diff --git a/public/content/translations/tr/contributing/index.md b/public/content/translations/tr/contributing/index.md index 73f3d19fd63..aaf25ed7088 100644 --- a/public/content/translations/tr/contributing/index.md +++ b/public/content/translations/tr/contributing/index.md @@ -1,36 +1,42 @@ --- -title: Katkıda Bulunma -description: Ethereum.org'a katkıda bulunmanın farklı yolları hakkında bilgi edinin +title: "Katkıda Bulunma" +description: "Ethereum.org'a katkıda bulunmanın farklı yolları hakkında bilgi edinin" lang: tr --- -# Ethereum.org'a katkıda bulunma 🦄 {#contributing-to-ethereumorg} +# ethereum.org'a Katkıda Bulunma 🦄 {#contributing-to-ethereumorg} -Ethereum.org, **12.000'in üzerinde** kişinin web sitesinin çevrilmesine, yazılmasına, tasarlanmasına ve bakımına katkıda bulunduğu, açık kaynaklı yürütülen bir projedir. +Ethereum.org, web sitesinin çevrilmesine, yazılmasına, tasarlanmasına ve bakımına yardımcı olan **12.000'den fazla** katkıda bulunanın yer aldığı, açık kaynaklı bir projedir. Ethereum ekosisteminde büyümenize ve eğitim almanıza yardımcı olurken anlamlı katkılarda bulunmanızı ve ilgili pratik deneyimler edinmenizi sağlayacak misafirperver bir topluluğuz! -## Katkıda bulunma yolları {#ways-to-contribute} +## Katkıda Bulunma Yolları {#ways-to-contribute} **Çeviriler** + - [Çeviri programına katılın](/contributing/translation-program/) – ethereum.org'u yeni dillere taşımamıza yardımcı olun **Geliştirme** -- [Açık bir konu üzerinde çalışın](https://github.com/ethereum/ethereum-org-website/issues) – Yapılması gerektiğini tespit ettiğimiz işler + +- [Açık bir sorun üzerinde çalışın](https://github.com/ethereum/ethereum-org-website/issues) – Yapılması gerektiğini belirlediğimiz işler **Tasarım** + - [Web sitesinin tasarlanmasına yardımcı olun](/contributing/design/) – Her seviyeden tasarımcı, web sitesini geliştirmek için katkıda bulunabilir **İçerik** + - [İçerik oluşturun/düzenleyin](/contributing/#how-to-update-content) – Yeni sayfalar önerin veya zaten burada olanlar üzerinde değişiklikler yapın -- [Topluluk kaynakları ekleyin](/contributing/content-resources/) – Alakalı bir sayfaya faydalı bir makale veya kaynak ekleyin +- [Topluluk kaynakları ekleyin](/contributing/content-resources/) – İlgili bir sayfaya faydalı bir makale veya kaynak ekleyin - [Bir tasarım kaynağı önerin](/contributing/design/adding-design-resources/) – Yararlı tasarım kaynaklarını ekleyin, güncelleyin ve silin - [Testler](/contributing/quizzes/) – İlgili bir sayfa için test soru bankaları ekleyin, güncelleyin ve silin **Özellik fikirleri** -- [Bir özellik talebinde bulunun](https://github.com/ethereum/ethereum-org-website/issues/new?assignees=&labels=Type%3A+Feature&template=feature_request.yaml&title=) – Yeni bir özellik veya tasarım hakkındaki fikirlerinizi bize bildirin + +- [Bir özellik talep edin](https://github.com/ethereum/ethereum-org-website/issues/new?assignees=&labels=Type%3A+Feature&template=feature_request.yaml&title=) – Yeni bir özellik veya tasarım hakkındaki fikirlerinizi bize bildirin **Ürün listeleri** + - [Bir borsa ekleyin](/contributing/adding-exchanges/) – [Borsa bulucumuza](/get-eth/#country-picker) bir borsa ekleyin - [Bir ürün ekleyin](/contributing/adding-products/) – İlgili sayfaya bir merkeziyetsiz uygulama veya cüzdan ekleyin - [Geliştirici araçları ekleyin](/contributing/adding-developer-tools/) – İlgili sayfaya bir geliştirici aracı ekleyin @@ -49,65 +55,65 @@ Bunlar, çözmemize yardımcı olabileceğiniz ve sorumluluğunu alabileceğiniz Tüm görevleri gör -## Nasıl ethereum.org üzerinde çalışılır {#how-to-update-content} +## ethereum.org Üzerinde Nasıl Çalışılır {#how-to-update-content} -[Çeviri Programı](/contributing/translation-program/)'na katkıda bulunmak istiyorsanız lütfen [Crowdin](https://crowdin.com/project/ethereum-org)'de bir hesap oluşturun. Web sitesine içerik ya da görsel eklemek veya düzenlemek, hataları düzeltmek, açık görevler üzerinde çalışmak gibi diğer her şey için bir [GitHub](https://github.com/) hesabına ihtiyacınız olacak. +[Çeviri Programı'na](/contributing/translation-program/) katkıda bulunmak isterseniz, [Crowdin'de](https://crowdin.com/project/ethereum-org) bir hesap oluşturmanızı rica ederiz. Diğer her şey için – web sitesine içerik veya görsel eklemek ya da düzenlemek, hataları düzeltmek, açık görevler üzerinde çalışmak – bir [GitHub](https://github.com/) hesabınızın olması gerekir. -Tüm güncellemeler GitHub PR süreci aracılığıyla yapılır. Bu, web sitesinin yerel bir kopyasını oluşturmanız, değişikliklerinizi uygulamanız ve değişikliklerinizi birleştirmeyi istemeniz anlamına gelir. Bunu daha önce hiç yapmadıysanız, [GitHub depomuzun](https://github.com/ethereum/ethereum-org-website) en altındaki talimatları takip edin. +Tüm güncellemeler GitHub PR süreci aracılığıyla yapılır. Bu, web sitesinin yerel bir kopyasını oluşturmanız, değişikliklerinizi uygulamanız ve değişikliklerinizi birleştirmeyi istemeniz anlamına gelir. Bunu daha önce hiç yapmadıysanız, [GitHub depomuzun](https://github.com/ethereum/ethereum-org-website) altındaki talimatları izleyin. Herhangi bir şey üzerinde çalışmak için izne ihtiyacınız yok, ancak ne yapmayı planladığınızı bize bildirmeniz her zaman en iyisidir. Bunu şu şekillerde yapabilirsiniz: -- [GitHub](https://github.com/ethereum/ethereum-org-website) üzerinde bir konuya veya PR'ye yorum yapmak -- [Discord sunucumuzda](https://discord.gg/ethereum-org) mesajlaşmak +- [GitHub'da](https://github.com/ethereum/ethereum-org-website) bir soruna veya PR'ye yorum yapma +- [Discord sunucumuzda](https://discord.gg/ethereum-org) mesajlaşma Katkıda bulunmadan önce şunlara aşina olduğunuzdan emin olun: - gelişen [ethereum.org vizyonu](/about/) -- [tasarım prensiplerimiz](/contributing/design-principles/) -- [stil rehberimiz](/contributing/style-guide/) +- [tasarım ilkelerimiz](/contributing/design-principles/) +- [stil kılavuzumuz](/contributing/style-guide/) - [davranış kurallarımız](/community/code-of-conduct) -## Siteyle ilgili kararlar nasıl alınır {#how-decisions-about-the-site-are-made} +## Site Hakkındaki Kararlar Nasıl Alınır {#how-decisions-about-the-site-are-made} -Bireysel PR'ler, tasarım evrimi ve büyük yükseltmeler hakkındaki kararlar, Ethereum ekosisteminden bir ekip tarafından verilir. Bu ekip; proje yöneticilerini, geliştiricileri, tasarımcıları, pazarlama ve iletişimleri ve konu uzmanlarını kapsar. Topluluk girdisi her kararı etkiler: Bu nedenle lütfen sorunlarla ilgili sorular sorun, PR gönderin veya ekiple iletişime geçin: +Bireysel PR'ler, tasarım evrimi ve büyük yükseltmelerle ilgili kararlar, Ethereum ekosisteminden bir ekip tarafından alınır. Bu ekipte proje yöneticileri, geliştiriciler, tasarımcılar, pazarlama ve iletişim uzmanları ile konu uzmanları yer alır. Topluluk girdisi her kararı etkiler: bu nedenle lütfen sorunlarla ilgili sorular sorun, PR'lar gönderin veya ekiple iletişime geçin: - [website@ethereum.org](mailto:website@ethereum.org) - [@ethdotorg](https://twitter.com/ethdotorg) - [Discord sunucusu](https://discord.gg/ethereum-org) -### İntihal üzerine bir not {#plagiarism} +### İntihal Hakkında Bir Not {#plagiarism} -Yalnızca orijinal çalışmanızı veya kullanma izniniz olan içeriği, ethereum.org'a herhangi bir içerik veya yapı katkıda bulunurken kullanın. Ethereum ekosistemindeki birçok proje, bilginin ücretsiz paylaşımına izin veren açık kaynaklı lisanslama kullanır. Ancak bu bilgiyi bulamazsanız ethereum.org'a eklemeye çalışmayın. İntihal olarak kabul edilen herhangi bir çekme isteği reddedilecektir. +ethereum.org'a herhangi bir içerik veya eserle katkıda bulunurken yalnızca kendi orijinal çalışmanızı veya kullanma izniniz olan içeriği kullanın. Ethereum ekosistemindeki birçok proje, bilgilerin ücretsiz paylaşımına olanak tanıyan açık kaynaklı lisanslama kullanır. Ancak bu bilgiyi bulamazsanız, ethereum.org'a eklemeye çalışmayın. İntihal sayılan tüm çekme istekleri reddedilecektir. -## Açık kaynak konusunda acemi misiniz? {#new-to-open-source} +## Açık kaynak dünyasında yeni misiniz? {#new-to-open-source} -GitHub depomuzda, özellikle açık kaynak konusunda acemi olan geliştiriciler için tasarlanmış [good first issue](https://github.com/ethereum/ethereum-org-website/issues?q=is%3Aopen+is%3Aissue+label%3A%22good+first+issue%22) etiketli, düşük giriş engellerine sahip sorunlarımız bulunuyor. +GitHub depomuzda, açık kaynakta yeni olan geliştiriciler için özel olarak tasarlanmış, [good first issue](https://github.com/ethereum/ethereum-org-website/issues?q=is%3Aopen+is%3Aissue+label%3A%22good+first+issue%22) olarak etiketlenmiş, giriş engeli düşük sorunlarımız var. -## Zincir Üstünde Başarı Jetonunuzu (OAT) talep edin {#oat} +## Zincir Üstünde Başarı Jetonunuzu (OAT) Talep Edin {#oat} -Katkınızın ethereum.org ile birleştirilmesi halinde [Galxe](https://app.galxe.com/quest/ethereumorg)'de özel bir rozet talep etme şansınız olacak. Bir Zincir Üstünde Başarı Jetonu (OAT), ekosistemin biraz daha mükemmel hale getirilmesine katkıda bulunduğunuzun kanıtıdır. +Katkınız ethereum.org ile birleştirilirse, [Galxe](https://app.galxe.com/quest/ethereumorg) üzerinde özel bir rozet talep etme şansınız olacak. Bir Zincir Üstünde Başarı Jetonu (OAT), ekosistemi biraz daha harika hale getirmenize yardımcı olduğunuzun bir kanıtıdır. [OAT'ler hakkında daha fazla bilgi](https://help.galxe.com/en/articles/9645630-create-quest-rewards#h_1c5d63ba03) -### Nasıl talep edilir? +### Nasıl Talep Edilir + 1. [Discord sunucumuza](https://discord.gg/ethereum-org) katılın. -2. Yaptığınız katkının bağlantısını `#🥇 | proof-of-contribution` kanalına yapıştırın. -3. Ekip üyelerimizden birinin size OAT bağlantınızı göndermesini bekleyin. +2. Katkınızın bağlantısını `#🥇 | proof-of-contribution` kanalına yapıştırın. +3. Ekibimizden bir üyenin size OAT'nizin bağlantısını göndermesini bekleyin. 4. OAT'nizi talep edin! -OAT'leri talep etmek için sadece bireysel kontrolüne sahip olduğunuz cüzdanları kullanmalısınız. Bu işlemler için özel anahtarına sahip olmadığınız borsa hesaplarını ya da başka hesapları kullanmayın, çünkü bunlar OAT'lerinize erişmenize ve onları yönetmenize izin vermez. - -## GitPOAP'unuzu talep edin {#claim-gitpoap} +OAT'leri talep etmek için yalnızca kişisel saklama cüzdanlarını kullanmalısınız. Borsa hesaplarını veya özel anahtarlarına sahip olmadığınız diğer hesapları kullanmayın, çünkü bunlar OAT'lerinize erişmenize ve onları yönetmenize izin vermez. -GitPOAP ayrıca birleştirilmiş katkınızı otomatik olarak tanıyacak ve kendi platformunuzda ayrı ve eşsiz katkıda bulunan POAP'ı basmanıza da olanak tanıyacaktır! +## GitPOAP'ınızı Talep Edin {#claim-gitpoap} +GitPOAP ayrıca birleştirilmiş katkınızı otomatik olarak tanıyacak ve kendi platformlarında size özel, benzersiz bir katkıda bulunan POAP'ı basmanıza olanak tanıyacaktır! -### Nasıl talep edilir? {#how-to-claim} +### Nasıl Talep Edilir {#how-to-claim} -1. [GitPOAP](https://www.gitpoap.io)'u ziyaret edin. -2. Oturum açma seçeneği ile cüzdanınızla veya e-postanızla bağlanın. -3. Uygun olup olmadığınızı kontrol etmek için GitHub kullanıcı adınızı, ETH adresinizi, ENS isimlerinizi ya da herhangi bir GitPOAP'u aratın. -4. Eğer GitHub hesabınız uygunsa, bir GitPOAP basabilirsiniz! +1. [GitPOAP](https://www.gitpoap.io) adresini ziyaret edin. +2. Giriş yapma seçeneği aracılığıyla cüzdanınızla ve hatta e-postanızla bağlanın. +3. Uygun olup olmadığınızı kontrol etmek için GitHub kullanıcı adınızı, ETH adresinizi, ENS adlarınızı veya herhangi bir GitPOAP'u arayın. +4. GitHub hesabınız uygunsa bir GitPOAP basabilirsiniz! ## Katkıda Bulunanlar {#contributors} diff --git a/public/content/translations/tr/contributing/quizzes/index.md b/public/content/translations/tr/contributing/quizzes/index.md index 7e1be6daba9..79ce5990df2 100644 --- a/public/content/translations/tr/contributing/quizzes/index.md +++ b/public/content/translations/tr/contributing/quizzes/index.md @@ -1,10 +1,10 @@ --- title: Test ekleme -description: Ethereum.org'a test eklerken kullandığımız politika +description: "Ethereum.org'a test eklerken kullandığımız politika" lang: tr --- -# Testler {#quizzes} +# Sınavlar {#quizzes} Testler, kullanıcıların az önce okudukları sayfanın içeriğini anlayıp anlamadıklarını görmek için kendilerini sınama fırsatlarıdır. Sorular, yalnızca ilgili sayfadaki içeriğe bağlı olmalı ve sayfada yer almayan bilgiler hakkında olmamalıdır. @@ -19,7 +19,7 @@ Mevcut testlerin bazı örnekleri burada bulunabilir: ## Öğrenme testi ekleme -Kendisi için öğrenme testi oluşturulmamış bir sayfa varsa lütfen söz konusu sayfa için [yeni bir konu açın](https://github.com/ethereum/ethereum-org-website/issues/new?assignees=&labels=&template=suggest_quiz.yaml). +Henüz öğrenme sınavı oluşturulmamış bir sayfa varsa, lütfen bunun için [bir konu açın](https://github.com/ethereum/ethereum-org-website/issues/new?assignees=&labels=&template=suggest_quiz.yaml). Lütfen aşağıdaki bilgileri sağlayın: @@ -32,7 +32,7 @@ Lütfen aşağıdaki bilgileri sağlayın: ## Test sorusu ekleme -Bir test için soru bankasına eklemek istediğiniz bir soru varsa lütfen [bir konu açın](https://github.com/ethereum/ethereum-org-website/issues/new?assignees=&labels=&template=suggest_quiz.yaml) ve aşağıdaki bilgileri sağlayın: +Bir sınava ait soru bankasına eklemek istediğiniz bir soru varsa, lütfen [bir konu açın](https://github.com/ethereum/ethereum-org-website/issues/new?assignees=&labels=&template=suggest_quiz.yaml) ve aşağıdaki bilgileri sağlayın: - Test sorusu eklemek istediğiniz sayfa - Her bir soru için aşağıdaki bilgileri sağlayın: @@ -43,7 +43,7 @@ Bir test için soru bankasına eklemek istediğiniz bir soru varsa lütfen [bir ## Test sorusunu güncelleme -Bir test için soru bankasında güncellemek istediğiniz bir soru varsa lütfen [bir konu açın](https://github.com/ethereum/ethereum-org-website/issues/new?assignees=&labels=&template=suggest_quiz.yaml) ve aşağıdaki bilgileri sağlayın: +Bir sınava ait soru bankasında güncellemek istediğiniz bir soru varsa, lütfen [bir konu açın](https://github.com/ethereum/ethereum-org-website/issues/new?assignees=&labels=&template=suggest_quiz.yaml) ve aşağıdaki bilgileri sağlayın: - Test sorusunu güncellemek istediğiniz sayfa - Güncellenmesini istediğiniz her soru için aşağıdaki bilgileri sağlayın: @@ -55,7 +55,7 @@ Bir test için soru bankasında güncellemek istediğiniz bir soru varsa lütfen ## Test sorusunu kaldırma -Bir soru için içerik artık sayfada yer almıyorsa ve sorunun kaldırılması gerekiyorsa lütfen soruyu kaldırmak için [bir konu açın](https://github.com/ethereum/ethereum-org-website/issues/new?assignees=&labels=&template=suggest_quiz.yaml) ve aşağıdaki bilgileri sağlayın: +Bir soruya ait içerik artık sayfada yer almıyorsa ve sorunun kaldırılması gerekiyorsa, lütfen soruyu kaldırmak için [bir konu açın](https://github.com/ethereum/ethereum-org-website/issues/new?assignees=&labels=&template=suggest_quiz.yaml) ve aşağıdaki bilgileri sağlayın: - Test sorusunu silmek istediğiniz sayfa - Silmek istediğiniz soru diff --git a/public/content/translations/tr/contributing/translation-program/faq/index.md b/public/content/translations/tr/contributing/translation-program/faq/index.md index 6618d623fe9..2cb1bbdaa64 100644 --- a/public/content/translations/tr/contributing/translation-program/faq/index.md +++ b/public/content/translations/tr/contributing/translation-program/faq/index.md @@ -1,10 +1,10 @@ --- -title: Çeviri Programı sıkça sorulan sorular (SSS) +title: "Çeviri Programı sıkça sorulan sorular (SSS)" lang: tr -description: Ethereum.org Çeviri Programı hakkında sık sorulan sorular +description: "Ethereum.org Çeviri Programı hakkında sık sorulan sorular" --- -# Ethereum.org çeviri rehberi {#translating-ethereum-guide} +# ethereum.org çeviri kılavuzu {#translating-ethereum-guide} Çeviri Programında yeniyseniz ve başlamakta tereddüt ediyorsanız, başlamanıza yardımcı olabilecek bazı SSS'ler burada bulunuyor. En yaygın soruların cevaplarını bulmak için bu rehberi kullanın. @@ -18,20 +18,20 @@ Ethereum.org Çeviri Programı, bunun bir uzantısıdır ve benzer bir felsefe g Bu nedenle Çeviri Programı açık ve gönüllü olup katılım ücrete tabi değildir. Çevirmenlere çevirdikleri kelime sayısı kadar ücret verseydik, sadece yeterli çeviri tecrübesi olanları (profesyonel çevirmenleri) Çeviri Programına davet edebilirdik. Bu, Çeviri Programını dışlayıcı hâle getirir ve belirtilen hedeflere, özellikle de herkesin katılmasına ve ekosisteme dahil olmasına izin vermemize engel olacaktır. -Katkıda bulunanların Ethereum ekosisteminde başarılı olmalarını sağlamak için her türlü çabayı gösteriyoruz; [POAP'ler sunmak](/contributing/translation-program/acknowledgements/#poap), [çevirmen sertifikası](/contributing/translation-program/acknowledgements/#certificate) ve ayrıca [Çeviri Lider Tabloları](/contributing/translation-program/acknowledgements/) ve [sitede tüm çevirmenlerimizin listelenmesi](/contributing/translation-program/contributors/) gibi pek çok parasal olmayan teşvik mevcuttur. +Katkıda bulunanlarımızın Ethereum ekosisteminde başarılı olmasını sağlamak için her türlü çabayı gösteriyoruz; [POAP'ler sunma](/contributing/translation-program/acknowledgements/#poap) ve [çevirmen sertifikası](/contributing/translation-program/acknowledgements/#certificate) gibi parasal olmayan birçok teşvikin yanı sıra, [Çeviri Lider Tablolarını](/contributing/translation-program/acknowledgements/) düzenliyor ve [sitede tüm çevirmenlerimizi listeliyoruz](/contributing/translation-program/contributors/). -## `` bulunan dizgileri nasıl çevirebilirim? {#tags} +## `` içeren dizeleri nasıl çevirebilirim? {#tags} -Her dizgi saf yazı biçiminde yazılmamıştır. HTML etiketleri gibi farklı karakterler bulunduran dizgiler mevcuttur (`<0>`, ``). Bu, genelde hyperlink veya cümle ortasında alternatif stil yaratmak için kullanılır. +Her dizgi saf yazı biçiminde yazılmamıştır. HTML etiketleri (`<0>`, ``) gibi karışık komut dosyaları içeren bazı dizeler vardır. Bu genellikle bir cümlenin ortasındaki köprüler veya alternatif biçimlendirme içindir. -- Etiketlerin içindeki yazıları çevirin, fakat etiketleri çevirmeyin. `<` ve `>` işaretleri içerisindeki hiçbir şey çevrilmemeli ya da silinmemelidir. +- Etiketlerin içindeki yazıları çevirin, fakat etiketleri çevirmeyin. `<` ve `>` içindeki hiçbir şey çevrilmemeli veya kaldırılmamalıdır. - Dizgiyi güvende tutmak için sol alttaki "Copy Source" (Kaynağı Kopyala) düğmesine basmanızı öneririz. Bu, orijinal dizgiyi kopyalayıp metin kutusuna yapıştırır. Bui etiketlerin nerede olduğunu anlamayı sağlar ve hata yapmamaya yardımcı olur. -![Kaynağı kopyala düğmesinin vurgulandığı bir Crowdin ara yüzü](./html-tag-strings.png) +![Kaynağı kopyala düğmesinin vurgulandığı bir Crowdin arayüzü](./html-tag-strings.png) Dilinizde daha doğal olması için dizgideki etiketlerin yerlerini değiştirebilirsiniz: Sadece etiketin tamamının yerini değiştirdiğinize emin olun. -Etiketler ve kod parçacıklarıyla ilgili daha ayrıntılı bilgi için lütfen [ethereum.org Çeviri Stili Rehberine](/contributing/translation-program/translators-guide/#dealing-with-tags) bakın. +Etiketler ve kod parçacıklarıyla ilgili daha ayrıntılı bilgi için lütfen [ethereum.org Çeviri Stil Kılavuzuna](/contributing/translation-program/translators-guide/#dealing-with-tags) bakın. ## Dizgiler nerede yaşar? {#strings} @@ -40,7 +40,7 @@ Bazen kaynak dizgileri doğru bir çeviri sağlamanız için yeterli olmayabilir - Daha fazla bilgi için "ekran fotoğrafları"na ve "bağlam"a bakabilirsiniz. Kaynak dizgi kısmında size metini nasıl kullandığımızı gösteren bir ekran fotoğrafı göreceksiniz. - Eğer hâlâ emin değilseniz, "yorum kısmı"nda işaret koyabilirsiniz. [Nasıl yorum bırakacağınızı bilmiyor musunuz?](#comment) -![Bir ekran görüntüsü ile bir dizginin bağlamının nasıl sağlanabileceğinin gösterimi](./source-string.png) +![Bir ekran görüntüsü ile bir dizenin bağlamının nasıl sağlanabileceğinin gösterimi](./source-string.png) ![Bağlam için eklenmiş örnek bir ekran görüntüsü](./source-string-2.png) @@ -56,7 +56,7 @@ Dikkat gerektiren özel bir dizgiyi işaretlemek istiyorsanız, yorum yapmaktan ## Çeviri Belleği (ÇB) nedir? {#translation-memory} -Çeviri Belleği (ÇB), Crowdin'in önceden çevrilmiş tüm dizgileri [ethereum.org](https://ethereum.org/) üzerinde depolayan bir özelliğidir. Bir dizgi çevirildiğinde, otomatik olarak proje ÇB'mize kaydedilir. Bu, zaman kazanmanıza yardımcı olacak yararlı bir araç olabilir! +Çeviri Belleği (ÇB), Crowdin'in önceden çevrilmiş tüm dizgileri ethereum.org üzerinde depolayan bir özelliğidir. Bir dizgi çevirildiğinde, otomatik olarak proje ÇB'mize kaydedilir. Bu, zaman kazanmanıza yardımcı olacak yararlı bir araç olabilir! - "ÇB ve MÇ Önerileri" kısmına bakarak diğer çevirmenlerin aynı veya benzer bir dizgiyi nasıl çevirdiğini görebilirsiniz. Yüksek eşleşme oranı olan bir öneri bulursanız, tıklayarak çeviriden yararlanmaktan çekinmeyin. - Listede herhangi bir şey yoksa, önceden