026460048080359060200190919050506109d9565b005b341561027157600080fd5b610279610b05565b604051808260ff1660ff16815260200191505060405180910390f35b34156102a057600080fd5b6102cc600480803573ffffffffffffffffffffffffffffffffffffffff16906020019091905050610b18565b6040518082815260200191505060405180910390f35b34156102ed57600080fd5b6102f5610b30565b6040518080602001828103825283818151815260200191508051906020019080838360005b8381101561033557808201518184015260208101905061031a565b50505050905090810190601f1680156103625780820380516001836020036101000a031916815260200191505b509250505060405180910390f35b341561037b57600080fd5b6103b0600480803573ffffffffffffffffffffffffffffffffffffffff16906020019091908035906020019091905050610bce565b604051808215151515815260200191505060405180910390f35b6103d2610440565b005b34156103df57600080fd5b61042a600480803573ffffffffffffffffffffffffffffffffffffffff1690602001909190803573ffffffffffffffffffffffffffffffffffffffff16906020019091905050610be3565b6040518082815260200191505060405180910390f35b34600360003373ffffffffffffffffffffffffffffffffffffffff1673ffffffffffffffffffffffffffffffffffffffff168152602001908152602001600020600082825401925050819055503373ffffffffffffffffffffffffffffffffffffffff167fe1fffcc4923d04b559f4d29a8bfc6cda04eb5b0d3c460751c2402c5c5cc9109c346040518082815260200191505060405180910390a2565b60008054600181600116156101000203166002900480601f0160208091040260200160405190810160405280929190818152602001828054600181600116156101000203166002900480156105735780601f1061054857610100808354040283529160200191610573565b820191906000526020600020905b81548152906001019060200180831161055657829003601f168201915b505050505081565b600081600460003373ffffffffffffffffffffffffffffffffffffffff1673ffffffffffffffffffffffffffffffffffffffff16815260200190815260200160002060008573ffffffffffffffffffffffffffffffffffffffff1673ffffffffffffffffffffffffffffffffffffffff168152602001908152602001600020819055508273ffffffffffffffffffffffffffffffffffffffff163373ffffffffffffffffffffffffffffffffffffffff167f8c5be1e5ebec7d5bd14f71427d1e84f3dd0314c0f7b2291e5b200ac8c7c3b925846040518082815260200191505060405180910390a36001905092915050565b60003073ffffffffffffffffffffffffffffffffffffffff1631905090565b600081600360008673ffffffffffffffffffffffffffffffffffffffff1673ffffffffffffffffffffffffffffffffffffffff16815260200190815260200160002054101515156106dc57600080fd5b3373ffffffffffffffffffffffffffffffffffffffff168473ffffffffffffffffffffffffffffffffffffffff16141580156107b457507fffffffffffffffffffffffffffffffffffffffffffffffffffffffffffffffff600460008673ffffffffffffffffffffffffffffffffffffffff1673ffffffffffffffffffffffffffffffffffffffff16815260200190815260200160002060003373ffffffffffffffffffffffffffffffffffffffff1673ffffffffffffffffffffffffffffffffffffffff1681526020019081526020016000205414155b156108cf5781600460008673ffffffffffffffffffffffffffffffffffffffff1673ffffffffffffffffffffffffffffffffffffffff16815260200190815260200160002060003373ffffffffffffffffffffffffffffffffffffffff1673ffffffffffffffffffffffffffffffffffffffff168152602001908152602001600020541015151561084457600080fd5b81600460008673ffffffffffffffffffffffffffffffffffffffff1673ffffffffffffffffffffffffffffffffffffffff16815260200190815260200160002060003373ffffffffffffffffffffffffffffffffffffffff1673ffffffffffffffffffffffffffffffffffffffff168152602001908152602001600020600082825403925050819055505b81600360008673ffffffffffffffffffffffffffffffffffffffff1673ffffffffffffffffffffffffffffffffffffffff1681526020019081526020016000206000828254039250508190555081600360008573ffffffffffffffffffffffffffffffffffffffff1673ffffffffffffffffffffffffffffffffffffffff168152602001908152602001600020600082825401925050819055508273ffffffffffffffffffffffffffffffffffffffff168473ffffffffffffffffffffffffffffffffffffffff167fddf252ad1be2c89b69c2b068fc378daa952ba7f163c4a11628f55a4df523b3ef846040518082815260200191505060405180910390a3600190509392505050565b80600360003373ffffffffffffffffffffffffffffffffffffffff1673ffffffffffffffffffffffffffffffffffffffff1681526020019081526020016000205410151515610a2757600080fd5b80600360003373ffffffffffffffffffffffffffffffffffffffff1673ffffffffffffffffffffffffffffffffffffffff168152602001908152602001600020600082825403925050819055503373ffffffffffffffffffffffffffffffffffffffff166108fc829081150290604051600060405180830381858888f193505050501515610ab457600080fd5b3373ffffffffffffffffffffffffffffffffffffffff167f7fcf532c15f0a6db0bd6d0e038bea71d30d808c7d98cb3bf7268a95bf5081b65826040518082815260200191505060405180910390a250565b600260009054906101000a900460ff1681565b60036020528060005260406000206000915090505481565b60018054600181600116156101000203166002900480601f016020809104026020016040519081016040528092919081815260200182805460018160011615610100020316600290048015610bc65780601f10610b9b57610100808354040283529160200191610bc6565b820191906000526020600020905b815481529060010190602001808311610ba957829003601f168201915b505050505081565b6000610bdb33848461068c565b905092915050565b60046020528160005260406000206020528060005260406000206000915091505054815600a165627a7a72305820deb4c2ccab3c2fdca32ab3f46728389c2fe2c165d5fafa07661e4e004f6c344a0029"
+}
+```
+
+### eth_sign {#eth_sign}
+
+Metoda podpisu oblicza specyficzny dla Ethereum podpis za pomocą: `sign(keccak256("\x19Ethereum Signed Message:\n" + len(message) + message)))`.
+
+Dodanie prefiksu do komunikatu sprawia, że obliczony podpis jest rozpoznawalny jako podpis specyficzny dla Ethereum. Zapobiega to nadużyciom, w których złośliwa dappka może podpisywać dowolne dane (np. transakcję) i używać podpisu do podszywania się pod ofiarę.
+
+Uwaga: adres, którym się podpisujesz, musi być odblokowany.
+
+**Parametry**
+
+1. `DATA`, 20 bajtów - adres
+2. `DATA`, N bajtów - komunikat do podpisania
+
+**Zwraca**
+
+`DATA`: Podpis
+
+**Przykład**
+
+```js
+// Request
+curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_sign","params":["0x9b2055d370f73ec7d8a03e965129118dc8f5bf83", "0xdeadbeaf"],"id":1}'
+// Result
+{
+ "id":1,
+ "jsonrpc": "2.0",
+ "result": "0xa3f20717a250c2b0b729b7e5becbff67fdaef7e0699da4de7ca5895b02a170a12d887fd3b17bfdce3481f10bea41f45ba9f709d39ce8325427b57afcfc994cee1b"
+}
+```
+
+### eth_signTransaction {#eth_signtransaction}
+
+Podpisuje transakcję, która może być przesłana do sieci w późniejszym czasie za pomocą [eth_sendRawTransaction](#eth_sendrawtransaction).
+
+**Parametry**
+
+1. `Object` – obiekt transakcji
+
+- `type`:
+- `from`: `DATA`, 20 bajtów - adres, z którego wysyłana jest transakcja.
+- `to`: `DATA`, 20 bajtów - (opcjonalnie przy tworzeniu nowego kontraktu) adres, na który kierowana jest transakcja.
+- `gas`: `QUANTITY` - (opcjonalnie, domyślnie: 90000) Liczba całkowita gazu przeznaczonego na wykonanie transakcji. Zwróci niewykorzystany gaz.
+- `gasPrice`: `QUANTITY` - (opcjonalne, domyślne: do ustalenia) Liczba całkowita gasPrice używana dla każdego opłaconego gazu, w Wei.
+- `value`: `QUANTITY` - (opcjonalnie) Liczba całkowita wartości wysłanej z tą transakcją, w Wei.
+- `data`: `DATA` - skompilowany kod kontraktu LUB hasz wywołanej sygnatury metody i zakodowanych parametrów.
+- `nonce`: `QUANTITY` - (opcjonalne) Liczba całkowita nonce. Pozwala to na nadpisanie własnych oczekujących transakcji, które używają tego samego nonce.
+
+**Zwraca**
+
+`DATA`, obiekt transakcji zakodowany w RLP i podpisany przez określone konto.
+
+**Przykład**
+
+```js
+// Request
+curl -X POST --data '{"id": 1,"jsonrpc": "2.0","method": "eth_signTransaction","params": [{"data":"0xd46e8dd67c5d32be8d46e8dd67c5d32be8058bb8eb970870f072445675058bb8eb970870f072445675","from": "0xb60e8dd61c5d32be8058bb8eb970870f07233155","gas": "0x76c0","gasPrice": "0x9184e72a000","to": "0xd46e8dd67c5d32be8058bb8eb970870f07244567","value": "0x9184e72a"}]}'
+// Result
+{
+ "id": 1,
+ "jsonrpc": "2.0",
+ "result": "0xa3f20717a250c2b0b729b7e5becbff67fdaef7e0699da4de7ca5895b02a170a12d887fd3b17bfdce3481f10bea41f45ba9f709d39ce8325427b57afcfc994cee1b"
+}
+```
+
+### eth_sendTransaction {#eth_sendtransaction}
+
+Tworzy nową transakcję wywołania komunikatu lub tworzy kontrakt, jeśli pole danych zawiera kod, i podpisuje ją za pomocą konta określonego w `from`.
+
+**Parametry**
+
+1. `Object` – obiekt transakcji
+
+- `from`: `DATA`, 20 bajtów - adres, z którego wysyłana jest transakcja.
+- `to`: `DATA`, 20 bajtów - (opcjonalnie przy tworzeniu nowego kontraktu) adres, na który kierowana jest transakcja.
+- `gas`: `QUANTITY` - (opcjonalnie, domyślnie: 90000) Liczba całkowita gazu przeznaczonego na wykonanie transakcji. Zwróci niewykorzystany gaz.
+- `gasPrice`: `QUANTITY` - (opcjonalne, domyślne: do ustalenia) Liczba całkowita gasPrice używana dla każdego opłaconego gazu.
+- `value`: `QUANTITY` - (opcjonalnie) Liczba całkowita wartości wysłanej w ramach tej transakcji.
+- `input`: `DATA` - skompilowany kod kontraktu LUB hasz wywołanej sygnatury metody i zakodowanych parametrów.
+- `nonce`: `QUANTITY` - (opcjonalne) Liczba całkowita nonce. Pozwala to na nadpisanie własnych oczekujących transakcji, które używają tego samego nonce.
+
+```js
+params: [
+ {
+ from: "0xb60e8dd61c5d32be8058bb8eb970870f07233155",
+ to: "0xd46e8dd67c5d32be8058bb8eb970870f07244567",
+ gas: "0x76c0", // 30400
+ gasPrice: "0x9184e72a000", // 10000000000000
+ value: "0x9184e72a", // 2441406250
+ input:
+ "0xd46e8dd67c5d32be8d46e8dd67c5d32be8058bb8eb970870f072445675058bb8eb970870f072445675",
+ },
+]
+```
+
+**Zwraca**
+
+`DATA`, 32 bajty - hasz transakcji lub hasz zerowy, jeśli transakcja nie jest jeszcze dostępna.
+
+Użyj [eth_getTransactionReceipt](#eth_gettransactionreceipt), aby uzyskać adres kontraktu po zaproponowaniu transakcji w bloku, gdy utworzyłeś kontrakt.
+
+**Przykład**
+
+```js
+// Request
+curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_sendTransaction","params":[{see above}],"id":1}'
+// Result
+{
+ "id":1,
+ "jsonrpc": "2.0",
+ "result": "0xe670ec64341771606e55d6b4ca35a1a6b75ee3d5145a99d05921026d1527331"
+}
+```
+
+### eth_sendRawTransaction {#eth_sendrawtransaction}
+
+Tworzy nową transakcję wywołania wiadomości lub tworzenie kontraktu dla podpisanych transakcji.
+
+**Parametry**
+
+1. `DATA`, dane podpisanej transakcji.
+
+```js
+params: [
+ "0xd46e8dd67c5d32be8d46e8dd67c5d32be8058bb8eb970870f072445675058bb8eb970870f072445675",
+]
+```
+
+**Zwraca**
+
+`DATA`, 32 bajty - hasz transakcji lub hasz zerowy, jeśli transakcja nie jest jeszcze dostępna.
+
+Użyj [eth_getTransactionReceipt](#eth_gettransactionreceipt), aby uzyskać adres kontraktu po zaproponowaniu transakcji w bloku, gdy utworzyłeś kontrakt.
+
+**Przykład**
+
+```js
+// Request
+curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_sendRawTransaction","params":[{see above}],"id":1}'
+// Result
+{
+ "id":1,
+ "jsonrpc": "2.0",
+ "result": "0xe670ec64341771606e55d6b4ca35a1a6b75ee3d5145a99d05921026d1527331"
+}
+```
+
+### eth_call {#eth_call}
+
+Wykonuje natychmiastowe wywołanie nowego komunikatu bez tworzenia transakcji na blockchainie. Często używane do wykonywania funkcji inteligentnych kontraktów tylko do odczytu, na przykład `balanceOf` dla kontraktu ERC-20.
+
+
+ Wypróbuj punkt końcowy w placu zabaw
+
+
+**Parametry**
+
+1. `Object` - obiekt wywołania transakcji
+
+- `from`: `DATA`, 20 bajtów - (opcjonalnie) adres, z którego wysyłana jest transakcja.
+- `to`: `DATA`, 20 bajtów - adres, na który kierowana jest transakcja.
+- `gas`: `QUANTITY` - (opcjonalnie) Liczba całkowita gazu przeznaczonego na wykonanie transakcji. eth_call zużywa zero gazu, ale ten parametr może być potrzebny w niektórych wykonaniach.
+- `gasPrice`: `QUANTITY` - (opcjonalne) Liczba całkowita gasPrice użyta dla każdego opłaconego gazu
+- `value`: `QUANTITY` - (opcjonalnie) Liczba całkowita wartości wysłanej w tej transakcji
+- `input`: `DATA` - (opcjonalnie) hasz sygnatury metody i zakodowanych parametrów. Szczegółowe informacje można znaleźć w [ABI kontraktu Ethereum w dokumentacji Solidity](https://docs.soliditylang.org/en/latest/abi-spec.html).
+
+2. `QUANTITY|TAG` - numer bloku w postaci liczby całkowitej lub ciąg znaków `"latest"`, `"earliest"`, `"pending"`, `"safe"` lub `"finalized"`, zobacz [parametr bloku](/developers/docs/apis/json-rpc/#block-parameter)
+
+**Zwraca**
+
+`DATA` - wartość zwracana przez wykonany kontrakt.
+
+**Przykład**
+
+```js
+// Request
+curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_call","params":[{see above}],"id":1}'
+// Result
+{
+ "id":1,
+ "jsonrpc": "2.0",
+ "result": "0x"
+}
+```
+
+### eth_estimateGas {#eth_estimategas}
+
+Generuje i zwraca oszacowanie, ile gazu jest potrzebne, aby transakcja mogła zostać ukończona. Transakcja nie zostanie dodana do blockchainu. Należy pamiętać, że szacunkowa wartość może być znacznie wyższa niż ilość gazu faktycznie zużytego przez transakcję z różnych powodów, w tym z powodu mechaniki EVM i wydajności węzła.
+
+
+ Wypróbuj punkt końcowy w placu zabaw
+
+
+**Parametry**
+
+Zobacz parametry [eth_call](#eth_call), z wyjątkiem tego, że wszystkie właściwości są opcjonalne. Jeśli nie określono limitu gazu, geth używa limitu gazu z bloku oczekującego jako górnej granicy. W rezultacie zwrócona estymacja może nie być wystarczająca do wykonania wywołania/transakcji, gdy ilość gazu jest wyższa niż limit gazu w oczekującym bloku.
+
+**Zwraca**
+
+`QUANTITY` - ilość zużytego gazu.
+
+**Przykład**
+
+```js
+// Request
+curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_estimateGas","params":[{see above}],"id":1}'
+// Result
+{
+ "id":1,
+ "jsonrpc": "2.0",
+ "result": "0x5208" // 21000
+}
+```
+
+### eth_getBlockByHash {#eth_getblockbyhash}
+
+Zwraca informacje o bloku po haszu.
+
+
+ Wypróbuj punkt końcowy w placu zabaw
+
+
+**Parametry**
+
+1. `DATA`, 32 bajty - hasz bloku.
+2. `Boolean` - jeśli `true`, zwraca pełne obiekty transakcji, jeśli `false`, tylko hasze transakcji.
+
+```js
+params: [
+ "0xdc0818cf78f21a8e70579cb46a43643f78291264dda342ae31049421c82d21ae",
+ false,
+]
+```
+
+**Zwraca**
+
+`Object` - obiekt bloku lub `null`, jeśli nie znaleziono bloku:
+
+- `number`: `QUANTITY` - numer bloku. `null`, gdy jest to blok oczekujący.
+- `hash`: `DATA`, 32 bajty - hasz bloku. `null`, gdy jest to blok oczekujący.
+- `parentHash`: `DATA`, 32 bajty - hasz bloku nadrzędnego.
+- `nonce`: `DATA`, 8 bajtów - hasz wygenerowanego dowodu pracy. `null`, gdy jest to blok oczekujący, `0x0` dla bloków proof-of-stake (od czasu The Merge)
+- `sha3Uncles`: `DATA`, 32 bajty - SHA3 danych bloków uncle w bloku.
+- `logsBloom`: `DATA`, 256 bajtów - filtr Blooma dla logów bloku. `null`, gdy jest to blok oczekujący.
+- `transactionsRoot`: `DATA`, 32 bajty - korzeń drzewa transakcji bloku.
+- `stateRoot`: `DATA`, 32 bajty - korzeń końcowego drzewa stanu bloku.
+- `receiptsRoot`: `DATA`, 32 bajty - korzeń drzewa potwierdzeń bloku.
+- `miner`: `DATA`, 20 bajtów - adres beneficjenta, któremu przyznano nagrody za blok.
+- `difficulty`: `QUANTITY` - liczba całkowita trudności dla tego bloku.
+- `totalDifficulty`: `QUANTITY` - liczba całkowita całkowitej trudności łańcucha aż do tego bloku.
+- `extraData`: `DATA` - pole "dodatkowych danych" tego bloku.
+- `size`: `QUANTITY` - liczba całkowita rozmiaru tego bloku w bajtach.
+- `gasLimit`: `QUANTITY` - maksymalna ilość gazu dozwolona w tym bloku.
+- `gasUsed`: `QUANTITY` - całkowity zużyty gaz przez wszystkie transakcje w tym bloku.
+- `timestamp`: `QUANTITY` - znacznik czasu uniksowego, kiedy blok został zebrany.
+- `transactions`: `Array` - tablica obiektów transakcji lub 32-bajtowe hasze transakcji w zależności od ostatniego podanego parametru.
+- `uncles`: `Array` - tablica haszy bloków uncle.
+
+**Przykład**
+
+```js
+// Żądanie
+curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_getBlockByHash","params":["0xdc0818cf78f21a8e70579cb46a43643f78291264dda342ae31049421c82d21ae", false],"id":1}'
+// Wynik
+{
+ "jsonrpc": "2.0",
+ "id": 1,
+ "result": {
+ "difficulty": "0x4ea3f27bc",
+ "extraData": "0x476574682f4c5649562f76312e302e302f6c696e75782f676f312e342e32",
+ "gasLimit": "0x1388",
+ "gasUsed": "0x0",
+ "hash": "0xdc0818cf78f21a8e70579cb46a43643f78291264dda342ae31049421c82d21ae",
+ "logsBloom": "0x00000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000",
+ "miner": "0xbb7b8287f3f0a933474a79eae42cbca977791171",
+ "mixHash": "0x4fffe9ae21f1c9e15207b1f472d5bbdd68c9595d461666602f2be20daf5e7843",
+ "nonce": "0x689056015818adbe",
+ "number": "0x1b4",
+ "parentHash": "0xe99e022112df268087ea7eafaf4790497fd21dbeeb6bd7a1721df161a6657a54",
+ "receiptsRoot": "0x56e81f171bcc55a6ff8345e692c0f86e5b48e01b996cadc001622fb5e363b421",
+ "sha3Uncles": "0x1dcc4de8dec75d7aab85b567b6ccd41ad312451b948a7413f0a142fd40d49347",
+ "size": "0x220",
+ "stateRoot": "0xddc8b0234c2e0cad087c8b389aa7ef01f7d79b2570bccb77ce48648aa61c904d",
+ "timestamp": "0x55ba467c",
+ "totalDifficulty": "0x78ed983323d",
+ "transactions": [
+ ],
+ "transactionsRoot": "0x56e81f171bcc55a6ff8345e692c0f86e5b48e01b996cadc001622fb5e363b421",
+ "uncles": [
+ ]
+ }
+}
+```
+
+### eth_getBlockByNumber {#eth_getblockbynumber}
+
+Zwraca informacje o bloku po numerze bloku.