yapılmış çeviriler için ÇB'yi arayabilir ve tutarlılık için bu çevirileri yeniden kullanabilirsiniz. @@ -75,11 +75,11 @@ Crowdin sözlüğü, terim ve anlamların açıklanması için en iyi yerdir. S - İkinci olarak, eğer size tanıdık gelmeyen ve altı çizili olmayan bir terim görürseniz, terimler sekmesinde (sağdaki sütunun üçüncü butonu) arattırabilirsiniz. Spesifik terimlerin açıklamalarını ve projede geçmişte kullanılmış olanları bulacaksınız. -![Crowdin'de terimler sekmesinin nerede bulunacağını gösteren bir ekran görüntüsü](./glossary-tab.png) +![Crowdin'de sözlük sekmesinin nerede bulunacağını gösteren bir ekran görüntüsü](./glossary-tab.png) - Eğer hâlâ bulamıyorsanız, yeni bir terim ekleme şansınız var! Bir arama motorunda aramanızı ve açıklamasını sözlüğe eklemenizi öneririz. Çevirmenlerimizin terimi daha iyi anlaması için büyük yardımda bulunmuş olursunuz. -![Crowdin'e bir sözlük teriminin nasıl ekleneceğini gösteren ekran görüntüsü](./add-glossary-term.png) +![Crowdin'e bir sözlük teriminin nasıl ekleneceğini gösteren bir ekran görüntüsü](./add-glossary-term.png) ### Terminoloji çeviri politikası {#terminology} @@ -93,7 +93,7 @@ Dikkatli bir değerlendirmenin sonucunda en sık kullanılan terminolojiyi siz Size tanıdık olmayan bir kelimeyle karşılaştığınızda yapmanızı önerdiklerimiz: -- [Terimler sözlüğüne](#glossary) başvurun, diğer çevirmenlerin bu terimi daha önce nasıl çevirdiklerini bulabilirsiniz. Eğer terimin önceki çevirisinin alakasız olduğunu düşünüyorsanız, Crowdin sözlüğüne yeni terim ekleyerek çevirinizi onarmakta özgürsünüz. +- [Terimler Sözlüğü'ne](#glossary) başvurun, diğer çevirmenlerin bu terimi daha önce nasıl çevirdiklerini bulabilirsiniz. Eğer terimin önceki çevirisinin alakasız olduğunu düşünüyorsanız, Crowdin sözlüğüne yeni terim ekleyerek çevirinizi onarmakta özgürsünüz. - Eğer böyle bir çeviri hâlihazırda sözlükte yoksa sizi topluluğumuz tarafından aslında nasıl kullanıldığını gösteren bir arama motoru araması veya medya makalesinde aramaya teşvik ediyoruz. - Eğer hiç referans bulamadıysanız kendi sezginize güvenmekte ve yeni bir çeviri önermekte özgürsünüz! - Eğer bunu yapmaktan emin değilseniz, terimi çevirmeden bırakın. Bazen, İngilizce terimler doğru tanımı iletmek için fazlasıyla yeterli. @@ -102,18 +102,18 @@ Size tanıdık olmayan bir kelimeyle karşılaştığınızda yapmanızı önerd ## İnceleme süreci nasıl işliyor? {#review-process} -Çevirilerimizde belirli bir kalite ve tutarlılık düzeyi sağlamak için, dünyanın en büyük dil hizmeti sağlayıcılarından biri olan [Acolad](https://www.acolad.com/) ile çalışıyoruz. Acolad'in 20.000 profesyonel dil uzmanı vardır, bu da ihtiyaç duyduğumuz her dil ve içerik türü için profesyonel inceleyiciler sağlayabilecekleri anlamına gelir. +Çevirilerimizde belirli bir kalite ve tutarlılık düzeyi sağlamak için, küresel olarak en büyük dil hizmeti sağlayıcılarından biri olan [Acolad](https://www.acolad.com/) ile çalışıyoruz. Acolad'in 20.000 profesyonel dil uzmanı vardır, bu da ihtiyaç duyduğumuz her dil ve içerik türü için profesyonel inceleyiciler sağlayabilecekleri anlamına gelir. -İnceleme süreci basittir; belirli bir [içerik grubu](/contributing/translation-program/content-buckets) %100 çevrildiğinde, o içerik grubu için bir inceleme siparişi veririz. İnceleme süreci doğrudan Crowdin'de gerçekleşir. İnceleme tamamlandıktan sonra, web sitesini çevrilmiş içerikle güncelleriz. +Gözden geçirme süreci basittir; bir dizi içerik %100 çevrildiğinde, o içerik grubu için bir gözden geçirme siparişi veririz. İnceleme süreci doğrudan Crowdin'de gerçekleşir. İnceleme tamamlandıktan sonra, web sitesini çevrilmiş içerikle güncelleriz. ## Kendi dilimde nasıl içerik eklerim? {#adding-foreign-language-content} Şu anda, İngilizce olmayan tüm içerik doğrudan İngilizce kaynak içerikten çevrilmektedir ve İngilizce'de olmayan herhangi bir içerik başka dillere eklenemez. -Ethereum.org için yeni içerik önermek için GitHub'da [konu açabilirsiniz](https://github.com/ethereum/ethereum-org-website/issues). Eklenmesi hâlinde içerik İngilizce yazılacak ve Crowdin kullanılarak diğer dillere çevrilecektir. +ethereum.org için yeni içerik önermek isterseniz, GitHub'da [bir konu oluşturabilirsiniz](https://github.com/ethereum/ethereum-org-website/issues). Eklenmesi hâlinde içerik İngilizce yazılacak ve Crowdin kullanılarak diğer dillere çevrilecektir. Yakın gelecekte İngilizce olmayan içerik eklenmesi için destek eklemeyi planlıyoruz. ## İletişime geçin {#contact} -Bunların hepsini okuduğunuz için teşekkürler. Umarız bu, programımıza katılmamıza yardımcı olmuştur. Soru sormak ve diğer çevirmenlerle işbirliği yapmak için [Discord translation channel](https://discord.gg/ethereum-org)'a katılmaktan çekinmeyin veya translations@ethereum.org adresinden bize ulaşın! +Bunların hepsini okuduğunuz için teşekkürler. Umarız bu, programımıza katılmamıza yardımcı olmuştur. Soru sormak ve diğer çevirmenlerle işbirliği yapmak için [Discord çeviri kanalımıza](https://discord.gg/ethereum-org) katılmaktan çekinmeyin veya bize translations@ethereum.org adresinden ulaşın! diff --git a/public/content/translations/tr/contributing/translation-program/how-to-translate/index.md b/public/content/translations/tr/contributing/translation-program/how-to-translate/index.md index 2829f32f843..6e2058a6249 100644 --- a/public/content/translations/tr/contributing/translation-program/how-to-translate/index.md +++ b/public/content/translations/tr/contributing/translation-program/how-to-translate/index.md @@ -1,10 +1,10 @@ --- -title: Çevirme yöntemi +title: "Çevirme yöntemi" lang: tr -description: Ethererum.org çevirisinde Crowdin kullanım talimatları +description: "Ethererum.org çevirisinde Crowdin kullanım talimatları" --- -# Çevirme yöntemi {#how-to-translate} +# Nasıl çeviri yapılır {#how-to-translate} ## Görsel rehber {#visual-guide} @@ -24,27 +24,26 @@ Crowdin hesabınızda oturum açmanız veya henüz hesabınız yoksa Crowdin hes ### Dilinizi açın {#open-language} -Crowdin'e giriş yaptıktan sonra bir proje açıklaması ile kullanılabilir tüm dillerin bir listesini göreceksiniz. Her dil ayrıca toplam çevrilebilir kelime sayısı hakkında bilgi ve ilgili dilde ne kadar içeriğin çevrildiğine ve onaylandığına dair bir genel görünüm içerir. +Crowdin'e giriş yaptıktan sonra bir proje açıklaması ile kullanılabilir tüm dillerin bir listesini göreceksiniz. +Her dil ayrıca toplam çevrilebilir kelime sayısı hakkında bilgi ve ilgili dilde ne kadar içeriğin çevrildiğine ve onaylandığına dair bir genel görünüm içerir. Çevrilmeye hazır dosyaların listesini görmek için çevirmek istediğiniz dili açın. -![Crowdin'deki diller listesi](./list-of-languages.png) +![Crowdin'deki dillerin listesi](./list-of-languages.png) -### Üzerinde çalışmak istediğiniz bir belge bulun {#find-document} +### Üzerinde çalışılacak bir belge bulun {#find-document} Web site içeriği, çok sayıda belge ve içerik gruplarına bölünmüştür. Her belgenin ilerleme durumunu sağ taraftan kontrol edebilirsiniz; çevirinin ilerleme durumu %100'ün altındaysa lütfen katkıda bulunun! -Dilinizi listede göremiyor musunuz? [Bir konu açın](https://github.com/ethereum/ethereum-org-website/issues/new/choose) veya [Discord'da](https://discord.gg/ethereum-org) sorun +Dilinizi listede göremiyor musunuz? [Bir sorun bildirin](https://github.com/ethereum/ethereum-org-website/issues/new/choose) veya [Discord](https://discord.gg/ethereum-org) sunucumuzda sorabilirsiniz. -![Crowdin'de çevrilmiş ve çevrilmemiş dosyalar](./crowdin-files.png) +![Crowdin'deki çevrilmiş ve çevrilmemiş dosyalar](./crowdin-files.png) -İçerik grupları hakkında bir not: En yüksek öncelikli içeriğin önce yayımlanmasını sağlamak için Crowdin içinde "içerik grupları" kullanıyoruz. Bir dili kontrol ettiğinizde, örneğin [Filipince](https://crowdin.com/project/ethereum-org/fil#), içerik grubu klasörlerini görürsünüz ("1. Anasayfa", "2. Esaslar", "3. Keşfetme", vs). +İçerik grupları hakkında bir not: En yüksek öncelikli içeriğin önce yayımlanmasını sağlamak için Crowdin içinde "içerik grupları" kullanıyoruz. Bir dili, örneğin [Filipince](https://crowdin.com/project/ethereum-org/fil#) dilini kontrol ettiğinizde, içerik grubu ("1. için olan) klasörleri görürsünüz. Anasayfa", "2. Esaslar", "3. Keşfetme", vs). En yüksek etkiye sahip sayfaların önce çevrilmesini sağlamak için şu sayısal sıralamayla (1 → 2 → 3 → ⋯) çeviri yapmanızı öneririz. -[Ethereum.org içerik grupları hakkında daha fazla bilgi edinin](/contributing/translation-program/content-buckets/) - -### Çevirin {#translate} +### Çeviri yapın {#translate} Çevirmek istediğiniz dosyayı seçtiğinizde, bu dosya çevrimiçi düzenleyicide açılacaktır. Crowdin'i daha önce hiç kullanmadıysanız, temel bilgileri gözden geçirmek için bu hızlı rehberi kullanabilirsiniz. @@ -60,7 +59,8 @@ Belirli dizeleri aramak, durumlarına göre filtrelemek veya görünümü deği **_2 – Düzenleyici alanı_** -Ana çeviri alanı – kaynak metin, varsa ek bağlam ve ekran görüntüleri ile birlikte en üstte görüntülenir. Yeni bir çeviri önermek için çevirinizi "Çeviriyi buraya yazın" alanına girin ve Kaydet'e tıklayın. +Ana çeviri alanı – kaynak metin, varsa ek bağlam ve ekran görüntüleri ile birlikte en üstte görüntülenir. +Yeni bir çeviri önermek için çevirinizi "Çeviriyi buraya yazın" alanına girin ve Kaydet'e tıklayın. Ayrıca bu bölümde dizenin mevcut çevirilerini ve diğer dillere çevrilmiş halini, ayrıca çeviri belleği eşleşmelerini ve makine çevirisi önerilerini bulabilirsiniz. @@ -70,11 +70,11 @@ Burada yorumları, çeviri belleği girdilerini ve sözlük girdilerini bulabili Üstteki düğmeleri kullanarak mevcut çevirileri arayabileceğiniz Çeviri Belleğine veya anahtar terimlerin açıklamalarını ve standart çevirilerini içeren Sözlüğe de geçiş yapabilirsiniz. -Daha fazlasını mı öğrenmek istiyorsunuz? [Crowdin çevrimiçi düzenleyiciyi kullanımıyla ilgili dokümanlara](https://support.crowdin.com/online-editor/) göz atmaktan çekinmeyin +Daha fazlasını mı öğrenmek istiyorsunuz? [Crowdin çevrimiçi düzenleyiciyi kullanma dokümanlarına](https://support.crowdin.com/online-editor/) göz atmaktan çekinmeyin. ### Gözden geçirme süreci {#review-process} -Çeviriyi tamamladığınızda (yani, içerik grubundaki tüm dosyalar 100% olarak göründüğünde) profesyonel çeviri hizmeti aldığımız kurum içeriği gözden geçirecektir (ve potansiyel olarak düzeltecektir). Gözden geçirme tamamlandıktan sonra (yani gözden geçirmenin ilerleme durumu %100 olduğunda) çevirileri web sitesine ekleriz. +Çeviriyi tamamladığınızda (yani, bir içerik grubu için tüm dosyalar %100 olarak göründüğünde), profesyonel çeviri hizmetimiz içeriği gözden geçirecek (ve potansiyel olarak düzenleyecektir). Gözden geçirme tamamlandıktan sonra (yani gözden geçirme ilerlemesi %100 olduğunda), çevirileri web sitesine ekleriz. @@ -85,7 +85,7 @@ Daha fazlasını mı öğrenmek istiyorsunuz? [Crowdin çevrimiçi düzenleyiciy ### İletişime geçin {#get-in-touch} -Sormak istediğiniz bir şey mi var? Ekibimizle ve diğer çevirmenlerle iş birliği yapmak mı istiyorsunuz? Lütfen [ethereum.org Discord sunucumuzun](https://discord.gg/ethereum-org) #translations kanalına yazın +Sormak istediğiniz bir şey mi var? Ekibimizle ve diğer çevirmenlerle iş birliği yapmak mı istiyorsunuz? Lütfen [ethereum.org Discord sunucumuzdaki](https://discord.gg/ethereum-org) #translations kanalına yazın. Bize translations@ethereum.org adresinden de ulaşabilirsiniz diff --git a/public/content/translations/tr/contributing/translation-program/index.md b/public/content/translations/tr/contributing/translation-program/index.md index 3d319da5bcb..a45708ba4b1 100644 --- a/public/content/translations/tr/contributing/translation-program/index.md +++ b/public/content/translations/tr/contributing/translation-program/index.md @@ -1,7 +1,7 @@ --- -title: Çeviri Programı +title: "Çeviri Programı" lang: tr -description: Ethererum.org Çeviri Programı hakkında bilgi +description: "Ethererum.org Çeviri Programı hakkında bilgi" --- # Çeviri Programı {#translation-program} @@ -10,57 +10,58 @@ description: Ethererum.org Çeviri Programı hakkında bilgi ![](./enterprise-eth.png) -## Çevirmemize yardım edin {#help-us-translate} +## Çevirmemize yardımcı olun {#help-us-translate} Ethereum.org Çeviri Programı açıktır ve herkes katkı verebilir! 1. Crowdin hesabınıza giriş yapmalı veya Crowdin'e kaydolmalısınız. 2. Katkıda bulunmak istediğiniz dili seçin. -3. Başlamadan önce lütfen, Crowdin'in nasıl kullanılacağını öğrenmek için [Nasıl çevrilir](/contributing/translation-program/how-to-translate/) rehberini ve en iyi uygulamalar ile ipuçları için [Çeviri Stili Rehberini](/contributing/translation-program/translators-guide/) inceleyin. +3. Başlamadan önce, Crowdin'i nasıl kullanacağınızı öğrenmek için lütfen [Nasıl çeviri yapılır](/contributing/translation-program/how-to-translate/) kılavuzuna ve ipuçları ile en iyi uygulamalar için [Çeviri Stili Kılavuzu'na](/contributing/translation-program/translators-guide/) göz atın. 4. Makine çevirileri onaylanmayacaktır. 5. Tüm çeviriler siteye eklenmeden önce incelenir, dolayısıyla çevirilerinizi sitede görebilmek için biraz beklemeniz gerekebilir. -_Çeviriler konusunda iş birliği yapmak, sorular sormak, geribildirim ve fikir paylaşmak veya bir tercüme grubuna katılmak için [ethereum.org Discord](https://discord.gg/ethereum-org)'una katılın._ +_Çevirilerde işbirliği yapmak, sorular sormak, geri bildirim ve fikirlerinizi paylaşmak ya da bir çeviri grubuna katılmak için [ethereum.org Discord](https://discord.gg/ethereum-org) sunucusuna katılın._ Çeviriye başlayın -## Çeviri Programı hakkında {#about-us} +## Çeviri Programı Hakkında {#about-us} Ethereum topluluğu, küresel ve kapsayıcı olmayı hedefliyor ancak içeriğinin çoğu yalnızca İngilizce konuşanlara hitap ediyor ve dünyada İngilizce konuşmayan 6 milyar insanı dışarıda bırakıyor. Ethereum.org'un dünya çapındaki topluluk için Ethereum'a giriş portalı görevi görmesi için İngilizce konuşmayan kişilere ana dillerinde Ethereum içeriği sağlamanın çok önemli olduğuna inanıyoruz. Ethereum.org Çeviri Programı, ethereum.org ve diğer Ethereum içeriğini mümkün olduğunca çok dile çevirerek Ethereum'u herkes için erişilebilir hâle getirmeyi amaçlıyor. -Ethereum.org Çeviri Programının [misyon ve vizyonu](/contributing/translation-program/mission-and-vision) hakkında daha fazla bilgi edinin. +ethereum.org Çeviri Programı'nın [misyon ve vizyonu](/contributing/translation-program/mission-and-vision) hakkında daha fazlasını okuyun. -### Şimdiye kadarki ilerleme durumumuz {#our-progress} +### Şimdiye kadarki ilerlememiz {#our-progress} -- [**6.900'ün üzerinde** çevirmen](/contributing/translation-program/contributors/) -- **68** dilde yayınlanan site içeriği -- [2024'te **2,89 milyon** kelime çevirisi](/contributing/translation-program/acknowledgements/) +- [**6.900'dan fazla** çevirmen](/contributing/translation-program/contributors/) +- **68** dil sitede yayında +- [2024 yılında çevrilen **2,89 milyon** kelime](/contributing/translation-program/acknowledgements/) -### Onaylar {#acknowledgements} +### Teşekkürler {#acknowledgements} -Ethereum.org, binlerce topluluk üyesi tarafından çevrilmektedir ve bu kişiler, Çeviri Programının anahtar parçalarıdır. Çevirmenlerimize onları takdir ettiğimizi göstermek ve kariyer yollarında desteklemek isteriz. Çevirmenlerimizi takdir etme yöntemlerimizden bazıları: +Ethereum.org, binlerce topluluk üyesi tarafından çevrilmektedir ve bu kişiler, Çeviri Programının anahtar parçalarıdır. +Çevirmenlerimize onları takdir ettiğimizi göstermek ve kariyer yollarında desteklemek isteriz. Çevirmenlerimizi takdir etme yöntemlerimizden bazıları: #### Sertifika {#certificate} -Çeviri Programına katkıda bulunduysanız ve çevirdiğiniz kelimelerden en az 5000 tanesi onaylandıysa ethereum.org çevirmen sertifikasına hak kazanırsınız. [Sertifikalar hakkında daha fazla bilgi](/contributing/translation-program/acknowledgements/#certificate) +Çeviri Programına katkıda bulunduysanız ve çevirdiğiniz kelimelerden en az 5000 tanesi onaylandıysa ethereum.org çevirmen sertifikasına hak kazanırsınız. [Sertifikalar hakkında daha fazlası](/contributing/translation-program/acknowledgements/#certificate) #### OAT'ler {#oats} -Çeviri Programı'na katkıda bulunanlar, 2024 yılında çevirdikleri kelime sayısına göre farklı sayıda OAT (zincir üstünde başarı jetonu) almaya hak kazanacaktır. OAT'ler, ethereum.org Çeviri Programı'na katkınızı kanıtlayan NFT'lerdir. [OAT'ler hakkında daha fazla bilgi](/contributing/translation-program/acknowledgements/#oats) +Çeviri Programı'na katkıda bulunanlar, 2024 yılında çevirdikleri kelime sayısına göre farklı sayıda OAT (zincir üstünde başarı jetonu) almaya hak kazanacaktır. OAT'ler, ethereum.org Çeviri Programı'na katkınızı kanıtlayan NFT'lerdir. [OAT'ler hakkında daha fazlası](/contributing/translation-program/acknowledgements/#oats) -#### Çevirmenlere teşekkür {#translator-acknowledgements} +#### Çevirmen teşekkürleri {#translator-acknowledgements} -En iyi çevirmenlerimize [lider tablosu](/contributing/translation-program/acknowledgements/) ve [Çeviri Programına katkıda bulunanlar tam listesi](/contributing/translation-program/contributors/) aracılığıyla açık teşekkür. +[Liderlik tabloları](/contributing/translation-program/acknowledgements/) ve [Çeviri Programı'na katkıda bulunanların tümünün bir listesi](/contributing/translation-program/contributors/) kullanılarak en iyi çevirmenlerimizin halka açık olarak takdir edilmesi. #### Ödüller {#rewards} -Geçmişte, en aktif şekilde katkıda bulunanları, özel ethereum.org ürünlerinin yanı sıra [Devcon](https://devcon.org/en/) ve [Devconnect](https://devconnect.org/) gibi Ethereum konferanslarının biletleriyle geriye dönük ödüllendirdik. +Geçmişte, en aktif katkıda bulunanlarımızı [Devcon](https://devcon.org/en/) ve [Devconnect](https://devconnect.org/) gibi Ethereum konferanslarına biletlerin yanı sıra özel ethereum.org ürünleriyle de geriye dönük olarak ödüllendirdik. Katkıda bulunan kişileri ödüllendirmek için sürekli yeni ve yaratıcı yollar arıyoruz; bizi izlemeye devam edin! @@ -68,22 +69,22 @@ Katkıda bulunan kişileri ödüllendirmek için sürekli yeni ve yaratıcı yol Çeviri Programına katkıda bulunuyor ya da programda yer almayı düşünüyorsanız aşağıdaki çeviri rehberlerini gözden geçirmelisiniz: -- [Çeviri Stili Rehberi](/contributing/translation-program/translators-guide/) _– ethereum.org çevirmenleri için talimatlar ve ipuçları_ +- [Çeviri Stili Kılavuzu](/contributing/translation-program/translators-guide/) _– ethereum.org çevirmenleri için talimatlar ve ipuçları_ - [Çeviri SSS'leri](/contributing/translation-program/faq/) _– ethereum.org Çeviri Programı hakkında sıkça sorulan sorular ve yanıtları_ -- [Crowdin çevrimiçi düzenleyici rehberi](https://support.crowdin.com/online-editor/) _– Crowdin çevrimiçi düzenleyicisini ve Crowdin'in bazı gelişmiş özelliklerini kullanmaya yönelik ayrıntılı bir rehber_ -- [İçerik grupları](/contributing/translation-program/content-buckets/) _– ethereum.org'un her içerik grubunda bulunan sayfalar_ +- [Crowdin çevrimiçi düzenleyici kılavuzu](https://support.crowdin.com/online-editor/) _– Crowdin çevrimiçi düzenleyicisini ve Crowdin'in bazı gelişmiş özelliklerini kullanmaya yönelik ayrıntılı bir kılavuz_ Diğer kullanışlı çeviri araçları, çevirmen toplulukları ve Çeviri Programı blog gönderileri için lütfen [Kaynaklar sayfasını](/contributing/translation-program/resources/) ziyaret edin. ## İletişime geçin {#get-in-touch} -Sormak istediğiniz bir şey mi var? Ekibimizle ve diğer çevirmenlerle iş birliği yapmak mı istiyorsunuz? Lütfen [ethereum.org Discord sunucumuzun](https://discord.gg/ethereum-org) #translations kanalına yazın +Sormak istediğiniz bir şey mi var? Ekibimizle ve diğer çevirmenlerle iş birliği yapmak mı istiyorsunuz? Lütfen [ethereum.org Discord sunucumuzdaki](https://discord.gg/ethereum-org) #translations kanalına yazın. -Ayrıca bize translations@ethereum.org adresinden de ulaşabilirsiniz +Bize translations@ethereum.org adresinden de ulaşabilirsiniz ## Kendi çeviri programınızı başlatma {#starting-a-translation-program} -Ethereum içeriğini mümkün olduğunca çok dile çevirme ve eğitim içeriğini herkesin kullanımına sunma konusunda kararlıyız. Çevirilere odaklanmaya paralel olarak, diğer Ethereum projelerinin kendi çeviri çabalarını düzenlemelerine, yönetmelerine ve geliştirmelerine yardımcı olmak istiyoruz. +Ethereum içeriğini mümkün olduğunca çok dile çevirme ve eğitim içeriğini herkesin kullanımına sunma konusunda kararlıyız. +Çevirilere odaklanmaya paralel olarak, diğer Ethereum projelerinin kendi çeviri çabalarını düzenlemelerine, yönetmelerine ve geliştirmelerine yardımcı olmak istiyoruz. Bu nedenle, ethereum.org'u çevirme sürecinde edindiğimiz bazı ipuçlarını ve en iyi uygulamaları içeren bir [Çeviri Programı Kural Kitabı](/contributing/translation-program/playbook/) oluşturduk. diff --git a/public/content/translations/tr/contributing/translation-program/mission-and-vision/index.md b/public/content/translations/tr/contributing/translation-program/mission-and-vision/index.md index 523428e31f4..eb78cd334e1 100644 --- a/public/content/translations/tr/contributing/translation-program/mission-and-vision/index.md +++ b/public/content/translations/tr/contributing/translation-program/mission-and-vision/index.md @@ -1,7 +1,7 @@ --- title: Misyon ve vizyon lang: tr -description: ethereum.org Tercüme Programının misyonu ve vizyonu +description: "ethereum.org Tercüme Programının misyonu ve vizyonu" --- # Misyon ve vizyon {#mission-and-vision} diff --git a/public/content/translations/tr/contributing/translation-program/playbook/index.md b/public/content/translations/tr/contributing/translation-program/playbook/index.md new file mode 100644 index 00000000000..a7f3ff0da87 --- /dev/null +++ b/public/content/translations/tr/contributing/translation-program/playbook/index.md @@ -0,0 +1,317 @@ +--- +title: "Çeviri programı kılavuzu" +lang: tr +description: "Bir çeviri programı kurmaya yönelik ipuçları ve önemli hususlar koleksiyonu" +--- + +# Çeviri Programı Kılavuzu {#translation-program-playbook} + +İngilizce, dünyada en çok konuşulan dillerden biridir ve açık ara dünyanın en çok öğrenilen dilidir. İngilizce internette, özellikle de sosyal medyada kullanılan en yaygın dil olduğundan ve çok dilli programlama dilleri kıt olduğundan, blokzincir alanındaki içeriğin büyük çoğunluğu doğal olarak İngilizce yazılmıştır. + +Ancak, dünyadaki 6 milyardan fazla insanın (nüfusun %75'inden fazlası) hiç İngilizce konuşmaması, dünya nüfusunun büyük çoğunluğu için Ethereum'a girişte büyük bir engel teşkil etmektedir. + +Bu nedenle, bu alandaki giderek artan sayıda proje, içeriklerini farklı dillere çevirtmeyi ve küresel topluluklar için yerelleştirmeyi hedefliyor. + +Çok dilli içerik sağlamak, küresel topluluğunuzu büyütmenin, İngilizce bilmeyenlere eğitim vermenin, içeriğinizin ve iletişimlerinizin daha geniş bir kitleye ulaşmasını sağlamanın ve bu alana daha fazla insanı dahil etmenin basit ve etkili bir yoludur. + +Bu kılavuz, içerik yerelleştirmesi hakkındaki yaygın zorlukları ve yanlış kanıları ele almayı amaçlamaktadır. İçerik yönetimi, çeviri ve gözden geçirme süreci, kalite güvencesi, çevirmenlere ulaşma ve yerelleştirme sürecinin diğer hayati yönleri için adım adım bir kılavuz sunmaktadır. + +## İçerik Yönetimi {#content-management} + +Çeviri içerik yönetimi, çeviri iş akışını otomatikleştirme sürecini ifade eder; bu da tekrarlayan manuel iş ihtiyacını ortadan kaldırır, verimliliği ve kaliteyi artırır, daha iyi kontrol sağlar ve iş birliğini mümkün kılar. + +Yerelleştirme sürecinde içerik yönetimine, içeriğe ve ihtiyaçlarınıza bağlı olarak birçok farklı yaklaşım vardır. + +İçeriği yönetmenin temel yolu, kaynak ve hedef metni içeren iki dilli dosyalar oluşturmaktır. Bu, basitlik dışında önemli bir avantaj sunmadığı için çeviride nadiren kullanılır. + +Çeviri ajansları genellikle çeviri yönetimine, proje yönetimi yetenekleri sağlayan ve dosyalar, içerik ve dilbilimciler üzerinde çok daha fazla kontrol imkanı tanıyan çeviri yönetimi yazılımı veya yerelleştirme araçları kullanarak yaklaşır. + +İçerik yönetimi hakkında daha fazlasını okuyun: + +[Trados'a göre çeviri yönetimi nedir?](https://www.trados.com/solutions/translation-management/) + +[Phrase'e göre çok dilli içerik yönetimi](https://phrase.com/blog/posts/multilingual-content-management/) + +### Çeviri Yönetim Yazılımı {#translation-management-software} + +Pek çok çeviri yönetim sistemi ve yerelleştirme aracı vardır ve yazılım seçimi temel olarak ihtiyaçlarınıza bağlıdır. + +Bazı projeler çeviri yönetim sistemlerini kullanmamayı ve çevirileri manuel olarak (doğrudan iki dilli dosyalarda veya GitHub gibi barındırma hizmetlerinde) halletmeyi tercih etse de bu durum kontrolü, verimliliği, kaliteyi, ölçeklenebilirliği ve iş birliği olanaklarını önemli ölçüde azaltır. Böyle bir yaklaşım, küçük ölçekli veya tek seferlik çeviri projeleri için en faydalısı olabilir. + +En güçlü ve yaygın olarak kullanılan çeviri yönetimi araçlarından bazılarına hızlı bir bakış: + +**Kitle kaynak ve iş birliği için en iyisi** + +[Crowdin](https://crowdin.com/) + +- Açık kaynaklı projeler için ücretsizdir (sınırsız sayıda dize ve proje) +- TM ve terimler sözlüğü tüm planlarda mevcuttur +- 60'tan fazla desteklenen dosya biçimi, 70'ten fazla API entegrasyonu + +[Lokalise](https://lokalise.com/) + +- 2 ekip üyesi için ücretsiz, daha fazla katılımcı için ücretli planlar (çoğu plan için sınırlı sayıda dize) +- TM ve terimler sözlüğü bazı ücretli planlarda mevcuttur +- 30'dan fazla desteklenen dosya biçimi, 40'tan fazla API entegrasyonu + +[Transifex](https://www.transifex.com/) + +- Yalnızca ücretli planlar (çoğu plan için sınırlı sayıda dize) +- TM ve terimler sözlüğü tüm ücretli planlarda mevcuttur +- 30'dan fazla desteklenen dosya biçimi, 20'den fazla API entegrasyonu + +[Phrase](https://phrase.com/) + +- Yalnızca ücretli planlar (tüm planlar için sınırsız sayıda dize, sınırlı sayıda proje ve ekip üyesi) +- TM ve terimler sözlüğü bazı ücretli planlarda mevcuttur +- 40'tan fazla desteklenen dosya biçimi, 20'den fazla API entegrasyonu + +[Smartcat](https://www.smartcat.com/) + +- Ücretli gelişmiş özelliklere sahip temel ücretsiz plan (tüm planlar için sınırsız sayıda dize ve proje) +- TM ve terimler sözlüğü tüm planlarda mevcuttur +- 60'tan fazla desteklenen dosya biçimi, 20'den fazla API entegrasyonu + +[POEditor](https://poeditor.com/) + +- Açık kaynaklı projeler için ücretsizdir (tüm projeler için sınırlı sayıda dize, açık kaynaklı projeler için sınırsız) +- TM ve terimler sözlüğü ücretli planlarda mevcuttur +- 20'den fazla desteklenen dosya biçimi, 10'dan fazla API entegrasyonu + +ve diğerleri... + +**Profesyonel çeviri araçları** + +[SDL Trados Studio](https://www.trados.com/products/trados-studio/) + +- Serbest çevirmenler ve ekipler için ücretli planlar +- Çok güçlü bilgisayar destekli çeviri (CAT) aracı ve çevirmen verimliliği yazılımı + +[MemoQ](https://www.memoq.com/) + +- Gelişmiş özellikler için çeşitli ücretli planların yanı sıra sınırlı bir ücretsiz sürümü de mevcuttur +- Şirketler, dil hizmeti sağlayıcıları ve çevirmenler için çeviri yönetim yazılımı + +[Memsource](https://www.memsource.com/) + +- Bireysel çevirmenler için ücretsiz, ekipler için çeşitli ücretli planlar +- Bulut tabanlı bilgisayar destekli çeviri ve çeviri yönetim sistemi + +ve diğerleri... + +Çeviri yönetim yazılımı hakkında daha fazlasını okuyun: + +[Wikipedia'da çeviri yönetim sistemleri tanımı](https://en.wikipedia.org/wiki/Translation_management_system) + +[Phrase'e göre her çeviri yönetim yazılımının sahip olması gereken 7 şey](https://phrase.com/blog/posts/7-things-every-translation-management-software-should-have/) + +[MemoQ'ya göre çeviri yönetim sistemi nedir?](https://www.memoq.com/tools/what-is-a-translation-management-system) + +[Gengo'nun en iyi 16 çeviri yönetim sistemi listesi](https://gengo.com/translator-product-updates/16-best-translation-management-systems/) + +## İş Akışı {#workflow} + +Çeviri alanında, çeviri iş akışı birbiriyle bir şekilde ilişkili olan ve projeniz için önemli hususlar içeren birkaç farklı anlama gelebilir. + +Aşağıda her ikisini de inceleyeceğiz. + +**Anlam 1** + +Bu, muhtemelen çeviri iş akışları hakkında en yaygın düşünme biçimidir ve genellikle iş akışı kelimesi duyulduğunda akla gelen şeydir. + +Özünde bu, çeviriler hakkında düşünmeye başlamaktan çevrilmiş içeriği ürününüzde kullanmaya kadar uzanan 'iş akışıdır'. + +Bu durumda örnek bir iş akışı şöyle olabilir: + +1. **Dosyaları çeviriye hazırlama** – Kulağa basit gelse de birkaç önemli şeyi göz önünde bulundurmanız gerekir. Bu adımda, tüm sürecin nasıl işlemesi gerektiğine dair net bir planınız olmalıdır. + +- _Hangi dosya türlerini kullanacaksınız?_ Çevrilmiş dosyalarınızı hangi formatta almak istersiniz?_ + - İçeriğiniz DOCX veya MD formatında mevcutsa, yaklaşım, tanıtım belgenizin veya diğer belgelerinizin PDF sürümünü çevirmenize kıyasla çok daha basit olacaktır. +- _Hangi yerelleştirme araçları bu dosya türünü destekliyor?_ Dosya, orijinal biçimlendirmeyi koruyacak şekilde çevrilebilir mi?_ + - Tüm dosya türleri doğrudan yerelleştirmeyi desteklemez (örneğin PDF dosyaları, resim dosyaları) ve tüm yerelleştirme araçları da tüm dosya türlerini desteklemez. +- _İçeriği kim çevirecek?_ Profesyonel çeviriler mi yaptıracaksınız yoksa gönüllülere mi güveneceksiniz?_ + - Bu, vermeniz gereken bir dizi başka kararı da etkiler. Örneğin, profesyonel çevirmenler gelişmiş yerelleştirme araçlarıyla çalışırken gönüllülere göre daha rahattır. +- _Dilbilimcilerden beklentileriniz nelerdir?_ Bir dil hizmeti sağlayıcısı kullanıyorsanız, sizden ne bekliyorlar?_ + - Bu, hedeflerinizin, beklentilerinizin ve zaman çizelgelerinizin uyumlu olduğundan emin olma adımıdır. +- _Çevrilecek tüm içerik eşit derecede önemli mi?_ Bazı içerikler önce mi çevrilmeli?_ + - Önce çevrilmesi ve uygulanması gereken belirli içeriğe öncelik vermenin bazı yolları vardır. Örneğin, çevrilecek çok fazla içeriğiniz varsa, çevirmenlerin hangisine öncelik vermeleri gerektiğinin farkında olmalarını sağlamak için sürüm kontrolünü kullanabilirsiniz. + +2. **Çeviri için dosyaları paylaşma** – Bu adım aynı zamanda uzun vadeli düşünmeyi de gerektirir ve kaynak dosyaları bir dil hizmeti sağlayıcısına göndermek kadar basit değildir. + +- _İçeriği kim çevirecek?_ _Bu sürece kaç kişi dahil olacak?_ + - Bir yerelleştirme aracı kullanmayı planlıyorsanız, kaynak dosyaları doğrudan araca yükleyebileceğiniz için bu adım basitleşir. Çeviri süreci barındırma hizmetinde gerçekleşiyorsa da bu geçerlidir, çünkü kaynak dosyaların hiçbir yere dışa aktarılması gerekmez. +- _Kaynak dosyalar manuel olarak mı işlenecek yoksa bu süreç otomatikleştirilebilir mi?_ + - Çoğu yerelleştirme aracı, dosya yönetimi sürecinin bir tür entegrasyonuna veya otomasyonuna izin verir. Öte yandan, bireysel çevirmenlerle çalışıyorsanız ve bir yerelleştirme aracı kullanmıyorsanız, yüzlerce veya binlerce çevirmene manuel olarak kaynak dosyaları göndermek ölçeklenebilir bir süreç değildir. +- _Yerelleştirme için hangi araçlar kullanılacak?_ + - Bu sorunun cevabı, diğer her şeye nasıl yaklaşacağınızı belirleyecektir. Doğru aracı seçmek; içerik yönetimini otomatikleştirmenize, Çeviri Belleğini ve Terimler Sözlüğünü yönetmenize, çevirmenleri yönetmenize, çeviri/gözden geçirme ilerlemesini takip etmenize vb. yardımcı olabilir, bu yüzden biraz zaman ayırın ve hangi aracı kullanmak istediğiniz konusunda biraz araştırma yapın. Bir yerelleştirme aracı kullanmayı planlamıyorsanız, yukarıdakilerin tümünün manuel olarak yapılması gerekir. +- _Çeviri süreci ne kadar sürecek?_ Ne kadara mal olacak?_ + - Bu noktada, kaynak dosyaları dil hizmeti sağlayıcısı veya çevirmen havuzu ile paylaşmaya hazır olmalısınız. Dil hizmeti sağlayıcısı, kelime sayısını analiz etmenize ve çeviri süreci için ücretleri ve zaman çizelgesini içeren bir teklif sunmanıza yardımcı olabilir. +- _Bu süreçte kaynak içerikte değişiklik/güncelleme yapmayı planlıyor musunuz?_ + - İçeriğiniz dinamikse ve sık sık değişiyorsa, herhangi bir değişiklik veya güncelleme çeviri ilerlemesini kesintiye uğratabilir. Bir Çeviri Belleği kullanmak bunu önemli ölçüde azaltmaya yardımcı olabilir, ancak yine de sürecin nasıl işleyeceğini ve çevirmenlerin kaydettiği ilerlemeyi engellemekten nasıl kaçınabileceğinizi düşünmek önemlidir. + +3. **Çeviri sürecini yönetme** – Kaynak içerik dil hizmeti sağlayıcısına veya çevirmenlere teslim edildikten sonra işiniz bitmez. Çevirilerin en iyi kalitede olmasını sağlamak için içerik oluşturucuları çeviri sürecine mümkün olduğunca dahil olmalıdır. + +- _Çevirmenlerle nasıl iletişim kurmayı planlıyorsunuz?_ + - Bir yerelleştirme aracı kullanmayı planlıyorsanız iletişim doğrudan araç üzerinden gerçekleşebilir. Çevirmenlerle alternatif bir iletişim kanalı kurmanız da tavsiye edilir, çünkü size ulaşmaktan daha az çekinebilirler ve mesajlaşma araçları daha serbest bir iletişime olanak tanır. +- _Çevirmenlerden gelen sorular nasıl ele alınmalı?_ Bu soruları kim cevaplamalı?_ + - Çevirmenler (hem profesyonel hem de profesyonel olmayan) genellikle açıklama veya ek bağlam için sorular ve taleplerin yanı sıra geri bildirim ve iyileştirme fikirleriyle size ulaşacaktır. Bu soruları yanıtlamak genellikle daha iyi etkileşime ve çevrilen içeriğin kalitesinin artmasına yol açabilir. Onlara mümkün olduğunca çok kaynak sağlamak da değerlidir (örneğin, kılavuzlar, ipuçları, terminoloji yönergeleri, SSS'ler vb.). +- _İnceleme süreci nasıl ele alınmalı?_ Bunu dışarıdan birine mi yaptırmak istersiniz, yoksa şirket içinde inceleme yapacak kapasiteniz var mı?_ + - Her zaman gerekli olmasa da, incelemeler en uygun çeviri sürecinin ayrılmaz bir parçasıdır. Genellikle inceleme sürecini profesyonel incelemecilere dış kaynak olarak vermek en kolay yoldur. Ancak, büyük bir uluslararası ekibiniz varsa, incelemeler veya Kalite Güvencesi (QA) dahili olarak da halledilebilir. + +4. **Çevrilmiş içeriği uygulama** – İş akışının son kısmı olsa da, önceden dikkate alınması yine de önemlidir. + +- _Tüm çeviriler aynı anda mı tamamlanacak?_ + - Eğer değilse, hangi çevirilere öncelik verilmesi gerektiğini, devam eden çevirilerin nasıl takip edileceğini ve çeviriler yapılırken uygulamanın nasıl ele alınacağını düşünmelisiniz. +- _Çevrilen içerik size nasıl teslim edilecek?_ Hangi formatta olacak?_ + - Hangi yaklaşımı kullanırsanız kullanın, bu önemli bir husustur. Yerelleştirme araçları, hedef dosya formatı ve dışa aktarma süreci üzerinde kontrol sahibi olmanızı sağlar ve genellikle barındırma hizmetiyle entegrasyonu etkinleştirerek otomasyonu destekler. +- _Çevirileri projenizde nasıl uygulayacaksınız?_ + - Bazı durumlarda bu, çevrilmiş dosyayı yüklemek veya belgelerinize eklemek kadar basit olabilir. Ancak web sitesi veya uygulama çevirileri gibi daha karmaşık projelerde, kodun uluslararasılaştırmayı desteklediğinden emin olmalı ve uygulama sürecinin önceden nasıl ele alınacağını belirlemelisiniz. +- _Biçimlendirme kaynaktan farklı olursa ne olur?_ + - Yukarıdakine benzer şekilde, basit metin dosyalarını çeviriyorsanız biçimlendirme muhtemelen çok önemli değildir. Ancak, bir web sitesi veya uygulama içeriği gibi daha karmaşık dosyalarda, projenizde uygulanabilmesi için biçimlendirmenin ve kodun kaynakla aynı olması gerekir. Değilse, hedef dosyaların ya çevirmenler ya da geliştiricileriniz tarafından düzenlenmesi gerekir. + +**Anlam 2** + +Dahili kararları ve yaklaşımları hesaba katmayan alternatif bir çeviri iş akışı. Buradaki temel husus, içeriğin akışının kendisidir. + +Bu durumda örnek bir iş akışı şöyle olabilir: + +1. _Çeviri → Uygulama_ + +- En basit iş akışı, çevirinin muhtemelen insan çevirisi olacağıdır, çünkü uygulamadan önce kaliteyi değerlendirmek ve çevirileri düzenlemek için bir inceleme veya kalite güvencesi (QA) süreci yoktur. +- Bu iş akışında, çevirmenlerin belirli bir kalite seviyesini koruyabilmeleri önemlidir, bu da proje yöneticileri ve çevirmenler arasında uygun kaynakları ve iletişimi gerektirecektir. + +2. _Çeviri → İnceleme → Uygulama_ + +- Çevirilerin kalitesinin kabul edilebilir ve tutarlı olmasını sağlamak için bir inceleme ve düzenleme süreci içeren daha gelişmiş bir iş akışı. +- Bu iş akışına yönelik bir dizi yaklaşım vardır; çeviriler profesyonel çevirmenler veya gönüllüler tarafından yapılabilirken, inceleme süreci muhtemelen hedef dilde uyulması gereken tüm dilbilgisi ve yazım kurallarına aşina olan profesyonel incelemeciler tarafından ele alınacaktır. + +3. _Çeviri → İnceleme → Kalite Güvence (QA) → Uygulama_ + +- En yüksek kalite seviyesini sağlamak için en uygun iş akışı. Kalite güvencesi her zaman gerekli olmasa da, çeviri ve incelemeden sonra çevrilmiş metnin kalitesi hakkında size daha iyi bir fikir vermesi açısından faydalı olabilir. +- Bu iş akışıyla, çeviriler yalnızca gönüllüler veya hatta makine çevirisi tarafından yapılabilir. İnceleme süreci profesyonel çevirmenler tarafından yapılmalı, kalite güvencesi ise bir dil hizmeti sağlayıcısı tarafından veya hedef dillerde anadili konuşan çalışanlarınız varsa şirket içinde yapılabilir. + +Çeviri iş akışları hakkında daha fazlasını okuyun: + +[Content Rules'a göre çeviri iş akışının beş aşaması](https://contentrules.com/creating-translation-workflow/) + +[Smartling'e göre çeviri iş akışı yönetimi nedir](https://www.smartling.com/resources/101/what-is-translation-workflow-management/) + +[RixTrans'a göre çeviri iş akışı](https://www.rixtrans.com/translation-workflow) + +## Terminoloji Yönetimi {#terminology-management} + +Terminolojinin nasıl ele alınacağına dair net bir plan oluşturmak, çevirilerinizin kalitesini ve tutarlılığını sağlamak ve çevirmenlerinize zaman kazandırmak için en önemli adımlardan biridir. + +Çeviri alanında bu, terminoloji yönetimi olarak bilinir ve dil hizmeti sağlayıcılarının, dilbilimci havuzlarına erişim ve içerik yönetiminin yanı sıra müşterilerine sundukları temel hizmetlerden biridir. + +Terminoloji yönetimi, projeniz için önemli olan ve her zaman doğru ve tutarlı bir şekilde çevrilmesi gereken terminolojiyi belirleme, toplama ve yönetme sürecini ifade eder. + +Terminoloji yönetimi hakkında düşünmeye başlarken izlenmesi gereken birkaç adım vardır: + +- Terim tabanına dahil edilmesi gereken anahtar terimleri belirleyin. +- Terimler ve tanımlarından oluşan bir terimler sözlüğü oluşturun. +- Terimleri çevirin ve terimler sözlüğüne ekleyin. +- Çevirileri kontrol edin ve onaylayın. +- Terimler sözlüğünü koruyun ve önemli hale geldikçe yeni terimlerle güncelleyin. + +Terminoloji yönetimi hakkında daha fazlasını okuyun: + +[Trados'a göre terminoloji yönetimi nedir](https://www.trados.com/solutions/terminology-management/translation-101-what-is-terminology-management.html) + +[Language Scientific'e göre terminoloji yönetimi neden önemlidir](https://www.languagescientific.com/terminology-management-why-it-matters/#:~:text=Terminology%20management%20is%20the%20process,are%20related%20to%20each%20other.) + +[Clear Words Translation'a göre terminoloji yönetimi nedir ve neden önemlidir](http://clearwordstranslations.com/language/en/what-is-terminology-management/) + +### Çeviri Belleği (TM) ve Terimler Sözlüğü {#tm-and-glossary} + +Çeviri Belleği (TM) ve Terimler Sözlüğü, çeviri endüstrisinde önemli araçlardır ve çoğu dil hizmeti sağlayıcısının güvendiği bir şeydir. + +Bu terimlerin ne anlama geldiğine ve birbirlerinden nasıl farklı olduklarına bakalım: + +**Çeviri belleği (TM)** – Daha uzun metin blokları, tam cümleler, paragraflar ve bireysel terimler de dahil olmak üzere bölümleri veya dizeleri, ayrıca her dildeki mevcut ve önceki çevirilerini otomatik olarak depolayan bir veritabanıdır. + +Çoğu yerelleştirme aracı, çeviri yönetim sistemi ve bilgisayar destekli çeviri aracının yerleşik çeviri bellekleri vardır ve bunlar genellikle dışa aktarılabilir ve diğer benzer araçlarda da kullanılabilir. + +Bir çeviri belleği kullanmanın faydaları arasında daha hızlı çeviriler, daha iyi çeviri kalitesi, kaynak içeriği güncellerken veya değiştirirken belirli çevirileri koruma yeteneği ve tekrarlayan içerik için daha ucuz çeviri maliyetleri bulunur. + +Çeviri bellekleri, farklı segmentler arasındaki yüzde eşleşmesine göre çalışır ve genellikle iki segment aynı içeriğin %50'sinden fazlasını içerdiğinde en kullanışlıdır. Ayrıca, %100 eşleşen tekrarlayan segmentleri otomatik olarak çevirmek için de kullanılırlar, böylece tekrarlayan içeriği birden fazla kez çevirme ihtiyacını ortadan kaldırırlar. + +Çeviri bellekleri hakkında daha fazlasını okuyun: + +[Memsource'ta çeviri bellekleri](https://www.memsource.com/translation-memory/) + +[Smartling'e göre çeviri belleği nedir](https://www.smartling.com/resources/101/what-is-translation-memory/) + +**Terimler Sözlüğü –** Önemli veya hassas terimlerin, tanımlarının, işlevlerinin ve yerleşik çevirilerinin bir listesidir. Bir terimler sözlüğü ile bir çeviri belleği arasındaki temel fark, bir terimler sözlüğünün otomatik olarak oluşturulmaması ve tam cümle çevirileri içermemesidir. + +Çoğu yerelleştirme aracı, çeviri yönetim sistemi ve bilgisayar destekli çeviri aracının, projeniz için önemli terminolojiyi içerdiğinden emin olmak için sürdürebileceğiniz yerleşik terimler sözlükleri vardır. TM gibi, terimler sözlüğü de genellikle dışa aktarılabilir ve diğer yerelleştirme araçlarında kullanılabilir. + +Çeviri projenize başlamadan önce, çevirmenleriniz ve incelemecileriniz için bir terimler sözlüğü oluşturmak için biraz zaman ayırmanız şiddetle tavsiye edilir. Bir terimler sözlüğü kullanmak, önemli terimlerin doğru çevrilmesini sağlar, çevirmenlere çok ihtiyaç duyulan bağlamı sağlar ve çevirilerde tutarlılığı garanti eder. + +Terimler sözlükleri çoğunlukla hedef dillerde yerleşik çeviriler içerse de, bunlar olmadan da kullanışlıdırlar. Yerleşik çeviriler olmasa bile, bir terimler sözlüğü teknik terimlerin tanımlarını içerebilir, çevrilmemesi gereken terimleri vurgulayabilir ve çevirmenlere belirli bir terimin isim, fiil, özel isim veya başka bir sözcük türü olarak kullanılıp kullanılmadığını bildirebilir. + +Terimler sözlükleri hakkında daha fazlasını okuyun: + +[Lionbridge'e göre çeviri terimler sözlüğü nedir](http://info.lionbridge.com/rs/lionbridge/images/Lionbridge%20FAQ_Glossary_2013.pdf) + +[Transifex'te terimler sözlükleri](https://docs.transifex.com/glossary/glossary) + +Projeniz için bir yerelleştirme aracı kullanmayı planlamıyorsanız, muhtemelen bir çeviri belleği ve terimler sözlüğü kullanamayacaksınız (bir excel dosyasında bir terimler sözlüğü veya terim tabanı oluşturabilirsiniz, ancak otomatik terimler sözlükleri çevirmenlerin terimleri ve tanımlarını manuel olarak arama ihtiyacını ortadan kaldırır). + +Bu, tüm tekrarlayan ve benzer içeriğin her seferinde manuel olarak çevrilmesi gerektiği anlamına gelir. Ayrıca, çevirmenler belirli bir terimin çevrilmesi gerekip gerekmediği, metinde nasıl kullanıldığı ve bir terimin zaten yerleşik bir çevirisi olup olmadığı konusunda sorularla size ulaşmak zorunda kalacaklardır. + +_ethereum.org çeviri belleğini ve terimler sözlüğünü projenizde kullanmak ister misiniz?