+
+
+ Wypróbuj punkt końcowy w placu zabaw
+
+
+**Parametry**
+
+1. `QUANTITY|TAG` - liczba całkowita numeru bloku lub ciąg `"earliest"`, `"latest"`, `"pending"`, `"safe"` lub `"finalized"`, jak w [parametrze bloku](/developers/docs/apis/json-rpc/#block-parameter).
+2. `Boolean` - jeśli `true`, zwraca pełne obiekty transakcji, jeśli `false`, tylko hasze transakcji.
+
+```js
+params: [
+ "0x1b4", // 436
+ true,
+]
+```
+
+**Zwraca**
+Zobacz [eth_getBlockByHash](#eth_getblockbyhash)
+
+**Przykład**
+
+```js
+// Request
+curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_getBlockByNumber","params":["0x1b4", true],"id":1}'
+```
+
+Wynik zobacz [eth_getBlockByHash](#eth_getblockbyhash)
+
+### eth_getTransactionByHash {#eth_gettransactionbyhash}
+
+Zwraca informacje o transakcji żądanej przez hasz transakcji.
+
+
+ Wypróbuj punkt końcowy w placu zabaw
+
+
+**Parametry**
+
+1. `DATA`, 32 bajty - hasz transakcji
+
+```js
+params: ["0x88df016429689c079f3b2f6ad39fa052532c56795b733da78a91ebe6a713944b"]
+```
+
+**Zwraca**
+
+`Object` - obiekt transakcji lub `null`, gdy nie znaleziono transakcji:
+
+- `blockHash`: `DATA`, 32 bajty - hasz bloku, w którym znajdowała się ta transakcja. `null`, gdy oczekuje.
+- `blockNumber`: `QUANTITY` - numer bloku, w którym znajdowała się ta transakcja. `null`, gdy oczekuje.
+- `from`: `DATA`, 20 bajtów - adres nadawcy.
+- `gas`: `QUANTITY` - gaz dostarczony przez nadawcę.
+- `gasPrice`: `QUANTITY` - cena gazu podana przez nadawcę w Wei.
+- `hash`: `DATA`, 32 bajty - hasz transakcji.
+- `input`: `DATA` - dane wysyłane wraz z transakcją.
+- `nonce`: `QUANTITY` - liczba transakcji wykonanych przez nadawcę przed tą.
+- `to`: `DATA`, 20 bajtów - adres odbiorcy. `null`, gdy jest to transakcja utworzenia kontraktu.
+- `transactionIndex`: `QUANTITY` - liczba całkowita indeksu pozycji transakcji w bloku. `null`, gdy oczekuje.
+- `value`: `QUANTITY` - wartość przeniesiona w Wei.
+- `v`: `QUANTITY` - identyfikator odzyskiwania ECDSA
+- `r`: `QUANTITY` - podpis ECDSA r
+- `s`: `QUANTITY` - podpis ECDSA s
+
+**Przykład**
+
+```js
+// Request
+curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_getTransactionByHash","params":["0x88df016429689c079f3b2f6ad39fa052532c56795b733da78a91ebe6a713944b"],"id":1}'
+// Result
+{
+ "jsonrpc":"2.0",
+ "id":1,
+ "result":{
+ "blockHash":"0x1d59ff54b1eb26b013ce3cb5fc9dab3705b415a67127a003c3e61eb445bb8df2",
+ "blockNumber":"0x5daf3b", // 6139707
+ "from":"0xa7d9ddbe1f17865597fbd27ec712455208b6b76d",
+ "gas":"0xc350", // 50000
+ "gasPrice":"0x4a817c800", // 20000000000
+ "hash":"0x88df016429689c079f3b2f6ad39fa052532c56795b733da78a91ebe6a713944b",
+ "input":"0x68656c6c6f21",
+ "nonce":"0x15", // 21
+ "to":"0xf02c1c8e6114b1dbe8937a39260b5b0a374432bb",
+ "transactionIndex":"0x41", // 65
+ "value":"0xf3dbb76162000", // 4290000000000000
+ "v":"0x25", // 37
+ "r":"0x1b5e176d927f8e9ab405058b2d2457392da3e20f328b16ddabcebc33eaac5fea",
+ "s":"0x4ba69724e8f69de52f0125ad8b3c5c2cef33019bac3249e2c0a2192766d1721c"
+ }
+}
+```
+
+### eth_getTransactionByBlockHashAndIndex {#eth_gettransactionbyblockhashandindex}
+
+Zwraca informacje o transakcji według haszu bloku i pozycji indeksu transakcji.
+
+
+ Wypróbuj punkt końcowy w placu zabaw
+
+
+**Parametry**
+
+1. `DATA`, 32 bajty - hasz bloku.
+2. `QUANTITY` - liczba całkowita pozycji indeksu transakcji.
+
+```js
+params: [
+ "0x1d59ff54b1eb26b013ce3cb5fc9dab3705b415a67127a003c3e61eb445bb8df2",
+ "0x0", // 0
+]
+```
+
+**Zwraca**
+Zobacz [eth_getTransactionByHash](#eth_gettransactionbyhash)
+
+**Przykład**
+
+```js
+// Request
+curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_getTransactionByBlockHashAndIndex","params":["0x1d59ff54b1eb26b013ce3cb5fc9dab3705b415a67127a003c3e61eb445bb8df2", "0x0"],"id":1}'
+```
+
+Wynik zobacz [eth_getTransactionByHash](#eth_gettransactionbyhash)
+
+### eth_getTransactionByBlockNumberAndIndex {#eth_gettransactionbyblocknumberandindex}
+
+Zwraca informacje o transakcji według numeru bloku i pozycji indeksu transakcji.
+
+
+ Wypróbuj punkt końcowy w placu zabaw
+
+
+**Parametry**
+
+1. `QUANTITY|TAG` - numer bloku lub ciąg `"earliest"`, `"latest"`, `"pending"`, `"safe"` lub `"finalized"`, jak w [parametrze bloku](/developers/docs/apis/json-rpc/#block-parameter).
+2. `QUANTITY` - pozycja indeksu transakcji.
+
+```js
+params: [
+ "0x9c47cf", // 10241999
+ "0x24", // 36
+]
+```
+
+**Zwraca**
+Zobacz [eth_getTransactionByHash](#eth_gettransactionbyhash)
+
+**Przykład**
+
+```js
+// Request
+curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_getTransactionByBlockNumberAndIndex","params":["0x9c47cf", "0x24"],"id":1}'
+```
+
+Wynik zobacz [eth_getTransactionByHash](#eth_gettransactionbyhash)
+
+### eth_getTransactionReceipt {#eth_gettransactionreceipt}
+
+Zwraca potwierdzenie transakcji według haszu transakcji.
+
+**Uwaga** Potwierdzenie nie jest dostępne dla oczekujących transakcji.
+
+**Parametry**
+
+1. `DATA`, 32 bajty - hasz transakcji
+
+```js
+params: ["0x85d995eba9763907fdf35cd2034144dd9d53ce32cbec21349d4b12823c6860c5"]
+```
+
+**Zwraca**
+`Object` - obiekt potwierdzenia transakcji lub `null`, gdy nie znaleziono potwierdzenia:
+
+- `transactionHash `: `DATA`, 32 bajty - hasz transakcji.
+- `transactionIndex`: `QUANTITY` - liczba całkowita indeksu pozycji transakcji w bloku.
+- `blockHash`: `DATA`, 32 bajty - hasz bloku, w którym znajdowała się ta transakcja.
+- `blockNumber`: `QUANTITY` - numer bloku, w którym znajdowała się ta transakcja.
+- `from`: `DATA`, 20 bajtów - adres nadawcy.
+- `to`: `DATA`, 20 bajtów - adres odbiorcy. null, gdy jest to transakcja utworzenia kontraktu.
+- `cumulativeGasUsed`: `QUANTITY ` - całkowita ilość gazu zużytego podczas wykonywania tej transakcji w bloku.
+- `effectiveGasPrice`: `QUANTITY` - suma opłaty podstawowej i napiwku zapłaconego za jednostkę gazu.
+- `gasUsed `: `QUANTITY ` - ilość gazu zużytego tylko przez tę konkretną transakcję.
+- `contractAddress `: `DATA`, 20 bajtów – adres utworzonego kontraktu, jeśli transakcja była utworzeniem kontraktu, w przeciwnym razie `null`.
+- `logs`: `Array` - tablica obiektów logów, które wygenerowała ta transakcja.
+- `logsBloom`: `DATA`, 256 bajtów - filtr Blooma dla lekkich klientów do szybkiego pobierania powiązanych logów.
+- `type`: `QUANTITY` - liczba całkowita typu transakcji, `0x0` dla transakcji starszego typu, `0x1` dla typów z listą dostępu, `0x2` dla opłat dynamicznych.
+
+Zwraca również _albo_ :
+
+- `root` : `DATA` 32 bajty korzenia stanu po transakcji (przed Byzantium)
+- `status`: `QUANTITY` albo `1` (sukces), albo `0` (niepowodzenie)
+
+**Przykład**
+
+```js
+// Request
+curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_getTransactionReceipt","params":["0x85d995eba9763907fdf35cd2034144dd9d53ce32cbec21349d4b12823c6860c5"],"id":1}'
+// Result
+{
+ "jsonrpc": "2.0",
+ "id": 1,
+ "result": {
+ "blockHash":
+ "0xa957d47df264a31badc3ae823e10ac1d444b098d9b73d204c40426e57f47e8c3",
+ "blockNumber": "0xeff35f",
+ "contractAddress": null, // string adresu, jeśli został utworzony
+ "cumulativeGasUsed": "0xa12515",
+ "effectiveGasPrice": "0x5a9c688d4",
+ "from": "0x6221a9c005f6e47eb398fd867784cacfdcfff4e7",
+ "gasUsed": "0xb4c8",
+ "logs": [{
+ // logi zwracane przez getFilterLogs itp.
+ }],
+ "logsBloom": "0x00...0", // 256-bajtowy filtr Blooma
+ "status": "0x1",
+ "to": "0xc02aaa39b223fe8d0a0e5c4f27ead9083c756cc2",
+ "transactionHash":
+ "0x85d995eba9763907fdf35cd2034144dd9d53ce32cbec21349d4b12823c6860c5",
+ "transactionIndex": "0x66",
+ "type": "0x2"
+ }
+}
+```
+
+### eth_getUncleByBlockHashAndIndex {#eth_getunclebyblockhashandindex}
+
+Zwraca informacje o bloku-stryju na podstawie jego haszu i pozycji indeksu stryja.
+
+
+ Wypróbuj punkt końcowy w placu zabaw
+
+
+**Parametry**
+
+1. `DATA`, 32 bajty - hasz bloku.
+2. `QUANTITY` - pozycja indeksu bloku uncle.
+
+```js
+params: [
+ "0x1d59ff54b1eb26b013ce3cb5fc9dab3705b415a67127a003c3e61eb445bb8df2",
+ "0x0", // 0
+]
+```
+
+**Zwraca**
+Zobacz [eth_getBlockByHash](#eth_getblockbyhash)
+
+**Przykład**
+
+```js
+// Request
+curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_getUncleByBlockHashAndIndex","params":["0x1d59ff54b1eb26b013ce3cb5fc9dab3705b415a67127a003c3e61eb445bb8df2", "0x0"],"id":1}'
+```
+
+Wynik zobacz [eth_getBlockByHash](#eth_getblockbyhash)
+
+**Uwaga**: blok uncle nie zawiera pojedynczych transakcji.
+
+### eth_getUncleByBlockNumberAndIndex {#eth_getunclebyblocknumberandindex}
+
+Zwraca informacje o bloku-stryju na podstawie jego numeru i pozycji indeksu stryja.
+
+
+ Wypróbuj punkt końcowy w placu zabaw
+
+
+**Parametry**
+
+1. `QUANTITY|TAG` - numer bloku lub ciąg `"earliest"`, `"latest"`, `"pending"`, `"safe"`, `"finalized"`, jak w [parametrze bloku](/developers/docs/apis/json-rpc/#block-parameter).
+2. `QUANTITY` - pozycja indeksu bloku uncle.
+
+```js
+params: [
+ "0x29c", // 668
+ "0x0", // 0
+]
+```
+
+**Zwraca**
+Zobacz [eth_getBlockByHash](#eth_getblockbyhash)
+
+**Uwaga**: blok uncle nie zawiera pojedynczych transakcji.
+
+**Przykład**
+
+```js
+// Request
+curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_getUncleByBlockNumberAndIndex","params":["0x29c", "0x0"],"id":1}'
+```
+
+Wynik zobacz [eth_getBlockByHash](#eth_getblockbyhash)
+
+### eth_newFilter {#eth_newfilter}
+
+Tworzy obiekt filtra w oparciu o opcje filtrowania, aby powiadamiać o zmianie stanu (logi).
+Aby sprawdzić, czy stan się zmienił, wywołaj [eth_getFilterChanges](#eth_getfilterchanges).
+
+**Uwaga dotycząca określania filtrów tematów:**
+Tematy zależą od kolejności. Transakcja z logiem z tematami [A, B] będzie dopasowana przez następujące filtry tematów:
+
+- `[]` "cokolwiek"
+- `[A]` "A na pierwszej pozycji (i cokolwiek po)"
+- `[null, B]` "cokolwiek na pierwszej pozycji ORAZ B na drugiej pozycji (i cokolwiek po)"
+- `[A, B]` "A na pierwszej pozycji ORAZ B na drugiej pozycji (i cokolwiek po)"
+- `[[A, B], [A, B]]` "(A LUB B) na pierwszej pozycji ORAZ (A LUB B) na drugiej pozycji (i cokolwiek po)"
+- **Parametry**
+
+1. `Object` – opcje filtra:
+
+- `fromBlock`: `QUANTITY|TAG` - (opcjonalnie, domyślnie: `"latest"`) Liczba całkowita numeru bloku lub `"latest"` dla ostatniego proponowanego bloku, `"safe"` dla ostatniego bezpiecznego bloku, `"finalized"` dla ostatniego sfinalizowanego bloku lub `"pending"`, `"earliest"` dla transakcji, które nie są jeszcze w bloku.
+- `toBlock`: `QUANTITY|TAG` - (opcjonalnie, domyślnie: `"latest"`) Liczba całkowita numeru bloku lub `"latest"` dla ostatniego proponowanego bloku, `"safe"` dla ostatniego bezpiecznego bloku, `"finalized"` dla ostatniego sfinalizowanego bloku lub `"pending"`, `"earliest"` dla transakcji, które nie są jeszcze w bloku.
+- `address`: `DATA|Array`, 20 bajtów - (opcjonalnie) Adres kontraktu lub lista adresów, z których powinny pochodzić logi.
+- `topics`: `Array of DATA` - (opcjonalnie) Tablica 32-bajtowych tematów `DATA`. Tematy zależą od kolejności. Każdy temat może być również tablicą DATA z opcjami "lub".
+
+```js
+params: [
+ {
+ fromBlock: "0x1",
+ toBlock: "0x2",
+ address: "0x8888f1f195afa192cfee860698584c030f4c9db1",
+ topics: [
+ "0x000000000000000000000000a94f5374fce5edbc8e2a8697c15331677e6ebf0b",
+ null,
+ [
+ "0x000000000000000000000000a94f5374fce5edbc8e2a8697c15331677e6ebf0b",
+ "0x0000000000000000000000000aff3454fce5edbc8cca8697c15331677e6ebccc",
+ ],
+ ],
+ },
+]
+```
+
+**Zwraca**
+`QUANTITY` - identyfikator filtra.
+
+**Przykład**
+
+```js
+// Request
+curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_newFilter","params":[{"topics":["0x12341234"]}],"id":73}'
+// Result
+{
+ "id":1,
+ "jsonrpc": "2.0",
+ "result": "0x1" // 1
+}
+```
+
+### eth_newBlockFilter {#eth_newblockfilter}
+
+Tworzy filtr w węźle, aby powiadamiać o nadejściu nowego bloku.
+Aby sprawdzić, czy stan się zmienił, wywołaj [eth_getFilterChanges](#eth_getfilterchanges).
+
+**Parametry**
+Brak
+
+**Zwraca**
+`QUANTITY` - identyfikator filtra.
+
+**Przykład**
+
+```js
+// Request
+curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_newBlockFilter","params":[],"id":73}'
+// Result
+{
+ "id":1,
+ "jsonrpc": "2.0",
+ "result": "0x1" // 1
+}
+```
+
+### eth_newPendingTransactionFilter {#eth_newpendingtransactionfilter}
+
+Tworzy filtr w węźle, aby powiadamiać o nadejściu nowych oczekujących transakcji.
+Aby sprawdzić, czy stan się zmienił, wywołaj [eth_getFilterChanges](#eth_getfilterchanges).
+
+**Parametry**
+Brak
+
+**Zwraca**
+`QUANTITY` - identyfikator filtra.
+
+**Przykład**
+
+```js
+// Request
+curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_newPendingTransactionFilter","params":[],"id":73}'
+// Result
+{
+ "id":1,
+ "jsonrpc": "2.0",
+ "result": "0x1" // 1
+}
+```
+
+### eth_uninstallFilter {#eth_uninstallfilter}
+
+Odinstalowuje filtr o podanym identyfikatorze. Należy zawsze wywoływać, gdy obserwacja nie jest już potrzebna.
+Dodatkowo filtry ulegają przedawnieniu, jeśli przez pewien czas nie są wywoływane za pomocą [eth_getFilterChanges](#eth_getfilterchanges).
+
+**Parametry**
+
+1. `QUANTITY` - identyfikator filtra.
+
+```js
+params: [
+ "0xb", // 11
+]
+```
+
+**Zwraca**
+`Boolean` - `true`, jeśli filtr został pomyślnie odinstalowany, w przeciwnym razie `false`.
+
+**Przykład**
+
+```js
+// Request
+curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_uninstallFilter","params":["0xb"],"id":73}'
+// Result
+{
+ "id":1,
+ "jsonrpc": "2.0",
+ "result": true
+}
+```
+
+### eth_getFilterChanges {#eth_getfilterchanges}
+
+Metoda odpytywania filtra, która zwraca tablicę logów, które wystąpiły od ostatniego odpytania.
+
+**Parametry**
+
+1. `QUANTITY` - identyfikator filtra.
+
+```js
+params: [
+ "0x16", // 22
+]
+```
+
+**Zwraca**
+`Array` - tablica obiektów logów lub pusta tablica, jeśli od ostatniego odpytania nic się nie zmieniło.
+
+- Dla filtrów utworzonych za pomocą `eth_newBlockFilter` zwracane są hasze bloków (`DATA`, 32 bajty), np. `["0x3454645634534..."]`.
+
+- Dla filtrów utworzonych za pomocą `eth_newPendingTransactionFilter` zwracane są hasze transakcji (`DATA`, 32 bajty), np. `["0x6345343454645..."]`.
+
+- Dla filtrów utworzonych za pomocą `eth_newFilter` logi są obiektami z następującymi parametrami:
+ - `removed`: `TAG` - `true`, gdy log został usunięty z powodu reorganizacji łańcucha. `false`, jeśli jest to prawidłowy log.
+ - `logIndex`: `QUANTITY` - liczba całkowita indeksu pozycji logu w bloku. `null`, gdy jest to log oczekujący.
+ - `transactionIndex`: `QUANTITY` - liczba całkowita indeksu pozycji transakcji, z której utworzono log. `null`, gdy jest to log oczekujący.
+ - `transactionHash`: `DATA`, 32 bajty - hasz transakcji, z których ten log został utworzony. `null`, gdy jest to log oczekujący.
+ - `blockHash`: `DATA`, 32 bajty - hasz bloku, w którym znajdował się ten log. `null`, gdy oczekuje. `null`, gdy jest to log oczekujący.
+ - `blockNumber`: `QUANTITY` - numer bloku, w którym znajdował się ten log. `null`, gdy oczekuje. `null`, gdy jest to log oczekujący.
+ - `address`: `DATA`, 20 bajtów - adres, z którego pochodzi ten log.
+ - `data`: `DATA` - nieindeksowane dane logu o zmiennej długości. (W _solidity_: zero lub więcej 32-bajtowych nieindeksowanych argumentów logu).