_ Bize translations@ethereum.org adresinden ulaşın._ + +## Çevirmenlere Ulaşma {#translator-outreach} + +**Bir dil hizmeti sağlayıcısıyla çalışma** + +Bir dil hizmeti sağlayıcısıyla ve onların profesyonel çevirmenleriyle çalışıyorsanız bu bölüm sizin için pek geçerli olmayabilir. + +Bu durumda, birçok dilde ihtiyacınız olan tüm hizmetleri (örneğin çeviri, inceleme, Kalite Güvence) sağlama kapasitesine sahip bir dil hizmeti sağlayıcısı seçmek önemlidir. + +Yalnızca sundukları oranlara göre bir dil hizmeti sağlayıcısı seçmek cazip gelse de, en büyük dil hizmeti sağlayıcılarının daha yüksek oranlara sahip olmasının bir nedeni olduğunu belirtmek önemlidir. + +- Veritabanlarında on binlerce dilbilimci bulunur, bu da projenize özel sektörünüz hakkında yeterli deneyime ve bilgiye sahip çevirmenler (yani teknik çevirmenler) atayabilecekleri anlamına gelir. +- Farklı projelerde çalışma ve müşterilerinin çeşitli ihtiyaçlarını karşılama konusunda önemli deneyime sahiptirler. Bu, özel iş akışınıza uyum sağlama, çeviri süreciniz için değerli öneriler ve potansiyel iyileştirmeler sunma ve ihtiyaçlarınızı, gereksinimlerinizi ve son teslim tarihlerinizi karşılama olasılıklarının daha yüksek olduğu anlamına gelir. +- En büyük dil hizmeti sağlayıcılarının çoğunun kullanabileceğiniz kendi yerelleştirme araçları, çeviri bellekleri ve terimler sözlükleri de vardır. Eğer yoksa, en azından havuzlarında, çevirmenlerinin kullanmak istediğiniz herhangi bir yerelleştirme aracına aşina olmalarını ve bunlarla çalışabilmelerini sağlayacak kadar dilbilimci bulunur. + +[2021 Nimdzi 100 raporunda](https://www.nimdzi.com/nimdzi-100-top-lsp/), dünyanın en büyük dil hizmeti sağlayıcılarının derinlemesine bir karşılaştırmasını, her biri hakkında bazı ayrıntıları ve sağladıkları hizmetlere, coğrafi verilere vb. göre dökümleri bulabilirsiniz. + +**Profesyonel olmayan çevirmenlerle çalışma** + +Profesyonel olmayan çevirmenlerle çalışıyor ve çeviri yapmanıza yardımcı olacak gönüllüler arıyor olabilirsiniz. + +İnsanlara ulaşmanın ve onları projenize katılmaya davet etmenin birkaç yolu vardır. Bu, büyük ölçüde ürününüze ve halihazırda ne kadar büyük bir topluluğa sahip olduğunuza bağlı olacaktır. + +Gönüllüleri dahil etmenin bazı yolları aşağıda özetlenmiştir: + +**Ulaşım –** Bu, aşağıdaki noktalarda bir şekilde ele alınsa da, potansiyel gönüllülere ulaşmak ve çeviri girişiminizden haberdar olmalarını sağlamak kendi başına etkili olabilir. + +Birçok insan en sevdikleri projelere dahil olmak ve katkıda bulunmak ister, ancak genellikle geliştirici olmadan veya özel teknik becerilere sahip olmadan bunu yapmanın net bir yolunu göremezler. Projeniz hakkında farkındalık yaratabilirseniz, birçok iki dilli insan muhtemelen dahil olmaya istekli olacaktır. + +**Topluluğunuz içinde arama –** Bu alandaki çoğu projenin zaten büyük ve aktif toplulukları vardır. Topluluk üyelerinizin çoğu muhtemelen projeye basit bir şekilde katkıda bulunma şansını takdir edecektir. + +Açık kaynaklı projelere katkıda bulunmak genellikle içsel motivasyona dayansa da, aynı zamanda harika bir öğrenme deneyimidir. Projeniz hakkında daha fazla bilgi edinmek isteyen herkes, muhtemelen bir çeviri programına gönüllü olarak katılmaktan memnuniyet duyacaktır, çünkü bu, önemsedikleri bir şeye katkıda bulunmuş olmaları gerçeğini yoğun bir uygulamalı öğrenme deneyimiyle birleştirmelerini sağlayacaktır. + +**Ürününüzde girişimden bahsetme –** Ürününüz popülerse ve çok sayıda insan tarafından kullanılıyorsa, çeviri programınızı vurgulamak ve kullanıcıları ürünü kullanırken eyleme çağırmak son derece etkili olabilir. + +Bu, uygulamalar ve web siteleri için ürününüze bir CTA (eylem çağrısı) içeren bir banner veya açılır pencere eklemek kadar basit olabilir. Bu etkilidir çünkü hedef kitleniz topluluğunuzdur - ilk etapta dahil olma olasılığı en yüksek olan kişilerdir. + +**Sosyal medya –** Sosyal medya, çeviri programınız hakkında farkındalık yaratmak ve topluluk üyelerinize ve henüz topluluğunuzun üyesi olmayan diğer kişilere ulaşmak için etkili bir yol olabilir. + +Bir Discord sunucunuz veya Telegram kanalınız varsa, bunu erişim, çevirmenlerinizle iletişim ve katkıda bulunanlarınızı takdir etmek için kullanmak kolaydır. + +X (eski adıyla Twitter) gibi platformlar, yeni topluluk üyelerini dahil etmek ve katkıda bulunanlarınızı herkese açık bir şekilde takdir etmek için de yararlı olabilir. + +Linux Vakfı, açık kaynak katılımcılarını ve motivasyonlarını analiz eden kapsamlı bir [2020 FOSS katılımcı anketi Raporu](https://www.linuxfoundation.org/wp-content/uploads/2020FOSSContributorSurveyReport_121020.pdf) hazırlamıştır. + +## Sonuç {#conclusion} + +Bu belge, her çeviri programının bilmesi gereken bazı temel hususları içermektedir. Bu kesinlikle kapsamlı bir kılavuz değildir, ancak çeviri endüstrisinde hiç deneyimi olmayan herkesin projesi için bir çeviri programı düzenlemesine yardımcı olabilir. + +Farklı araçların, süreçlerin ve bir çeviri programını yönetmenin kritik yönlerinin daha ayrıntılı talimatlarını ve dökümlerini arıyorsanız, en büyük dil hizmeti sağlayıcılarından bazıları bloglar tutar ve genellikle yerelleştirme sürecinin farklı yönleri hakkında makaleler yayınlar. Yukarıdaki konulardan herhangi birine daha derinlemesine dalmak ve yerelleştirme sürecinin profesyonel olarak nasıl çalıştığını anlamak istiyorsanız, bunlar en iyi kaynaklardır. + +Her bölümün sonunda bazı ilgili bağlantılar bulunmaktadır; ancak, çevrimiçi olarak daha birçok kaynak bulabilirsiniz. + +İş birliği teklifleri veya ethereum.org Çeviri Programını sürdürerek edindiğimiz ek bilgiler, öğrenimler ve en iyi uygulamalar için translations@ethereum.org adresinden bize ulaşmaktan çekinmeyin. diff --git a/public/content/translations/tr/contributing/translation-program/resources/index.md b/public/content/translations/tr/contributing/translation-program/resources/index.md index a88064d6781..145206014b5 100644 --- a/public/content/translations/tr/contributing/translation-program/resources/index.md +++ b/public/content/translations/tr/contributing/translation-program/resources/index.md @@ -1,7 +1,7 @@ --- -title: Tercümanlar için kaynaklar +title: "Tercümanlar için kaynaklar" lang: tr -description: ethererum.org tercümanları için kullanışlı kaynaklar +description: "ethererum.org tercümanları için kullanışlı kaynaklar" --- # Kaynaklar {#resources} @@ -10,35 +10,40 @@ Tercüme toplulukları ve güncellemelerinin yanı sıra, ethereum.org tercüman ## Kılavuzlar {#guides} -- [Tercüme stil kılavuzu](/contributing/translation-program/translators-guide/) _– ethereum.org tercümanları için talimatlar ve ipuçları_ +- [Çeviri stil kılavuzu](/contributing/translation-program/translators-guide/) _– ethereum.org çevirmenleri için talimatlar ve ipuçları_ - [Çeviri SSS'leri](/contributing/translation-program/faq/) _– ethereum.org Çeviri Programı hakkında sıkça sorulan sorular ve yanıtları_ -- [Crowdin çevrimiçi düzenleyici rehberi](https://support.crowdin.com/online-editor/) _– Crowdin çevrimiçi düzenleyicisini ve Crowdin'in bazı gelişmiş özelliklerini kullanmaya yönelik ayrıntılı bir rehber_ -- [İçerik grupları](/contributing/translation-program/content-buckets/) _– ethereum.org'un her içerik grubunda bulunan sayfalar_ +- [Crowdin çevrimiçi düzenleyici kılavuzu](https://support.crowdin.com/online-editor/) _– Crowdin çevrimiçi düzenleyicisini ve Crowdin'in bazı gelişmiş özelliklerini kullanmaya yönelik ayrıntılı bir kılavuz_ ## Araçlar {#tools} -- [Linguee](https://www.linguee.com/) _– kelime veya kelime öbeği ile arama yapmayı sağlayan çeviriler ve sözlükler için arama motoru_ -- [Proz terim arama](https://www.proz.com/search/) _– özel terimler için çeviri sözlükleri ve sözlükler veritabanı_ -- [Eurotermbank](https://www.eurotermbank.com/) _– 42 dilde Avrupa terminolojisi koleksiyonları_ +- [Linguee](https://www.linguee.com/) + _– kelime veya ifadeyle arama yapmanızı sağlayan bir çeviri arama motoru ve sözlük_ +- [Proz term search](https://www.proz.com/search/) + _– özel terimler için çeviri sözlükleri ve sözlükçelerden oluşan bir veritabanı_ +- [Eurotermbank](https://www.eurotermbank.com/) + _– 42 dilde Avrupa terminolojisi koleksiyonları_ ## Topluluklar {#communities} -- [Dile özgü Discord tercüme grupları](https://discord.gg/ethereum-org) _– ethereum.org tercümanlarını Tercüme Gruplarına bağlama amaçlı bir girişim_ -- [Çince çevirmenler grubu](https://www.notion.so/Ethereum-org-05375fe0a94c4214acaf90f42ba40171) _– Çince çevirmenler arasında daha kolay koordinasyon için fikir sayfası_ +- [Dile özel Discord çeviri grupları](https://discord.gg/ethereum-org) + _– ethereum.org çevirmenlerini Çeviri Gruplarına bağlamayı amaçlayan bir girişim_ +- [Çinli çevirmenler grubu](https://www.notion.so/Ethereum-org-05375fe0a94c4214acaf90f42ba40171) + _– Çinli çevirmenler arasında daha kolay koordinasyon için Notion sayfası_ ## En son güncellemeler {#latest-updates} -En son Çeviri Programı ilerlemesinden haberdar olmak için [Ethereum Foundation bloğunu](https://blog.ethereum.org/) takip edebilirsiniz: +Çeviri Programındaki en son gelişmelerden haberdar olmak için [Ethereum Foundation blogunu](https://blog.ethereum.org/) takip edebilirsiniz: -- [Ekim 2021 kilometre taşları güncellemesi](https://blog.ethereum.org/2021/10/04/translation-program-update/) -- [Aralık 2020 kilometre taşları güncellemesi](https://blog.ethereum.org/2020/12/21/translation-program-milestones-updates-20/) -- [Temmuz 2020 kilometre taşları güncellemesi](https://blog.ethereum.org/2020/07/29/ethdotorg-translation-milestone/) -- [Ağustos 2019 Çeviri Programının başlatılması](https://blog.ethereum.org/2019/08/20/translating-ethereum-for-our-global-community/) +- [Ekim 2021 kilometre taşı güncellemesi](https://blog.ethereum.org/2021/10/04/translation-program-update/) +- [Aralık 2020 kilometre taşı güncellemesi](https://blog.ethereum.org/2020/12/21/translation-program-milestones-updates-20/) +- [Temmuz 2020 kilometre taşı güncellemesi](https://blog.ethereum.org/2020/07/29/ethdotorg-translation-milestone/) +- [Ağustos 2019 Çeviri Programı başlangıcı](https://blog.ethereum.org/2019/08/20/translating-ethereum-for-our-global-community/) ## Çevirmenler için çalışma saatleri {#office-hours} -Çevirmenler için çalışma saatlerimiz, her ayın ikinci Çarşamba günüdür. Bunlar, tam saatleri ve ek ayrıntıları da bulabileceğiniz [ethereum.org Discord](https://discord.gg/ethereum-org)'daki #office-hours ses kanalında düzenlenmektedir. +Çevirmenler için çalışma saatlerimiz, her ayın ikinci Çarşamba günüdür. Bu saatler, tam zamanlarını ve ek ayrıntıları da bulabileceğiniz [ethereum.org Discord](https://discord.gg/ethereum-org) sunucusundaki #office-hours ses kanalında düzenlenir. -Ofis saatleri tercümanlarımızın tercüme süreci hakkında soru sormalarına, program hakkında geri dönüş sağlamalarına, fikirlerini paylaşmalarına veya ethereum.org ana ekibiyle mesajlaşmalarına olanak sağlar. Son olarak, bu çağrıları Çeviri Programı ile ilgili son gelişmeleri iletmek ve önemli ipuçlarını ve talimatları katkıda bulunanlarla paylaşmak için kullanmak istiyoruz. +Ofis saatleri tercümanlarımızın tercüme süreci hakkında soru sormalarına, program hakkında geri dönüş sağlamalarına, fikirlerini paylaşmalarına veya ethereum.org ana ekibiyle mesajlaşmalarına olanak sağlar. +Son olarak, bu çağrıları Çeviri Programı ile ilgili son gelişmeleri iletmek ve önemli ipuçlarını ve talimatları katkıda bulunanlarla paylaşmak için kullanmak istiyoruz. Eğer bir ethereum.org tercümanıysanız veya tercüman olmak istiyorsanız, bu oturumlardan birinde bize katılmaktan çekinmeyin. diff --git a/public/content/translations/tr/contributing/translation-program/translatathon/details/index.md b/public/content/translations/tr/contributing/translation-program/translatathon/details/index.md new file mode 100644 index 00000000000..e900adb530a --- /dev/null +++ b/public/content/translations/tr/contributing/translation-program/translatathon/details/index.md @@ -0,0 +1,90 @@ +--- +title: "Ayrıntılar ve kurallar" +lang: tr +template: translatathon +--- + +![](./participate.png) + +Translatathon herkese açıktır ve dileyen herkes başvuru formunu doldurarak ve Crowdin'deki projeye katılarak yer alabilir. + +Çevirmenler, çeviri dönemi boyunca Crowdin düzenleyicisinde kendi dillerindeki çevrilmemiş dizeler için çeviriler önererek puan toplarlar. + +Her katılımcının nihai puanı, çeviri dönemi boyunca çevirdikleri kelime sayısına ve topladıkları olası bonus puanlara göre liderlik tablosundaki konumlarına göre belirlenir. + +## Başlarken {#getting-started} + +Çeviri süreci, Crowdin'deki ethereum.org projesinde gerçekleşir ve çevirmenler, neredeyse tüm ethereum.org web sitesi içeriğinden oluşan çevrilmemiş dizeler için çevirilerini önerirler. + +Çeviriler doğrudan çevrimiçi düzenleyicide önerilir, bu nedenle herhangi bir dosya veya teslim edilebilir indirmenize veya yüklemenize gerek yoktur. Çevrilen her kelime takip edilir ve sayılır. + +**1) Projeye katılın** + +- Katkıda bulunmaya başlamak için [Crowdin'deki ethereum.org projesine](https://crowdin.com/project/ethereum-org) katılın +- Giriş yapmanız veya bir hesap oluşturmanız gerekecek - tek gereken bir e-posta adresi ve şifredir + +**2) Dilinizi seçin** + +- Hedef diller listesinde dilinizi bulun ve adına veya bayrağına tıklayarak açın +- Kullanılabilir olmayan bir dile çeviri yapmak isterseniz, Crowdin'de [Ethereum.org Ekibi](https://crowdin.com/profile/ethdotorg) ile iletişime geçin veya bize translations@ethereum.org adresinden bir e-posta gönderin; talep üzerine ek hedef diller ekleyeceğiz + +**3) Çevrilmemiş bir dosyayı açın** + +- Çevirmeye başlamak için ilk çevrilmemiş dosyayı bulun. Kaynak dosyaları içeren klasörler önceliğe göre sıralanmıştır, bu nedenle çevrilmemiş dosyaları içeren ilk klasörü çevirmeye başlamalısınız +- Her dosyanın, dosyadaki çevrilebilir içeriğin ne kadarının çevrildiğini ve onaylandığını gösteren bir ilerleme göstergesi vardır… herhangi bir dosyanın çeviri ilerlemesi %100'ün altındaysa, lütfen onu çevirin + +**4) Çevrilmemiş dizeleri çevirin** + +- Çevirmek için bir dosya açtığınızda, yalnızca çevrilmemiş dizeleri çevirdiğinizden emin olun! +- Her dizenin _Çevrildi_, _Çevrilmedi_ veya _Onaylandı_ olup olmadığını gösteren bir durum göstergesi vardır. Bir kaynak dizenin dilinizde zaten önerilen bir çevirisi varsa, onu çevirmenize gerek yoktur +- Ayrıca düzenleyicideki dizeleri _Önce Çevrilmemiş Olanlar_ veya _Sadece Çevrilmemiş Olanlar_ olarak gösterecek şekilde filtreleyebilirsiniz + +Crowdin düzenleyicisinde gezinme ve onu kullanma hakkında ayrıntılı bir kılavuz için, tüm Translatathon katılımcılarının [Nasıl çeviri yapılır](/contributing/translation-program/how-to-translate/) kılavuzumuzu okumalarını öneririz. + +Ayrıca [çeviri stili kılavuzumuza](/contributing/translation-program/translators-guide/) göz atarak bazı ipuçları ve en iyi uygulamaları bulabilirsiniz. + +**Puanlar nasıl çalışır** + +Her Translatathon katılımcısı, ethereum.org Crowdin projesindeki ve diğer uygun projelerdeki (uygun projelerin tam listesi aşağıda mevcuttur) içeriği çevirerek nihai puanları için puan kazanacaktır. + +Puanlama basittir: **çevrilen 1 kelime = 1 puan** + +Nihai puan tahsisinizi alabilmek için, önerilen çevirilerinizin, profesyonel yorumcuların her katılımcının çevirilerini kontrol ederek minimum kalite eşiğini karşıladığından ve süreçte makine veya yapay zeka çevirilerinin kullanılmadığından emin olacakları değerlendirme sürecinden geçmesi gerekecektir. + +## Ekosistem içeriği {#ecosystem-content} + +ethereum.org çeviri programı her zaman aktif olduğundan, web sitesindeki bazı hedef dillerdeki çeviri ilerlemesi diğerlerinden önemli ölçüde daha yüksektir. + +Tüm Translatathon katılımcılarının olabildiğince fazla içerik çevirmek ve en büyük ödüller için yarışmak için eşit fırsata sahip olmasını sağlamak amacıyla, Translatathon'un bir parçası olan kaynak içerik yalnızca ethereum.org web sitesi içeriğiyle sınırlı değildir. + +Uygun projelerden herhangi birini çeviren katılımcılar eşit miktarda puan kazanacaktır, herhangi bir projedeki 1 çevrilmiş kelime = 1 puan. + +2025 Translatathon'un bir parçası olan tüm uygun projelerin listesi aşağıdadır: + +- [Ethereum.org](https://crowdin.com/project/ethereum-org) + +- [Ethereum.org geliştirici öğreticileri](https://crowdin.com/project/33388446abbe9d7aa21e42e49bba7f97) + +- [EthStaker mevduat CLI'ı](https://crowdin.com/project/ethstaker-deposit-cli) + +- [Eth Docker belgeleri](https://crowdin.com/project/eth-docker-docs) + +- [Remix IDE belgeleri](https://crowdin.com/project/remix-translation) + +- [Remix LearnEth](https://crowdin.com/project/remix-learneth) + +- [web3.py](https://crowdin.com/project/web3py) + +## Değerlendirme süreci {#evaluation-process} + +Tüm çeviriler, profesyonel dilbilimcilerin gönderimleri kalite ve doğruluğa göre değerlendireceği kalite güvencesi ve geri bildirime tabi tutulacaktır. + +Ayrıca makine veya yapay zeka çevirilerini otomatik olarak tespit eden bazı araçlar kullanarak **makine çevirisi karşıtı önlemler** de uygulayacağız. + +Çeviri kalitesi puanlamada kritik bir rol oynamasa da, **makine veya yapay zeka çevirileri kullandığı tespit edilen** veya düşük kaliteli ve yanlış çeviriler öneren katılımcılar ödüllere hak kazanamayacaktır! + +Değerlendirme dönemi Eylül ayı boyunca gerçekleşecek ve sonuçlar 25 Eylül'deki ethereum.org topluluk çağrısında duyurulacaktır. + +Tüm çeviriler de web sitesine eklenmeden önce tamamen incelenecektir. + + diff --git a/public/content/translations/tr/contributing/translation-program/translatathon/index.md b/public/content/translations/tr/contributing/translation-program/translatathon/index.md new file mode 100644 index 00000000000..5201ae3851a --- /dev/null +++ b/public/content/translations/tr/contributing/translation-program/translatathon/index.md @@ -0,0 +1,100 @@ +--- +title: 2025 ethereum.org Translatathon +lang: tr +template: translatathon +--- + + + + + + + +## Giriş {#introduction} + +Ethereum içeriğinin ve ilk katılım kaynaklarının, konuştukları dilden bağımsız olarak herkes için erişilebilir olması gerektiğine inanıyoruz. +Bu hedefe yaklaşmak için ethereum.org çeviri programı, web sitesini mümkün olduğunca çok dile çevirmeyi amaçlayan bir girişimdir. + +Çeviri programının bir parçası olarak, daha az aktif dillerdeki çeviri katkılarını teşvik etmeyi, sitede mevcut olan dil ve içerik miktarını artırmayı, yeni katkıda bulunanları dahil etmeyi ve mevcut olanları ödüllendirmeyi amaçlayan çeviri yarışmamız Translatathon'un 3.sünü düzenliyoruz. + +İngilizce dışında bir dilin anadil konuşucusuysanız ve ödüller için yarışırken Ethereum içeriğini daha erişilebilir hale getirmeye yardımcı olmak istiyorsanız, daha fazlasını öğrenmek için okumaya devam edin! + +[ethereum.org çeviri programı hakkında daha fazla bilgi edinin](/contributing/translation-program/) + +## Zaman Çizelgesi {#timeline} + +2025 Translatathon için önemli tarihler şunlardır: + + + + + +## Katılın {#participate} + +![Topluluk ve dünya küresi görseli](./participate.png) + + + +

Kimler katılabilir?

+ 18 yaşından büyük, İngilizce dışında en az bir dili anadili olarak konuşan ve İngilizceye hakim olan herkes. +
+ +

Çevirmen olmam gerekiyor mu?

+ Hayır. Sadece iki dil bilmeniz ve insan çevirileri önermeniz yeterlidir (makine çevirisi kullanmak yasaktır!) elinizden gelenin en iyisini yaparak, profesyonel deneyim gerekmez. +
+
+ + + +

Ne kadar zaman ayırmam gerekiyor?

+ İstediğiniz kadar. Ödüllere hak kazanmak için minimum eşik 1.000 çevrilmiş kelimedir ve bu yaklaşık 2 saat sürer, en büyük ödüller için yarışmak ise daha fazla zaman ayırmayı gerektirecektir. +
+ +

Ethereum'a aşina olmam gerekiyor mu?

+ Hayır. Ethereum'a aşina olmak verimliliğinize ve kalitenize yardımcı olabilirken, Translatathon aynı zamanda bir öğrenme deneyimidir ve herkes katılırken Ethereum hakkında daha fazla bilgi edinmeye ve katılmaya davetlidir. +
+
+ +Daha fazla ayrıntı için, [tüm Şartlar ve koşullar'ı inceleyin](/contributing/translation-program/translatathon/terms-and-conditions) + +### Adım adım talimatlar {#step-by-step-instructions} + + + +## Ödüller {#prizes} + +| Sıralama | Ödül miktarı | +| ------------------------------------------------------- | ------------ | +| 1. sıra | $4000 | +| 2. sıra | $2500 | +| 3. sıra | $1500 | +| 4. sıra | $1100 | +| 5. sıra | $1000 | +| 6. sıra | $600 | +| 7. sıra | $550 | +| 8. sıra | $500 | +| 9. sıra | $450 | +| 10. sıra | $400 | +| 11. - 20. sıra | $240 | +| 21. - 50. sıra | $120 | +| 51. - 100. sıra | $60 | +| 101. - 150. sıra | $40 | +| Geriye kalanlar | $20 | + +Tüm ödüller ETH olarak ödenecektir. + + + + diff --git a/public/content/translations/tr/contributing/translation-program/translators-guide/index.md b/public/content/translations/tr/contributing/translation-program/translators-guide/index.md index 4b30fc949f8..d41df801694 100644 --- a/public/content/translations/tr/contributing/translation-program/translators-guide/index.md +++ b/public/content/translations/tr/contributing/translation-program/translators-guide/index.md @@ -1,24 +1,24 @@ --- -title: Çevirmen rehberi +title: "Çevirmen rehberi" lang: tr -description: Ethereum.org çevirmenleri için talimatlar ve ipuçları +description: "Ethereum.org çevirmenleri için talimatlar ve ipuçları" --- -# Ethereum.org Çeviri Stili Rehberi {#style-guide} +# Ethereum.org Çeviri Stil Rehberi {#style-guide} Ethereum.org çeviri stili rehberi, web sitesini yerelleştirmemize yardımcı olan çevirmenler için en önemli yönergelerden, talimatlardan ve ipuçlarından bazılarını içerir. Bu belge, genel bir rehber görevi görür ve herhangi bir dile özgü değildir. -Herhangi bir sorunuz, öneriniz veya geri bildiriminiz varsa lütfen translations@ethereum.org adresinden bize ulaşın, Crowdin'de @ethdotorg'a bir mesaj gönderin veya #translations kanalından bize mesaj gönderebileceğiniz veya ekip üyelerinden herhangi birine ulaşabileceğiniz [Discord](https://discord.gg/ethereum-org)'umuza katılın. +Herhangi bir sorunuz, öneriniz veya geri bildiriminiz varsa, translations@ethereum.org adresinden bize ulaşmaktan çekinmeyin, Crowdin'de @ethdotorg'a bir mesaj gönderin veya bize #translations kanalından mesaj gönderebileceğiniz ya da ekip üyelerinden herhangi birine ulaşabileceğiniz [Discord'umuza katılın](https://discord.gg/ethereum-org). -## Crowdin kullanma {#using-crowdin} +## Crowdin Kullanımı {#using-crowdin} -[Çeviri Programı sayfasında](/contributing/translation-program/#how-to-translate) Crowdin'de projeye nasıl katılacağınıza ve Crowdin çevrimiçi düzenleyicisinin nasıl kullanılacağına ilişkin temel talimatları bulabilirsiniz. +Crowdin'de projeye nasıl katılacağınıza ve Crowdin çevrimiçi düzenleyicisini nasıl kullanacağınıza dair temel talimatları [Çeviri Programı sayfasında](/contributing/translation-program/#how-to-translate) bulabilirsiniz. Crowdin hakkında daha fazla bilgi edinmek ve gelişmiş özelliklerinden bazılarını kullanmak istiyorsanız, [Crowdin bilgi bankası](https://support.crowdin.com/online-editor/) birçok kapsamlı kılavuz ve tüm Crowdin işlevlerine genel bakış içerir. -## Mesajın özünü yakalama {#capturing-the-essence} +## Mesajın özünü yakalamak {#capturing-the-essence} Ethereum.org içeriğini çevirirken, kelimenin tam anlamıyla çeviri yapmaktan kaçının. @@ -28,7 +28,7 @@ Farklı dillerin farklı gramer kuralları, kuralları ve kelime sırası vardı Kaynak metni kelimesi kelimesine tercüme etmek yerine, tüm cümleyi okumanız ve onu hedef dilin kurallarına uyacak şekilde uyarlamanız tavsiye edilir. -## Resmi ve günlük dil {#formal-vs-informal} +## Resmi ve Gayriresmi {#formal-vs-informal} Her zaman, kibar ve tüm ziyaretçiler için uygun olan resmi hitap biçimini kullanırız. @@ -36,13 +36,13 @@ Resmi hitap biçimini kullanmak, günlük veya saldırgan görünmekten kaçınm Hint-Avrupa ve Afro-Asya dillerinin çoğu, eril ve dişil kelimeler arasında ayrım yapan cinsiyete özgü ikinci şahıs zamirlerini kullanır. Kullanıcıya hitap ederken veya iyelik zamirlerini kullanırken, resmi hitap şekli genellikle nasıl tanımlandıklarına bakılmaksızın uygulanabilir ve tutarlı olduğundan, ziyaretçinin cinsiyetini varsaymaktan kaçınabiliriz. -## Basit ve net kelime haznesi ve anlam {#simple-vocabulary} +## Basit ve net kelime dağarcığı ve anlam {#simple-vocabulary} Amacımız, web sitesindeki içeriği mümkün olduğunca çok kişi için anlaşılır kılmaktır. Çoğu durumda bu, kolayca anlaşılabilir kısa ve basit kelimeler kullanılarak kolayca başarılabilir. Kendi dilinizde aynı anlama sahip belirli bir kelimenin birden fazla olası çevirisi varsa, en iyi seçenek çoğu zaman anlamı açıkça yansıtan en kısa kelimedir. -## Yazım sistemi {#writing-system} +## Yazı sistemi {#writing-system} Ethereum.org, Latince'ye alternatif yazma sistemleri (veya komut dosyaları yazma) kullanarak birçok dilde kullanılabilir. @@ -50,17 +50,17 @@ Ethereum.org, Latince'ye alternatif yazma sistemleri (veya komut dosyaları yazm İçeriği çevirirken çevirilerin tutarlı olmasına ve Latince karakter içermemesine dikkat etmelisiniz. -Yaygın bir yanılgı, Ethereum'un her zaman Latince yazılması gerektiğidir. Bu çoğunlukla yanlıştır, lütfen kendi dilinize özgü Ethereum yazımını kullanın (örn. Çince'de 以太坊, Arapça'da إيثيريوم, vb.). +Yaygın bir yanılgı, Ethereum'un her zaman Latince yazılması gerektiğidir. Bu çoğunlukla yanlıştır, lütfen kendi dilinize özgü Ethereum yazımını kullanın (ör. Çince'de 以太坊, Arapça'da إيثيريوم, vb.). **Yukarıdakiler, özel isimlerin kural olarak tercüme edilmemesi gereken diller için geçerli değildir.** -## Sayfa meta verilerini çevirme {#translating-metadata} +## Sayfa üst verilerini çevirme {#translating-metadata} Bazı sayfalar sayfada "başlık", "dil", "açıklama", "kenar çubuğu" vb. gibi meta veriler içerir. Crowdin'e yeni sayfalar yüklerken çevirmenlerin asla çevirmemesi gereken içeriği gizleriz, bu da çevirmenlerin Crowdin'de görebildiği tüm meta verilerin çevrilmesi gerektiği anlamına gelir. -Lütfen kaynak metnin "en" olduğu dizeleri çevirirken özellikle dikkatli olun. Bu, sayfanın mevcut olduğu dili temsil eder ve [dilinizin ISO dil koduna çevrilmesi gerekir](https://www.andiamo.co.uk/resources/iso-language-codes/). Bu dizgiler her zaman hedef dile özgü yazı dizisi değil, Latin karakterler kullanılarak çevrilmelidir. +Lütfen kaynak metnin "en" olduğu dizeleri çevirirken özellikle dikkatli olun. Bu, sayfanın mevcut olduğu dili temsil eder ve [dilinizin ISO dil koduna](https://www.andiamo.co.uk/resources/iso-language-codes/) çevrilmelidir. Bu dizgiler her zaman hedef dile özgü yazı dizisi değil, Latin karakterler kullanılarak çevrilmelidir. Hangi dil kodunu kullanacağınızdan emin değilseniz, Crowdin'deki çeviri belleğini kontrol edebilir veya Crowdin çevrimiçi düzenleyicideki sayfanın URL'sinde kendi dilinizin dil kodunu bulabilirsiniz. @@ -72,23 +72,26 @@ En çok konuşulan diller için bazı dil kodları örnekleri: - Hintçe - hi - İspanyolca - es -## Harici makalelerin başlıkları {#external-articles} +## Harici makale başlıkları {#external-articles} Bazı dizgiler, harici makalelerin başlıklarını içerir. Geliştirici belgesi sayfalarımızın çoğu, daha fazla okuma için harici makalelere yönlendiren bağlantılar içerir. Sayfayı kendi dillerinde görüntüleyen ziyaretçiler için daha tutarlı bir kullanıcı deneyimi sağlamak için makalenin dilinden bağımsız olarak makale başlıklarını içeren dizgilerin çevrilmesi gerekir. Bu dizgilerin çevirmenler için nasıl göründüğüne ve bunların nasıl tanımlanacağına ilişkin bazı örnekleri aşağıda bulabilirsiniz (makalelere yönlendiren bağlantılar çoğunlukla bu sayfaların alt kısmında, "Daha fazla bilgi" bölümünde bulunabilir): -![Sidebar.png'deki makale başlıkları](./article-titles-in-sidebar.png) ![editor.png'deki makale başlıkları](./article-titles-in-editor.png) +![Kenar çubuğundaki makale başlıkları.png](./article-titles-in-sidebar.png) +![Düzenleyicideki makale başlıkları.png](./article-titles-in-editor.png) ## Crowdin uyarıları {#crowdin-warnings} -Crowdin, çevirmenleri hata yapmak üzereyken uyaran yerleşik bir özelliğe sahiptir. Çevrilmemesi gereken öğeleri çevirirseniz, kaynaktan bir etiket eklemeyi, birkaç ardışık boşluk eklemeyi, son noktalama işaretlerini koymayı vb. unutursanız, Crowdin çevirinizi kaydetmeden önce sizi bu konuda otomatik olarak uyaracaktır. Bunun gibi bir uyarı görürseniz lütfen geri dönün ve önerilen çeviriyi tekrar kontrol edin. +Crowdin, çevirmenleri hata yapmak üzereyken uyaran yerleşik bir özelliğe sahiptir. Çevrilmemesi gereken öğeleri çevirirseniz, kaynaktan bir etiket eklemeyi, birkaç ardışık boşluk eklemeyi, son noktalama işaretlerini koymayı vb. unutursanız, Crowdin çevirinizi kaydetmeden önce sizi bu konuda otomatik olarak uyaracaktır. +Bunun gibi bir uyarı görürseniz lütfen geri dönün ve önerilen çeviriyi tekrar kontrol edin. **Bu uyarıları asla göz ardı etmeyin, çünkü bunlar genellikle bir şeylerin yanlış olduğu veya çevirinin kaynak metnin önemli bir bölümünün eksik olduğu anlamına gelir.** -Çevirinize bir etiket eklemeyi unuttuğunuzda verilen bir Crowdin uyarısı örneği: ![Bir Crowdin uyarısı örneği](./crowdin-warning-example.png) +Çevirinize bir etiket eklemeyi unuttuğunuzda alacağınız bir Crowdin uyarısı örneği: +![Bir Crowdin uyarısı örneği](./crowdin-warning-example.png) -## Etiketler ve kod parçacıkları hakkında yapılacaklar {#dealing-with-tags} +## Etiketler ve kod parçacıkları ile çalışma {#dealing-with-tags} Kaynak içeriğin çoğu, Crowdin düzenleyicisinde sarı renkle vurgulanan etiketler ve değişkenler içerir. Bunlar, farklı fonksiyonlar gerçekleştirir ve bunlara doğru bir şekilde yaklaşılmalıdır. @@ -96,15 +99,18 @@ Kaynak içeriğin çoğu, Crowdin düzenleyicisinde sarı renkle vurgulanan etik Etiket yönetimini kolaylaştırmak ve onları doğrudan kaynağından kopyalamak için Crowdin düzenleyicisinden ayarlarınızı değiştirmenizi öneririz. -1. Açık ayarlar ![Düzenleyicide ayarları açma](./editor-settings.png) +1. Ayarları açın + ![Düzenleyicide ayarlar nasıl açılır](./editor-settings.png) 2. "HTML etiketlerini görüntüleme" bölümüne inin -3. "Sakla" öğesini seçin ![Lütfen "Gizle" öğesini seçin](./hide-tags.png) +3. 'Gizle'yi seçin + ![Lütfen 'Gizle'yi seçin](./hide-tags.png) 4. "Kaydet" öğesine tıklayın -Bu seçeneği seçtikten sonra tüm etiket metni artık gösterilmez ve onun yerine bir sayı gösterilir. Tercüme yaparken bu etikete tıkladığınızda, aynı etiket tercüme alanına doğrudan kopyalanır. +Bu seçeneği seçtikten sonra tüm etiket metni artık gösterilmez ve onun yerine bir sayı gösterilir. +Tercüme yaparken bu etikete tıkladığınızda, aynı etiket tercüme alanına doğrudan kopyalanır. **Bağlantılar** @@ -114,15 +120,15 @@ Bunlar kaynakla aynı olmalı; değiştirilmemeli veya tercüme edilmemelidir. B Bağlantılar için yapılacak en iyi şey, üzerlerine tıklayarak veya "Kaynağı Kopyala" düğmesini (Alt+C) kullanarak onları doğrudan kaynaktan kopyalamaktır. -![Link örneği.png](./example-of-link.png) +![Bağlantı örneği.png](./example-of-link.png) -Bağlantılar, kaynak metinde etiketler biçiminde de görünür (örn. \<0> \). Etiketin üzerine geldiğinizde, düzenleyici tam içeriğini gösterir: Bazen bu etiketler bağlantıları temsil eder. +Bağlantılar ayrıca kaynak metinde etiketler biçiminde görünür (ör. `<0>` ``). Etiketin üzerine geldiğinizde, düzenleyici tam içeriğini gösterir: Bazen bu etiketler bağlantıları temsil eder. Bağlantıları kaynaktan kopyalamak ve sıralarını değiştirmemek çok önemlidir. Etiketlerin sırası değiştirilirse temsil ettikleri bağlantı çalışmaz. -![Etiketlerin içinde link örnekleri.png](./example-of-links-inside-tags.png) +![Etiketler içindeki bağlantıların örneği.png](./example-of-links-inside-tags.png) **Etiketler ve değişkenler** @@ -136,9 +142,9 @@ Etiketler her zaman bir açma ve kapatma etiketi içerir. Çoğu durumda, açma Decentralized - _Çevrilebilir metin_ -`` - _Kapatma etiketi_ +`` - _Kapanış etiketi_ -!["strong" etiketlerinin örneği.png](./example-of-strong-tags.png) +!['strong' etiketleri örneği.png](./example-of-strong-tags.png) Kod parçacıkları, çevrilmemesi gereken kodlar içerdiğinden diğer etiketlerden biraz farklı bir şekilde ele alınmalıdır. @@ -148,19 +154,19 @@ Kod parçacıkları, çevrilmemesi gereken kodlar içerdiğinden diğer etiketle nonce - _Çevrilmemesi gereken metin_ -`` - _Kapatma etiketi_ +`` - _Kapanış etiketi_ -![Kod parçacıklarının örneği.png](./example-of-code-snippets.png) +![Kod parçacıkları örneği.png](./example-of-code-snippets.png) Kaynak metin, yalnızca sayıları içeren kısaltılmış etiketler de içerir; yani, bunların fonksiyonu hemen anlaşılabilir olmayabilir. Tam olarak hangi fonksiyonu yerine getirdiklerini görmek için imleci bu etiketlerin üzerine götürebilirsiniz. -Aşağıdaki örnekte, imleç üzerine götürüldüğünde \<0> etiketin `` öğesini temsil ettiğini ve bir kod parçacığı içerdiğini görebilirsiniz; bu nedenle, bu etiketlerin içindeki içerik çevrilmemelidir. +Aşağıdaki örnekte, `<0>` etiketinin üzerine geldiğinizde, etiketin `` etiketini temsil ettiğini ve bir kod parçacığı içerdiğini görebilirsiniz, bu nedenle bu etiketlerin içindeki içerik çevrilmemelidir. -![Belirsiz etiketlerin örneği.png](./example-of-ambiguous-tags.png) +![Belirsiz etiketler örneği.png](./example-of-ambiguous-tags.png) -## Kısa vs. eksiksiz hâller/kısatmalar {#short-vs-full-forms} +## Kısa ve tam biçimler/kısaltmalar {#short-vs-full-forms} -Web sitesinde kullanılan birçok kısaltma vardır, örn. dapps, NFT, DAO, DeFi vb. Bu kısaltmalar genellikle İngilizce olarak kullanılır ve web sitesini ziyaret edenlerin çoğu bunlara aşinadır. +Web sitesinde kullanılan birçok kısaltma vardır, ör. dapps, NFT, DAO, DeFi vb. Bu kısaltmalar genellikle İngilizce olarak kullanılır ve web sitesini ziyaret edenlerin çoğu bunlara aşinadır. Genellikle diğer dillerde yerleşik çevirileri olmadığı için bu ve benzeri terimleri ele almanın en iyi yolu, tam hâlinin açıklayıcı bir çevirisini sağlamak ve İngilizce kısaltmasını parantez içinde eklemektir. @@ -168,9 +174,9 @@ Genellikle diğer dillerde yerleşik çevirileri olmadığı için bu ve benzeri Dapps kısaltmasının nasıl çevrilmesi gerektiğine dair örnek: -- Merkeziyetsiz uygulamalar (dapps) → _Tercüme edilmiş tam metin (parantez içinde İngilizce kısaltması)_ +- Merkeziyetsiz uygulamalar (dapps) → _Çevrilmiş tam biçim (parantez içinde İngilizce kısaltma)_ -## Yerleşmiş çevirileri olmayan terimler {#terms-without-established-translations} +## Yerleşik çevirisi olmayan terimler {#terms-without-established-translations} Bazı terimlerin diğer dillerde yerleşmiş çevirileri bulunmayabilir ve bu terimler, orijinal İngilizce hâliyle yaygın olarak biliniyor olabilir. Proof-of-work, proof-of-stake, Beacon Chain, staking vb. nispeten yeni olan terimler buna örnek gösterilebilir. @@ -180,13 +186,13 @@ Bunları çevirirken yaratıcı ve açıklayıcı çeviriler kullanmaktan çekin **Bazı terimleri İngilizce bırakmak yerine çoğu terimin çevrilmesinin nedeni, Ethereum ve ilgili teknolojileri daha fazla insan kullanmaya başladıkça, bu yeni terminolojinin gelecekte daha yaygın hâle geleceği gerçeğidir. Dünyanın her yerinden daha fazla insanı bu alana dahil etmek istiyorsak, kendimiz oluşturmamız gerekse bile mümkün olduğunca çok dilde anlaşılır terminoloji sağlamamız gerekir.** -## Butonlar ve CTA'lar {#buttons-and-ctas} +## Düğmeler ve CTA'lar {#buttons-and-ctas} Web sitesi, diğer içeriklerden farklı şekilde çevrilmesi gereken çok sayıda düğme içerir. Düğme metni, çoğu dizeyle bağlantılı bağlam ekran görüntülerini görüntüleyerek veya düzenleyicideki "düğme" ifadesini içeren bağlamı kontrol ederek anlaşılabilir. -Biçimlendirme uyumsuzluklarını önlemek için düğmelerin çevirileri mümkün olduğunca kısa olmalıdır. Ek olarak, düğme çevirileri emir kipi hâlinde olmalıdır, yani bir komut veya istek içermelidir. +Biçimlendirme uyumsuzluklarını önlemek için düğmelerin çevirileri mümkün olduğunca kısa olmalıdır. Ek olarak, düğme çevirileri emir kipinde olmalıdır, yani bir komut veya istek sunmalıdır. ![Bir düğme nasıl bulunur.png](./how-to-find-a-button.png) @@ -200,7 +206,7 @@ Kapsayıcılığın başka bir biçimi; herhangi bir ülkeye, ırka veya bölgey Son olarak üslup, tüm kullanıcılara ve her yaşa uygun olmalıdır. -## Dile özel çeviriler {#language-specific-translations} +## Dile özgü çeviriler {#language-specific-translations} Çeviri yaparken kaynaktan kopyalamak yerine kendi dilinizde kullanılan dil bilgisi kurallarına, kabullere ve biçimlendirmeye uymak önemlidir. Kaynak metin, İngilizce dil bilgisi kural ve kabullerine uygundur; bu kural ve kabuller, diğer birçok dil için geçerli değildir. @@ -208,7 +214,7 @@ Dilinizin kurallarını bilmeli ve buna göre çeviri yapmalısınız. Yardıma Özellikle nelere dikkat edilmesi gerektiğine dair bazı örnekler: -### Noktalama, biçimlendirme {#punctuation-and-formatting} +### Noktalama işaretleri ve biçimlendirme {#punctuation-and-formatting} **Büyük/Küçük Harf** @@ -220,8 +226,8 @@ Dilinizin kurallarını bilmeli ve buna göre çeviri yapmalısınız. Yardıma - İmla kuralları, her dil için boşluk kullanımını tanımlar. Boşluklar her yerde kullanıldığından, bu kurallar en belirgin olanlardan bazılarıdır ve boşluklar en yanlış çevrilen öğelerden bazılarıdır. - İngilizce ve diğer diller arasındaki boşluk bırakma ilgili bazı yaygın farklılıklar: - - Ölçü birimlerinden ve para birimlerinden önceki boşluk (ör. USD, EUR, kB, MB) - - Derece işaretlerinden önceki boşluk (örneğin, °C, ℉) + - Ölçü birimlerinden ve para birimlerinden önce boşluk (ör. USD, EUR, kB, MB) + - Derece işaretlerinden önce boşluk (ör. °C, ℉) - Bazı noktalama işaretlerinden önce boşluk, özellikle üç nokta (…) - Taksimlerden (/) önce ve sonra boşluk @@ -229,7 +235,7 @@ Dilinizin kurallarını bilmeli ve buna göre çeviri yapmalısınız. Yardıma - Her dilin liste yazmak için çeşitli ve karmaşık kuralları vardır. Bunlar İngilizceden önemli ölçüde farklı olabilir. - Bazı dillerde, her yeni satırın ilk kelimesi büyük harfle yazılmalı, bazılarında ise yeni satırlar küçük harflerle başlamalıdır. Ayrıca birçok dilde, her satırın uzunluğuna bağlı olarak, listelerde büyük harf kullanımıyla ilgili farklı kurallar vardır. -- Aynısı satır öğelerinin noktalama işaretleri için de geçerlidir. Listelerdeki son noktalama işaretleri, dile bağlı olarak nokta (**.**), virgül (**,**) veya noktalı virgül (**;**) olabilir. +- Aynısı satır öğelerinin noktalama işaretleri için de geçerlidir. Listelerdeki son noktalama işaretleri, dile bağlı olarak nokta (.), virgül (,) veya noktalı virgül (;) olabilir. **Tırnak işaretleri** diff --git a/public/content/translations/tr/dao/index.md b/public/content/translations/tr/dao/index.md index b5b791d745f..b6efdca8915 100644 --- a/public/content/translations/tr/dao/index.md +++ b/public/content/translations/tr/dao/index.md @@ -1,165 +1,167 @@ --- -title: Merkeziyetsiz otonom organizasyonlar (DAO'lar) -description: Ethereum'daki DAO'lara genel bakış +title: DAO nedir? +metaTitle: DAO nedir? | Merkeziyetsiz Otonom Organizasyon +description: "Ethereum'daki DAO'lara genel bakış" lang: tr template: use-cases emoji: ":handshake:" sidebarDepth: 2 image: /images/use-cases/dao-2.png -alt: Bir teklif üzerinde oy kullanan bir DAO'nun temsili. -summaryPoint1: Merkezi liderliği olmayan üyelere ait topluluklar. -summaryPoint2: İnternette tanımadığnız kişilerle iş birliği yapmanın güvenli bir yolu. -summaryPoint3: Belirli bir amaca para yatırmak için güvenli bir yer. +alt: "Bir teklif üzerinde oy kullanan bir DAO'nun gösterimi." +summaryPoint1: "Merkeziyetsiz liderliğe sahip olmayan, üyelere ait topluluklar." +summaryPoint2: "İnternette tanımadığınız kişilerle iş birliği yapmanın güvenli bir yolu." +summaryPoint3: "Belirli bir amaca para yatırmak için güvenli bir yer." --- ## DAO'lar Nedir? {#what-are-daos} -DAO, müşterek bir görev için çalışan, müşterek olarak sahip olunan, blokzincir tarafından yönetilen bir organizasyondur. +DAO, ortak bir misyon için çalışan, toplu olarak sahip olunan bir kuruluştur. -DAO'lar, fonları veya operasyonları yönetmesi için hayırsever bir lidere güvenmeden dünyanın dört bir yanındaki benzer fikirlere sahip kişilerle çalışmamıza olanak tanır. Burada, fonları canı istediği gibi harcayan bir CEO veya hesapları manipüle edecek bi CFO yok. Bunun yerine, kodda işlenen blok zinciri tabanlı kurallar, kuruluşun nasıl çalıştığını ve fonların nasıl harcandığını tanımlar. +DAO'lar, fonları veya operasyonları yönetme konusunda hayırsever bir lidere güvenmek zorunda kalmadan dünyanın dört bir yanındaki benzer fikirlere sahip kişilerle çalışmamıza olanak tanır. Burada, fonları canı istediği gibi harcayan bir CEO veya hesapları manipüle edecek bir CFO yoktur. Bunun yerine, kuruluşun nasıl çalışacağını ve fonların nasıl harcanacağını koda gömülen blokzincir tabanlı kurallar tanımlar. -Grubun onayı olmadan kimsenin erişme otoritesine sahip olmadığı yerleşik hazinelere sahiplerdir. Kararlar, kuruluştaki herkesin söz sahibi olmasını sağlamak için teklifler ve oylamalarla yönetilir ve her şey zincir üzerinde şeffaf bir şekilde gerçekleşir. +Grubun onayı olmadan kimsenin erişme yetkisine sahip olmadığı yerleşik hazinelere sahiplerdir. Kararlar, organizasyondaki herkesin söz sahibi olmasını sağlamak için teklifler ve oylama ile yönetilir ve her şey şeffaf bir şekilde [zincir üstünde](/glossary/#onchain) gerçekleşir. -## Neden DAO'lara ihtiyacımız var? {#why-dao} +## DAO'lara neden ihtiyacımız var? {#why-dao} -Birisiyle finansman ve para içeren bir organizasyon başlatmak, çalıştığınız kişilerle ileri düzeyde güven gerektirir. Ancak yalnızca internette etkileşimde bulunduğunuz birine güvenmek zordur. DAO'larla gruptaki başka kimseye güvenmeniz gerekmez, yalnızca DAO'nun %100 şeffaf ve herkes tarafından doğrulanabilir koduna güvenmeniz gerekir. +Birisiyle finansman ve para kullanılan bir organizasyon kurmak için çalıştığınız kişilere ileri düzeyde güven duyabilmeniz gerekir. Ancak yalnızca internette etkileşimde bulunduğunuz birine güvenmek zordur. DAO'lar sayesinde gruptaki başka herhangi birine güvenmeniz gerekmez, sadece DAO'nun %100 şeffaf ve herkes tarafından doğrulanabilir koduna güvenmeniz yeterlidir. -Bu küresel iş birliği ve koordinasyon için birçok yeni fırsat sunar. +Bu küresel iş birliği ve koordinasyon açısından birçok yeni fırsat sunar. ### Bir karşılaştırma {#dao-comparison} -| DAO | Geleneksel bir organizasyon | -| ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ | -------------------------------------------------------------------------------------------------------- | -| Genelde düz ve tamamen demokratikleştirilmiş. | Genelde