+ - `topics`: `Array of DATA` - tablica od 0 do 4 32-bajtowych `DATA` indeksowanych argumentów logów. (W _solidity_: Pierwszym tematem jest _hasz_ sygnatury zdarzenia (np. `Deposit(address,bytes32,uint256)`), chyba że zadeklarowano zdarzenie ze specyfikatorem `anonymous`).
+
+- **Przykład**
+
+```js
+// Request
+curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_getFilterChanges","params":["0x16"],"id":73}'
+// Result
+{
+ "id":1,
+ "jsonrpc":"2.0",
+ "result": [{
+ "logIndex": "0x1", // 1
+ "blockNumber":"0x1b4", // 436
+ "blockHash": "0x8216c5785ac562ff41e2dcfdf5785ac562ff41e2dcfdf829c5a142f1fccd7d",
+ "transactionHash": "0xdf829c5a142f1fccd7d8216c5785ac562ff41e2dcfdf5785ac562ff41e2dcf",
+ "transactionIndex": "0x0", // 0
+ "address": "0x16c5785ac562ff41e2dcfdf829c5a142f1fccd7d",
+ "data":"0x0000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000",
+ "topics": ["0x59ebeb90bc63057b6515673c3ecf9438e5058bca0f92585014eced636878c9a5"]
+ },{
+ ...
+ }]
+}
+```
+
+### eth_getFilterLogs {#eth_getfilterlogs}
+
+Zwraca tablicę wszystkich logów pasujących do filtra o podanym identyfikatorze.
+
+**Parametry**
+
+1. `QUANTITY` - identyfikator filtra.
+
+```js
+params: [
+ "0x16", // 22
+]
+```
+
+**Zwraca**
+Zobacz [eth_getFilterChanges](#eth_getfilterchanges)
+
+**Przykład**
+
+```js
+// Request
+curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_getFilterLogs","params":["0x16"],"id":74}'
+```
+
+Wynik zobacz [eth_getFilterChanges](#eth_getfilterchanges)
+
+### eth_getLogs {#eth_getlogs}
+
+Zwraca tablicę wszystkich logów pasujących do danego obiektu filtra.
+
+**Parametry**
+
+1. `Object` – opcje filtra:
+
+- `fromBlock`: `QUANTITY|TAG` - (opcjonalnie, domyślnie: `"latest"`) Liczba całkowita numeru bloku lub `"latest"` dla ostatniego proponowanego bloku, `"safe"` dla ostatniego bezpiecznego bloku, `"finalized"` dla ostatniego sfinalizowanego bloku lub `"pending"`, `"earliest"` dla transakcji, które nie są jeszcze w bloku.
+- `toBlock`: `QUANTITY|TAG` - (opcjonalnie, domyślnie: `"latest"`) Liczba całkowita numeru bloku lub `"latest"` dla ostatniego proponowanego bloku, `"safe"` dla ostatniego bezpiecznego bloku, `"finalized"` dla ostatniego sfinalizowanego bloku lub `"pending"`, `"earliest"` dla transakcji, które nie są jeszcze w bloku.
+- `address`: `DATA|Array`, 20 bajtów - (opcjonalnie) Adres kontraktu lub lista adresów, z których powinny pochodzić logi.
+- `topics`: `Array of DATA` - (opcjonalnie) Tablica 32-bajtowych tematów `DATA`. Tematy zależą od kolejności. Każdy temat może być również tablicą DATA z opcjami "lub".
+- `blockHash`: `DATA`, 32 bajty - (opcjonalnie, **w przyszłości**) Wraz z dodaniem EIP-234, `blockHash` będzie nową opcją filtra, która ogranicza zwracane logi do pojedynczego bloku z 32-bajtowym haszem `blockHash`. Użycie `blockHash` jest równoznaczne z `fromBlock` = `toBlock` = numer bloku z haszem `blockHash`. Jeśli `blockHash` jest obecny w kryteriach filtra, to ani `fromBlock`, ani `toBlock` nie są dozwolone.
+
+```js
+params: [
+ {
+ topics: [
+ "0x000000000000000000000000a94f5374fce5edbc8e2a8697c15331677e6ebf0b",
+ ],
+ },
+]
+```
+
+**Zwraca**
+Zobacz [eth_getFilterChanges](#eth_getfilterchanges)
+
+**Przykład**
+
+```js
+// Request
+curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_getLogs","params":[{"topics":["0x000000000000000000000000a94f5374fce5edbc8e2a8697c15331677e6ebf0b"]}],"id":74}'
+```
+
+Wynik zobacz [eth_getFilterChanges](#eth_getfilterchanges)
+
+## Przykład użycia {#usage-example}
+
+### Wdrażanie kontraktu za pomocą JSON_RPC {#deploying-contract}
+
+Ta sekcja zawiera demonstrację, jak wdrożyć kontrakt, używając tylko interfejsu RPC. Istnieją alternatywne sposoby wdrażania kontraktów, w których ta złożoność jest ukryta — na przykład za pomocą bibliotek zbudowanych na bazie interfejsu RPC, takich jak [web3.js](https://web3js.readthedocs.io/) i [web3.py](https://github.com/ethereum/web3.py). Te abstrakcje są na ogół łatwiejsze do zrozumienia i mniej podatne na błędy, ale nadal warto zrozumieć, co dzieje się pod spodem.
+
+Poniżej znajduje się prosty inteligentny kontrakt o nazwie `Multiply7`, który zostanie wdrożony za pomocą interfejsu JSON-RPC na węźle Ethereum. Ten samouczek zakłada, że czytelnik ma już uruchomiony węzeł Geth. Więcej informacji o węzłach i klientach jest dostępnych [tutaj](/developers/docs/nodes-and-clients/run-a-node). Proszę zapoznać się z dokumentacją poszczególnych [klientów](/developers/docs/nodes-and-clients/), aby dowiedzieć się, jak uruchomić HTTP JSON-RPC dla klientów innych niż Geth. Większość klientów domyślnie działa na `localhost:8545`.
+
+```javascript
+contract Multiply7 {
+ event Print(uint);
+ function multiply(uint input) returns (uint) {
+ Print(input * 7);
+ return input * 7;
+ }
+}
+```
+
+Pierwszą rzeczą, którą należy zrobić, jest upewnienie się, że interfejs HTTP RPC jest włączony. Oznacza to, że przy uruchomieniu Geth podajemy flagę `--http`. W tym przykładzie używamy węzła Geth w prywatnym łańcuchu deweloperskim. Używając tego podejścia nie potrzebujemy etheru w prawdziwej sieci.
+
+```bash
+geth --http --dev console 2>>geth.log
+```
+
+Spowoduje to uruchomienie interfejsu HTTP RPC pod adresem `http://localhost:8545`.
+
+Możemy zweryfikować, czy interfejs działa, pobierając adres coinbase (uzyskując pierwszy adres z tablicy kont) i saldo za pomocą [curl](https://curl.se). Proszę zauważyć, że dane w tych przykładach będą się różnić na Twoim lokalnym węźle. Jeśli chcesz wypróbować te polecenia, zastąp parametry żądania w drugim żądaniu curl wynikiem zwróconym z pierwszego.
+
+```bash
+curl --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_accounts","params":[], "id":1}' -H "Content-Type: application/json" localhost:8545
+{"id":1,"jsonrpc":"2.0","result":["0x9b1d35635cc34752ca54713bb99d38614f63c955"]}
+
+curl --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_getBalance", "params": ["0x9b1d35635cc34752ca54713bb99d38614f63c955", "latest"], "id":2}' -H "Content-Type: application/json" localhost:8545
+{"id":2,"jsonrpc":"2.0","result":"0x1639e49bba16280000"}
+```
+
+Ponieważ liczby są kodowane szesnastkowo, saldo jest zwracane w wei jako ciąg szesnastkowy. Jeśli chcemy mieć saldo w etherze jako liczbę, możemy użyć web3 z konsoli Geth.
+
+```javascript
+web3.fromWei("0x1639e49bba16280000", "ether")
+// "410"
+```
+
+Teraz, gdy mamy trochę etheru w naszym prywatnym łańcuchu deweloperskim, możemy wdrożyć kontrakt. Pierwszym krokiem jest skompilowanie kontraktu Multiply7 do kodu bajtowego, który można wysłać do EVM. Aby zainstalować solc, kompilator Solidity, postępuj zgodnie z [dokumentacją Solidity](https://docs.soliditylang.org/en/latest/installing-solidity.html). (Możesz chcieć użyć starszej wersji `solc`, aby dopasować ją do [wersji kompilatora użytej w naszym przykładzie](https://github.com/ethereum/solidity/releases/tag/v0.4.20).)
+
+Następnym krokiem jest skompilowanie kontraktu Multiply7 do kodu bajtowego, który można wysłać do EVM.
+
+```bash
+echo 'pragma solidity ^0.4.16; contract Multiply7 { event Print(uint); function multiply(uint input) public returns (uint) { Print(input * 7); return input * 7; } }' | solc --bin
+
+======= :Multiply7 =======
+Binarny:
+6060604052341561000f57600080fd5b60eb8061001d6000396000f300606060405260043610603f576000357c0100000000000000000000000000000000000000000000000000000000900463ffffffff168063c6888fa1146044575b600080fd5b3415604e57600080fd5b606260048080359060200190919050506078565b6040518082815260200191505060405180910390f35b60007f24abdb5865df5079dcc5ac590ff6f01d5c16edbc5fab4e195d9febd1114503da600783026040518082815260200191505060405180910390a16007820290509190505600a165627a7a7230582040383f19d9f65246752244189b02f56e8d0980ed44e7a56c0b200458caad20bb0029
+```
+
+Teraz, gdy mamy skompilowany kod, musimy określić, ile gazu kosztuje jego wdrożenie. Interfejs RPC ma metodę `eth_estimateGas`, która da nam szacunkową wartość.
+
+```bash
+curl --data '{"jsonrpc":"2.0","method": "eth_estimateGas", "params": [{"from": "0x9b1d35635cc34752ca54713bb99d38614f63c955", "data": "0x6060604052341561000f57600080fd5b60eb8061001d6000396000f300606060405260043610603f576000357c0100000000000000000000000000000000000000000000000000000000900463ffffffff168063c6888fa1146044575b600080fd5b3415604e57600080fd5b606260048080359060200190919050506078565b6040518082815260200191505060405180910390f35b60007f24abdb5865df5079dcc5ac590ff6f01d5c16edbc5fab4e195d9febd1114503da600783026040518082815260200191505060405180910390a16007820290509190505600a165627a7a7230582040383f19d9f65246752244189b02f56e8d0980ed44e7a56c0b200458caad20bb0029"}], "id": 5}' -H "Content-Type: application/json" localhost:8545
+{"jsonrpc":"2.0","id":5,"result":"0x1c31e"}
+```
+
+I w końcu wdrożenie kontraktu.
+
+```bash
+curl --data '{"jsonrpc":"2.0","method": "eth_sendTransaction", "params": [{"from": "0x9b1d35635cc34752ca54713bb99d38614f63c955", "gas": "0x1c31e", "data": "0x6060604052341561000f57600080fd5b60eb8061001d6000396000f300606060405260043610603f576000357c0100000000000000000000000000000000000000000000000000000000900463ffffffff168063c6888fa1146044575b600080fd5b3415604e57600080fd5b606260048080359060200190919050506078565b6040518082815260200191505060405180910390f35b60007f24abdb5865df5079dcc5ac590ff6f01d5c16edbc5fab4e195d9febd1114503da600783026040518082815260200191505060405180910390a16007820290509190505600a165627a7a7230582040383f19d9f65246752244189b02f56e8d0980ed44e7a56c0b200458caad20bb0029"}], "id": 6}' -H "Content-Type: application/json" localhost:8545
+{"id":6,"jsonrpc":"2.0","result":"0xe1f3095770633ab2b18081658bad475439f6a08c902d0915903bafff06e6febf"}
+```
+
+Transakcja jest akceptowana przez węzeł i zwracany jest hasz transakcji. Ten hasz może być użyty do śledzenia transakcji. Następnym krokiem jest ustalenie adresu, pod którym wdrożono nasz kontrakt. Każda wykonana transakcja utworzy potwierdzenie. To potwierdzenie zawiera różne informacje o transakcji, takie jak blok, w którym transakcja została uwzględniona, i ile gazu zużyła EVM. Jeśli transakcja
+tworzy kontrakt, będzie również zawierać adres kontraktu. Możemy pobrać potwierdzenie za pomocą metody RPC `eth_getTransactionReceipt`.
+
+```bash
+curl --data '{"jsonrpc":"2.0","method": "eth_getTransactionReceipt", "params": ["0xe1f3095770633ab2b18081658bad475439f6a08c902d0915903bafff06e6febf"], "id": 7}' -H "Content-Type: application/json" localhost:8545
+{"jsonrpc":"2.0","id":7,"result":{"blockHash":"0x77b1a4f6872b9066312de3744f60020cbd8102af68b1f6512a05b7619d527a4f","blockNumber":"0x1","contractAddress":"0x4d03d617d700cf81935d7f797f4e2ae719648262","cumulativeGasUsed":"0x1c31e","from":"0x9b1d35635cc34752ca54713bb99d38614f63c955","gasUsed":"0x1c31e","logs":[],"logsBloom":"0x00000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000","status":"0x1","to":null,"transactionHash":"0xe1f3095770633ab2b18081658bad475439f6a08c902d0915903bafff06e6febf","transactionIndex":"0x0"}}
+```
+
+Nasz kontrakt został utworzony pod adresem `0x4d03d617d700cf81935d7f797f4e2ae719648262`. Wynik null zamiast potwierdzenia oznacza, że transakcja nie została jeszcze uwzględniona w bloku. Poczekaj chwilę, sprawdź, czy Twój klient konsensusu jest uruchomiony i spróbuj ponownie.
+
+#### Interakcja z inteligentnymi kontraktami {#interacting-with-smart-contract}
+
+W tym przykładzie wyślemy transakcję za pomocą `eth_sendTransaction` do metody `multiply` kontraktu.
+
+`eth_sendTransaction` wymaga kilku argumentów, w szczególności `from`, `to` i `data`. `From` to adres publiczny naszego konta, a `to` to adres kontraktu. Argument `data` zawiera ładunek, który definiuje, która metoda musi zostać wywołana i z jakimi argumentami. W tym miejscu do gry wchodzi [ABI (binarny interfejs aplikacji)](https://docs.soliditylang.org/en/latest/abi-spec.html). ABI to plik JSON, który definiuje sposób definiowania i kodowania danych dla EVM.
+
+Bajty ładunku definiują, która metoda w kontrakcie jest wywoływana. Są to pierwsze 4 bajty z haszu Keccak nazwy funkcji i typów jej argumentów, zakodowane szesnastkowo. Funkcja multiply akceptuje uint, który jest aliasem dla uint256. Pozostawia nas to z:
+
+```javascript
+web3.sha3("multiply(uint256)").substring(0, 10)
+// "0xc6888fa1"
+```
+
+Następnym krokiem jest zakodowanie argumentów. Jest tylko jeden uint256, powiedzmy, o wartości 6. ABI ma sekcję, która określa, jak kodować typy uint256.
+
+`int: enc(X)` jest kodowaniem X w uzupełnieniu do dwóch w porządku big-endian, dopełnionym po stronie wyższego rzędu (lewej) wartością 0xff dla ujemnego X i zerowymi bajtami dla dodatniego X, tak aby długość była wielokrotnością 32 bajtów.
+
+Koduje się to do `0000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000006`.
+
+Łącząc selektor funkcji i zakodowany argument, nasze dane będą wyglądać następująco: `0xc6888fa10000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000006`.
+
+Można to teraz wysłać do węzła:
+
+```bash
+curl --data '{"jsonrpc":"2.0","method": "eth_sendTransaction", "params": [{"from": "0xeb85a5557e5bdc18ee1934a89d8bb402398ee26a", "to": "0x6ff93b4b46b41c0c3c9baee01c255d3b4675963d", "data": "0xc6888fa10000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000006"}], "id": 8}' -H "Content-Type: application/json" localhost:8545
+{"id":8,"jsonrpc":"2.0","result":"0x759cf065cbc22e9d779748dc53763854e5376eea07409e590c990eafc0869d74"}
+```
+
+Ponieważ transakcja została wysłana, zwrócony został jej hasz. Pobranie potwierdzenia daje:
+
+```javascript
+{
+ blockHash: "0xbf0a347307b8c63dd8c1d3d7cbdc0b463e6e7c9bf0a35be40393588242f01d55",
+ blockNumber: 268,
+ contractAddress: null,
+ cumulativeGasUsed: 22631,
+ gasUsed: 22631,
+ logs: [{
+ address: "0x6ff93b4b46b41c0c3c9baee01c255d3b4675963d",
+ blockHash: "0xbf0a347307b8c63dd8c1d3d7cbdc0b463e6e7c9bf0a35be40393588242f01d55",
+ blockNumber: 268,
+ data: "0x000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000002a",
+ logIndex: 0,
+ topics: ["0x24abdb5865df5079dcc5ac590ff6f01d5c16edbc5fab4e195d9febd1114503da"],
+ transactionHash: "0x759cf065cbc22e9d779748dc53763854e5376eea07409e590c990eafc0869d74",
+ transactionIndex: 0
+ }],
+ transactionHash: "0x759cf065cbc22e9d779748dc53763854e5376eea07409e590c990eafc0869d74",
+ transactionIndex: 0
+}
+```
+
+Potwierdzenie zawiera log. Ten log został wygenerowany przez EVM podczas wykonywania transakcji i zawarty w potwierdzeniu. Funkcja `multiply` pokazuje, że zdarzenie `Print` zostało wywołane z wartością wejściową pomnożoną przez 7. Ponieważ argumentem dla zdarzenia `Print` był uint256, możemy go zdekodować zgodnie z regułami ABI, co pozostawi nas z oczekiwaną wartością dziesiętną 42. Oprócz danych warto zauważyć, że tematy można wykorzystać do określenia, które zdarzenie utworzyło log:
+
+```javascript
+web3.sha3("Print(uint256)")
+// "24abdb5865df5079dcc5ac590ff6f01d5c16edbc5fab4e195d9febd1114503da"
+```
+
+To było tylko krótkie wprowadzenie do niektórych z najczęstszych zadań, demonstrujące bezpośrednie użycie JSON-RPC.
+
+## Powiązane tematy {#related-topics}
+
+- [Specyfikacja JSON-RPC](http://www.jsonrpc.org/specification)
+- [Węzły i klienci](/developers/docs/nodes-and-clients/)
+- [API JavaScript](/developers/docs/apis/javascript/)
+- [Backendowe API](/developers/docs/apis/backend/)
+- [Klienci wykonawczy](/developers/docs/nodes-and-clients/#execution-clients)
diff --git a/public/content/translations/pl/developers/docs/blocks/index.md b/public/content/translations/pl/developers/docs/blocks/index.md
index 8ae39014374..d77a3f21377 100644
--- a/public/content/translations/pl/developers/docs/blocks/index.md
+++ b/public/content/translations/pl/developers/docs/blocks/index.md
@@ -1,6 +1,6 @@
---
title: Bloki
-description: Przegląd bloków w blockchainie Ethereum – ich struktura danych, dlaczego są potrzebne i jak są wytwarzane.
+description: "Przegląd bloków w blockchainie Ethereum – ich struktura danych, dlaczego są potrzebne i jak są wytwarzane."
lang: pl
---
@@ -8,13 +8,14 @@ Bloki są zestawami transakcji z kryptograficznym hashem poprzedniego bloku w ł
## Wymagania wstępne {#prerequisites}
-Bloki to temat przyjazny dla nowicjuszy. Jednak dla lepszego zrozumienia tej strony zalecamy najpierw przeczytać rozdziały o [kontach](/developers/docs/accounts/) i [transakcjach](/developers/docs/transactions/), a także nasze [Wprowadzenie do Ethereum](/developers/docs/intro-to-ethereum/).
+Bloki to temat przyjazny dla nowicjuszy. Aby lepiej zrozumieć tę stronę, zalecamy najpierw zapoznanie się z artykułami o [kontach](/developers/docs/accounts/), [transakcjach](/developers/docs/transactions/) oraz z naszym [wprowadzeniem do Ethereum](/developers/docs/intro-to-ethereum/).
## Dlaczego bloki? {#why-blocks}
Aby upewnić się, że wszyscy uczestnicy sieci Ethereum pozostają w zsynchronizowanym stanie i zgadzają się co do dokładnej historii transakcji, grupujemy transakcje w blokach. Oznacza to, że dziesiątki (lub setki) transakcji są zatwierdzane, uzgadniane i synchronizowane jednocześnie.