hiyerarşik. | -| Herhangi bir değişikliğin uygulanması için üyeler tarafından oylama yapılması gerekli. | Yapısına bağlı olarak, değişiklikler tekil bir partiden istenebilir veya oylama önerilebilir. | -| Oylar toplanır ve sonuç güvenilir bir aracı olmadan otomatik şekilde uygulanır. | Eğer oylamaya izin verildiyse, oylar içeride toplanır ve oylamanın sonucu manuel şekilde idare edilir. | -| Teklif edilen servisler merkezi olmadan ve otomatik bir şekilde idare edilir (örnek olarak hayırseverlik fonları). | İnsan idaresi veya merkezi şekilde kontrol edilen bir otomasyon gerektirir, bu da manipülasyona açıktır. | -| Tüm etkinlikler şeffaftır ve tamamen halka açıktır. | Etkinlikler genelde gizlidir ve tamamı halka açılmaz. | +| DAO | Geleneksel organizasyon | +| --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- | --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- | +| Genelde yatay ve tamamen demokratik. | Genelde hiyerarşik. | +| Herhangi bir değişikliğin uygulanması için üyeler tarafından oylama yapılması gerekli. | Yapısına bağlı olarak, değişiklikler tek bir tarafça istenebilir veya oylama önerilebilir. | +| Oylar toplanır ve sonuç, güvenilir bir aracı olmadan otomatik şekilde uygulanır. | Oylamaya izin veriliyorsa, oylar organizasyon içinde toplanır ve oylamanın sonucu manuel olarak belirlenir. | +| Sunulan hizmetler, merkezi olmayan ve otomatik bir şekilde idare edilir (örnek olarak hayır amaçlı fonların dağıtımı). | İnsan müdahalesi veya merkezi kontrollü otomasyon gerektirir ve bu nedenle manipülasyona açıktır. | +| Tüm etkinlikler şeffaftır ve tamamen halka açıktır. | Etkinlikler genelde gizlidir ve tamamı halka açılmaz. | ### DAO örnekleri {#dao-examples} -Bunun biraz daha mantıklı olması için, burada bir DAO'yu nasıl kullanabileceğiniz hakkında birkaç örnek mevcut: +DAO'yu nasıl kullanabileceğinize dair birkaç örnek ile bunu daha anlaşılır kılalım: -- Hayır kurumu - Dünyanın herhangi bir yerinden bağışları kabul edebilir ve bu bağışların neler için kullanılacağını oylamaya sunabilirsiniz. -- Kolektif mülkiyet – fiziksel veya dijital varlıklar satın alabilir ve üyeler bunların nasıl kullanılacağına oy verebilir. -- Girişimler ve hibeler: Yatırım sermayesini bir araya toplayan ve desteklenecek girişimlere oy veren bir girişim fonu oluşturabilirsiniz. Geri ödenen para daha sonrasında DAO üyeleri arasında yeniden dağıtılabilir. +- **Hayır kurumu** – Dünyanın herhangi bir yerinden bağış kabul edebilir ve bu bağışların neler için kullanılacağı oylamaya sunabilirsiniz. +- **Kolektif mülkiyet** – Fiziksel veya dijital varlıklar satın alabilir ve üyeler bunların nasıl kullanılacağına dair oy kullanabilir. +- **Girişimler ve hibeler** – Yatırım sermayesini bir havuzda toplayan ve desteklenecek girişimlere oy veren bir girişim fonu oluşturabilirsiniz. Geri ödenen para daha sonrasında DAO üyeleri arasında yeniden dağıtılabilir. + + ## DAO'lar nasıl çalışır? {#how-daos-work} -Bir DAO'nun bel kemiği, organizasyonun kurallarını tanımlayan ve grubun hazinesini içeren akıllı sözleşmesidir. Sözleşmenin Ethereum'da yayınlandığı andan itibaren kimse oylama olmadan kuralları değiştiremez. Birisi koddaki kurallara veya mantığa uymayan bir şey yapmaya çalışırsa, başarılı olamaz. Ayrıca, hazinenin de akıllı sözleşme tarafından belirlenmesi, kimsenin grubun onayı olmadan parayı harcayamayacağı anlamına gelir. Bu, DAO'ların merkezi bir otoriteye ihtiyacı olmadığı anlamına gelir. Bunun yerine, grup kararları toplu olarak alır ve oylar geçtiğinde ödemeler otomatik olarak yetkilendirilir. +Bir DAO'nun bel kemiği, organizasyonun kurallarını tanımlayan ve grubun hazinesini tutan [akıllı sözleşmesidir](/glossary/#smart-contract). Sözleşmenin Ethereum'da yayınlandığı andan itibaren kimse oylama olmadan kuralları değiştiremez. Birisi koddaki kurallara veya mantığa uymayan bir şey yapmaya çalışırsa, başarılı olamaz. Ayrıca, hazinenin de akıllı sözleşme tarafından belirlenmesi, kimsenin grubun onayı olmadan parayı harcayamayacağı anlamına gelir. Bu, DAO'ların merkezi bir otoriteye ihtiyacı olmadığı anlamına gelir. Bunun yerine, grup kararları toplu olarak alır ve oylar geçtiğinde ödemeler otomatik olarak yetkilendirilir. Bu, akıllı sözleşmelerin Ethereum'da yayınlandıktan sonra kurcalanamaz olmaları sayesinde mümkündür. İnsanlar fark etmeden kodu (yani DAO'ların kurallarını) değiştiremezsiniz çünkü her şey halka açıktır. - - Akıllı kontratlar hakkında daha fazla bilgi - - ## Ethereum ve DAO'lar {#ethereum-and-daos} Ethereum, birkaç nedenden dolayı DAO'lar için mükemmel bir temeldir: -- Ethereum'un mutabakatı organizasyonların ağa güvenmesini sağlayacak kadar dağıtılmış ve yerleşmiştir. +- Ethereum'un kendi mutabakatı, merkeziyetsiz ve organizasyonların ağa güvenmesini sağlayacak kadar köklüdür. - Akıllı sözleşme kodu, yayınlandıktan sonra sahipleri tarafından bile düzenlenemez. Bu, DAO'nun yazıldığı kurallar çerçevesinde çalışmasını sağlar. - Akıllı sözleşmeler fon gönderebilir/alabilir. Bu olmasaydı grup fonlarını yönetmek için güvenilir bir aracıya ihtiyacınız olurdu. - Ethereum topluluğu, en iyi yöntemlerin ve destek sistemlerinin hızlıca ortaya çıkmasına izin vererek rekabetçi değil; iş birlikçi olduğunu kanıtlamıştır. ## DAO yönetişimi {#dao-governance} -Bir DAO'yu yönetirken karar vermeniz gereken birçok husus vardır Mesela oylamaların ve tekliflerin nasıl çalıştığı gibi. +Bir DAO'yu yönetirken oylama ve tekliflerin nasıl işlediği gibi pek çok unsur dikkate alınır. ### Delegasyon {#governance-delegation} -Delegasyon, temsiliyetçi demokrasinin DAO versiyonu gibidir. Token sahipleri, kendi kendilerini aday gösteren ve protokole hizmet etmeyi ve bilgi sahibi olmayı taahhüt eden kullanıcılara oy yetkisi verir. - -#### Meşhur bir örnek {#governance-example} +Delegasyon, temsili demokrasinin DAO versiyonu gibidir. Jeton sahipleri, kendilerini aday gösteren ve protokole hizmet etmeyi ve bilgi sahibi olmayı taahhüt eden kullanıcılara oy yetkisi verir. -[ENS](https://claim.ens.domains/delegate-ranking) – ENS sahipleri, kendilerini temsil etmeleri için ilgili topluluk üyelerine oylarını devredebilir. +#### Ünlü bir örnek {#governance-example}[ENS](https://claim.ens.domains/delegate-ranking) – ENS sahipleri, kendilerini temsil etmeleri için oylarını ilgili topluluk üyelerine devredebilirler. -### Otomatik İşlem yönetişimi {#governance-example} +### Otomatik işlem yönetişimi {#governance-example} Birçok DAO'da, üyelerin çoğunluğu olumlu oy kullanırsa işlemler otomatik olarak yürütülür. -#### Meşhur bir örnek {#governance-example} +#### Ünlü bir örnek {#governance-example} -[Nouns](https://nouns.wtf) – Nouns DAO'da, kurucular tarafından veto edilmediği sürece, bir oy yeter sayısı sağlandığında ve çoğunluk olumlu oy kullandığında bir işlem otomatik olarak yürütülür. +[Nouns](https://nouns.wtf) – Nouns DAO'da bir işlem, kurucular tarafından veto edilmediği sürece, oy yeter sayısına ulaşılırsa ve çoğunluk olumlu oy kullanırsa otomatik olarak yürütülür. -### Çoklu imzalı yönetişim {#governance-example} +### Çoklu imza yönetişimi {#governance-example} -DAO'ların binlerce oylama üyesi olabilirken, fonlar güvenilir ve genellikle "doxxed" (topluluk tarafından gerçek kimliği bilinen) olan 5-20 aktif topluluk üyesi tarafından paylaşılan bir cüzdanda tutulabilir. Oylamadan sonra, çoklu imza imzalayacılıları, topluluğun isteğini hayata geçirir. +DAO'ların binlerce oy kullanan üyesi olabilse de fonlar, güvenilir ve genellikle doxxed (kimlikleri topluluk tarafından bilinen) olan 5-20 aktif topluluk üyesi tarafından paylaşılan bir [cüzdanda](/glossary/#wallet) tutulabilir. Oylamadan sonra, [çoklu imza](/glossary/#multisig) imzalayanları topluluğun iradesini yerine getirir. ## DAO yasaları {#dao-laws} -1977'de Wyoming, girişimcileri koruyan ve sorumluluklarını sınırlayan LLC'yi (Sınırlı Sorumlu Şirket) icat etti. Daha yakın zamanlarda, DAO'lar için yasal statü oluşturan DAO yasasına öncülük ettiler. Şu anda Wyoming, Vermont ve Virgin Adaları bir şekilde DAO yasalarına sahiptir. +1977'de Wyoming, girişimcileri koruyan ve sorumluluklarını sınırlayan Sınırlı Sorumlu Şirketi icat etti. Daha yakın zamanlarda, DAO'lar için yasal statü oluşturan DAO yasasına öncülük ettiler. Şu anda Wyoming, Vermont ve Virgin Adaları bir şekilde DAO yasalarına sahiptir. -### Meşhur bir örnek {#law-example} +### Ünlü bir örnek {#law-example} -[CityDAO](https://citizen.citydao.io/) – CityDAO, Wyoming'in DAO yasasını kullanarak Yellowstone Milli Parkı yakınında 40 dönümlük arazi satın aldı. +[CityDAO](https://citizen.citydao.io/) – CityDAO, Yellowstone Ulusal Parkı yakınlarında 40 akre arazi satın almak için Wyoming'in DAO yasasını kullandı. ## DAO üyeliği {#dao-membership} -DAO üyeliği için farklı modeller bulunmaktadır. Üyelik, oylamanın nasıl işleyeceğini ve DAO'nun diğer önemli kısımlarını belirleyebilir. +DAO üyeliği için farklı modeller bulunmaktadır. Üyeler, oylamanın nasıl işleyeceğini ve DAO'nun diğer önemli kısımlarını belirleyebilir. -### Token tabanlı üyelik {#token-based-membership} +### Jeton tabanlı üyelik {#token-based-membership} -Kullanılan token'a bağlı olarak genelde tamamen yetkisizdir. Çoğunlukla bu yönetişim token'ları yetkisiz bir şekilde merkeziyetsiz bir borsada takas edilebilir. Diğerleri ise likidite sağlayarak veya başka bir "iş ispatı" ile kazanılabilir. İki şekilde de sadece token'a sahip olmak oy hakkı sağlar. +Kullanılan jetona bağlı olarak genellikle tamamen [izinsizdir](/glossary/#permissionless). Çoğunlukla bu yönetişim jetonları, bir [merkeziyetsiz borsada](/glossary/#dex) izinsiz olarak takas edilebilir. Diğerleri ise likidite veya başka bir "iş ispatı" sağlayarak kazanılabilir. İki şekilde de sadece jetona sahip olmak oy hakkı sağlar. -_Tipik olarak geniş merkeziyetsiz protokolleri ve/veya token'ları yönetmek için kullanılır._ +_Tipik olarak geniş merkeziyetsiz protokolleri ve/veya jetonları yönetmek için kullanılır._ -#### Meşhur bir örnek {#token-example} +#### Ünlü bir örnek {#token-example} -[MakerDAO](https://makerdao.com) – MakerDAO'nun belirteci MKR, merkezi olmayan borsalarda geniş çapta mevcuttur ve herkes Maker protokolünün geleceği üzerinde oylama gücüne sahip olmayı satın alabilir. +[MakerDAO](https://makerdao.com) – MakerDAO'nun jetonu MKR, merkeziyetsiz borsalarda yaygın olarak bulunur ve herkes Maker protokolünün geleceği üzerinde oy gücüne sahip olmak için satın alabilir. ### Hisse tabanlı üyelik {#share-based-membership} -Hisse tabanlı DAO'lar daha çok yetki içerir ama yine de oldukça açıktırlar. Herhangi bir olası üye, DAO'ya katılmak için bir teklif sunabilir ve genellikle token veya çalışma şeklinde bir miktar değere sahip bir komisyon sunar. Hisseler, direkt oy gücünü ve sahipliğini temsil eder. Üyeler istedikleri zaman hazineden hisselerini ayrılabilirler. +Hisse tabanlı DAO'lar daha fazla izin gerektirir ama yine de oldukça açıktırlar. Herhangi bir olası üye, DAO'ya katılmak için bir teklif sunabilir ve genellikle jeton veya çalışma şeklinde bir miktar değere sahip bir komisyon sunar. Hisseler, doğrudan oy verme hakkını ve sahipliğini temsil eder. Üyeler istedikleri zaman hazineden kendi hisselerini alıp çıkış yapabilir. -_Tipik olarak hayır kurumları, işçi kolektifleri ve girişim kulüpleri gibi birbirine bağlı, insan merkezli organizasyonlarda kullanılır. Token'ları ve protokolleri de yönetebilir._ +_Genellikle hayır kurumları, işçi kolektifleri ve yatırım kulüpleri gibi birbirine bağlı, insan merkezli organizasyonlarda kullanılır. Protokolleri ve jetonları da yönetebilir._ -#### Meşhur bir örnek {#share-example} +#### Ünlü bir örnek {#share-example} -[MolochDAO](http://molochdao.com/) – MolochDAO, Ethereum projelerini finanse etmeye odaklıdır. Üyelik için bir teklif gerektirirler, bu sayede grup potansiyel imtiyaz sahipleri hakkında bilinçli kararlar vermek için yeterli deneyim ve sermayeye sahip olup olmadığınızı değerlendirebilir. Serbest piyasada bir DAO'ya erişim satın alamazsınız. +[MolochDAO](http://molochdao.com/) – MolochDAO, Ethereum projelerini finanse etmeye odaklanmıştır. Üyelik için teklifi şart koştuğundan grup, potansiyel imtiyaz sahipleri hakkında bilinçli kararlar vermek için yeterli deneyim ve sermayeye sahip olup olmadığınızı değerlendirebilir. Serbest piyasada bir DAO'ya erişim satın alamazsınız. -### İtibara dayalı üyelik {#reputation-based-membership} +### İtibar tabanlı üyelik {#reputation-based-membership} -İtibar, katılımın kanıtını temsil eder ve DAO'da oy kullanma yetkisi verir. Token veya hisse tabanlı üyeliğin aksine, itibara dayalı DAO'lar mülkiyeti, katkıda bulunanlara devretmez. İtibar satın alınamaz, devredilemez veya başkası tarafından temsil edilemez; DAO üyeleri katılım yoluyla itibar kazanmalıdır. Zincir üzerinde oylama izinsizdir ve potansiyel üyeler, DAO'ya katılmak için serbestçe teklif gönderebilir ve katkıları karşılığında ödül olarak itibar ve token almayı talep edebilir. +İtibar, katılım kanıtı görevi görür ve DAO'da oy kullanma yetkisi verir. İtibar tabanlı DAO'lar, jeton veya hisse tabanlı üyeliğin aksine, mülkiyeti katkıda bulunanlara devretmez. İtibar satın alınamaz, aktarılamaz veya başkasına devredilemez; DAO üyeleri katılım yoluyla itibar kazanmalıdır. Zincir üstü oylama izinsizdir ve müstakbel üyeler DAO'ya katılmak için özgürce teklif sunabilir ve katkıları karşılığında ödül olarak itibar ve jeton almayı talep edebilirler. -_Protokollerin ve merkeziyetsiz uygulamaların merkeziyetsiz gelişimi ve yönetişimi için kullanılır, ancak aynı zamanda hayır kurumları, işçi kolektifleri, yatırım kulüpleri vb. gibi çeşitli kuruluşlar için de çok uygundur._ +_Genellikle protokollerin ve [merkeziyetsiz uygulamaların](/glossary/#dapp) merkeziyetsiz gelişimi ve yönetişimi için kullanılır, ancak aynı zamanda hayır kurumları, işçi kolektifleri, yatırım kulüpleri vb. gibi çeşitli kuruluşlar için de uygundur._ -#### Meşhur bir örnek {#reputation-example} +#### Ünlü bir örnek {#reputation-example} -[DXdao](https://DXdao.eth.link) – DXdao, 2019'dan beri merkeziyetsiz protokolleri yöneten ve uygulamalar oluşturan küresel bağımsız bir kolektiftir. Fonları koordine etmek ve yönetmek için itibara dayalı yönetişim ve holografik mutabakattan yararlanır, bu da hiç kimsenin geleceğini etkileme yolunu satın alamayacağı anlamına gelir. +[DXdao](https://DXdao.eth.limo) – DXdao, 2019'dan beri merkeziyetsiz protokoller ve uygulamalar inşa eden ve yöneten küresel, egemen bir kolektifti. Fonları koordine etmek ve yönetmek için itibar tabanlı yönetişimden ve [holografik mutabakattan](/glossary/#holographic-consensus) yararlandı; bu da kimsenin para kullanarak geleceğini veya yönetişimini etkileyemeyeceği anlamına geliyordu. -## Bir DAO başlatma veya DAO'ya katılma {#join-start-a-dao} +## Bir DAO'ya katıl / bir DAO başlat {#join-start-a-dao} ### Bir DAO'ya katıl {#join-a-dao} -- [Ethereum topluluk DAO'ları](/community/get-involved/#decentralized-autonomous-organizations-daos) +- [Ethereum topluluğu DAO'ları](/community/get-involved/#decentralized-autonomous-organizations-daos) - [DAOHaus'un DAO listesi](https://app.daohaus.club/explore) -- [DAO'ların tally.xyz listesi](https://www.tally.xyz) +- [Tally.xyz'nin DAO listesi](https://www.tally.xyz/explore) +- [DeGov.AI'nin DAO listesi](https://apps.degov.ai/) -### Bir DAO başlatma {#start-a-dao} +### Bir DAO başlat {#start-a-dao} -- [DAOHaus ile bir DAO çağırma](https://app.daohaus.club/summon) -- [Tally ile bir Governor DAO başlatma](https://www.tally.xyz/add-a-dao) -- [Aragon tarafından desteklenen bir DAO oluşturma](https://aragon.org/product) -- [Bir koloni başlatma](https://colony.io/) -- [DAOstack'in holografik mutabakatıyla bir DAO oluşturun](https://alchemy.daostack.io/daos/create) +- [DAOHaus ile bir DAO başlat](https://app.daohaus.club/summon) +- [Tally ile bir Governor DAO başlat](https://www.tally.xyz/get-started) +- [Aragon destekli bir DAO oluştur](https://aragon.org/product) +- [Bir koloni başlat](https://colony.io/) +- [DAOstack'in holografik mutabakatı ile bir DAO oluştur](https://alchemy.daostack.io/daos/create) +- [DeGov Başlatıcısı ile bir DAO başlat](https://docs.degov.ai/integration/deploy) -## Daha fazla okuma {#further-reading} +## Daha fazla kaynak {#further-reading} ### DAO Makaleleri {#dao-articles} -- [Bir DAO nedir?](https://aragon.org/dao) – [Aragon](https://aragon.org/) -- [DAO El Kitabı](https://daohandbook.xyz) -- [DAO'lar Evi](https://wiki.metagame.wtf/docs/great-houses/house-of-daos) – [Metagame](https://wiki.metagame.wtf/) -- [Bir DAO nedir ve amacı nedir?](https://daohaus.substack.com/p/-what-is-a-dao-and-what-is-it-for) – [DAOhaus](https://daohaus.club/) -- [DAO Destekli bir Dijital Topluluk Nasıl Başlatılır](https://daohaus.substack.com/p/four-and-a-half-steps-to-start-a) – [DAOhaus](https://daohaus.club/) -- [Bir DAO nedir?](https://coinmarketcap.com/alexandria/article/what-is-a-dao) – [Coinmarketcap](https://coinmarketcap.com) +- [DAO nedir?](https://aragon.org/dao) – [Aragon](https://aragon.org/) +- [House of DAOs](https://wiki.metagame.wtf/docs/great-houses/house-of-daos) – [Metagame](https://wiki.metagame.wtf/) +- [DAO nedir ve ne işe yarar?](https://daohaus.substack.com/p/-what-is-a-dao-and-what-is-it-for) – [DAOhaus](https://daohaus.club/) +- [DAO Destekli Dijital Topluluk Nasıl Başlatılır](https://daohaus.substack.com/p/four-and-a-half-steps-to-start-a) – [DAOhaus](https://daohaus.club/) +- [DAO nedir?](https://coinmarketcap.com/alexandria/article/what-is-a-dao) – [Coinmarketcap](https://coinmarketcap.com) - [Holografik Mutabakat Nedir?](https://medium.com/daostack/holographic-consensus-part-1-116a73ba1e1c) - [DAOstack](https://daostack.io/) -- [DAO'lar Vitalik'e göre özerk kuruluşlarda ademi merkeziyetçiliğin önemli olduğu şirketler değildir:](https://vitalik.eth.limo/general/2022/09/20/daos.html) -- [DAO'lar, DAC'ler, DA'lar ve Daha Fazlası: Tamamlanmamış Terminoloji Rehberi](https://blog.ethereum.org/2014/05/06/daos-dacs-das-and-more-an-incomplete-terminology-guide) - [Ethereum Blogu](https://blog.ethereum.org) +- [Vitalik'ten: DAO'lar şirket değildir, özerk organizasyonlarda merkeziyetsizlik önemlidir](https://vitalik.eth.limo/general/2022/09/20/daos.html) +- [DAO'lar, DAC'ler, DA'lar ve Daha Fazlası: Eksik Bir Terminoloji Kılavuzu](https://blog.ethereum.org/2014/05/06/daos-dacs-das-and-more-an-incomplete-terminology-guide) - [Ethereum Blog](https://blog.ethereum.org) ### Videolar {#videos} -- [Kripto dünyasında DAO nedir?](https://youtu.be/KHm0uUPqmVE) -- [Bir DAO Şehir Kurabilir mi?](https://www.ted.com/talks/scott_fitsimones_could_a_dao_build_the_next_great_city) – [TED](https://www.ted.com/) +- [Kriptoda DAO nedir?](https://youtu.be/KHm0uUPqmVE) +- [Bir DAO Şehir İnşa Edebilir mi?](https://www.ted.com/talks/scott_fitsimones_could_a_dao_build_the_next_great_city) – [TED](https://www.ted.com/) + + + + diff --git a/public/content/translations/tr/decentralized-identity/index.md b/public/content/translations/tr/decentralized-identity/index.md index 516c12bc540..67e291e24a9 100644 --- a/public/content/translations/tr/decentralized-identity/index.md +++ b/public/content/translations/tr/decentralized-identity/index.md @@ -1,25 +1,25 @@ --- title: Merkeziyetsiz kimlik -description: Merkeziyetsiz kimlik nedir ve neden önemlidir? +description: "Merkeziyetsiz kimlik nedir ve neden önemlidir?" lang: tr template: use-cases emoji: ":id:" sidebarDepth: 2 image: /images/eth-gif-cat.png -summaryPoint1: Geleneksel kimlik sistemleri, tanımlayıcılarınızın verilmesini, bakımını ve kontrolünü merkezileştirdi. -summaryPoint2: Merkeziyetsiz kimlik, merkezi üçüncü taraflara olan bağımlılığı ortadan kaldırır. -summaryPoint3: Kripto sayesinde, kullanıcılar artık kendi tanımlayıcılarını ve onaylarını yayınlama, tutma ve kontrol etme araçlarına bir kez daha sahipler. +summaryPoint1: "Geleneksel kimlik sistemleri tanımlayıcılarınızın belirlenmesini, korunmasını ve kontrolünü merkezleştirdi." +summaryPoint2: "Merkeziyetsiz kimlik, merkezi üçüncü taraflara olan bağımlılığı ortadan kaldırır." +summaryPoint3: "Kripto sayesinde, kullanıcılar artık kendi tanımlayıcılarını ve onaylarını yayınlama, tutma ve kontrol etme araçlarına bir kez daha sahipler." --- Kimlik, bugün hayatınızın neredeyse her yönünün temelini oluşturuyor. Çevrimiçi hizmetleri kullanmak, bir banka hesabı açmak, seçimlerde oy kullanmak, mülk satın almak, istihdam sağlamak - bunların tümü kimliğinizi kanıtlamayı gerektirir. -Bununla birlikte, geleneksel kimlik yönetim sistemleri uzun süredir kimlik tanımlayıcılarınızı ve [tasdiklerinizi](/glossary/#attestation) düzenleyen, tutan ve kontrol eden merkezi aracıları kullanmaktadır. Bu, kimlikle ilgili bilgilerinizi kontrol edemeyeceğiniz veya kişisel olarak tanımlanabilir bilgilere (PII) kimin erişebileceğine ve bu tarafların ne kadar erişime sahip olduğuna karar veremeyeceğiniz anlamına gelir. +Ancak, geleneksel kimlik yönetim sistemleri uzun süredir tanımlayıcılarınızı ve [tasdiklerinizi](/glossary/#attestation) düzenleyen, tutan ve kontrol eden merkezi aracılara dayanmaktadır. Bu, kimlikle ilgili bilgilerinizi kontrol edemeyeceğiniz veya kişisel olarak tanımlanabilir bilgilere (PII) kimin erişebileceğine ve bu tarafların ne kadar erişime sahip olduğuna karar veremeyeceğiniz anlamına gelir. -Bu sorunları çözmek için Ethereum gibi halka açık blok zincirler üzerine inşa edilmiş merkeziyetsiz kimlik sistemlerimiz var. Merkeziyetsiz kimlik, bireylerin kimlikle ilgili bilgilerini yönetmelerine olanak tanır. Merkeziyetsiz kimlik çözümleriyle, hizmet sağlayıcılar veya hükûmetler gibi merkezi yetkililere güvenmeden tanımlayıcılar oluşturabilir ve tasdiklerinizi _talep edebilir_ ve _tutabilirsiniz._ +Bu sorunları çözmek için Ethereum gibi halka açık blok zincirler üzerine inşa edilmiş merkeziyetsiz kimlik sistemlerimiz var. Merkeziyetsiz kimlik, bireylerin kimlikle ilgili bilgilerini yönetmelerine olanak tanır. Merkeziyetsiz kimlik çözümleriyle _siz_, hizmet sağlayıcılar veya hükümetler gibi merkezi otoritelere güvenmeden tanımlayıcılar oluşturabilir, tasdiklerinizi talep edebilir ve tutabilirsiniz. ## Kimlik nedir? {#what-is-identity} -Kimlik, bir bireyin benzersiz özelliklerle tanımlanan benlik duygusu anlamına gelir. Kimlik, bir _birey_, yani ayrı bir insan varlığı anlamına gelir. Kimlik ayrıca bir kuruluş veya otorite gibi diğer insan dışı varlıklara da atıfta bulunabilir. +Kimlik, bir bireyin benzersiz özelliklerle tanımlanan benlik duygusu anlamına gelir. Kimlik, bir _birey_ olma, yani ayrı bir insan varlığı olma durumunu ifade eder. Kimlik ayrıca bir kuruluş veya otorite gibi diğer insan dışı varlıklara da atıfta bulunabilir. @@ -35,19 +35,19 @@ Tanımlayıcı, belirli bir kimliğe veya kimliklere işaret etme işlevi gören Bu geleneksel tanımlayıcı örnekleri merkezi kuruluşlar tarafından düzenlenir, tutulur ve kontrol edilir. İsminizi değiştirmek için devletinizden veya kullanıcı adınızı değiştirmek için bir sosyal medya platformundan izin almanız gerekir. -## Merkeziyetsiz kimliğin avantajları {#benefits-of-decentralized-identity} +## Merkeziyetsiz kimliğin faydaları {#benefits-of-decentralized-identity} 1. Merkeziyetsiz kimlik, tanımlayıcı bilgilerin bireysel kontrolünü arttırır. Merkeziyetsiz tanımlayıcılar ve tasdikler, merkezi otoritelere veya üçüncü taraflara ihtiyaç duymadan doğrulanabilir. -2. Merkeziyetsiz kimlik çözümleri güvene dayalı olmayan, sorunsuz ve kullanıcı kimliğini yönetirken ve doğrularken gizliliğini korumayı sağlar. +2. Merkeziyetsiz kimlik çözümleri, kullanıcı kimliğini doğrulamak ve yönetmek için güven gerektirmeyen, sorunsuz ve gizliliği koruyan bir yöntem sunar. 