- _Diagram zaadaptowany z [Ilustrowanego Ethereum EVM](https://takenobu-hs.github.io/downloads/ethereum_evm_illustrated.pdf)_
+
+_Diagram zaadaptowany z [Ethereum EVM illustrated](https://takenobu-hs.github.io/downloads/ethereum_evm_illustrated.pdf)_
Oddzielając zatwierdzenia, dajemy wszystkim uczestnikom sieci wystarczająco dużo czasu na osiągnięcie konsensusu: nawet jeśli żądania transakcji pojawiają się dziesiątki razy na sekundę, bloki są tworzone i zatwierdzane w Ethereum tylko raz na dwanaście sekund.
@@ -24,7 +25,7 @@ Aby zachować historię transakcji, bloki są ściśle uporządkowane (każdy no
Po złożeniu bloku przez losowo wybrany walidator w sieci jest on rozpowszechniany w pozostałej części sieci; wszystkie węzły dodają ten blok do końca swojego blockchaina, a do utworzenia następnego bloku wybiera się nowy walidator. Dokładny proces składania bloków i proces zatwierdzania/konsensusu jest obecnie określony przez protokół „proof-of-stake” sieci Ethereum.
-## Protokół proof-of-stake (dowód stawki) {#proof-of-work-protocol}
+## Protokół proof-of-stake {#proof-of-stake-protocol}
Proof-of-stake oznacza, że:
@@ -40,24 +41,24 @@ Proof-of-stake oznacza, że:
W bloku znajduje się wiele informacji. Na najwyższym poziomie blok zawiera następujące pola:
| Pole | Opis |
-|:---------------- |:----------------------------------------------- |
+| :--------------- | :---------------------------------------------- |
| `slot` | slot, do którego należy blok |
| `proposer_index` | identyfikator walidatora proponującego blok |
| `parent_root` | hash poprzedniego bloku |
| `state_root` | główny hash obiektu stanu |
| `treść` | obiekt zawierający kilka pól, opisanych poniżej |
-Blok `body` zawiera kilka własnych pól:
+`Body` bloku zawiera kilka własnych pól:
| Pole | Opis |
-|:-------------------- |:---------------------------------------------------------- |
+| :------------------- | :--------------------------------------------------------- |
| `randao_reveal` | wartość używana do wyboru następnego proponenta bloku |
| `eth1_data` | informacja o kontrakcie depozytowym |
| `graffiti` | dowolne dane używane do oznaczania bloków |
| `proposer_slashings` | lista walidatorów do odcięcia |
| `attester_slashings` | lista poświadczających do odcięcia |
-| `poświadczenia` | lista poświadczeń na korzyść obecnego bloku |
-| `deposits` | lista nowych depozytów do kontraktu depozytowego |
+| `poświadczenia` | lista poświadczeń utworzonych dla poprzednich slotów |
+| `depozyty` | lista nowych depozytów do kontraktu depozytowego |
| `voluntary_exits` | lista walidatorów opuszczających sieć |
| `sync_aggregate` | podzbiór walidatorów używanych do obsługi lekkich klientów |
| `execution_payload` | transakcje przekazane od klienta wykonawczego |
@@ -65,27 +66,27 @@ Blok `body` zawiera kilka własnych pól:
Pole `attestations` zawiera listę wszystkich poświadczeń w bloku. Poświadczenia mają swój własny typ danych, który zawiera kilka elementów danych. Każde poświadczenie zawiera:
| Pole | Opis |
-|:------------------ |:----------------------------------------------------------- |
+| :----------------- | :---------------------------------------------------------- |
| `aggregation_bits` | listę walidatorów, którzy uczestniczyli w tym poświadczeniu |
| `dane` | kontener z wieloma podpolami |
-| `podpis` | zbiorczy podpis wszystkich poświadczających walidatorów |
+| `podpis` | zagregowany podpis zestawu walidatorów dla części `data` |
-Pole `dane` w `poświadczenia` zawiera:
+Pole `data` w poświadczeniu zawiera:
-| Pole | Opis |
-|:------------------- |:----------------------------------------------------- |
-| `slot` | slot, do którego odnosi się poświadczenie |
-| `indeks` | indeksy dla poświadczających walidatorów |
-| `beacon_block_root` | główny hash bloku śledzącego zawierającego ten obiekt |
-| `źródło` | ostatni uzasadniony punkt kontrolny |
-| `target` | blok graniczny ostatniej epoki |
+| Pole | Opis |
+| :------------------ | :----------------------------------------------------------- |
+| `slot` | slot, do którego odnosi się poświadczenie |
+| `index` | indeksy dla poświadczających walidatorów |
+| `beacon_block_root` | hasz główny bloku beacon postrzeganego jako głowica łańcucha |
+| `źródło` | ostatni uzasadniony punkt kontrolny |
+| `target` | blok graniczny ostatniej epoki |
-Wykonanie transakcji w `execution_payload` aktualizuje globalny stan. Wszystkie klienty ponownie wykonują transakcje w `execution_payload` w celu upewnienia się, że nowy stan jest zgodny z tym w polu `state_root` nowego bloku. W ten sposób klienty mogą stwierdzić, że nowy blok jest ważny i można go bezpiecznie dodać do ich blockchaina. Pole `execution payload` samo w sobie jest obiektem z kilkoma polami. Istnieje również `execution_payload_header`, który zawiera ważne informacje podsumowujące dane wykonania. Te struktury danych są zorganizowane w następujący sposób:
+Wykonanie transakcji w `execution_payload` aktualizuje stan globalny. Wszyscy klienci ponownie wykonują transakcje w `execution_payload`, aby upewnić się, że nowy stan jest zgodny z tym w polu `state_root` nowego bloku. W ten sposób klienty mogą stwierdzić, że nowy blok jest ważny i można go bezpiecznie dodać do ich blockchaina. Sam `execution_payload` jest obiektem z kilkoma polami. Istnieje również `execution_payload_header`, który zawiera ważne informacje podsumowujące dane wykonania. Te struktury danych są zorganizowane w następujący sposób:
`execution_payload_header` zawiera następujące pola:
| Pole | Opis |
-|:------------------- |:------------------------------------------------------------------ |
+| :------------------ | :----------------------------------------------------------------- |
| `parent_hash` | hash bloku nadrzędnego |
| `fee_recipient` | adres konta do uiszczania opłat transakcyjnych |
| `state_root` | główny hash dla globalnego stanu po zastosowaniu zmian w tym bloku |
@@ -95,17 +96,17 @@ Wykonanie transakcji w `execution_payload` aktualizuje globalny stan. Wszystkie
| `block_number` | numer bieżącego bloku |
| `gas_limit` | maksymalny gaz dozwolony w tym bloku |
| `gas_used` | rzeczywista ilość gazu użytego w tym bloku |
-| `znacznik czasu` | czas bloku |
+| `timestamp` | czas bloku |
| `extra_data` | dowolne dodatkowe dane jako surowe bajty |
| `base_fee_per_gas` | wartość opłaty podstawowej |
| `block_hash` | hash bloku wykonania |
-| `transactions_root` | główny hash transakcji w ładunku (payload) |
-| `withdrawal_root` | główny hash wypłat w ładunku (payload) |
+| `transactions_root` | główny hash transakcji w ładunku (payload) |
+| `withdrawal_root` | główny hash wypłat w ładunku (payload) |
-Sam `execution_payload` zawiera następujące pola (zauważ, że są identyczne jak w nagłówku (execution_payload_header), z wyjątkiem tego, że zamiast głównego hashu transakcji zawiera rzeczywistą listę transakcji i informacje o wypłacie):
+Sam `execution_payload` zawiera następujące pola (zauważ, że są one identyczne jak w nagłówku, z wyjątkiem tego, że zamiast hasza głównego transakcji zawiera rzeczywistą listę transakcji i informacje o wypłatach):
| Pole | Opis |
-|:------------------ |:------------------------------------------------------------------ |
+| :----------------- | :----------------------------------------------------------------- |
| `parent_hash` | hash bloku nadrzędnego |
| `fee_recipient` | adres konta do uiszczania opłat transakcyjnych |
| `state_root` | główny hash dla globalnego stanu po zastosowaniu zmian w tym bloku |
@@ -115,7 +116,7 @@ Sam `execution_payload` zawiera następujące pola (zauważ, że są identyczne
| `block_number` | numer bieżącego bloku |
| `gas_limit` | maksymalny gaz dozwolony w tym bloku |
| `gas_used` | rzeczywista ilość gazu użytego w tym bloku |
-| `znacznik czasu` | czas bloku |
+| `timestamp` | czas bloku |
| `extra_data` | dowolne dodatkowe dane jako surowe bajty |
| `base_fee_per_gas` | wartość opłaty podstawowej |
| `block_hash` | hash bloku wykonania |
@@ -125,25 +126,25 @@ Sam `execution_payload` zawiera następujące pola (zauważ, że są identyczne
Lista `withdrawals` zawiera obiekty `withdrawal` o następującej strukturze:
| Pole | Opis |
-|:---------------- |:--------------------------------------- |
-| `address` | adres konta, z którego dokonano wypłaty |
+| :--------------- | :-------------------------------------- |
+| `adres` | adres konta, z którego dokonano wypłaty |
| `amount` | kwota wypłaty |
-| `indeks` | wartość indeksu wypłaty |
+| `index` | wartość indeksu wypłaty |
| `validatorIndex` | wartość indeksu walidatora |
## Czas bloku {#block-time}
Czas bloku odnosi się do czasu oddzielającego bloki. W Ethereum czas jest podzielony na dwunastosekundowe jednostki zwane „slotami”. W każdym slocie wybierany jest pojedynczy walidator do zaproponowania bloku. Zakładając, że wszystkie walidatory są online i w pełni funkcjonalne, w każdym slocie będzie blok, co oznacza, że czas bloku wynosi 12 sekund. Jednakże, od czasu do czasu walidatory mogą być offline, gdy zostaną wezwane do zaproponowania bloku, co oznacza, że sloty mogą być czasami puste.
-Implementacja ta różni się od systemów opartych na proof-of-work, w których czasy bloków są probabilistyczne i wyznaczane przez docelową trudność wydobycia protokołu. [Średni czas bloku](https://etherscan.io/chart/blocktime) w Ethereum jest tego doskonałym przykładem, jako że przejście od proof-of-work do proof-of-stake można wyraźnie wywnioskować na podstawie spójności nowego 12-sekundowego czasu bloku.
+Implementacja ta różni się od systemów opartych na proof-of-work, w których czasy bloków są probabilistyczne i wyznaczane przez docelową trudność wydobycia protokołu. [Średni czas bloku](https://etherscan.io/chart/blocktime) Ethereum jest tego doskonałym przykładem, z którego można jasno wywnioskować przejście z proof-of-work na proof-of-stake na podstawie spójności nowego, 12-sekundowego czasu bloku.
## Rozmiar bloku {#block-size}
-Ważna uwaga na zakończenie jest taka, że same bloki są ograniczone pod względem rozmiaru. Każdy blok ma docelowy rozmiar 30 milionów gazu, ale rozmiar bloków będzie zwiększany lub zmniejszany zgodnie z zapotrzebowaniem sieci aż do limitu bloku wynoszącego 60 milionów gazu (2x docelowy rozmiar bloku). Limit gazu w bloku może być korygowany w górę lub w dół o współczynnik 1/1024 w stosunku do limitu gazu w poprzednim bloku. W wyniku tego walidatorzy mogą zmieniać limit gazu w bloku za pośrednictwem konsensusu. Całkowita ilość gazu zużytego przez wszystkie transakcje w bloku musi być mniejsza niż limit gazu w bloku. Jest to ważne, gdyż gwarantuje, iż bloki nie mogą być dowolnie duże. Gdyby bloki mogły mieć dowolną wielkość, wtedy mniej wydajne, pełne węzły stopniowo przestawałyby nadążać za siecią z powodu wymogów odnośnie do przestrzeni i prędkości. Im większy blok, tym większa moc obliczeniowa jest wymagana do przetworzenia go na czas do następnego slotu. Jest to siła centralizująca, której można przeciwdziałać ograniczając rozmiary bloków.
+Ważna uwaga na zakończenie jest taka, że same bloki są ograniczone pod względem rozmiaru. Każdy blok ma docelowy rozmiar 30 milionów gazu, ale rozmiar bloków będzie się zwiększał lub zmniejszał zgodnie z zapotrzebowaniem sieci, aż do limitu bloku wynoszącego 60 milionów gazu (2x docelowy rozmiar bloku). Limit gazu w bloku może być korygowany w górę lub w dół o współczynnik 1/1024 w stosunku do limitu gazu w poprzednim bloku. W wyniku tego walidatorzy mogą zmieniać limit gazu w bloku za pośrednictwem konsensusu. Całkowita ilość gazu zużytego przez wszystkie transakcje w bloku musi być mniejsza niż limit gazu w bloku. Jest to ważne, gdyż gwarantuje, iż bloki nie mogą być dowolnie duże. Gdyby bloki mogły mieć dowolną wielkość, wtedy mniej wydajne, pełne węzły stopniowo przestawałyby nadążać za siecią z powodu wymogów odnośnie do przestrzeni i prędkości. Im większy blok, tym większa moc obliczeniowa jest wymagana do przetworzenia go na czas do następnego slotu. Jest to siła centralizująca, której można przeciwdziałać ograniczając rozmiary bloków.
## Dalsza lektura {#further-reading}
-_Wiesz o zasobach społecznościowych, które Ci pomogły? Wyedytuj tę stronę i dodaj je!_
+_Znasz jakieś zasoby społeczności, które Ci pomogły? Edytuj tę stronę i dodaj je!_
## Powiązane tematy {#related-topics}
diff --git a/public/content/translations/pl/developers/docs/bridges/index.md b/public/content/translations/pl/developers/docs/bridges/index.md
new file mode 100644
index 00000000000..e1319d24dfe
--- /dev/null
+++ b/public/content/translations/pl/developers/docs/bridges/index.md
@@ -0,0 +1,138 @@
+---
+title: Mosty
+description: "Przegląd mostów dla deweloperów"
+lang: pl
+---
+
+Wraz z rozprzestrzenianiem się blockchainów L1 i rozwiązań do [skalowania](/developers/docs/scaling/) L2, a także stale rosnącą liczbą aplikacji zdecentralizowanych działających w trybie cross-chain, potrzeba komunikacji i przenoszenia aktywów między łańcuchami stała się istotną częścią infrastruktury sieciowej. Istnieją różne rodzaje mostów, które to umożliwiają.
+
+## Potrzeba mostów {#need-for-bridges}
+
+Mosty istnieją po to, by łączyć sieci blockchain. Umożliwiają one komunikację i interoperacyjność między blockchainami.
+
+Blockchainy istnieją w odizolowanych środowiskach, co oznacza, że nie ma sposobu, aby blockchainy handlowały i komunikowały się z innymi blockchainami w sposób naturalny. W rezultacie, choć w ramach ekosystemu może istnieć znaczna aktywność i innowacje, jest ona ograniczona brakiem łączności i interoperacyjności z innymi ekosystemami.
+
+Mosty oferują sposób odizolowanym środowiskom blockchain na łączenie się ze sobą. Ustanawiają one szlak transportowy pomiędzy blockchainami, na którym tokeny, wiadomości, dowolne dane, a nawet wywołania [inteligentnych kontraktów](/developers/docs/smart-contracts/) mogą być przekazywane z jednego łańcucha do drugiego.
+
+## Korzyści z mostów {#benefits-of-bridges}
+
+Mówiąc prościej, mosty odblokowują liczne przypadki zastosowań, umożliwiając sieciom blockchain wymianę danych i przenoszenie aktywów między nimi.
+
+Blockchainy mają swoje wyjątkowe mocne i słabe strony oraz podejścia do tworzenia aplikacji (takie jak szybkość, przepustowość, opłacalność itp.). Mosty pomagają w rozwoju całego ekosystemu kryptowalut, umożliwiając blockchainom wzajemne wykorzystywanie innowacji.
+
+Dla deweloperów mosty umożliwiają następujące funkcje:
+
+- transfer wszelkich danych, informacji i aktywów między łańcuchami.
+- odblokowanie nowych funkcji i zastosowań dla protokołów, ponieważ mosty rozszerzają przestrzeń projektową dla tego, co protokoły mogą zaoferować. Przykładowo, protokół do uprawy zysków pierwotnie wdrożony w sieci głównej Ethereum może oferować pule płynności we wszystkich łańcuchach kompatybilnych z EVM.
+- możliwość wykorzystania mocnych stron różnych blochainów. Przykładowo, deweloperzy mogą skorzystać z niższych opłat oferowanych przez różne rozwiązania warstwy 2, wdrażając swoje zdecentralizowane aplikacje w ramach pakietów zbiorczych, a łańcuchy boczne i użytkownicy mogą łączyć się między nimi.
+- współpraca między deweloperami z różnych ekosystemów blockchain w celu tworzenia nowych produktów.
+- przyciąganie użytkowników i społeczności z różnych ekosystemów do swoich zdecentralizowanych aplikacji.
+
+## Jak działają mosty? {#how-do-bridges-work}
+
+Chociaż istnieje wiele [rodzajów projektów mostów](https://li.fi/knowledge-hub/blockchain-bridges-and-classification/), wyróżniają się trzy sposoby ułatwienia transferu aktywów między łańcuchami:
+
+- **Zablokuj i wybij –** Zablokuj aktywa w łańcuchu źródłowym i wybij aktywa w łańcuchu docelowym.
+- **Spal i wybij –** Spal aktywa w łańcuchu źródłowym i wybij aktywa w łańcuchu docelowym.
+- **Swapy atomowe –** Zamień aktywa w łańcuchu źródłowym na aktywa w łańcuchu docelowym z inną stroną.
+
+## Typy mostów {#bridge-types}
+
+Mosty można zazwyczaj zaklasyfikować do jednej z następujących kategorii:
+
+- **Mosty natywne –** Mosty te są zazwyczaj budowane w celu uruchomienia płynności na danym blockchainie, co ułatwia użytkownikom przenoszenie środków do ekosystemu. Na przykład [most Arbitrum](https://bridge.arbitrum.io/) został stworzony, aby ułatwić użytkownikom mostowanie z sieci głównej Ethereum do Arbitrum. Inne takie mosty to Polygon PoS Bridge, [Optimism Gateway](https://app.optimism.io/bridge) itp.
+- **Mosty oparte na walidatorach lub Oracle –** Mosty te opierają się na zewnętrznym zestawie walidatorów lub Oracle w celu walidacji transferów międzyłańcuchowych. Przykłady: Multichain i Across.
+- **Mosty do uogólnionego przekazywania wiadomości –** Mosty te mogą przesyłać aktywa wraz z wiadomościami i dowolnymi danymi między łańcuchami. Przykłady: Axelar, LayerZero i Nomad.
+- **Sieci płynności –** Mosty te koncentrują się głównie na przenoszeniu aktywów z jednego łańcucha do drugiego za pomocą swapów atomowych. Ogólnie rzecz biorąc, nie obsługują one przekazywania wiadomości między łańcuchami. Przykłady: Connext i Hop.
+
+## Kompromisy {#trade-offs}
+
+W przypadku mostów nie ma idealnych rozwiązań. Są to raczej kompromisy dokonywane w celu osiągnięcia określonego celu. Deweloperzy i użytkownicy mogą oceniać mosty na podstawie następujących czynników:
+
+- **Bezpieczeństwo –** Kto weryfikuje system? Mosty zabezpieczone przez zewnętrzne walidatory są zazwyczaj mniej bezpieczne niż mosty, które są lokalnie lub natywnie zabezpieczone przez walidatory blockchainu.
+- **Wygoda –** Jak długo trwa realizacja transakcji i ile transakcji musi podpisać użytkownik? Dla dewelopera, ile czasu zajmuje integracja mostu i jak skomplikowany jest to proces?
+- **Łączność –** Jakie są różne łańcuchy docelowe, które może połączyć most (tj. rollupy, łańcuchy poboczne, inne łańcuchy bloków warstwy 1 itp.) i jak trudno jest zintegrować nowy łańcuch bloków?
+- **Zdolność do przekazywania bardziej złożonych danych –** Czy most umożliwia transfer wiadomości i bardziej złożonych, dowolnych danych między łańcuchami, czy też obsługuje tylko transfer aktywów między łańcuchami?
+- **Opłacalność –** Ile kosztuje transfer aktywów między łańcuchami za pośrednictwem mostu? Zazwyczaj mosty pobierają stałą lub zmienną opłatę w zależności od kosztów gazu i płynności określonych tras. Kluczowe znaczenie ma również ocena opłacalności mostu na podstawie kapitału wymaganego do zapewnienia jego bezpieczeństwa.