3. Merkeziyetsiz kimlik, blok zincir teknolojisinden yararlanır, bu farklı taraflar arasında güven yaratır ve tasdiklerin geçerliliğini kanıtlayan kriptografik garantiler sağlar. 4. Merkeziyetsiz kimlik, kimlik verilerini taşınabilir kılar. Kullanıcılar tasdikleri ve tanımlayıcıları mobil cüzdanlarında depolayıp istedikleri herhangi bir tarafla paylaşabilirler. Merkeziyetsiz tanımlayıcılar ve tasdikler, veren kuruluşların veritabanında kilitli değildir. -5. Merkeziyetsiz kimliklerin, bireylerin bir şeye sahip olduklarını veya o şeyin ne olduğunu açıklamadan bir şey yaptıklarını kanıtlamalarını sağlayacak yeni [sıfır bilgi](/glossary/#zk-proof) teknolojileri ile iyi çalışması beklenir. Bu oylama benzeri uygulamalar için güven ve gizliliği birleştirmenin güçlü bir yolu olabilir. +5. Merkeziyetsiz kimlik, bireylerin sahip oldukları veya yaptıkları bir şeyin ne olduğunu açıklamadan kanıtlamalarını sağlayacak olan, gelişmekte olan [sıfır bilgi](/glossary/#zk-proof) teknolojileriyle iyi çalışmalıdır. Bu oylama benzeri uygulamalar için güven ve gizliliği birleştirmenin güçlü bir yolu olabilir. -6. Merkeziyetsiz kimlik, bir insanın bir sistemi kandırmak veya spamlamak için birden fazla insan gibi davrandığını tespit etmeye yarayan [Sybil önleyici](/glossary/#anti-sybil) mekanizmaları mümkün kılar. +6. Merkeziyetsiz kimlik, bir insanın bir sistemi kandırmak veya spamlamak için birden fazla insan gibi davrandığını tespit etmek üzere [anti-Sybil](/glossary/#anti-sybil) mekanizmalarını etkinleştirir. ## Merkeziyetsiz kimlik kullanım örnekleri {#decentralized-identity-use-cases} @@ -55,25 +55,51 @@ Merkeziyetsiz kimliğin birçok potansiyel kullanım örneği vardır: ### 1. Evrensel girişler {#universal-dapp-logins} -Merkeziyetsiz kimlik, şifre bazlı giriş yöntemlerinin merkeziyetsiz doğrulama ile değiştirilmesine yardımcı olabilir. Hizmet sağlayıcılar, kullanıcılara tasdik verebilir, bu tasdikler bir Ethereum cüzdanında saklanabilir. Bir tasdik örneği, sahibinin çevrimiçi topluluğa erişimini sağlayan bir [NFT](/glossary/#nft) olabilir. +Merkeziyetsiz kimlik, şifre bazlı giriş yöntemlerinin merkeziyetsiz doğrulama ile değiştirilmesine yardımcı olabilir. Hizmet sağlayıcılar, kullanıcılara tasdik verebilir, bu tasdikler bir Ethereum cüzdanında saklanabilir. Örnek bir tasdik, sahibine bir çevrimiçi topluluğa erişim sağlayan bir [NFT](/glossary/#nft) olabilir. -[Ethereum ile Oturum Açma](https://siwe.xyz/) işlevi, sunucuların kullanıcının Ethereum hesabını onaylamasını ve hesap adreslerinden gerekli tasdiği almasına olanak tanır. Bu, kullanıcıların uzun şifreleri ezberlemek zorunda kalmadan platformlara ve web sitelerine erişebileceği ve kullanıcılar için çevrimiçi deneyimi iyileştirebileceği anlamına gelir. +Bir [Ethereum ile Oturum Açma](https://siwe.xyz/) işlevi daha sonra sunucuların kullanıcının Ethereum hesabını onaylamasını ve hesap adreslerinden gerekli tasdiği almasını sağlar. Bu, kullanıcıların uzun şifreleri ezberlemek zorunda kalmadan platformlara ve web sitelerine erişebileceği ve kullanıcılar için çevrimiçi deneyimi iyileştirebileceği anlamına gelir. ### 2. KYC kimlik doğrulaması {#kyc-authentication} Birçok çevrimiçi hizmeti kullanmak, bireylerin ehliyet veya ulusal pasaport gibi tasdik ve kimlik bilgilerini sağlamasını gerektirir. Ancak bu yaklaşım sorunludur çünkü özel kullanıcı bilgilerinin güvenliği ihlal edilebilir ve hizmet sağlayıcılar tasdiğin gerçekliğini doğrulayamaz. -Merkeziyetsiz kimlik, şirketlerin geleneksel [Müşterini Tanı (KYC)](https://en.wikipedia.org/wiki/Know_your_customer) süreçlerini atlamalarına ve Doğrulanabilir Kimlik Bilgileri aracılığıyla kullanıcı kimliklerini doğrulamalarına olanak tanır. Bu, kimlik yönetimi maliyetini düşürür ve sahte dokümanların kullanılmasını önler. +Merkeziyetsiz kimlik, şirketlerin geleneksel [Müşterini Tanı (KYC)](https://en.wikipedia.org/wiki/Know_your_customer) süreçlerini atlamasına ve Doğrulanabilir Kimlik Bilgileri aracılığıyla kullanıcı kimliklerini doğrulamasına olanak tanır. Bu, kimlik yönetimi maliyetini düşürür ve sahte dokümanların kullanılmasını önler. ### 3. Oylama ve çevrimiçi topluluklar {#voting-and-online-communities} -Çevrimiçi oylama ve sosyal medya, merkeziyetsiz kimlik için iki yeni uygulamadır. Çevrimiçi oylama düzenleri, özellikle kötü niyetli aktörler oy vermek için sahte kimlikler oluşturursa manipülasyona açıktır. Bireylerden zincir üstünde tasdikler sunmalarını istemek, çevrimiçi oylama süreçlerinin dürüstlüğünü iyileştirebilir. +Çevrimiçi oylama ve sosyal medya, merkeziyetsiz kimlik için iki yeni uygulamadır. Çevrimiçi oylama düzenleri, özellikle kötü niyetli aktörler oy vermek için sahte kimlikler oluşturursa manipülasyona açıktır. Bireylerden zincir üstü tasdikler sunmalarını istemek, çevrimiçi oylama süreçlerinin bütünlüğünü artırabilir. -Merkeziyetsiz kimlik, sahte hesaplardan arınmış çevrimiçi topluluklar oluşturmaya yardımcı olabilir. Örneğin, her kullanıcının bot olasılığını azaltarak Ethereum İsim Hizmeti gibi bir zincir üstünde kimlik sistemi kullanarak kimliğini doğrulaması gerekebilir. +Merkeziyetsiz kimlik, sahte hesaplardan arınmış çevrimiçi topluluklar oluşturmaya yardımcı olabilir. Örneğin, her kullanıcının kimliğini Ethereum İsim Hizmeti gibi zincir üstü bir kimlik sistemi kullanarak doğrulaması gerekebilir, bu da bot olasılığını azaltır. -### 4. Sybil'e karşı koruma {#sybil-protection} +### 4. Anti-Sybil koruması {#sybil-protection} -[Kuadratik oylama](/glossary/#quadratic-voting) kullanarak hibe veren uygulamalar, [Sybil saldırılarına](/glossary/#sybil-attack) karşı savunmasızdır. Çünkü bir hibenin değeri, daha fazla kişi oy verdiğinde artar ve kullanıcıları, katkılarını birçok kimliğe bölmeye teşvik eder. Merkeziyetsiz kimlikler, her katılımcının gerçekten insan olduğunu kanıtlama yükünü kaldırarak bunu önlemeye yardımcı olur ve bunu genelde özel bilgileri açığa çıkarmaya gerek duymadan yaparlar. +[Karesel oylama](/glossary/#quadratic-voting) kullanan hibe veren uygulamalar, [Sybil saldırılarına](/glossary/#sybil-attack) karşı savunmasızdır, çünkü bir hibenin değeri daha fazla kişi oy verdiğinde artar ve bu durum kullanıcıları katkılarını birçok kimliğe bölmeye teşvik eder. Merkeziyetsiz kimlikler, her katılımcının gerçekten insan olduğunu kanıtlama yükünü kaldırarak bunu önlemeye yardımcı olur ve bunu genelde özel bilgileri açığa çıkarmaya gerek duymadan yaparlar. + +### 5. Ulusal ve Hükümet Kimliği {#national-and-government-id} + +Hükümetler, çevrimiçi kimlik doğrulamasında sahtekarlığı ve kalpazanlığı azaltmak için güçlü kriptografik özgünlük garantileri sağlayarak, ulusal kimlikler, pasaportlar veya ehliyetler gibi temel kimlik belgelerini Ethereum üzerinde doğrulanabilir kimlik bilgileri olarak yayınlamak için merkeziyetsiz kimlik ilkelerini kullanabilirler. Vatandaşlar bu tasdikleri kişisel [cüzdanlarında](/wallets/) saklayabilir ve bunları kimliklerini, yaşlarını veya oy kullanma haklarını kanıtlamak için kullanabilirler. + +Bu model, özellikle [sıfır bilgili ispat (ZKP)](/zero-knowledge-proofs/) gizlilik teknolojisi ile birleştirildiğinde seçici açıklamaya olanak tanır. Örneğin, bir vatandaş, yaş kısıtlamalı bir hizmete erişmek için tam doğum tarihini açıklamadan 18 yaşından büyük olduğunu kriptografik olarak kanıtlayabilir, bu da geleneksel bir kimliğe göre daha fazla gizlilik sunar. + +#### 💡Vaka çalışması: Ethereum üzerinde Butan Ulusal Dijital Kimliği (NDI) {#case-study-bhutan-ndi} + +- Butan'ın yaklaşık 800.000 vatandaşı için doğrulanabilir kimlik bilgilerine erişim sağlar +- Ekim 2025'te Polygon ağından [Ethereum ana ağına](https://www.bhutanndi.com/article/bhutan-adopts-ethereum-for-national-identity-a-new-chapter-in-digital-sovereignty_2d0c7ec2-5605-4c42-b258-bd9361ae8878) taşındı +- Mart 2025 itibarıyla [234.000'den fazla dijital kimlik](https://www.blockchain-council.org/blockchain/bhutan-uses-blockchain-in-digital-id-project/) düzenlendi + +Butan Krallığı, [Ulusal Dijital Kimlik (NDI) sistemini](https://www.bhutanndi.com/article/bhutan-adopts-ethereum-for-national-identity-a-new-chapter-in-digital-sovereignty_2d0c7ec2-5605-4c42-b258-bd9361ae8878) Ekim 2025'te Ethereum'a taşıdı. Merkeziyetsiz kimlik ve kendi kendine egemen kimlik ilkeleri üzerine inşa edilen Butan'ın NDI sistemi, dijital olarak imzalanmış kimlik bilgilerini doğrudan bir vatandaşın kişisel cüzdanına vermek için merkeziyetsiz tanımlayıcılar ve doğrulanabilir kimlik bilgileri kullanır. Bu kimlik bilgilerinin kriptografik kanıtlarını Ethereum'a sabitleyerek, sistem bunların özgün, kurcalamaya karşı korumalı ve merkezi bir otoriteyi sorgulamadan herhangi bir tarafça doğrulanabilir olmasını sağlar. + +Sistemin mimarisi, [sıfır bilgili ispat (ZKP)](/zero-knowledge-proofs/) teknolojisinin kullanımı yoluyla gizliliği vurgular. Bu "seçici açıklama" uygulaması, vatandaşların tam kimlik numaraları veya doğum tarihleri gibi temel kişisel verileri açıklamadan hizmetlere erişmek için belirli gerçekleri (ör. "18 yaşından büyüğüm" veya "Ben bir vatandaşım") kanıtlamalarına olanak tanır. Bu, güvenli, kullanıcı merkezli ve gizliliği koruyan bir ulusal kimlik sistemi için Ethereum'un güçlü, gerçek dünya kullanımını göstermektedir. + +#### 💡Vaka çalışması: Buenos Aires Şehri'nin Ethereum [Katman 2](/layer-2/) ZKSync Era üzerindeki QuarkID'si {#case-study-buenos-aires-quarkid} + +- Lansman sırasında [3,6 milyondan fazla kullanıcıya](https://buenosaires.gob.ar/innovacionytransformaciondigital/miba-con-tecnologia-quarkid-la-ciudad-de-buenos-aires-incorporo) merkeziyetsiz kimlik bilgileri verildi +- QuarkID, BM Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri kapsamında bir [Dijital Kamu Malı](https://www.digitalpublicgoods.net/r/quarkid) olarak tanınan açık kaynaklı bir protokoldür +- Şehrin protokole sahip olmadığı, vatandaşlara tam veri sahipliği ve gizlilik sağlayan bir "[kullanıcı olarak hükümet](https://buenosaires.gob.ar/innovacionytransformaciondigital/miba-con-tecnologia-quarkid-la-ciudad-de-buenos-aires-incorporo)" modelini vurgular + +2024'te, Buenos Aires Şehri Hükümeti (GCBA), GCBA'nın İnovasyon ve Dijital Dönüşüm Sekreterliği tarafından oluşturulan açık kaynaklı "dijital güven çerçevesi" olan QuarkID'yi, şehir sakinlerinin devlet hizmetlerine ve resmi belgelere erişmesi için şehrin resmi uygulaması olan miBA'ya entegre etti. Lansman sırasında, miBA'nın 3,6 milyondan fazla kullanıcısının tümüne, vatandaşlık belgeleri, doğum, evlilik ve ölüm sertifikaları, vergi kayıtları, aşı kayıtları ve daha fazlası dahil olmak üzere doğrulanabilir dijital belgeleri ve sertifikaları zincir üstünde yönetmelerine ve paylaşmalarına olanak tanıyan merkeziyetsiz dijital kimlikler verildi. + +Ethereum [Katman 2](/layer-2/) ağı ZKSync Era üzerine inşa edilen QuarkID sistemi, vatandaşların gereksiz kişisel verileri açığa çıkarmadan mobil cihazları aracılığıyla kişisel kimlik bilgilerini eşler arası doğrulamalarına olanak sağlamak için ZKP teknolojisini kullanır. Program, GCBA'nın merkezi bir sahip olarak hareket etmek yerine açık kaynaklı, birlikte çalışabilir QuarkID protokolünün bir kullanıcısı olarak hareket ettiği bir "kullanıcı olarak hükümet" modelini vurgular. Bu ZKP özellikli mimari önemli bir gizlilik özelliği sunar: GCBA dahil hiçbir üçüncü taraf, bir vatandaşın kimlik bilgilerini nasıl, ne zaman veya neden kullandığını izleyemez. Bu başarılı program, vatandaşlara tamamen kendi kendine egemen kimlik ve hassas verileri üzerinde kontrol sağlar ve tümü Ethereum'un küresel olarak dağıtılmış ağı tarafından güvence altına alınır. ## Tasdik nedir? {#what-are-attestations} @@ -85,17 +111,17 @@ Tasdikler tanımlayıcılardan farklıdır. Bir tasdik, belirli bir kimliğe at Yasal isminiz, e-posta adresiniz gibi geleneksel tanımlayıcılar, üçüncü taraflara (hükümet veya e-posta servis sağlayıcılar) bağlıdır. Merkeziyetsiz tanımlayıcılar (MT'ler) farklıdır. Bunlar çıkarılmaz, yönetilmez veya merkezi bir kuruluş tarafından kontrol edilmez. -Merkeziyetsiz tanımlayıcılar bireyler tarafından çıkarılır, tutulur ve kontrol edilir. Bir [Ethereum hesabı](/glossary/#account), merkeziyetsiz tanımlayıcıya bir örnek teşkil eder. Kimseden izin almadan veya merkezi bir depolamaya ihtiyaç duymadan istediğiniz kadar hesap oluşturabilirsiniz. +Merkeziyetsiz tanımlayıcılar bireyler tarafından çıkarılır, tutulur ve kontrol edilir. Bir [Ethereum hesabı](/glossary/#account), merkeziyetsiz bir tanımlayıcı örneğidir. Kimseden izin almadan veya merkezi bir depolamaya ihtiyaç duymadan istediğiniz kadar hesap oluşturabilirsiniz. -Merkeziyetsiz kimlikler, dağıtık defterlerde ([blokzincirler](/glossary/#blockchain)) ya da [eşler arası ağlarda](/glossary/#peer-to-peer-network) depolanır. Bu MT'leri [küresel olarak eşsiz, yüksek kullanımda bile çözümlenebilir ve kriptografik olarak doğrulanabilir yapar](https://w3c-ccg.github.io/did-primer/). Merkeziyetsiz bir tanımlayıcı; kişiler, kuruluşlar veya devlet kurumları dahil olmak üzere farklı varlıklarla ilişkilendirilebilir. +Merkeziyetsiz tanımlayıcılar, dağıtılmış defterlerde ([blokzincirler](/glossary/#blockchain)) veya [eşler arası ağlarda](/glossary/#peer-to-peer-network) depolanır. Bu, DID'leri [küresel olarak benzersiz, yüksek kullanılabilirlikle çözülebilir ve kriptografik olarak doğrulanabilir](https://w3c-ccg.github.io/did-primer/) kılar. Merkeziyetsiz bir tanımlayıcı; kişiler, kuruluşlar veya devlet kurumları dahil olmak üzere farklı varlıklarla ilişkilendirilebilir. ## Merkeziyetsiz tanımlayıcıları mümkün kılan nedir? {#what-makes-decentralized-identifiers-possible} ### 1. Açık Anahtar Kriptografisi {#public-key-cryptography} -Açık anahtar kriptografisi, bir varlık için birer [açık anahtar](/glossary/#public-key) ve [özel anahtar](/glossary/#private-key) oluşturan bilgi güvenliği önlemidir. Açık anahtar [kriptografisi](/glossary/#cryptography), blokzincir ağlarında kullanıcı kimliklerini ve dijital varlıkların mülkiyetini doğrulamak için kullanılır. +Açık anahtar kriptografisi, bir varlık için bir [açık anahtar](/glossary/#public-key) ve bir [özel anahtar](/glossary/#private-key) üreten bir bilgi güvenliği önlemidir. Açık anahtar [kriptografisi](/glossary/#cryptography), blokzincir ağlarında kullanıcı kimliklerini doğrulamak ve dijital varlıkların mülkiyetini kanıtlamak için kullanılır. -Bazı merkeziyetsiz tanımlayıcıların, (Ethereum hesabı gibi) açık ve özel anahtarları vardır. Açık anahtar hesabın yöneticisini tanımlar, özel anahtarsa bu hesap için mesajları imzalayıp şifrelerini çözebilir. Açık anahtar kriptografisi, varlıkların kimliğini doğrulamak ve sahte kimliklerin kullanımını ve taklit edilmesini önlemek adına gereken kanıtları sağlamak üzere [kriptografik imzalar](https://andersbrownworth.com/blockchain/public-private-keys/) kullanarak tüm iddiaları doğrular. +Bazı merkeziyetsiz tanımlayıcıların, (Ethereum hesabı gibi) açık ve özel anahtarları vardır. Açık anahtar hesabın yöneticisini tanımlar, özel anahtarsa bu hesap için mesajları imzalayıp şifrelerini çözebilir. Açık anahtar kriptografisi, tüm iddiaları doğrulamak için [kriptografik imzalar](https://andersbrownworth.com/blockchain/public-private-keys/) kullanarak varlıkların kimliğini doğrulamak, kimliğe bürünmeyi ve sahte kimliklerin kullanımını önlemek için gereken kanıtları sağlar. ### 2. Merkeziyetsiz veri depoları {#decentralized-datastores} @@ -103,11 +129,11 @@ Bir blok zincir açık, güvensiz (güvene ihtiyaç duymayan) ve merkeziyetsiz v Eğer bir merkeziyetsiz tanımlayıcının geçeriliğinin kontrol edilmesi gerekirse blok zincirde karşılığı olan açık anahtara bakılabilir. Bu üçüncü tarafların doğrulamalarının gerektiği geleneksel tanımlayıcılardan farklıdır. -## Merkeziyetsiz tanımlayıcılar ve tasdikler merkeziyetsiz kimliği nasıl mümkün kılar? {#how-decentralized-identifiers-and-attestations-enable-decentralized-identity} +## Merkeziyetsiz tanımlayıcılar ve tasdikler merkeziyetsiz kimliği nasıl mümkün kılar? Merkeziyetsiz tanımlayıcılar ve tasdikler, merkeziyetsiz kimliği nasıl mümkün kılar? {#how-decentralized-identifiers-and-attestations-enable-decentralized-identity} Merkeziyetsiz kimlik, kimlikle ilgili bilgilerin kendi kendini kontrol eden, özel ve taşınabilir olması gerektiği, merkeziyetsiz tanımlayıcılar ve onayların birincil yapı taşları olduğu fikridir. -Merkezi olmayan kimlik bağlamında, tasdikler ([Doğrulanabilir Kimlik Bilgileri](https://www.w3.org/TR/vc-data-model/) olarak da bilinir), ihraççı tarafından yapılan kurcalamaya karşı korumalı, kriptografik olarak doğrulanabilir iddialardır. Bir varlığın (ör. bir kuruluş) verdiği her onay veya Doğrulanabilir Kimlik Bilgisi, MT'leriyle ilişkilendirilir. +Merkeziyetsiz kimlik bağlamında tasdikler (aynı zamanda [Doğrulanabilir Kimlik Bilgileri](https://www.w3.org/TR/vc-data-model/) olarak da bilinir), düzenleyici tarafından yapılan, kurcalamaya karşı korumalı, kriptografik olarak doğrulanabilir iddialardır. Bir varlığın (ör. bir kuruluş) verdiği her onay veya Doğrulanabilir Kimlik Bilgisi, MT'leriyle ilişkilendirilir. MT'ler blok zincirde depolandığından herkes, verenin Ethereum'daki MT'sini çapraz kontrol ederek bir tasdikin geçerliliğini doğrulayabilir. Esasen, Ethereum blok zinciri, belirli varlıklarla ilişkili MT'lerin doğrulanmasını sağlayan küresel bir dizin gibi davranır. @@ -119,73 +145,74 @@ Merkeziyetsiz tanımlayıcılar, merkeziyetsiz kimlik aracılığıyla kişisel Tasdik bilgilerinin Ethereum tabanlı bir kimlik ekosisteminde nasıl depolandığı ve alındığı, geleneksel kimlik yönetiminden farklıdır. Burada, merkeziyetsiz kimlik sistemlerinde tasdiklerin yayınlanması, saklanması ve doğrulanmasına yönelik çeşitli yaklaşımlara genel bir bakış sunulmaktadır: -### Zincir dışındaki tasdikler {#off-chain-attestations} +### Zincir dışı tasdikler {#offchain-attestations} -Tasdikleri zincir üstünde tutmanın endişelerinden biri, bireylerin gizli tutmak isteyeceği bilgiler içerebilmeleridir. Ethereum blok zincirinin açık doğası bu gibi tasdiklerin depolanmasını tercih edilmez hale getirmektedir. +Tasdikleri zincir üstünde saklamayla ilgili bir endişe, bireylerin gizli tutmak isteyebileceği bilgileri içerebilmeleridir. Ethereum blok zincirinin açık doğası bu gibi tasdiklerin depolanmasını tercih edilmez hale getirmektedir. -Bu soruna çözüm tasdikleri çıkarıp kullanıcıların zincir dışı dijital cüzdanlarında tutmasıdır. Tasdiklerse çıkaranın zincirde depolanan MT'si ile imzalanacaktır. Bu tasdikler [JSON Web Token'ları](https://en.wikipedia.org/wiki/JSON_Web_Token) olarak kodlanır ve çıkaranın dijital imzasını içerir, bu da zincir dışı iddiaların kolayca doğrulanmasını sağlar. +Çözüm, kullanıcılar tarafından zincir dışında dijital cüzdanlarda tutulan, ancak düzenleyicinin zincir üstünde saklanan DID'si ile imzalanan tasdikler yayınlamaktır. Bu tasdikler [JSON Web Token'ları](https://en.wikipedia.org/wiki/JSON_Web_Token) olarak kodlanır ve düzenleyicinin dijital imzasını içerir; bu da zincir dışı iddiaların kolayca doğrulanmasını sağlar. -Burada, zincir dışı tasdikleri açıklamak için varsayımsal bir senaryo verilmiştir: +İşte zincir dışı tasdikleri açıklamak için varsayımsal bir senaryo: 1. Bir üniversite (çıkaran), bir tasdik (dijital akademik sertifika) oluşturur, anahtarları ile imzalar ve Bob'a (kimlik sahibine) verir. 2. Bob işe başvurur ve akademik niteliklerini işverene kanıtlamak ister ve mobil cüzdanındaki tasdiği paylaşır. Şirket (doğrulayan) tasdiğin geçerliliğini çıkaranın MT'sini (ör. Ethereum'daki açık anahtarını) kontrol ederek doğrulayabilir. -### Kalıcı erişime sahip zincir dışındaki tasdikler {#offchain-attestations-with-persistent-access} +### Kalıcı erişime sahip zincir dışı tasdikler {#offchain-attestations-with-persistent-access} -Bu düzenleme kapsamında tasdikler JSON dosyalarına dönüştürülür ve zincir dışında depolanır (ideal olarak IPFS veya Swarm gibi [merkeziyetsiz bulut depolama](/developers/docs/storage/) platformlarında). Ancak JSON dosyasının [karması](/glossary/#hash) zincirde depolanır ve MT'nin zincir üztündeki kaydına bağlanır. Bağlantılı MT, tasdiğin çıkaranı veya alıcısı olabilir. +Bu düzenleme kapsamında tasdikler JSON dosyalarına dönüştürülür ve zincir dışında (tercihen IPFS veya Swarm gibi [merkeziyetsiz bir bulut depolama](/developers/docs/storage/) platformunda) saklanır. Ancak, JSON dosyasının bir [karma](/glossary/#hash) değeri zincir üstünde depolanır ve zincir üstü bir kayıt aracılığıyla bir DID'ye bağlanır. Bağlantılı MT, tasdiğin çıkaranı veya alıcısı olabilir. Bu yaklaşım tasdikleri şifreli ve doğrulanabilir kılarken blok zincir temelli kalıcılığını da sağlar. Ayrıca özel anahtarın sahibi bilginin şifresini açabilidiği için seçici gösterimi de mümkün kılar. -### Zincir üstündeki tasdikler {#onchain-attestations} +### Zincir üstü tasdikler {#onchain-attestations} -Zincir üstündeki tasdikler, Ethereum blokzincirindeki [akıllı sözleşmelerde](/glossary/#smart-contract) tutulur. Akıllı sözleşme (kayıt defteri işlevi görür) tasdiği zincir üstündeki bir kimliğe (açık anahtara) bağlar. +Zincir üstü tasdikler, Ethereum blokzincirindeki [akıllı sözleşmelerde](/glossary/#smart-contract) tutulur. Akıllı sözleşme (bir kayıt defteri gibi davranarak), bir tasdiği ilgili zincir üstü merkeziyetsiz tanımlayıcıyla (bir açık anahtar) eşler. -Burada, zincir üstündeki tasdiklerin uygulamada nasıl çalışabileceğine bir örnek verilmiştir: +İşte zincir üstü tasdiklerin pratikte nasıl çalışabileceğini gösteren bir örnek: 1. Bir şirket (XYZ Şirketi) hisselerini akıllı sözleşme kullanarak satmayı planlıyor ama sadece sabıka kaydı yaptırmış alıcıların alabilmesini istiyor. -2. XYZ Şirketi Ethereum zinciri üstünde tasik çıkarmak için firmanın sabıka kaydı kontrolleri yapmasını sağlayabilir. Bu tasdik bir kimsenin sabıka kaydı kontrolünden geçtiğini herhangi bir kişisel veri teşhir etmeden onaylar. +2. XYZ Corp, geçmiş kontrolleri yapan şirkete Ethereum üzerinde zincir üstü tasdikler yayınlatabilir. Bu tasdik bir kimsenin sabıka kaydı kontrolünden geçtiğini herhangi bir kişisel veri teşhir etmeden onaylar. 