+
+Na wysokim poziomie mosty można podzielić na zaufane i niewymagające zaufania.
+
+- **Wymagające zaufania –** Mosty wymagające zaufania są weryfikowane zewnętrznie. Wykorzystują one zewnętrzny zestaw weryfikatorów (federacje z multi-sig, wielostronne systemy obliczeniowe, sieć wyroczni) do przesyłania danych między łańcuchami. W rezultacie mogą one oferować doskonałą łączność i umożliwiać w pełni uogólnione przekazywanie wiadomości między łańcuchami. Mają one również tendencję do osiągania dobrych wyników pod względem szybkości i opłacalności. Odbywa się to kosztem bezpieczeństwa, ponieważ użytkownicy muszą polegać na zabezpieczeniach mostu.
+- **Niewymagające zaufania –** Mosty te opierają się na połączonych przez siebie blockchainach i ich walidatorach w celu przesyłania wiadomości i tokenów. „Niewymagają zaufania”, ponieważ nie dodają nowych założeń zaufania (oprócz blochainów). W rezultacie mosty niewymagające zaufania są uważane za bezpieczniejsze niż mosty zaufane.
+
+Aby ocenić mosty niewymagające zaufania na podstawie innych czynników, musimy podzielić je na uogólnione mosty przekazujące wiadomości i sieci płynności.
+
+- **Mosty do uogólnionego przekazywania wiadomości –** Mosty te wyróżniają się bezpieczeństwem i zdolnością do przesyłania bardziej złożonych danych między łańcuchami. Zazwyczaj są one również dobre pod względem opłacalności. Jednak te mocne strony najczęściej wiążą się z kosztem łączności w przypadku mostów lekkich klientów (np. IBC) i ograniczeniami prędkości w przypadku mostów optymistycznych (np. Nomad), które wykorzystują dowody oszustwa.
+- **Sieci płynności –** Mosty te wykorzystują swapy atomowe do przenoszenia aktywów i są systemami weryfikowanymi lokalnie (tj. do weryfikacji transakcji wykorzystują walidatorów bazowych blockchainów). W rezultacie wyróżniają się bezpieczeństwem i szybkością. Co więcej, są one uważane za stosunkowo opłacalne i oferują dobrą łączność. Jednak głównym kompromisem jest ich niezdolność do przekazywania bardziej złożonych danych — ponieważ nie obsługują one przekazywania wiadomości między łańcuchami.
+
+## Ryzyko związane z mostami {#risk-with-bridges}
+
+Mosty odpowiadają za trzy największe [hacki w DeFi](https://rekt.news/leaderboard/) i wciąż są na wczesnym etapie rozwoju. Korzystanie z dowolnego mostu wiąże się z następującymi zagrożeniami:
+
+- **Ryzyko związane z inteligentnymi kontraktami –** Chociaż wiele mostów pomyślnie przeszło audyty, wystarczy jedna wada w inteligentnym kontrakcie, aby aktywa były narażone na ataki hakerskie (np. [most Wormhole na Solanie](https://rekt.news/wormhole-rekt/)).
+- **Systemowe ryzyka finansowe –** Wiele mostów używa opakowanych aktywów do wybijania kanonicznych wersji oryginalnego aktywa w nowym łańcuchu. Wystawia to ekosystem na ryzyko systemowe, ponieważ widzieliśmy, jak wykorzystywane są owinięte wersje tokenów.
+- **Ryzyko kontrahenta –** Niektóre mosty wykorzystują projekt wymagający zaufania, który wymaga od użytkowników polegania na założeniu, że walidatorzy nie wejdą w zmowę w celu kradzieży środków użytkowników. Konieczność zaufania przez użytkowników tym podmiotom trzecim naraża ich na ryzyko, takie jak oszustwo Rug Pull, cenzura i inne złośliwe działania.
+- **Otwarte kwestie –** Biorąc pod uwagę, że mosty są w początkowej fazie rozwoju, istnieje wiele pytań bez odpowiedzi dotyczących tego, jak mosty będą działać w różnych warunkach rynkowych, np. w okresach przeciążenia sieci i podczas nieprzewidzianych zdarzeń, takich jak ataki na poziomie sieci lub cofnięcia stanu. Ta niepewność stwarza pewne ryzyko, którego stopień jest wciąż nieznany.
+
+## Jak zdecentralizowane aplikacje mogą korzystać z mostów? {#how-can-dapps-use-bridges}
+
+Oto kilka praktycznych zastosowań, które deweloperzy mogą rozważyć w odniesieniu do mostów i przenoszenia ich zdecentralizowanych aplikacji między łańcuchami:
+
+### Integracja mostów {#integrating-bridges}
+
+Deweloperzy mają wiele sposobów na dodanie wsparcia dla mostów:
+
+1. **Budowa własnego mostu –** Zbudowanie bezpiecznego i niezawodnego mostu nie jest łatwe, zwłaszcza jeśli obierzesz drogę o zminimalizowanym zaufaniu. Co więcej, wymaga to wieloletniego doświadczenia i wiedzy technicznej związanej ze skalowalnością i badaniami interoperacyjności. Dodatkowo wymagałoby to zaangażowania zespołu do utrzymania mostu i przyciągnięcia wystarczającej płynności, aby było to opłacalne.
+
+2. **Pokazywanie użytkownikom wielu opcji mostów –** Wiele [dapków](/developers/docs/dapps/) wymaga od użytkowników posiadania ich natywnego tokena do interakcji. Aby umożliwić użytkownikom dostęp do ich tokenów, oferują oni różne opcje mostów na swojej stronie internetowej. Jednak ta metoda jest szybkim rozwiązaniem problemu, ponieważ przenosi użytkownika z dala od interfejsu aplikacji i nadal wymaga od niego interakcji z innymi zdecentralizowanymi aplikacjami i mostami. Jest to uciążliwe doświadczenie związane wprowadzaniem użytkowników, które wiąże się ze zwiększonym ryzykiem popełnienia błędów.
+
+3. **Integracja mostu –** To rozwiązanie nie wymaga od dapki wysyłania użytkowników do zewnętrznych interfejsów mostu i DEX. Pozwala to zdecentralizowanym aplikacjom usprawnić proces wprowadzania użytkowników. Rozwiązanie to ma jednak swoje ograniczenia:
+
+ - Ocena i konserwacja mostów są trudne i czasochłonne.
+ - Wybór jednego mostu tworzy pojedynczy punkt awarii i zależności.
+ - Zdecentralizowana aplikacja jest ograniczona możliwościami mostu.
+ - Same mosty mogą nie wystarczyć. Zdecentralizowane aplikacje mogą potrzebować zdecentralizowanych giełd, aby oferować więcej funkcji, takich jak zamiany między łańcuchami.
+
+4. **Integracja wielu mostów –** To rozwiązanie rozwiązuje wiele problemów związanych z integracją pojedynczego mostu. Ma jednak również ograniczenia, ponieważ integracja wielu mostów zużywa dużo zasobów i tworzy techniczne i komunikacyjne koszty ogólne dla deweloperów — najbardziej deficytowego zasobu w kryptowalutach.
+
+5. **Integracja agregatora mostów –** Innym rozwiązaniem dla dapków jest integracja rozwiązania do agregacji mostów, które daje im dostęp do wielu mostów. Agregatory mostów dziedziczą mocne strony wszystkich mostów, a zatem nie są ograniczone możliwościami pojedynczego mostu. Warto zauważyć, że agregatory mostów zazwyczaj utrzymują integracje mostów, co oszczędza zdecentralizowanym aplikacjom kłopotów związanych z technicznymi i operacyjnymi aspektami integracji mostów.
+
+Biorąc to pod uwagę, agregatory mostów mają również swoje ograniczenia. Na przykład, chociaż mogą one oferować więcej opcji mostu to na rynku dostępnych jest zazwyczaj znacznie więcej mostów innych niż te oferowane na platformie agregatora. Co więcej, podobnie jak mosty, agregatory mostów są również narażone na ryzyko związane z inteligentnymi kontraktami i technologią (więcej inteligentnych kontraktów = większe ryzyko).
+
+Jeśli zdecentralizowana aplikacja idzie drogą integracji mostu lub agregatora, istnieją różne opcje w zależności od tego, jak głęboka ma być integracja. Na przykład, jeśli jest to tylko integracja frontendowa mająca na celu poprawę doświadczenia wprowadzania użytkownika, zdecentralizowana aplikacja zintegrowałaby widżet. Jeśli jednak integracja ma na celu zbadanie głębszych strategii międzyłańcuchowych, takich jak stakowanie, uprawy zysków (yield farming) itp., zdecentralizowana aplikacja integruje SDK lub API.
+
+### Wdrażanie dapki na wielu łańcuchach {#deploying-a-dapp-on-multiple-chains}
+
+Aby wdrożyć dapką na wielu łańcuchach, deweloperzy mogą korzystać z platform deweloperskich, takich jak [Alchemy](https://www.alchemy.com/), [Hardhat](https://hardhat.org/), [Moralis](https://moralis.io/) itp. Zazwyczaj platformy te są wyposażane z komponowalnymi wtyczkami, które mogą umożliwić zdecentralizowanym aplikacjom działanie między łańcuchami. Na przykład deweloperzy mogą użyć deterministycznego proxy wdrażania oferowanego przez [wtyczkę hardhat-deploy](https://github.com/wighawag/hardhat-deploy).
+
+#### Przykłady:
+
+- [Jak budować dapki cross-chain](https://moralis.io/how-to-build-cross-chain-dapps/)
+- [Budowanie międzyłańcuchowego rynku NFT](https://youtu.be/WZWCzsB1xUE)
+- [Moralis: Budowanie międzyłańcuchowych dapków NFT](https://www.youtube.com/watch?v=ehv70kE1QYo)
+
+### Monitorowanie aktywności kontraktów na różnych łańcuchach {#monitoring-contract-activity-across-chains}
+
+Aby monitorować aktywność kontraktów pomiędzy łańcuchami, deweloperzy mogą korzystać z podgrafów (subgraph) i platform deweloperskich, takich jak Tenderly, aby obserwować inteligentne kontrakty w czasie rzeczywistym. Takie platformy posiadają również narzędzia, które oferują większą funkcjonalność monitorowania danych dla działań międzyłańcuchowych, takie jak sprawdzanie [zdarzeń emitowanych przez kontrakty](https://docs.soliditylang.org/en/v0.8.14/contracts.html?highlight=events#events) itp.
+
+#### Narzędzia
+
+- [The Graph](https://thegraph.com/en/)
+- [Tenderly](https://tenderly.co/)
+
+## Dalsza lektura {#further-reading}
+
+- [Mosty blockchain](/bridges/) – ethereum.org
+- [Ramy Ryzyka Mostów L2Beat](https://l2beat.com/bridges/summary)
+- [Mosty blockchain: Budowanie sieci kryptosieci](https://medium.com/1kxnetwork/blockchain-bridges-5db6afac44f8) – 8 września 2021 r. – Dmitriy Berenzon
+- [Trylemat interoperacyjności](https://blog.connext.network/the-interoperability-trilemma-657c2cf69f17) – 1 października 2021 r. – Arjun Bhuptani
+- [Klastry: Jak mosty wymagające zaufania i o zminimalizowanym zaufaniu kształtują krajobraz wielołańcuchowy](https://blog.celestia.org/clusters/) – 4 października 2021 r. – Mustafa Al-Bassam
+- [LI.FI: W przypadku mostów zaufanie jest spektrum](https://blog.li.fi/li-fi-with-bridges-trust-is-a-spectrum-354cd5a1a6d8) – 28 kwietnia 2022 r. – Arjun Chand
+- [Stan rozwiązań interoperacyjności rollupów](https://web.archive.org/web/20250428015516/https://research.2077.xyz/the-state-of-rollup-interoperability) – 20 czerwca 2024 r. – Alex Hook
+- [Wykorzystanie współdzielonego bezpieczeństwa dla bezpiecznej interoperacyjności między łańcuchami: Komitety Stanu Lagrange'a i nie tylko](https://web.archive.org/web/20250125035123/https://research.2077.xyz/harnessing-shared-security-for-secure-blockchain-interoperability) – 12 czerwca 2024 r. – Emmanuel Awosika
+
+Dodatkowo, oto kilka wnikliwych prezentacji [Jamesa Prestwicha](https://twitter.com/_prestwich), które mogą pomóc w głębszym zrozumieniu mostów:
+
+- [Budowanie mostów, a nie zamkniętych ogrodów](https://youtu.be/ZQJWMiX4hT0)
+- [Rozkładanie mostów na czynniki pierwsze](https://youtu.be/b0mC-ZqN8Oo)
+- [Dlaczego mosty płoną](https://youtu.be/c7cm2kd20j8)
diff --git a/public/content/translations/pl/developers/docs/consensus-mechanisms/index.md b/public/content/translations/pl/developers/docs/consensus-mechanisms/index.md
index 95bea676916..e1072e98f5e 100644
--- a/public/content/translations/pl/developers/docs/consensus-mechanisms/index.md
+++ b/public/content/translations/pl/developers/docs/consensus-mechanisms/index.md
@@ -1,60 +1,92 @@
---
title: Mechanizmy konsensusu
-description: Wyjaśnienie protokołów konsensusu w systemach rozproszonych i roli, jaką odgrywają w Ethereum.
+description: "Wyjaśnienie protokołów konsensusu w systemach rozproszonych i roli, jaką odgrywają w Ethereum."
lang: pl
-incomplete: true
---
-Jeśli chodzi o blockchainy, takie jak Ethereum, które są w istocie rozproszonymi bazami danych, węzły sieci muszą być w stanie osiągnąć porozumienie w sprawie aktualnego stanu systemu. Osiąga się to za pomocą mechanizmów konsensusu.
+Termin „mechanizm konsensusu” jest często używany potocznie w odniesieniu do protokołów „proof-of-stake”, „proof-of-work” lub „proof-of-authority”. Są to jednak tylko komponenty w mechanizmach konsensusu, które chronią przed [atakami typu Sybil](/glossary/#sybil-attack). Mechanizmy konsensusu są kompletnymi zestawami pomysłów, protokołów i zachęt, które umożliwiają rozproszonemu zestawowi węzłów uzgodnienie stanu blockchainu.
-Chociaż nie jest to częścią budowania zdecentralizowanej aplikacji, zrozumienie mechanizmów konsensusu pomoże wyjaśnić rzeczy, które są istotne dla Ciebie i doświadczenia Twoich użytkowników, takie jak ceny gazu i czas transakcji.
-
-## Warunki wstępne {#prerequisites}
+## Wymagania wstępne {#prerequisites}
Aby lepiej zrozumieć tę stronę, zalecamy najpierw przeczytać nasze [wprowadzenie do Ethereum](/developers/docs/intro-to-ethereum/).
+## Czym jest konsensus? {#what-is-consensus}
+
+Przez konsensus rozumiemy osiągnięcie ogólnego porozumienia. Weźmy pod uwagę grupę ludzi idących do kina. Jeśli nie ma różnicy zdań co do proponowanego wyboru filmu, to konsensus został osiągnięty. Jeśli nie ma zgody, grupa musi mieć możliwość, by zdecydować, który film obejrzeć. W skrajnych przypadkach grupa ostatecznie się podzieli.
+
+W odniesieniu do blockchainu Ethereum proces ten jest sformalizowany, a osiągnięcie konsensusu oznacza, że co najmniej 66% węzłów w sieci zgadza się co do globalnego stanu sieci.
+
## Czym jest mechanizm konsensusu? {#what-is-a-consensus-mechanism}
-Mechanizmy konsensusu (znane również jako protokoły konsensusu lub algorytmy konsensusu) umożliwiają współpracę systemów rozproszonych (sieci komputerów) i zachowanie bezpieczeństwa.
+Termin mechanizm konsensusu odnosi się do całego stosu protokołów, zachęt i pomysłów, które pozwalają sieci węzłów uzgodnić stan blockchainu.
-Od dziesięcioleci mechanizmy te są wykorzystywane do ustanawiania konsensusu między węzłami baz danych, serwerami aplikacji i inną infrastrukturą przedsiębiorstwa. W ostatnich latach wynaleziono nowe protokoły konsensusu, aby umożliwić systemom kryptoekonomicznym, takim jak Ethereum, uzgodnienie stanu sieci.
+Ethereum wykorzystuje mechanizm konsensusu oparty na proof-of-stake, który wywodzi swoje bezpieczeństwo krypto-ekonomiczne z zestawu nagród i kar stosowanych do kapitału zablokowanego przez stakerów. Ta struktura zachęca poszczególnych stakerów do obsługi uczciwych walidatorów, karze tych, którzy tego nie robią i tworzy niezwykle wysoki koszt ataku na sieć.
-Mechanizm konsensusu w systemie kryptoekonomicznym pomaga również zapobiegać niektórym rodzajom ataków ekonomicznych. Teoretycznie atakujący może naruszyć konsensus, kontrolując 51% sieci. Mechanizmy konsensusu mają na celu uczynienie tego „ataku 51%” niewykonalnym. Opracowano różne mechanizmy, aby w różny sposób rozwiązać ten problem bezpieczeństwa.
+Następnie istnieje protokół, który zarządza sposobem, w jaki uczciwi walidatorzy są wybierani do proponowania lub walidowania bloków, przetwarzania transakcji i głosowania na ich widok na czele łańcucha. W rzadkich sytuacjach, gdy wiele bloków znajduje się na tej samej pozycji w pobliżu głowy łańcucha, istnieje mechanizm wyboru forka, który wybiera bloki tworzące „najcięższy” łańcuch, mierzony liczbą walidatorów, którzy głosowali na bloki ważone ich saldem etheru.
+
+Niektóre koncepcje są ważne dla konsensusu, które nie są wyraźnie zdefiniowane w kodzie, takie jak dodatkowe bezpieczeństwo oferowane przez potencjalną pozapasmową koordynację społeczną jako ostatnią linię obrony przed atakami na sieć.
+
+Elementy te razem tworzą mechanizm konsensusu.
## Rodzaje mechanizmów konsensusu {#types-of-consensus-mechanisms}
-### Proof-of-work {#proof-of-work}
+### Oparte na proof-of-work {#proof-of-work}
-Ethereum, podobnie jak Bitcoin, wykorzystuje obecnie protokół konsensusu proof-of-work (PoW).
+Podobnie jak Bitcoin, Ethereum korzystało kiedyś z protokołu konsensusu opartego na proof-of-work (PoW).
#### Tworzenie bloku {#pow-block-creation}
-Proof-of-work jest wykonywany przez [górników](/developers/docs/consensus-mechanisms/pow/mining/), którzy konkurują o tworzenie nowych bloków pełnych przetworzonych transakcji. Zwycięzca dzieli się nowym blokiem z resztą sieci i zarabia świeżo wybite ETH. Wyścig wygrywa komputer każdego, kto najszybciej rozwiąże zagadkę matematyczną – w ten sposób powstaje połączenie kryptograficzne między bieżącym blokiem a poprzednim blokiem. Rozwiązanie tej zagadki to praca w „proof of work”.
+Górnicy rywalizują o tworzenie nowych bloków wypełnionych przetworzonymi transakcjami. Zwycięzca dzieli się nowym blokiem z resztą sieci i zarabia świeżo wybite ETH. Wyścig wygrywa komputer, który najszybciej rozwiąże zagadkę matematyczną. Tworzy to kryptograficzne połączenie między bieżącym blokiem a blokiem poprzednim. Rozwiązaniem tej zagadki jest praca w „proof-of-work”. Łańcuch kanoniczny jest następnie określany przez zasadę wyboru forka, która wybiera zestaw bloków, które wykonały najwięcej pracy, aby je wydobyć.
#### Bezpieczeństwo {#pow-security}
-Sieć jest bezpieczna dzięki temu, że do oszukania łańcucha potrzeba 51% mocy obliczeniowej sieci. Wymagałoby to tak ogromnych inwestycji w sprzęt i energię, że prawdopodobnie wydasz więcej, niż zyskasz.
+Sieć jest bezpieczna dzięki temu, że do oszukania łańcucha potrzeba 51% mocy obliczeniowej sieci. Wymagałoby to ogromnych inwestycji w sprzęt i energię; prawdopodobnie wydasz więcej niż zyskasz.
-Więcej informacji o [proof-of-work (PoW)](/developers/docs/consensus-mechanisms/pow/)
+Więcej o [proof-of-work](/developers/docs/consensus-mechanisms/pow/)
-### Proof-of-stake {#proof-of-stake}
+### Oparte na proof-of-stake {#proof-of-stake}
-Ethereum planuje uaktualnienie do protokołu konsensusu [proof-of-stake (PoS)](/developers/docs/consensus-mechanisms/pos/).
+Ethereum wykorzystuje teraz protokół konsensusu oparty na proof-of-stake (PoS).
#### Tworzenie bloku {#pos-block-creation}
-Proof-of-stake są przeprowadzane przez walidatorów, którzy zaangażowali się w ETH w udział w systemie. Walidator jest wybierany losowo, aby tworzyć nowe bloki, udostępniać je w sieci i zdobywać nagrody. Zamiast wykonywać intensywną pracę obliczeniową, wystarczy postawić ETH w sieci. To właśnie zachęca do zdrowego zachowania w sieci.
+Walidatorzy tworzą bloki. Jeden walidator jest losowo wybierany w każdym slocie, aby być proponentem bloku. Jego klient konsensusu żąda pakietu transakcji jako „ładunku wykonawczego” od sparowanego klienta wykonawczego. Zawija to w dane konsensusu, aby utworzyć blok, który wysyła do innych węzłów w sieci Ethereum. Ta produkcja bloków jest nagradzana w ETH. W rzadkich przypadkach, gdy istnieje wiele możliwych bloków dla pojedynczego slotu lub węzły słyszą o blokach w różnym czasie, algorytm wyboru forka wybiera blok, który tworzy łańcuch o największej wadze poświadczeń (gdzie waga to liczba poświadczających walidatorów skalowana przez ich saldo ETH).
#### Bezpieczeństwo {#pos-security}
-System proof-of-stake jest bezpieczny dzięki temu, że do oszukania łańcucha potrzebujesz 51% wszystkich postawionych ETH. I że twoja stawka jest obcinana za złośliwe zachowanie.
+System proof-of-stake jest bezpieczny pod względem krypto-ekonomicznym, ponieważ atakujący próbujący przejąć kontrolę nad łańcuchem musi zniszczyć ogromną ilość ETH. System nagród zachęca poszczególnych stakerów do uczciwego postępowania, a kary zniechęcają ich do złośliwego działania.
+
+Więcej o [proof-of-stake](/developers/docs/consensus-mechanisms/pos/)
+
+### Przewodnik wizualny {#types-of-consensus-video}
-Więcej informacji o [proof-of-stake (PoS)](/developers/docs/consensus-mechanisms/pos/)
+Obejrzyj więcej na temat różnych rodzajów mechanizmów konsensusu stosowanych w Ethereum:
+
+
+
+### Odporność na ataki typu Sybil i wybór łańcucha {#sybil-chain}
+
+Proof-of-work i proof-of-stake same w sobie nie są protokołami konsensusu, ale dla uproszczenia często są tak nazywane. Są to w rzeczywistości mechanizmy odporności na ataki typu Sybil i selektory autorów bloków; są one sposobem na podjęcie decyzji, kto jest autorem najnowszego bloku. Innym ważnym elementem jest algorytm wyboru łańcucha (inaczej wybór forka), który umożliwia węzłom wybranie jednego poprawnego bloku na czele łańcucha w scenariuszach, w których istnieje wiele bloków na tej samej pozycji.
+
+**Odporność na ataki typu Sybil** mierzy, jak protokół radzi sobie z atakiem typu Sybil. Odporność na tego typu ataki jest niezbędna dla zdecentralizowanego blockchainu i umożliwia górnikom i walidatorom równe wynagradzanie w oparciu o włożone zasoby. Proof-of-work i proof-of-stake chronią przed tym, zmuszając użytkowników do poświęcenia dużej ilości energii lub ustanowienia dużego zabezpieczenia. Zabezpieczenia te stanowią ekonomiczny czynnik odstraszający przed atakami typu Sybil.
+
+**Zasada wyboru łańcucha** jest używana do decydowania, który łańcuch jest „prawidłowym” łańcuchem. Bitcoin wykorzystuje zasadę „najdłuższego łańcucha”, co oznacza, że którykolwiek blockchain jest najdłuższy, będzie tym, który pozostałe węzły zaakceptują jako prawidłowy i z którym będą pracować. W przypadku łańcuchów proof-of-work najdłuższy łańcuch jest określany przez całkowitą skumulowaną trudność proof-of-work łańcucha. Ethereum również korzystało z zasady najdłuższego łańcucha; jednak teraz, gdy Ethereum działa na zasadzie proof-of-stake, przyjęło zaktualizowany algorytm wyboru forka, który mierzy „wagę” łańcucha. Waga jest skumulowaną sumą głosów walidatorów, ważoną przez salda zestakowanego etheru walidatorów.
+
+Ethereum używa mechanizmu konsensusu znanego jako [Gasper](/developers/docs/consensus-mechanisms/pos/gasper/), który łączy [proof-of-stake Casper FFG](https://arxiv.org/abs/1710.09437) z [zasadą wyboru forka GHOST](https://arxiv.org/abs/2003.03052).
## Dalsza lektura {#further-reading}
-## Tematy powiązane {#related-topics}
+- [Czym jest algorytm konsensusu blockchain?](https://academy.binance.com/en/articles/what-is-a-blockchain-consensus-algorithm)
+- [Czym jest konsensus Nakamoto? Kompletny przewodnik dla początkujących](https://blockonomi.com/nakamoto-consensus/)
+- [Jak działa Casper?](https://medium.com/unitychain/intro-to-casper-ffg-9ed944d98b2d)
+- [O bezpieczeństwie i wydajności blockchainów proof-of-work](https://eprint.iacr.org/2016/555.pdf)
+- [Problem bizantyjskich generałów](https://en.wikipedia.org/wiki/Byzantine_fault)
+
+_Znasz jakieś zasoby społeczności, które Ci pomogły? Edytuj tę stronę i dodaj je!_
+
+## Powiązane tematy {#related-topics}
- [Proof-of-work](/developers/docs/consensus-mechanisms/pow/)
- [Wydobywanie](/developers/docs/consensus-mechanisms/pow/mining/)
- [Proof-of-stake](/developers/docs/consensus-mechanisms/pos/)
+- [Proof-of-authority](/developers/docs/consensus-mechanisms/poa/)
diff --git a/public/content/translations/pl/developers/docs/consensus-mechanisms/poa/index.md b/public/content/translations/pl/developers/docs/consensus-mechanisms/poa/index.md
new file mode 100644
index 00000000000..b6c78e18785
--- /dev/null
+++ b/public/content/translations/pl/developers/docs/consensus-mechanisms/poa/index.md
@@ -0,0 +1,80 @@
+---
+title: "Dowód autorytetu (PoA)"
+description: "Wyjaśnienie protokołu konsensusu opartego na dowodzie autorytetu i jego roli w ekosystemie blockchain."
+lang: pl
+---
+
+**Dowód autorytetu (PoA)** to algorytm konsensusu oparty na reputacji, który jest zmodyfikowaną wersją [dowodu stawki](/developers/docs/consensus-mechanisms/pos/). Jest on używany głównie przez prywatne łańcuchy, sieci testowe i lokalne sieci deweloperskie. PoA jest algorytmem konsensusu opartym na reputacji, który wymaga zaufania do zestawu autoryzowanych sygnatariuszy do tworzenia bloków, w przeciwieństwie do mechanizmu opartego na stawkach w PoS.
+
+## Wymagania wstępne {#prerequisites}
+
+Aby lepiej zrozumieć tę stronę, zalecamy najpierw zapoznanie się z [transakcjami](/developers/docs/transactions/), [blokami](/developers/docs/blocks/) i [mechanizmami konsensusu](/developers/docs/consensus-mechanisms/).
+
+## Czym jest dowód autorytetu (PoA)? {#what-is-poa}
+
+Dowód autorytetu jest zmodyfikowaną wersją **[dowodu stawki](/developers/docs/consensus-mechanisms/pos/) (PoS)**, który jest algorytmem konsensusu opartym na reputacji zamiast mechanizmu opartego na stawkach w PoS. Termin ten został po raz pierwszy wprowadzony w 2017 roku przez Gavina Wooda, a ten algorytm konsensusu jest używany głównie przez prywatne łańcuchy, sieci testowe i lokalne sieci deweloperskie, ponieważ eliminuje potrzebę posiadania wysokiej jakości zasobów, jak to ma miejsce w przypadku PoW, i przezwycięża problemy ze skalowalnością PoS, posiadając mały podzbiór węzłów przechowujących blockchain i produkujących bloki.
+
+Dowód autorytetu wymaga zaufania do zestawu autoryzowanych sygnatariuszy, którzy są ustawieni w [bloku genezy](/glossary/#genesis-block). W większości obecnych implementacji wszyscy autoryzowani sygnatariusze zachowują równą władzę i przywileje przy określaniu konsensusu łańcucha. Ideą stakingu reputacji jest to, że każdy autoryzowany walidator jest dobrze znany wszystkim dzięki takim rzeczom jak „znaj swojego klienta” (KYC) lub dzięki temu, że jedynym walidatorem jest dobrze znana organizacja – w ten sposób, jeśli walidator zrobi coś złego, jego tożsamość jest znana.
+
+Istnieje wiele implementacji PoA, ale standardową implementacją Ethereum jest **clique**, która implementuje [EIP-225](https://eips.ethereum.org/EIPS/eip-225). Clique jest przyjazny dla deweloperów i łatwy do wdrożenia, obsługując wszystkie typy synchronizacji klientów. Inne implementacje to [IBFT 2.0](https://besu.hyperledger.org/private-networks/concepts/poa) i [Aura](https://openethereum.github.io/Chain-specification).
+
+## Jak to działa {#how-it-works}
+
+W PoA wybiera się zestaw autoryzowanych sygnatariuszy do tworzenia nowych bloków. Sygnatariusze są wybierani na podstawie swojej reputacji i są jedynymi, którzy mogą tworzyć nowe bloki. Sygnatariusze są wybierani w trybie okrężnym, a każdy z nich może utworzyć blok w określonych ramach czasowych. Czas tworzenia bloku jest stały, a sygnatariusze są zobowiązani do utworzenia bloku w tych ramach czasowych.
+
+Reputacja w tym kontekście nie jest rzeczą wymierną, ale raczej reputacją znanych korporacji, takich jak Microsoft i Google. Stąd sposób wyboru zaufanych sygnatariuszy nie jest algorytmiczny, ale jest raczej normalnym ludzkim aktem _zaufania_, w którym podmiot, powiedzmy na przykład Microsoft, tworzy prywatną sieć PoA pomiędzy setkami lub tysiącami startupów i sam odgrywa rolę jedynego zaufanego sygnatariusza z możliwością dodania w przyszłości innych znanych sygnatariuszy, takich jak Google. Startupy bez wątpienia zaufałyby, że Microsoft będzie zawsze działał w uczciwy sposób i korzystał z sieci. Rozwiązuje to potrzebę stakowania w różnych małych/prywatnych sieciach, które zostały zbudowane w różnych celach, aby utrzymać je zdecentralizowane i działające, wraz z potrzebą górników, co zużywa dużo energii i zasobów. Niektóre prywatne sieci używają standardu PoA, takie jak VeChain, a niektóre go modyfikują, jak Binance, który używa [PoSA](https://academy.binance.com/en/glossary/proof-of-staked-authority-posa), co jest niestandardową, zmodyfikowaną wersją PoA i PoS.
+
+Proces głosowania jest przeprowadzany przez samych sygnatariuszy. Każdy sygnatariusz głosuje za dodaniem lub usunięciem sygnatariusza w swoim bloku podczas tworzenia nowego bloku. Głosy są podliczane przez węzły, a sygnatariusze są dodawani lub usuwani na podstawie głosów osiągających określony próg `SIGNER_LIMIT`.
+
+Może wystąpić sytuacja, w której pojawią się małe forki. Trudność bloku zależy od tego, czy blok został podpisany w kolejce, czy poza nią. Bloki podpisane „w kolejce” mają trudność 2, a bloki podpisane „poza kolejką” mają trudność 1. W przypadku małych forków łańcuch z większością sygnatariuszy zatwierdzających bloki „w kolejce” zgromadzi największą trudność i wygra.
+
+## Wektory ataków {#attack-vectors}
+
+### Złośliwi sygnatariusze {#malicious-signers}
+
+Złośliwy użytkownik może zostać dodany do listy sygnatariuszy, lub klucz/maszyna podpisująca może zostać przejęta. W takim scenariuszu protokół musi być w stanie obronić się przed reorganizacjami i spamem. Proponowanym rozwiązaniem jest to, że przy liście N autoryzowanych sygnatariuszy, każdy sygnatariusz może wybić tylko 1 blok na każde K bloków. Zapewnia to ograniczenie szkód, a pozostali walidatorzy mogą odwołać złośliwego użytkownika.
+
+### Cenzura {#censorship-attack}
+
+Innym interesującym wektorem ataku jest sytuacja, w której sygnatariusz (lub grupa sygnatariuszy) próbuje cenzurować bloki głosujące za usunięciem ich z listy autoryzacyjnej. Aby obejść ten problem, dozwolona częstotliwość bicia przez sygnatariuszy jest ograniczona do 1 z N/2. Zapewnia to, że złośliwi sygnatariusze muszą kontrolować co najmniej 51% kont podpisujących, w którym to momencie skutecznie staliby się nowym źródłem prawdy dla łańcucha.
+
+### Spam {#spam-attack}
+
+Innym niewielkim wektorem ataku jest wstrzykiwanie przez złośliwych sygnatariuszy nowych propozycji głosowania do każdego bloku, który wybijają. Ponieważ węzły muszą podliczać wszystkie głosy, aby stworzyć aktualną listę autoryzowanych sygnatariuszy, muszą rejestrować wszystkie głosy w czasie. Bez ograniczenia okna głosowania, mogłoby to rosnąć powoli, ale bez ograniczeń. Rozwiązaniem jest umieszczenie _ruchomego_ okna W bloków, po którym głosy są uważane za nieaktualne. _Rozsądnym oknem może być 1-2 epok._
+
+### Bloki współbieżne {#concurrent-blocks}
+
+W sieci PoA, gdy jest N autoryzowanych sygnatariuszy, każdy sygnatariusz może wybić 1 blok z K, co oznacza, że N-K+1 walidatorów może bić bloki w dowolnym momencie. Aby zapobiec wyścigowi tych walidatorów o bloki, każdy sygnatariusz powinien dodać mały losowy „offset” do czasu, w którym wydaje nowy blok. Chociaż ten proces zapewnia, że małe forki są rzadkie, sporadyczne forki mogą się nadal zdarzać, tak jak w sieci głównej. Jeśli okaże się, że sygnatariusz nadużywa swojej władzy i powoduje chaos, pozostali sygnatariusze mogą go odwołać.
+
+Jeśli na przykład jest 10 autoryzowanych sygnatariuszy i każdy sygnatariusz może utworzyć 1 blok z 20, to w danym momencie 11 walidatorów może tworzyć bloki. Aby zapobiec ich wyścigowi o tworzenie bloków, każdy sygnatariusz dodaje mały losowy „offset” do czasu, w którym wydaje nowy blok. Zmniejsza to występowanie małych forków, ale nadal pozwala na sporadyczne forki, jak widać w sieci głównej Ethereum. Jeśli sygnatariusz nadużyje swojej władzy i spowoduje zakłócenia, może zostać odwołany z sieci.
+
+## Zalety i wady {#pros-and-cons}
+
+| Zalety | Wady |
+| -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- | --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- |
+| Bardziej skalowalny niż inne popularne mechanizmy, takie jak PoS i PoW, ponieważ opiera się na ograniczonej liczbie sygnatariuszy bloków. | Sieci PoA zazwyczaj mają stosunkowo niewielką liczbę węzłów walidujących. To sprawia, że sieć PoA jest bardziej scentralizowana. |
+| Blockchainy PoA są niezwykle tanie w prowadzeniu i utrzymaniu. | Zostanie autoryzowanym sygnatariuszem jest zazwyczaj poza zasięgiem zwykłej osoby, ponieważ blockchain wymaga podmiotów o ugruntowanej reputacji. |
+| Transakcje są potwierdzane bardzo szybko, co może zająć mniej niż 1 sekundę, ponieważ do walidacji nowych bloków wymagana jest tylko ograniczona liczba sygnatariuszy. | Złośliwi sygnatariusze mogliby dokonać reorganizacji, podwójnego wydatkowania, cenzurować transakcje w sieci. Te ataki są łagodzone, ale wciąż możliwe. |
+
+## Dalsza lektura {#further-reading}
+
+- [EIP-225](https://eips.ethereum.org/EIPS/eip-225) _standard Clique_
+- [Badanie Proof of Authority](https://github.com/cryptoeconomics-study/website/blob/master/docs/sync/2.4-lecture.md) _Kryptoekonomia_
+- [Czym jest Proof of Authority](https://forum.openzeppelin.com/t/proof-of-authority/3577) _OpenZeppelin_
+- [Wyjaśnienie Proof of Authority](https://academy.binance.com/en/articles/proof-of-authority-explained) _binance_
+- [PoA w blockchainie](https://medium.com/techskill-brew/proof-of-authority-or-poa-in-blockchain-part-11-blockchain-series-be15b3321cba)
+- [Wyjaśnienie Clique](https://medium.com/@Destiner/clique-cross-client-proof-of-authority-algorithm-for-ethereum-8b2a135201d)
+- [Przestarzałe PoA, specyfikacja Aura](https://openethereum.github.io/Chain-specification)
+- [IBFT 2.0, inna implementacja PoA](https://besu.hyperledger.org/private-networks/concepts/poa)
+
+### Jesteś raczej wzrokowcem? Dla wzrokowców {#visual-learner}
+
+Obejrzyj wizualne wyjaśnienie dowodu autorytetu:
+
+
+
+## Powiązane tematy {#related-topics}
+
+- [Proof-of-work](/developers/docs/consensus-mechanisms/pow/)
+- [Proof-of-stake](/developers/docs/consensus-mechanisms/pos/)
+
diff --git a/public/content/translations/pl/developers/docs/consensus-mechanisms/pos/attack-and-defense/index.md b/public/content/translations/pl/developers/docs/consensus-mechanisms/pos/attack-and-defense/index.md
new file mode 100644
index 00000000000..c6a069d0989
--- /dev/null
+++ b/public/content/translations/pl/developers/docs/consensus-mechanisms/pos/attack-and-defense/index.md
@@ -0,0 +1,166 @@
+---
+title: Atak i obrona w Ethereum proof-of-stake
+description: "Dowiedz się o znanych wektorach ataku na Ethereum oparte na proof-of-stake i o tym, jak się przed nimi bronić."
+lang: pl
+---
+
+Złodzieje i sabotażyści stale szukają okazji do atakowania oprogramowania klienckiego Ethereum. Ta strona przedstawia znane wektory ataków na warstwę konsensusu Ethereum i opisuje, jak można się przed nimi bronić. Informacje na tej stronie są adaptacją [dłuższej wersji](https://mirror.xyz/jmcook.eth/YqHargbVWVNRQqQpVpzrqEQ8IqwNUJDIpwRP7SS5FXs).
+
+## Wymagania wstępne {#prerequisites}
+
+Wymagana jest podstawowa znajomość [proof-of-stake](/developers/docs/consensus-mechanisms/pos/). Pomocna będzie również podstawowa znajomość [warstwy motywacyjnej](/developers/docs/consensus-mechanisms/pos/rewards-and-penalties) Ethereum i algorytmu wyboru forka, [LMD-GHOST](/developers/docs/consensus-mechanisms/pos/gasper).
+
+## Czego chcą atakujący? {#what-do-attackers-want}
+
+Powszechnym błędem jest przekonanie, że skuteczny atakujący może generować nowy ether lub wysysać ether z dowolnych kont. Żadna z tych rzeczy nie jest możliwa, ponieważ wszystkie transakcje są wykonywane przez wszystkich klientów wykonawczych w sieci. Muszą one spełniać podstawowe warunki ważności (np. transakcje są podpisane kluczem prywatnym nadawcy, nadawca ma wystarczające saldo itp.), w przeciwnym razie są po prostu wycofywane. Istnieją trzy klasy wyników, na które atakujący może realnie liczyć: reorganizacje, podwójna nieodwołalność lub opóźnienie nieodwołalności.
+
+**„Reorg”** to przetasowanie bloków w nowej kolejności, być może z dodaniem lub odjęciem bloków w kanonicznym łańcuchu. Złośliwy reorg może zapewnić, że określone bloki zostaną uwzględnione lub wykluczone, umożliwiając podwójne wydatkowanie lub ekstrakcję wartości poprzez transakcje typu front-running i back-running (MEV). Reorganziacje mogą być również używane do uniemożliwienia włączenia niektórych transakcji do kanonicznego łańcucha - jest to forma cenzury. Najbardziej ekstremalną formą reorgu jest „odwrócenie nieodwołalności”, które usuwa lub zastępuje bloki, które zostały wcześniej sfinalizowane. Jest to możliwe tylko wtedy, gdy atakujący zniszczy ponad ⅓ całkowitego stakowanego etheru - ta gwarancja jest znana jako „nieodwołalność ekonomiczna” - więcej na ten temat później.
+
+**Podwójna nieodwołalność** to mało prawdopodobny, ale poważny stan, w którym dwa forki mogą sfinalizować się jednocześnie, tworząc trwały rozłam w łańcuchu. Jest to teoretycznie możliwe dla atakującego, który jest gotów zaryzykować 34% całkowitego stakowanego etheru. Społeczność byłaby zmuszona do koordynacji off-chain i dojścia do porozumienia, którego łańcucha przestrzegać, co wymagałoby siły w warstwie społecznej.
+
+Atak **opóźniający nieodwołalność** uniemożliwia sieci osiągnięcie warunków niezbędnych do sfinalizowania fragmentów łańcucha. Bez nieodwołalności trudno jest zaufać aplikacjom finansowym zbudowanym na Ethereum. Celem ataku opóźniającego nieodwołalność jest prawdopodobnie po prostu zakłócenie działania Ethereum, a nie bezpośredni zysk, chyba że atakujący ma jakieś strategiczne krótkie pozycje.
+
+Atak na warstwę społeczną może mieć na celu podważenie publicznego zaufania do Ethereum, dewaluację etheru, zmniejszenie adopcji lub osłabienie społeczności Ethereum w celu utrudnienia koordynacji pozapasmowej.
+
+Po ustaleniu, dlaczego przeciwnik mógłby zaatakować Ethereum, w następnych sekcjach zbadamy, _jak_ mógłby to zrobić.
+
+## Metody ataku {#methods-of-attack}
+
+### Ataki na warstwę 0 {#layer-0}
+
+Przede wszystkim osoby, które nie uczestniczą aktywnie w Ethereum (poprzez uruchamianie oprogramowania klienckiego), mogą atakować, celując w warstwę społeczną (warstwa 0). Warstwa 0 jest fundamentem, na którym zbudowane jest Ethereum, i jako taka stanowi potencjalną powierzchnię dla ataków, których konsekwencje rozprzestrzeniają się na resztę stosu. Niektóre przykłady mogą obejmować:
+
+- Kampania dezinformacyjna może podważyć zaufanie społeczności do planu działania Ethereum, zespołów deweloperów, aplikacji itp. To z kolei może zmniejszyć liczbę osób chętnych do udziału w zabezpieczaniu sieci, pogarszając zarówno decentralizację, jak i bezpieczeństwo kryptoekonomiczne.
+
+- Ukierunkowane ataki i/lub zastraszanie skierowane przeciwko społeczności deweloperów. Może to prowadzić do dobrowolnego odejścia deweloperów i spowolnienia postępów Ethereum.
+
+- Zbyt gorliwe regulacje można również uznać za atak na warstwę 0, ponieważ mogłyby one gwałtownie zniechęcić do udziału i adopcji.
+
+- Infiltracja do społeczności deweloperów przez kompetentnych, ale złośliwych aktorów, których celem jest spowolnienie postępów poprzez jałowe dyskusje, opóźnianie kluczowych decyzji, tworzenie spamu itp.
+
+- Łapówki dla kluczowych graczy w ekosystemie Ethereum w celu wpłynięcia na podejmowanie decyzji.
+
+To, co czyni te ataki szczególnie niebezpiecznymi, to fakt, że w wielu przypadkach wymagają one bardzo niewielkiego kapitału lub wiedzy technicznej. Atak na warstwę 0 może być mnożnikiem ataku kryptoekonomicznego. Na przykład, jeśli cenzura lub odwrócenie nieodwołalności zostałyby osiągnięte przez złośliwego udziałowca większościowego, podważenie warstwy społecznej mogłoby utrudnić skoordynowanie odpowiedzi społeczności w trybie pozapasmowym.
+
+Obrona przed atakami na warstwę 0 prawdopodobnie nie jest prosta, ale można ustalić pewne podstawowe zasady. Jedną z nich jest utrzymywanie ogólnie wysokiego stosunku sygnału do szumu w przypadku informacji publicznych o Ethereum, tworzonych i rozpowszechnianych przez uczciwych członków społeczności za pośrednictwem blogów, serwerów Discord, specyfikacji z adnotacjami, książek, podcastów i YouTube. Tutaj, na ethereum.org, staramy się utrzymywać dokładne informacje i tłumaczyć je na jak najwięcej języków. Zalewanie przestrzeni wysokiej jakości informacjami i memami jest skuteczną obroną przed dezinformacją.
+
+Innym ważnym wzmocnieniem przeciwko atakom na warstwę społeczną jest jasna misja i protokół zarządzania. Ethereum pozycjonuje się jako lider decentralizacji i bezpieczeństwa wśród warstw 1 z inteligentnymi kontraktami, jednocześnie wysoko ceniąc skalowalność i zrównoważony rozwój. Niezależnie od nieporozumień pojawiających się w społeczności Ethereum, te podstawowe zasady są naruszane w minimalnym stopniu. Ocena narracji w odniesieniu do tych podstawowych zasad i badanie jej w kolejnych rundach przeglądu w procesie EIP (propozycji ulepszeń Ethereum) może pomóc społeczności w odróżnieniu dobrych aktorów od złych i ograniczyć zakres, w jakim złośliwi aktorzy mogą wpływać na przyszły kierunek rozwoju Ethereum.
+
+Wreszcie, kluczowe jest, aby społeczność Ethereum pozostała otwarta i przyjazna dla wszystkich uczestników. Społeczność z "gatekeeperami" i wyłącznością jest szczególnie podatna na ataki społeczne, ponieważ łatwo jest budować narracje „my i oni”. Trybalizm i toksyczny maksymalizm szkodzą społeczności i podważają bezpieczeństwo warstwy 0. Etereanie, którzy mają żywotny interes w bezpieczeństwie sieci, powinni postrzegać swoje zachowanie w sieci i w świecie rzeczywistym jako bezpośredni wkład w bezpieczeństwo warstwy 0 Ethereum.
+
+### Atakowanie protokołu {#attacking-the-protocol}
+
+Każdy może uruchomić oprogramowanie klienckie Ethereum. Aby dodać walidatora do klienta, użytkownik musi stakować 32 ethery w kontrakcie depozytowym. Walidator pozwala użytkownikowi aktywnie uczestniczyć w bezpieczeństwie sieci Ethereum, proponując i poświadczając nowe bloki. Walidator ma teraz głos, którego może użyć, aby wpłynąć na przyszłą zawartość blockchaina – może to robić uczciwie i powiększać swoje zasoby etheru poprzez nagrody, lub może próbować manipulować procesem na własną korzyść, ryzykując swoją stawką. Jednym ze sposobów przeprowadzenia ataku jest zgromadzenie większej części całkowitej stawki, a następnie wykorzystanie jej do przegłosowania uczciwych walidatorów. Im większa część stawki kontrolowana przez atakującego, tym większa jego siła głosu, zwłaszcza na pewnych etapach ekonomicznych, które omówimy później. Jednak większość atakujących nie będzie w stanie zgromadzić wystarczającej ilości etheru, aby zaatakować w ten sposób, więc zamiast tego muszą używać subtelnych technik, aby zmanipulować uczciwą większość do działania w określony sposób.
+
+Zasadniczo wszystkie ataki z małą stawką są subtelnymi wariacjami na temat dwóch rodzajów niewłaściwego zachowania walidatorów: niedostatecznej aktywności (brak poświadczania/proponowania lub robienie tego z opóźnieniem) lub nadmiernej aktywności (proponowanie/poświadczanie zbyt wiele razy w jednym slocie). W swoich najprostszych formach działania te są łatwo obsługiwane przez algorytm wyboru forka i warstwę motywacyjną, ale istnieją sprytne sposoby na oszukanie systemu na korzyść atakującego.
+
+### Ataki z wykorzystaniem niewielkich ilości ETH {#attacks-by-small-stakeholders}
+
+#### reorgi {#reorgs}
+
+W kilku pracach wyjaśniono ataki na Ethereum, które powodują reorgi lub opóźnienie nieodwołalności przy użyciu tylko niewielkiej części całkowitego stakowanego etheru. Ataki te zazwyczaj polegają na tym, że atakujący wstrzymuje pewne informacje przed innymi walidatorami, a następnie udostępnia je w jakiś subtelny sposób i/lub w dogodnym momencie. Zwykle mają na celu usunięcie niektórych uczciwych bloków z kanonicznego łańcucha. [Neuder i in. 2020](https://arxiv.org/pdf/2102.02247.pdf) pokazali, w jaki sposób atakujący walidator może utworzyć i poświadczyć blok (`B`) dla określonego slotu `n+1`, ale powstrzymać się od jego propagacji do innych węzłów w sieci. Zamiast tego, wstrzymują ten poświadczony blok do następnego slotu `n+2`. Uczciwy walidator proponuje blok (`C`) dla slotu `n+2`. Prawie jednocześnie atakujący może opublikować wstrzymany blok (`B`) i jego wstrzymane poświadczenia, a także poświadczyć, że `B` jest głową łańcucha swoimi głosami za slot `n+2`, skutecznie zaprzeczając istnieniu uczciwego bloku `C`. Kiedy uczciwy blok `D` zostaje opublikowany, algorytm wyboru forka postrzega `D` budujący się na `B` jako cięższy niż `D` budujący się na `C`. Atakujący zdołał zatem usunąć uczciwy blok `C` w slocie `n+2` z kanonicznego łańcucha za pomocą 1-blokowego reorgu ex ante. [Atakujący z 34%](https://www.youtube.com/watch?v=6vzXwwk12ZE) stawki ma bardzo dużą szansę na powodzenie w tym ataku, jak wyjaśniono [w tej notatce](https://notes.ethereum.org/plgVdz-ORe-fGjK06BZ_3A#Fork-choice-by-block-slot-pair). W teorii jednak atak ten mógłby być podejmowany z mniejszymi stawkami. [Neuder i in. 2020](https://arxiv.org/pdf/2102.02247.pdf) opisali ten atak działający przy 30% stawki, ale później wykazano, że jest on wykonalny przy [2% całkowitej stawki](https://arxiv.org/pdf/2009.04987.pdf), a następnie ponownie dla [pojedynczego walidatora](https://arxiv.org/abs/2110.10086#) przy użyciu technik równoważenia, które omówimy w następnej sekcji.
+
+
+
+Schemat koncepcyjny ataku reorgu jednego bloku opisanego powyżej (adaptacja z https://notes.ethereum.org/plgVdz-ORe-fGjK06BZ_3A#Fork-choice-by-block-slot-pair)
+
+Bardziej wyrafinowany atak może podzielić zestaw uczciwych walidatorów na oddzielne grupy, które mają różne poglądy na temat głowy łańcucha. Jest to znane jako **atak równoważący**. Atakujący czeka na swoją szansę na zaproponowanie bloku, a gdy ona nadejdzie, dopuszcza się ekwiwokacji i proponuje dwa. Wysyłają jeden blok do połowy zestawu uczciwych walidatorów, a drugi blok do drugiej połowy. Ekwiwokacja zostałaby wykryta przez algorytm wyboru forka, a proposer bloku zostałby poddany slashingowi i usunięty z sieci, ale oba bloki nadal by istniały i miałyby około połowy zestawu walidatorów poświadczających każdy fork. W międzyczasie pozostali złośliwi walidatorzy wstrzymują swoje poświadczenia. Następnie, poprzez selektywne uwalnianie poświadczeń faworyzujących jeden lub drugi fork do wystarczającej liczby walidatorów w momencie, gdy algorytm wyboru forka jest wykonywany, przechylają skumulowaną wagę poświadczeń na korzyść jednego lub drugiego forka. Może to trwać w nieskończoność, a atakujący walidatorzy utrzymują równy podział walidatorów między dwoma forkami. Ponieważ żaden fork nie może przyciągnąć 2/3 superwiększości, sieć nie zostałaby sfinalizowana.
+
+**Ataki odbijające** są podobne. Głosy są ponownie wstrzymywane przez atakujących walidatorów. Zamiast uwalniać głosy, aby utrzymać równy podział między dwoma forkami, używają swoich głosów w dogodnych momentach, aby uzasadnić checkpointy, które naprzemiennie przełączają się między forkiem A i forkiem B. To przerzucanie uzasadnienia między dwoma forkami uniemożliwia istnienie par uzasadnionych źródłowych i docelowych checkpointów, które można sfinalizować na którymkolwiek z łańcuchów, zatrzymując nieodwołalność.
+
+
+
+Zarówno ataki odbijające, jak i równoważące, opierają się na bardzo precyzyjnej kontroli atakującego nad czasem wiadomości w całej sieci, co jest mało prawdopodobne. Niemniej jednak, w protokole wbudowane są mechanizmy obronne w postaci dodatkowej wagi przyznawanej szybkim wiadomościom w porównaniu z wolnymi. Jest to znane jako [proposer-weight boosting](https://github.com/ethereum/consensus-specs/pull/2730). Aby bronić się przed atakami odbijającymi, algorytm wyboru forka został zaktualizowany tak, że najnowszy uzasadniony checkpoint może przełączyć się na checkpoint alternatywnego łańcucha tylko podczas [pierwszej 1/3 slotów w każdej epoce](https://ethresear.ch/t/prevention-of-bouncing-attack-on-ffg/6114). Warunek ten uniemożliwia atakującemu gromadzenie głosów w celu późniejszego ich wykorzystania – algorytm wyboru forka po prostu pozostaje wierny checkpointowi, który wybrał w pierwszej 1/3 epoki, w czasie której większość uczciwych walidatorów już by zagłosowała.
+
+W połączeniu, środki te tworzą scenariusz, w którym uczciwy proposer bloku emituje swój blok bardzo szybko po rozpoczęciu slotu, a następnie następuje okres ~1/3 slotu (4 sekundy), w którym ten nowy blok może spowodować, że algorytm wyboru forka przełączy się na inny łańcuch. Po tym samym terminie, poświadczenia, które napływają od powolnych walidatorów, mają mniejszą wagę w porównaniu z tymi, które dotarły wcześniej. To zdecydowanie faworyzuje szybkich proposerów i walidatorów w określaniu głowy łańcucha i znacznie zmniejsza prawdopodobieństwo udanego ataku równoważącego lub odbijającego.
+
+Warto zauważyć, że samo wzmocnienie proposera (proposer boosting) chroni jedynie przed „tanimi reorgami”, tj. tymi, które są podejmowane przez atakującego z małą stawką. W rzeczywistości, samo wzmocnienie proposera (proposer-boosting) może być wykorzystane przez większych udziałowców. Autorzy [tego postu](https://ethresear.ch/t/change-fork-choice-rule-to-mitigate-balancing-and-reorging-attacks/11127) opisują, jak atakujący z 7% stawki może strategicznie wykorzystać swoje głosy, aby oszukać uczciwych walidatorów, by budowali na jego forku, reorganizując uczciwy blok. Atak ten został opracowany przy założeniu idealnych warunków opóźnień, które są bardzo mało prawdopodobne. Szanse atakującego są nadal bardzo małe, a większa stawka oznacza również większy kapitał zagrożony i silniejszą zniechętę ekonomiczną.
+
+Zaproponowano również [atak równoważący skierowany specjalnie na regułę LMD](https://ethresear.ch/t/balancing-attack-lmd-edition/11853), który miał być wykonalny pomimo wzmocnienia proposera. Atakujący tworzy dwa konkurencyjne łańcuchy, dokonując ekwiwokacji swojej propozycji bloku i propagując każdy blok do około połowy sieci, tworząc przybliżoną równowagę między forkami. Następnie, współpracujący walidatorzy dokonują ekwiwokacji swoich głosów, tak aby połowa sieci otrzymała najpierw ich głosy na fork `A`, a druga połowa najpierw otrzymała ich głosy na fork `B`. Ponieważ reguła LMD odrzuca drugie poświadczenie i zachowuje tylko pierwsze dla każdego walidatora, połowa sieci widzi głosy na `A` i żadnych na `B`, a druga połowa widzi głosy na `B` i żadnych na `A`. Autorzy opisują, że reguła LMD daje przeciwnikowi „niezwykłą moc” do przeprowadzenia ataku równoważącego.
+
+Ten wektor ataku LMD został zamknięty poprzez [zaktualizowanie algorytmu wyboru forka](https://github.com/ethereum/consensus-specs/pull/2845), tak aby całkowicie odrzucał on ekwiwokujących walidatorów z rozważań dotyczących wyboru forka. Algorytm wyboru forka również dyskontuje przyszły wpływ walidatorów dopuszczających się ekwiwokacji. Zapobiega to opisanemu powyżej atakowi równoważącemu, jednocześnie utrzymując odporność na ataki lawinowe.
+
+Inna klasa ataków, zwana [**atakami lawinowymi**](https://ethresear.ch/t/avalanche-attack-on-proof-of-stake-ghost/11854/3), została opisana w [pracy z marca 2022 roku](https://arxiv.org/pdf/2203.01315.pdf). Aby przeprowadzić atak lawinowy, atakujący musi kontrolować kilku kolejnych proposerów bloków. W każdym ze slotów propozycji bloków atakujący wstrzymuje swój blok, zbierając je, aż uczciwy łańcuch osiągnie równą wagę poddrzewa z wstrzymanymi blokami. Następnie wstrzymane bloki są uwalniane w taki sposób, aby maksymalnie ekwiwokowały. Autorzy sugerują, że wzmocnienie proposera – główna obrona przed atakami równoważącymi i odbijającymi – nie chroni przed niektórymi wariantami ataku lawinowego. Jednakże, autorzy zademonstrowali ten atak tylko na wysoce wyidealizowanej wersji algorytmu wyboru forka Ethereum (użyli GHOST bez LMD).
+
+Atak lawinowy jest łagodzony przez część LMD algorytmu wyboru forka LMD-GHOST. LMD oznacza „sterowany najnowszą wiadomością” i odnosi się do tabeli utrzymywanej przez każdego walidatora, zawierającej najnowszą wiadomość otrzymaną od innych walidatorów. To pole jest aktualizowane tylko wtedy, gdy nowa wiadomość pochodzi z późniejszego slotu niż ten, który już znajduje się w tabeli dla danego walidatora. W praktyce oznacza to, że w każdym slocie pierwsza otrzymana wiadomość jest tą akceptowaną, a wszelkie dodatkowe wiadomości są ekwiwokacjami, które należy zignorować. Innymi słowy, klienci konsensusu nie liczą ekwiwokacji – używają pierwszej wiadomości od każdego walidatora, a ekwiwokacje są po prostu odrzucane, co zapobiega atakom lawinowym.
+
+Istnieje kilka innych potencjalnych przyszłych ulepszeń reguły wyboru forka, które mogłyby zwiększyć bezpieczeństwo zapewniane przez wzmocnienie proposera (proposer-boost). Jednym z nich jest [view-merge](https://ethresear.ch/t/view-merge-as-a-replacement-for-proposer-boost/13739), gdzie poświadczający zamrażają swój widok wyboru forka `n` sekund przed rozpoczęciem slotu, a proposer następnie pomaga zsynchronizować widok łańcucha w całej sieci. Innym potencjalnym ulepszeniem jest [nieodwołalność w jednym slocie](https://notes.ethereum.org/@vbuterin/single_slot_finality), która chroni przed atakami opartymi na czasie wiadomości poprzez finalizację łańcucha już po jednym slocie.
+
+#### Opóźnienie nieodwołalności {#finality-delay}
+
+[Ta sama praca](https://econcs.pku.edu.cn/wine2020/wine2020/Workshop/GTiB20_paper_8.pdf), która jako pierwsza opisała tani atak reorgu pojedynczego bloku, opisała również atak opóźniający nieodwołalność (znany również jako „awaria żywotności”), który polega na tym, że atakujący jest proposerem bloku na granicy epoki. Jest to kluczowe, ponieważ te bloki na granicy epok stają się checkpointami, których Casper FFG używa do finalizowania fragmentów łańcucha. Atakujący po prostu wstrzymuje swój blok, dopóki wystarczająca liczba uczciwych walidatorów nie użyje swoich głosów FFG na korzyść poprzedniego bloku granicznego epoki jako obecnego celu finalizacji. Następnie uwalniają swój wstrzymany blok. Poświadczają swój blok, a pozostali uczciwi walidatorzy również to robią, tworząc forki z różnymi docelowymi checkpointami. Jeśli zgrają to w czasie, uniemożliwią nieodwołalność, ponieważ nie będzie superwiększości 2/3 poświadczającej którykolwiek z forków. Im mniejsza stawka, tym bardziej precyzyjny musi być czas, ponieważ atakujący kontroluje bezpośrednio mniej poświadczeń, a także mniejsze są szanse, że atakujący będzie kontrolował walidatora proponującego dany blok graniczny epoki.
+
+#### Ataki dalekiego zasięgu {#long-range-attacks}
+
+Istnieje również klasa ataków specyficzna dla blockchainów proof-of-stake, która polega na tym, że walidator, który uczestniczył w bloku genezy, utrzymuje oddzielny fork blockchaina obok uczciwego, ostatecznie przekonując uczciwy zestaw walidatorów do przejścia na niego w dogodnym momencie znacznie później. Ten typ ataku nie jest możliwy w Ethereum ze względu na gadżet nieodwołalności, który zapewnia, że wszyscy walidatorzy zgadzają się co do stanu uczciwego łańcucha w regularnych odstępach czasu („checkpointy”). Ten prosty mechanizm neutralizuje atakujących z dalekiego zasięgu, ponieważ klienci Ethereum po prostu nie zreorganizują sfinalizowanych bloków. Nowe węzły dołączające do sieci robią to poprzez znalezienie zaufanego, niedawnego hasza stanu (checkpointu „[słabej subiektywności](https://blog.ethereum.org/2014/11/25/proof-stake-learned-love-weak-subjectivity/)”) i użycie go jako pseudo-bloku genezy do budowania na nim. Tworzy to „bramę zaufania” dla nowego węzła wchodzącego do sieci, zanim będzie on mógł samodzielnie rozpocząć weryfikację informacji.
+
+#### Odmowa usługi {#denial-of-service}
+
+Mechanizm PoS Ethereum wybiera jednego walidatora z całego zestawu walidatorów, aby był proposerem bloku w każdym slocie. Można to obliczyć za pomocą publicznie znanej funkcji i możliwe jest, aby przeciwnik zidentyfikował następnego proposera bloku z niewielkim wyprzedzeniem przed jego propozycją bloku. Następnie atakujący może spamować proposera bloku, aby uniemożliwić mu wymianę informacji z innymi węzłami. Dla reszty sieci wyglądałoby to tak, jakby proposer bloku był offline, a slot po prostu pozostałby pusty. Może to być forma cenzury wobec określonych walidatorów, uniemożliwiająca im dodawanie informacji do blockchaina. Wdrożenie wyborów tajnego pojedynczego lidera (SSLE) lub wyborów tajnego niepojedynczego lidera złagodzi ryzyko DoS, ponieważ tylko proposer bloku wie, że został wybrany, a wybór nie jest znany z góry. Nie jest to jeszcze zaimplementowane, ale jest to aktywny obszar [badań i rozwoju](https://ethresear.ch/t/secret-non-single-leader-election/11789).
+
+Wszystko to wskazuje na fakt, że bardzo trudno jest skutecznie zaatakować Ethereum z małą stawką. Wykonalne ataki, które zostały tu opisane, wymagają wyidealizowanego algorytmu wyboru forka, mało prawdopodobnych warunków sieciowych lub wektory ataków zostały już zamknięte za pomocą stosunkowo niewielkich poprawek w oprogramowaniu klienckim. Oczywiście nie wyklucza to możliwości istnienia exploitów zero-day, ale pokazuje to niezwykle wysoką poprzeczkę umiejętności technicznych, znajomości warstwy konsensusu i szczęścia, wymaganą do skuteczności atakującego z mniejszościową stawką. Z perspektywy atakującego najlepszym rozwiązaniem może być zgromadzenie jak największej ilości etheru i powrót uzbrojonym w większą część całkowitej stawki.
+
+### Atakujący używający >= 33% całkowitej stawki {#attackers-with-33-stake}
+
+Wszystkie ataki wspomniane wcześniej w tym artykule stają się bardziej prawdopodobne do odniesienia sukcesu, gdy atakujący ma więcej stakowanego etheru do głosowania i więcej walidatorów, którzy mogą zostać wybrani do proponowania bloków w każdym slocie. Złośliwy walidator może zatem dążyć do kontrolowania jak największej ilości stakowanego etheru.
+
+33% stakowanego etheru to punkt odniesienia dla atakującego, ponieważ przy każdej kwocie większej niż ta, ma on możliwość uniemożliwienia finalizacji łańcucha bez konieczności precyzyjnego kontrolowania działań innych walidatorów. Mogą po prostu wszyscy razem zniknąć. Jeśli 1/3 lub więcej stakowanego etheru złośliwie poświadcza lub nie poświadcza, superwiększość 2/3 nie może istnieć, a łańcuch nie może się sfinalizować. Obroną przed tym jest wyciek nieaktywności (inactivity leak). Wyciek nieaktywności identyfikuje tych walidatorów, którzy nie poświadczają lub poświadczają wbrew większości. Stakowany ether posiadany przez tych niepoświadczających walidatorów jest stopniowo uszczuplany, aż w końcu zbiorowo reprezentują oni mniej niż 1/3 całości, dzięki czemu łańcuch może ponownie się sfinalizować.
+
+Celem wycieku nieaktywności jest ponowne umożliwienie finalizacji łańcucha. Jednak atakujący traci również część swojego stakowanego etheru. Utrzymująca się nieaktywność walidatorów reprezentujących 33% całkowitego stakowanego etheru jest bardzo kosztowna, mimo że walidatorzy nie są poddawani slashingowi.
+
+Zakładając, że sieć Ethereum jest asynchroniczna (tzn. występują opóźnienia między wysyłaniem a odbieraniem wiadomości), atakujący kontrolujący 34% całkowitej stawki mógłby spowodować podwójną nieodwołalność. Dzieje się tak, ponieważ atakujący może dokonać ekwiwokacji, gdy zostanie wybrany na producenta bloku, a następnie podwójnie zagłosować wszystkimi swoimi walidatorami. Tworzy to sytuację, w której istnieje fork blockchaina, a każdy z nich ma 34% głosującego na niego stakowanego etheru. Każdy fork wymaga tylko 50% pozostałych walidatorów, aby zagłosowali na jego korzyść, aby oba forki były wspierane przez superwiększość, w którym to przypadku oba łańcuchy mogą się sfinalizować (ponieważ 34% walidatorów atakującego + połowa pozostałych 66% = 67% na każdym forku). Konkurujące bloki musiałyby być odebrane przez około 50% uczciwych walidatorów, więc ten atak jest wykonalny tylko wtedy, gdy atakujący ma pewien stopień kontroli nad czasem propagacji wiadomości w sieci, aby mógł pchnąć połowę uczciwych walidatorów na każdy łańcuch. Atakujący zniszczyłby z konieczności całą swoją stawkę (34% z ~10 milionów etheru przy dzisiejszym zestawie walidatorów), aby osiągnąć tę podwójną nieodwołalność, ponieważ 34% jego walidatorów głosowałoby podwójnie jednocześnie - jest to wykroczenie podlegające slashingowi z maksymalną karą za korelację. Obroną przed tym atakiem jest bardzo duży koszt zniszczenia 34% całkowitego stakowanego etheru. Wyjście z tego ataku wymagałoby od społeczności Ethereum koordynacji „pozapasmowej” i uzgodnienia, że należy podążać za jednym z forków i ignorować drugi.
+
+### Atakujący używający ~50% całkowitej stawki {#attackers-with-50-stake}
+
+Przy 50% stakowanego etheru złośliwa grupa walidatorów mogłaby teoretycznie podzielić łańcuch na dwa forki o równej wielkości, a następnie po prostu użyć całej swojej 50% stawki, aby głosować przeciwnie do uczciwego zestawu walidatorów, utrzymując w ten sposób oba forki i uniemożliwiając nieodwołalność. Wyciek nieaktywności na obu forkach ostatecznie doprowadziłby do sfinalizowania obu łańcuchów. W tym momencie jedyną opcją jest powrót do odzyskiwania społecznego.
+
+Jest bardzo mało prawdopodobne, że grupa wrogich walidatorów mogłaby konsekwentnie kontrolować dokładnie 50% całkowitej stawki, biorąc pod uwagę pewien stopień zmienności liczby uczciwych walidatorów, opóźnienia sieciowe itp. – ogromny koszt przeprowadzenia takiego ataku w połączeniu z niskim prawdopodobieństwem sukcesu wydaje się być silną zniechętą dla racjonalnego atakującego, zwłaszcza gdy niewielka dodatkowa inwestycja w uzyskanie _więcej niż_ 50% odblokowuje znacznie więcej mocy.
+
+Przy >50% całkowitej stawki atakujący mógłby zdominować algorytm wyboru forka. W tym przypadku atakujący byłby w stanie poświadczać głosem większości, co dałoby mu wystarczającą kontrolę do przeprowadzania krótkich reorgów bez konieczności oszukiwania uczciwych klientów. Uczciwi walidatorzy poszliby za tym przykładem, ponieważ ich algorytm wyboru forka również postrzegałby faworyzowany przez atakującego łańcuch jako najcięższy, więc łańcuch mógłby się sfinalizować. Umożliwia to atakującemu cenzurowanie niektórych transakcji, przeprowadzanie reorgów krótkiego zasięgu i wydobywanie maksymalnego MEV poprzez zmianę kolejności bloków na swoją korzyść. Obroną przed tym jest ogromny koszt większościowej stawki (obecnie nieco poniżej 19 miliardów USD), który jest zagrożony przez atakującego, ponieważ warstwa społeczna prawdopodobnie wkroczy i zaadoptuje uczciwy fork mniejszościowy, co drastycznie zdewaluuje stawkę atakującego.
+
+### Atakujący używający >=66% całkowitej stawki {#attackers-with-66-stake}
+
+Atakujący posiadający 66% lub więcej całkowitego stakowanego etheru może sfinalizować preferowany przez siebie łańcuch bez konieczności zmuszania jakichkolwiek uczciwych walidatorów. Atakujący może po prostu zagłosować na preferowany przez siebie fork, a następnie go sfinalizować, po prostu dlatego, że może głosować nieuczciwą superwiększością. Jako udziałowiec z superwiększością, atakujący zawsze kontrolowałby zawartość sfinalizowanych bloków, mając moc wydawania, cofania i ponownego wydawania, cenzurowania niektórych transakcji i reorganizowania łańcucha do woli. Kupując dodatkowy ether, aby kontrolować 66% zamiast 51%, atakujący skutecznie kupuje zdolność do przeprowadzania reorgów ex post i odwracania nieodwołalności (tj. zmiany przeszłości, a także kontrolowania przyszłości). Jedynymi prawdziwymi mechanizmami obronnymi są tutaj ogromny koszt 66% całkowitego stakowanego etheru oraz opcja powrotu do warstwy społecznej w celu skoordynowania przyjęcia alternatywnego forka. Możemy to zbadać bardziej szczegółowo w następnej sekcji.
+
+## Ludzie: ostatnia linia obrony {#people-the-last-line-of-defense}
+
+Jeśli nieuczciwym walidatorom uda się sfinalizować preferowaną przez nich wersję łańcucha, społeczność Ethereum znajdzie się w trudnej sytuacji. Kanoniczny łańcuch zawiera nieuczciwą sekcję wbudowaną w swoją historię, podczas gdy uczciwi walidatorzy mogą zostać ukarani za poświadczanie alternatywnego (uczciwego) łańcucha. Należy pamiętać, że sfinalizowany, ale nieprawidłowy łańcuch może również powstać w wyniku błędu w kliencie większościowym. Ostatecznie, ostatecznym wyjściem jest poleganie na warstwie społecznej – warstwie 0 – w celu rozwiązania sytuacji.
+
+Jedną z mocnych stron konsensusu PoS Ethereum jest to, że istnieje [szereg strategii obronnych](https://youtu.be/1m12zgJ42dI?t=1712), które społeczność może zastosować w obliczu ataku. Minimalna odpowiedź mogłaby polegać na przymusowym usunięciu walidatorów atakujących z sieci bez żadnej dodatkowej kary. Aby ponownie wejść do sieci, atakujący musiałby dołączyć do kolejki aktywacyjnej, która zapewnia stopniowy wzrost zestawu walidatorów. Na przykład dodanie wystarczającej liczby walidatorów, aby podwoić ilość stakowanego etheru, zajmuje około 200 dni, co skutecznie daje uczciwym walidatorom 200 dni, zanim atakujący będzie mógł podjąć próbę kolejnego ataku 51%. Społeczność mogłaby jednak również zdecydować się na surowsze ukaranie atakującego, poprzez cofnięcie przeszłych nagród lub spalenie części (do 100%) jego stakowanego kapitału.
+
+Niezależnie od kary nałożonej na atakującego, społeczność musi również wspólnie zdecydować, czy nieuczciwy łańcuch, mimo że jest faworyzowany przez algorytm wyboru forka zakodowany w klientach Ethereum, jest w rzeczywistości nieważny i czy społeczność powinna zamiast tego budować na uczciwym łańcuchu. Uczciwi walidatorzy mogliby wspólnie zgodzić się na budowanie na zaakceptowanym przez społeczność forku blockchaina Ethereum, który mógłby na przykład oddzielić się od kanonicznego łańcucha przed rozpoczęciem ataku lub mieć przymusowo usuniętych walidatorów atakującego. Uczciwi walidatorzy byliby zmotywowani do budowania na tym łańcuchu, ponieważ uniknęliby kar nakładanych na nich za (słuszne) niepoświadczanie łańcucha atakującego. Giełdy, rampy wejściowe i aplikacje zbudowane na Ethereum prawdopodobnie wolałyby być na uczciwym łańcuchu i podążałyby za uczciwymi walidatorami do uczciwego blockchaina.
+
+Byłoby to jednak poważne wyzwanie w zakresie zarządzania. Niektórzy użytkownicy i walidatorzy niewątpliwie straciliby w wyniku powrotu do uczciwego łańcucha, transakcje w blokach zwalidowanych po ataku mogłyby zostać potencjalnie wycofane, zakłócając warstwę aplikacji, a to po prostu podważa etykę niektórych użytkowników, którzy skłaniają się ku wierze, że „kod jest prawem”. Giełdy i aplikacje najprawdopodobniej powiązały działania offchain z transakcjami onchain, które mogą teraz zostać wycofane, rozpoczynając kaskadę wycofań i rewizji, które trudno byłoby sprawiedliwie rozwikłać, zwłaszcza jeśli nieuczciwie zdobyte zyski zostały zmieszane, zdeponowane w DeFi lub innych instrumentach pochodnych z wtórnymi skutkami dla uczciwych użytkowników. Niewątpliwie niektórzy użytkownicy, być może nawet instytucjonalni, już odnieśli korzyści z nieuczciwego łańcucha, albo dzięki sprytowi, albo przypadkowi, i mogliby sprzeciwić się forkowi w celu ochrony swoich zysków. Pojawiły się wezwania do przećwiczenia reakcji społeczności na ataki >51%, aby można było szybko przeprowadzić rozsądną, skoordynowaną akcję łagodzącą. Jest kilka przydatnych dyskusji Vitalika na ethresear.ch [tutaj](https://ethresear.ch/t/timeliness-detectors-and-51-attack-recovery-in-blockchains/6925) i [tutaj](https://ethresear.ch/t/responding-to-51-attacks-in-casper-ffg/6363) oraz na Twitterze [tutaj](https://twitter.com/skylar_eth/status/1551798684727508992?s=20&t=oHZ1xv8QZdOgAXhxZKtHEw). Celem skoordynowanej odpowiedzi społecznej powinno być bardzo ukierunkowane i konkretne ukaranie atakującego oraz zminimalizowanie skutków dla innych użytkowników.
+
+Zarządzanie jest już skomplikowanym tematem. Zarządzanie awaryjną reakcją na poziomie warstwy 0 na nieuczciwy, finalizujący się łańcuch byłoby niewątpliwie wyzwaniem dla społeczności Ethereum, ale [zdarzyło się to](/ethereum-forks/#dao-fork-summary) – [dwa razy](/ethereum-forks/#tangerine-whistle) – w historii Ethereum).
+
+Niemniej jednak, jest coś dość satysfakcjonującego w ostatecznym wyjściu awaryjnym osadzonym w świecie rzeczywistym. Ostatecznie, nawet z tym fenomenalnym stosem technologii nad nami, gdyby kiedykolwiek doszło do najgorszego, prawdziwi ludzie musieliby skoordynować swoje wyjście z tej sytuacji.
+
+## Podsumowanie {#summary}
+
+Na tej stronie zbadano niektóre sposoby, w jakie atakujący mogą próbować wykorzystać protokół konsensusu proof-of-stake Ethereum. Zbadano reorganizacje i opóźnienia nieodwołalności dla atakujących z rosnącymi proporcjami całkowitego stakowanego etheru. Ogólnie rzecz biorąc, bogatszy atakujący ma większe szanse na sukces, ponieważ jego stawka przekłada się na siłę głosu, której może użyć do wpływania na zawartość przyszłych bloków. Przy pewnych progowych ilościach stakowanego etheru, moc atakującego wzrasta:
+
+33%: opóźnienie nieodwołalności
+
+34%: opóźnienie nieodwołalności, podwójna nieodwołalność
+
+51%: opóźnienie nieodwołalności, podwójna nieodwołalność, cenzura, kontrola nad przyszłością blockchaina
+
+66%: opóźnienie nieodwołalności, podwójna nieodwołalność, cenzura, kontrola nad przyszłością i przeszłością blockchaina
+
+Istnieje również szereg bardziej wyrafinowanych ataków, które wymagają niewielkich ilości stakowanego etheru, ale polegają na bardzo wyrafinowanym atakującym, który ma precyzyjną kontrolę nad czasem wiadomości, aby przekonać do siebie uczciwy zestaw walidatorów.
+
+Ogólnie rzecz biorąc, pomimo tych potencjalnych wektorów ataku, ryzyko udanego ataku jest niskie, z pewnością niższe niż w przypadku odpowiedników proof-of-work. Dzieje się tak z powodu ogromnego kosztu stakowanego etheru, który jest zagrożony przez atakującego dążącego do przytłoczenia uczciwych walidatorów swoją siłą głosu. Wbudowana warstwa motywacyjna „kija i marchewki” chroni przed większością nadużyć, zwłaszcza w przypadku atakujących z niską stawką. Bardziej subtelne ataki odbijające i równoważące również mają małe szanse na powodzenie, ponieważ rzeczywiste warunki sieciowe sprawiają, że precyzyjna kontrola dostarczania wiadomości do określonych podzbiorów walidatorów jest bardzo trudna do osiągnięcia, a zespoły klienckie szybko zamknęły znane wektory ataków odbijających, równoważących i lawinowych za pomocą prostych łatek.
+
+Ataki 34%, 51% lub 66% prawdopodobnie wymagałyby pozapasmowej koordynacji społecznej w celu ich rozwiązania. Chociaż byłoby to prawdopodobnie bolesne dla społeczności, zdolność społeczności do reagowania pozapasmowego jest silną zniechętą dla atakującego. Warstwa społeczna Ethereum jest ostatecznym zabezpieczeniem – technicznie udany atak mógłby zostać zneutralizowany przez społeczność zgadzającą się na przyjęcie uczciwego forka. Doszłoby do wyścigu między atakującym a społecznością Ethereum – miliardy dolarów wydane na atak 66% prawdopodobnie zostałyby zniweczone przez udany atak koordynacji społecznej, gdyby został on przeprowadzony wystarczająco szybko, pozostawiając atakującego z ciężkimi torbami niepłynnego, stakowanego etheru na znanym, nieuczciwym łańcuchu, ignorowanym przez społeczność Ethereum. Prawdopodobieństwo, że ostatecznie byłoby to opłacalne dla atakującego, jest na tyle niskie, że stanowi skuteczny środek odstraszający. Dlatego tak ważna jest inwestycja w utrzymanie spójnej warstwy społecznej o ściśle zbieżnych wartościach.
+
+## Dalsza lektura {#further-reading}
+
+- [Bardziej szczegółowa wersja tej strony](https://mirror.xyz/jmcook.eth/YqHargbVWVNRQqQpVpzrqEQ8IqwNUJDIpwRP7SS5FXs)
+- [Vitalik o nieodwołalności rozliczeń](https://blog.ethereum.org/2016/05/09/on-settlement-finality/)
+- [Artykuł o LMD GHOST](https://arxiv.org/abs/2003.03052)
+- [Dokument Casper-FPG](https://arxiv.org/abs/1710.09437)
+- [Dokument Gasper](https://arxiv.org/pdf/2003.03052.pdf)
+- [Specyfikacje konsensusu dotyczące proposer weight boosting](https://github.com/ethereum/consensus-specs/pull/2730)
+- [Ataki odbijające na ethresear.ch](https://ethresear.ch/t/prevention-of-bouncing-attack-on-ffg/6114)
+- [Badania SSLE](https://ethresear.ch/t/secret-non-single-leader-election/11789)