3. Akıllı sözleşme satan hisse senetleri, taranan alıcıların kimlikleri için sicil sözleşmesini kontrol edebilir ve akıllı sözleşmenin kimin hisse satın almasına izin verilip verilmediğini belirlemesini mümkün kılar. ### Soulbound token'lar ve kimlik {#soulbound} -[Soulbould jetonlar](https://vitalik.eth.limo/general/2022/01/26/soulbound.html) ([transfer edilemez NFTler](/glossary/#nft)), her cüzdana özgü olan bilgileri toplamak için kullanılabilir. Bu, başarıları (örneğin, belirli bir çevrimiçi kursu bitirme veya bir oyunda bir eşik puanını geçme) veya topluluk katılımını temsil eden tokenleri içerebilen belirli bir Ethereum adresine bağlı benzersiz bir zincir-üstü kimlik oluşturur. +[Soulbound token'lar](https://vitalik.eth.limo/general/2022/01/26/soulbound.html) ([devredilemez NFT'ler](/glossary/#nft)), belirli bir cüzdana özgü bilgileri toplamak için kullanılabilir. Bu, başarıları (örneğin belirli bir çevrimiçi kursu bitirmek veya bir oyunda bir eşik puanını geçmek) veya topluluk katılımını temsil eden token'ları içerebilen belirli bir Ethereum adresine bağlı benzersiz bir zincir üstü kimliği etkili bir şekilde oluşturur. -## Merkeziyetsiz kimliği kullanın {#use-decentralized-identity} +## Merkeziyetsiz kimlik kullanın {#use-decentralized-identity} Merkeziyetsiz kimlik çözümlerinin temeli olarak Ethereum'u kullanan çok sayıda iddialı proje vardır: -- **[Ethereum İsim Servisi (ENS)](https://ens.domains/)** - _Ethereum cüzdan adresleri, içerik karmaları ve metaveriler için zincir üstünde, makine tarafından okunabilen, merkeziyetsiz isimlendirme sistemi._ +- **[Ethereum İsim Hizmeti (ENS)](https://ens.domains/)** - _Ethereum cüzdan adresleri, içerik karmaları ve meta veriler gibi zincir üstü, makine tarafından okunabilir tanımlayıcılar için merkeziyetsiz bir adlandırma sistemi._ +- **[Ethereum ile Oturum Açma (SIWE)](https://siwe.xyz/)** - _Ethereum hesaplarıyla kimlik doğrulaması için açık standart._ - **[SpruceID](https://www.spruceid.com/)** - _Kullanıcıların üçüncü taraf hizmetlerine güvenmek yerine Ethereum hesapları ve ENS profilleri ile dijital kimliği kontrol etmelerini sağlayan merkeziyetsiz bir kimlik projesi._ -- **[Ethereum Tasdik Hizmeti (EAS)](https://attest.sh/)** - _Her şey hakkında zincir üstünde veya dışında tasdik etmek için merkeziyetsiz bir ledger'dır/protokoldür._ -- **[Proof of Humanity](https://www.proofofhumanity.id)** - _Proof of Humanity (veya PoH) Ethereum üzerine inşa edilmiş bir sosyal kimlik doğrulama sistemidir._ -- **[BrightID](https://www.brightid.org/)** - _Bir sosyal grafiğin oluşturulması ve analizi yoluyla kimlik doğrulamasını yeniden düzenlemeyi amaçlayan merkeziyetsiz, açık kaynaklı bir sosyal kimlik ağı._ -- **[walt.id](https://walt.id)** — _Geliştiricilerin ve kuruluşların kendi kendine egemen kimlik ve NFT'lerden/SBT'lerden yararlanmasına olanak tanıyan açık kaynaklı merkezi olmayan kimlik ve cüzdan altyapısı._ -- **[Veramo](https://veramo.io/)** - _Kendi uygulamalarında kriptografik olarak doğrulanabilir veri kullanmak isteyen kişilerin işini kolaylaştıran bir JavaScript kitaplığı._ +- **[Ethereum Tasdik Hizmeti (EAS)](https://attest.org/)** - _Herhangi bir şey hakkında zincir üstü veya zincir dışı tasdiklerde bulunmak için merkeziyetsiz bir kayıt defteri/protokol._ +- **[Proof of Humanity](https://www.proofofhumanity.id)** - _Proof of Humanity (veya PoH), Ethereum üzerine kurulmuş bir sosyal kimlik doğrulama sistemidir._ +- **[BrightID](https://www.brightid.org/)** - _Bir sosyal grafiğin oluşturulması ve analizi yoluyla kimlik doğrulamasını yeniden şekillendirmeyi amaçlayan merkeziyetsiz, açık kaynaklı bir sosyal kimlik ağı._ +- **[walt.id](https://walt.id)** — _Geliştiricilerin ve kuruluşların kendi kendine egemen kimlikten ve NFT'lerden/SBT'lerden yararlanmasını sağlayan açık kaynaklı merkeziyetsiz kimlik ve cüzdan altyapısı._ +- **[Veramo](https://veramo.io/)** - _Herkesin uygulamalarında kriptografik olarak doğrulanabilir verileri kullanmasını kolaylaştıran bir JavaScript çerçevesi._ -## Daha fazla okuma {#further-reading} +## Daha fazla kaynak {#further-reading} ### Makaleler {#articles} -- [Blockchain Use Cases: Blockchain in Digital Identity](https://consensys.net/blockchain-use-cases/digital-identity/) — _ConsenSys_ -- [What is Ethereum ERC725? Self-Sovereign Identity Management on the Blockchain](https://cryptoslate.com/what-is-erc725-self-sovereign-identity-management-on-the-blockchain/) — _Sam Town_ -- [How Blockchain Could Solve the Problem of Digital Identity](https://time.com/6142810/proof-of-humanity/) — _Andrew R. Chow_ -- [What Is Decentralized Identity And Why Should You Care?](https://web3.hashnode.com/what-is-decentralized-identity) — _Emmanuel Awosika_ -- [Introduction to Decentralized Identity](https://walt.id/white-paper/digital-identity) — _Dominik Beron_ +- [Blokzincir Kullanım Alanları: Dijital Kimlikte Blokzincir](https://consensys.net/blockchain-use-cases/digital-identity/) — _ConsenSys_ +- [What is Ethereum ERC725? [Blokzincirde Kendi Kendine Egemen Kimlik Yönetimi](https://cryptoslate.com/what-is-erc725-self-sovereign-identity-management-on-the-blockchain/) — _Sam Town_ +- [Blokzincir Dijital Kimlik Sorununu Nasıl Çözebilir?](https://time.com/6142810/proof-of-humanity/) — _Andrew R. Chow_ +- [Merkeziyetsiz Kimlik Nedir ve Neden Önemsemelisiniz?](https://web3.hashnode.com/what-is-decentralized-identity) — _Emmanuel Awosika_ +- [Merkeziyetsiz Kimliğe Giriş](https://walt.id/white-paper/digital-identity) — _Dominik Beron_ ### Videolar {#videos} -- [Decentralized Identity (Bonus Livestream Session)](https://www.youtube.com/watch?v=ySHNB1za_SE&t=539s) — _Andreas Antonopoulos'tan merkezi olmayan kimlik üzerine harika bir açıklayıcı video_ -- [Sign In with Ethereum and Decentralized Identity with Ceramic, IDX, React, and 3ID Connect](https://www.youtube.com/watch?v=t9gWZYJxk7c) — _Nader Dabit tarafından Ethereum cüzdanı kullanarak bir profili oluşturmak, okumak ve güncellemek için bir kimlik yönetim sistemi oluşturmaya yönelik YouTube eğitimi_ -- [BrightID - Decentralized Identity on Ethereum](https://www.youtube.com/watch?v=D3DbMFYGRoM) — _Ethereum için merkeziyetsiz bir kimlik çözümü olan BrightID'yi tartışan Bankless podcast bölümü_ -- [The Off Chain Internet: Decentralized Identity & Verifiable Credentials](https://www.youtube.com/watch?v=EZ_Bb6j87mg) — Evin McMullen tarafından yapılan EthDenver 2022 sunumu -- [Verifiable Credentials Explained](https://www.youtube.com/watch?v=ce1IdSr-Kig) -Tamino Baumann'ın demosunu içeren açıklayıcı YouTube videosu +- [Merkeziyetsiz Kimlik (Bonus Canlı Yayın Oturumu)](https://www.youtube.com/watch?v=ySHNB1za_SE&t=539s) — _Andreas Antonopoulos'tan merkeziyetsiz kimlik üzerine harika bir açıklayıcı video_ +- [Ethereum ile Oturum Açma ve Ceramic, IDX, React ve 3ID Connect ile Merkeziyetsiz Kimlik](https://www.youtube.com/watch?v=t9gWZYJxk7c) — _Nader Dabit tarafından, bir kullanıcının profilini Ethereum cüzdanını kullanarak oluşturmak, okumak ve güncellemek için bir kimlik yönetim sistemi oluşturmaya yönelik YouTube eğitimi_ +- [BrightID - Ethereum'da Merkeziyetsiz Kimlik](https://www.youtube.com/watch?v=D3DbMFYGRoM) — _Ethereum için merkeziyetsiz bir kimlik çözümü olan BrightID'yi ele alan Bankless podcast bölümü_ +- [Zincir Dışı İnternet: Merkeziyetsiz Kimlik ve Doğrulanabilir Kimlik Bilgileri](https://www.youtube.com/watch?v=EZ_Bb6j87mg) — Evin McMullen tarafından EthDenver 2022 sunumu +- [Doğrulanabilir Kimlik Bilgilerinin Açıklaması](https://www.youtube.com/watch?v=ce1IdSr-Kig) - Tamino Baumann'ın demosunu içeren açıklayıcı YouTube videosu ### Topluluklar {#communities} -- [ERC-725 Alliance on GitHub](https://github.com/erc725alliance) — _Ethereum blok zincirinde kimlik yönetimi için ERC725 standardının destekçileri_ -- [EthID Discord server](https://discord.com/invite/ZUyG3mSXFD) — _Ethereum ile oturum açma üzerinde çalışan meraklılar ve geliştiriciler için topluluk_ -- [Veramo Labs](https://discord.gg/sYBUXpACh4) — _Uygulamalar için doğrulanabilir veriler için bir çerçeve oluşturmaya katkıda bulunan bir geliştiriciler topluluğu_ -- [walt.id](https://discord.com/invite/AW8AgqJthZ) — _Çeşitli sektörlerde merkezi olmayan kimlik kullanım örnekleri üzerinde çalışan geliştiricilerden ve derleyicilerden oluşan bir topluluk_ +- [GitHub'da ERC-725 Alliance](https://github.com/erc725alliance) — _Ethereum blokzincirinde kimlik yönetimi için ERC725 standardının destekçileri_ +- [EthID Discord sunucusu](https://discord.com/invite/ZUyG3mSXFD) — _Ethereum ile Oturum Açma ve Ethereum Takip Protokolü üzerinde çalışan meraklılar ve geliştiriciler için topluluk_ +- [Veramo Labs](https://discord.gg/sYBUXpACh4) — _Uygulamalar için doğrulanabilir veriler için bir çerçeve oluşturmaya katkıda bulunan bir geliştirici topluluğu_ +- [walt.id](https://discord.com/invite/AW8AgqJthZ) — _Çeşitli sektörlerde merkeziyetsiz kimlik kullanım durumları üzerinde çalışan geliştiricilerden ve oluşturuculardan oluşan bir topluluk_ diff --git a/public/content/translations/tr/defi/index.md b/public/content/translations/tr/defi/index.md index fb0fe6c0e04..14e9187e645 100644 --- a/public/content/translations/tr/defi/index.md +++ b/public/content/translations/tr/defi/index.md @@ -1,18 +1,19 @@ --- title: Merkeziyetsiz finans (DeFi) -description: Ethereum'da DeFi'ye genel bakış +metaTitle: "DeFi nedir? Merkeziyetsiz Finans'ın Kullanımı ve Yararları" +description: "Ethereum'da DeFi'ye genel bakış" lang: tr template: use-cases emoji: ":money_with_wings:" image: /images/use-cases/defi.png -alt: Lego parçalarından yapılmış bir Eth logosu. +alt: "Lego parçalarından yapılmış bir Eth logosu." sidebarDepth: 2 -summaryPoint1: Mevcut finansal sisteme küresel ve açık bir alternatif. -summaryPoint2: Ödünç almanıza, tasarruf etmenize, yatırım yapmanıza, ticaret yapmanıza ve daha pek çok şeye olanak veren ürünler. -summaryPoint3: Herkesin programlayabileceği açık kaynak teknolojisine dayalıdır. +summaryPoint1: "Mevcut finansal sisteme küresel ve açık bir alternatif." +summaryPoint2: "Ödünç almanıza, tasarruf etmenize, yatırım yapmanıza, ticaret yapmanıza ve daha pek çok şeye olanak veren ürünler." +summaryPoint3: "Herkesin programlayabileceği açık kaynak teknolojisine dayalıdır." --- -DeFi, şeffaf olmayan, sıkı bir şekilde kontrol edilen ve onlarca yıllık altyapı ve süreçler tarafından bir arada tutulan bir sisteme alternatif olarak internet çağı için oluşturulmuş açık ve küresel bir finansal sistemdir. Paranız üzerinde kontrol ve görünürlük sağlar. Küresel pazarlara erişim sağlar ve yerel para biriminize veya bankacılık seçeneklerine alternatifler sunar. DeFi ürünleri, internet bağlantısı olan herkese finansal hizmetler sunar ve büyük ölçüde kullanıcılarına aittirler ve kullanıcılar tarafından sürdürülürler. Şimdiye kadar, DeFi uygulamalarından on milyarlarca dolar değerinde kripto para aktı ve bu miktar her geçen gün artıyor. +DeFi, şeffaf olmayan, sıkı bir şekilde kontrol edilen ve onlarca yıllık altyapı ve süreçler tarafından bir arada tutulan bir sisteme alternatif olarak internet çağı için oluşturulmuş açık ve küresel bir finansal sistemdir. Paranız üzerinde kontrol ve görünürlük sağlar. Küresel pazarlara erişim sağlar ve yerel para biriminize veya bankacılık seçeneklerine alternatifler sunar. DeFi ürünleri, internet bağlantısı olan herkese finansal hizmetler sunar ve büyük ölçüde kullanıcılarına aittirler ve kullanıcılar tarafından sürdürülürler. Şimdiye kadar on milyarlarca dolar değerinde kripto para DeFi uygulamalarından geçti ve bu miktar her geçen gün artıyor. ## DeFi nedir? {#what-is-defi} @@ -22,7 +23,7 @@ Borç verebileceğiniz, ödünç alabileceğiniz, uzun/kısa pozisyonlara girebi -## Geleneksel finansa karşı DeFi {#defi-vs-tradfi} +## DeFi vs. Geleneksel Finans {#defi-vs-tradfi} DeFi'nin potansiyelini görmenin en iyi yollarından biri, bugün var olan sorunları anlamaktır. @@ -31,21 +32,21 @@ DeFi'nin potansiyelini görmenin en iyi yollarından biri, bugün var olan sorun - Finansal hizmetler ödeme almanızı engelleyebilir. - Finansal hizmetlerin gizli bir ücreti, kişisel verilerinizdir. - Hükümetler ve merkezi kurumlar piyasaları istedikleri zaman kapatabilirler. -- İşlem saatleri genelde belirli bir saat diliminin iş saatleriyle sınırlıdır. +- İşlem saatleri genellikle belirli bir saat diliminin mesai saatleriyle sınırlıdır. - Para transferleri içsel insan süreçleri nedeniyle günler alabilir. - Aracı kurumların pay almaya ihtiyacı olduğu için finansal hizmetler için bir ücret bulunur. ### Bir karşılaştırma {#defi-comparison} -| DeFi | Geleneksel finans | -| ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ | ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ | -| Paranızı siz saklarsınız. | Paranız şirketler tarafından saklanır. | -| Paranızın nereye gittiğini ve nasıl harcandığını siz kontrol edersiniz. | Borç vermesi riskli olan kişilere borç vermek gibi paranızı yanlış şekilde yönetmemeleri için şirketlere güvenmelisiniz. | -| Para transferleri dakikalar içinde gerçekleşir. | Manuel işlemler nedeniyle ödemeler günler sürebilmektedir. | -| İşlem etkinliği takma addır. | Finansal etkinlik, kimliğinizle sıkı sıkıya bağlıdır. | -| DeFi herkese açıktır. | Finansal hizmetlerden yararlanmak için başvurmanız gerekir. | -| Piyasalar her zaman açıktır. | Çalışanların molaya ihtiyacı olduğu için piyasalar kapanır. | -| Şeffaflık üzerine kurulmuştur: Herkes bir ürünün verilerine bakabilir ve sistemin nasıl çalıştığını inceleyebilir. | Finansal kurumlar kapalı kutulardır: Kredi geçmişlerini, yönetilen varlıklarının kaydını vb. görmeyi talep edemezsiniz. | +| DeFi | Geleneksel finans | +| -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- | ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- | +| Paranızı siz saklarsınız. | Paranız şirketler tarafından saklanır. | +| Paranızın nereye gittiğini ve nasıl harcandığını siz kontrol edersiniz. | Borç vermesi riskli olan kişilere borç vermek gibi paranızı yanlış şekilde yönetmemeleri için şirketlere güvenmelisiniz. | +| Para transferleri dakikalar içinde gerçekleşir. | Manuel işlemler nedeniyle ödemeler günler sürebilmektedir. | +| İşlem etkinliği takma addır. | Finansal etkinlik, kimliğinizle sıkı sıkıya bağlıdır. | +| DeFi herkese açıktır. | Finansal hizmetlerden yararlanmak için başvurmanız gerekir. | +| Piyasalar her zaman açıktır. | Çalışanların molaya ihtiyacı olduğu için piyasalar kapanır. | +| Şeffaflık üzerine kurulmuştur: Herkes bir ürünün verilerine bakabilir ve sistemin nasıl çalıştığını inceleyebilir. | Finansal kurumlar kapalı kutulardır: Kredi geçmişlerini, yönetilen varlıklarının kaydını vb. görmeyi talep edemezsiniz. | DeFi uygulamalarını keşfedin @@ -61,14 +62,14 @@ Ethereum bunun üzerine kurulu. Bitcoin gibi, kurallar sizin aleyhinize değişe ## Programlanabilir para {#programmable-money} -Bu kulağa tuhaf geliyor... "Neden paramı programlamak isteyeyim ki"? Bununla birlikte, bu daha çok Ethereum'daki token'ların varsayılan bir özelliğidir. Herkes ödemelerin içine mantık programlayabilir. Böylece Bitcoin'in kontrolünü ve güvenliğini finans kurumlarının sunduğu hizmetler ile karıştırarak elde edebilirsiniz. Bu, borç verme ve borç alma, ödemeleri planlama, endeks fonlarına yatırım yapma ve daha fazlası gibi Bitcoin ile yapamayacağınız şeyleri kripto para birimleriyle yapmanızı sağlar. +Bu kulağa tuhaf geliyor... "Neden paramı programlamak isteyeyim ki?" Ancak bu, Ethereum'daki token'ların yalnızca varsayılan bir özelliği olmaktan daha fazlasıdır. Herkes ödemelerin içine mantık programlayabilir. Böylece Bitcoin'in kontrolünü ve güvenliğini finans kurumlarının sunduğu hizmetler ile karıştırarak elde edebilirsiniz. Bu, borç verme ve borç alma, ödemeleri planlama, endeks fonlarına yatırım yapma ve daha fazlası gibi Bitcoin ile yapamayacağınız şeyleri kripto para birimleriyle yapmanızı sağlar. - +
Ethereum'da yeniyseniz denemek için DeFi uygulamalarına yönelik önerilerimizi keşfedin.
- - DeFi uygulamalarını keşfet + + DeFi uygulamalarını keşfedin
@@ -77,12 +78,12 @@ Bu kulağa tuhaf geliyor... "Neden paramı programlamak isteyeyim ki"? Bununla b Çoğu finansal hizmetin merkezi olmayan bir alternatifi var. Ancak Ethereum, tamamen yeni olan finansal ürünler yaratmak için fırsatlar da yaratıyor. Bu sürekli büyüyen bir liste. -- [Dünyanın her yerine para gönderin](#send-money) +- [Dünyanın dört bir yanına para gönderin](#send-money) - [Dünya çapında para akışı sağlayın](#stream-money) - [Sabit para birimlerine erişin](#stablecoins) -- [Teminat ile borç alın](#lending) +- [Teminatla borç alın](#lending) - [Teminatsız borç alın](#flash-loans) -- [Kripto biriktirmeye başlayın](#saving) +- [Kripto birikimi yapmaya başlayın](#saving) - [Token ticareti yapın](#swaps) - [Portföyünüzü büyütün](#investing) - [Fikirlerinizi fonlayın](#crowdfunding) @@ -91,30 +92,30 @@ Bu kulağa tuhaf geliyor... "Neden paramı programlamak isteyeyim ki"? Bununla b -### Dünyanın her yerine çabucak para gönderin {#send-money} +### Dünyanın her yerine hızla para gönderin {#send-money} -Bir blok zinciri olarak Ethereum, işlemleri güvenli ve küresel bir şekilde göndermek için tasarlanmıştır. Bitcoin gibi, Ethereum da dünyanın her yerine para göndermeyi bir e-posta göndermek kadar kolay hâle getiriyor. Cüzdanınızdan alıcınızın [ENS adını](/glossary/#ens) (bob.eth gibi) veya hesap adresini girdikten sonra ödemeniz (genellikle) dakikalar içinde doğrudan alıcıya gidecektir. Ödeme göndermek veya almak için bir [cüzdan](/wallets/) gerekir. +Bir blok zinciri olarak Ethereum, işlemleri güvenli ve küresel bir şekilde göndermek için tasarlanmıştır. Bitcoin gibi, Ethereum da dünyanın her yerine para göndermeyi bir e-posta göndermek kadar kolay hâle getiriyor. Cüzdanınızdan alıcınızın [ENS adını](/glossary/#ens) (ör. bob.eth) veya hesap adresini girin, ödemeniz (genellikle) dakikalar içinde doğrudan kendilerine ulaşacaktır. Ödeme göndermek veya almak için bir [cüzdana](/wallets/) ihtiyacınız olacaktır. - Ödeme dApp'lerini gör + Ödeme merkeziyetsiz uygulamalarını görün #### Dünya çapında para akışı sağlayın... {#stream-money} Ayrıca Ethereum üzerinden para akışı da yapabilirsiniz. Bu, birisine maaşını saniyede ödemenize izin vererek, ihtiyaç duyduklarında paralarına erişmelerini sağlar. Ya da anında depo veya elektrikli scooter gibi bir şeyler kiralayın. -Değerinin değişebileceğinden dolayı [ETH](/glossary/#ether) göndermek veya akış yapmak istemiyorsanız, Ethereum'da alternatif para birimleri vardır: [sabit paralar](/glossary/#stablecoin). +Ayrıca, değerinin ne kadar değişebileceği nedeniyle [ETH](/glossary/#ether) göndermek veya akışını sağlamak istemiyorsanız Ethereum'da alternatif para birimleri vardır: [sabit coinler](/glossary/#stablecoin). -### Stabil para birimlerine erişin {#stablecoins} +### Sabit para birimlerine erişim {#stablecoins} Kripto para birimi volatilitesi, birçok finansal ürün ve genel harcama için bir sorundur. DeFi topluluğu bunu sabit paralarla çözdü. Değerleri, genellikle dolar gibi popüler bir para birimi olan başka bir varlığa sabitlenir. Dai veya USDC gibi paralar, dolara birkaç sent kadar yakın bir değere sahiptir. Bu, onları kazanç veya perakende satış için mükemmel kılar. Latin Amerika'daki birçok insan, devlet tarafından verilen para birimleriyle ilgili büyük bir belirsizlik döneminde birikimlerini korumanın bir yolu olarak sabit paraları kullandı. - Sabit paralar hakkında daha fazlası + Sabit coinler hakkında daha fazlası @@ -127,7 +128,7 @@ Merkezi olmayan sağlayıcılardan borç para almanın iki ana çeşidi vardır. - Borç verenlerin, borç alacak kişilerin borç alabileceği bir havuza fon (likidite) sağladığı havuz tabanlı çeşit. - Borç alma dapp'leri gör + Borçlanma merkeziyetsiz uygulamalarını görün Merkezi olmayan bir borç veren kullanmanın birçok avantajı vardır... @@ -136,7 +137,7 @@ Merkezi olmayan bir borç veren kullanmanın birçok avantajı vardır... Bugün, borç vermek ve borç almak, ilgili kişilerin etrafında dönmektedir. Bankaların, borç vermeden önce bir krediyi geri ödeme olasılığınız olup olmadığını bilmesi gerekir. -Merkezi olmayan borç verme, tarafların kendilerini tanımlamasına gerek kalmadan çalışır. Böylece, borç alan kişi kredisini geri ödemezse kredi verenin otomatik olarak alacağı bir teminat sunulmuş olur. Bazı borç verenler, [NFT'leri](/glossary/#nft) teminat olarak bile kabul eder. NFT'ler, bir tablo gibi benzersiz bir varlığın tapusudur. [NFT'ler hakkında daha fazla bilgi](/nft/) +Merkezi olmayan borç verme, tarafların kendilerini tanımlamasına gerek kalmadan çalışır. Böylece, borç alan kişi kredisini geri ödemezse kredi verenin otomatik olarak alacağı bir teminat sunulmuş olur. Hatta bazı borç verenler teminat olarak [NFT'leri](/glossary/#nft) bile kabul etmektedir. NFT'ler, bir tablo gibi benzersiz bir varlığın tapusudur. [NFT'ler hakkında daha fazlası](/nft/) Bu, kredi kontrolü olmadan veya özel bilgileri teslim etmeden borç para almanızı sağlar. @@ -144,11 +145,11 @@ Bu, kredi kontrolü olmadan veya özel bilgileri teslim etmeden borç para alman Merkezi olmayan bir borç veren kullandığınızda, yalnızca seçtiğiniz banka veya kurumun gözetimindeki fonlara değil, dünyanın her yerinden yatırılan fonlara erişebilirsiniz. Bu, kredileri daha erişilebilir hâle getirir ve faiz oranlarını iyileştirir. -#### Vergi açısından verimlilik {#tax-efficiencies} +#### Vergi verimliliği {#tax-efficiencies} -Borçlanma, ETH'nizi satmanıza (vergiye tabi bir eylem) gerek kalmadan ihtiyacınız olan fonlara erişmenizi sağlayabilir. Bunun yerine, bir sabit para kredisi için teminat olarak ETH'yi kullanabilirsiniz. Bu, size ihtiyacınız olan nakit akışını sağlar ve ETH'nizi korumanıza izin verir. Sabit paralar, ETH gibi değerlerinde dalgalanma olmadığı için nakit ihtiyacınız olduğunda çok daha iyi olan token'lardır. [Sabit paralar hakkında daha fazla bilgi](#stablecoins) +Borçlanma, ETH'nizi satmanıza (vergiye tabi bir eylem) gerek kalmadan ihtiyacınız olan fonlara erişmenizi sağlayabilir. Bunun yerine, bir sabit para kredisi için teminat olarak ETH'yi kullanabilirsiniz. Bu, size ihtiyacınız olan nakit akışını sağlar ve ETH'nizi korumanıza izin verir. Sabit paralar, ETH gibi değerlerinde dalgalanma olmadığı için nakit ihtiyacınız olduğunda çok daha iyi olan token'lardır. [Sabit coinler hakkında daha fazlası](#stablecoins) -#### Hızlı krediler (flash loan) {#flash-loans} +#### Flaş Krediler {#flash-loans} Hızlı krediler, teminat olmadan veya herhangi bir kişisel bilgi vermeden borçlanmanıza izin veren, merkezi olmayan kredilendirmenin daha deneysel bir şeklidir. @@ -172,24 +173,24 @@ B borsasının arzı aniden düşerse ve kullanıcı orijinal krediyi karşılay Yukarıdaki örneği geleneksel finans dünyasında yapabilmek için çok büyük miktarda paraya ihtiyacınız var. Bu para kazanma stratejilerine yalnızca önceden bir servete sahip olanlar erişebilir. Hızlı krediler, paraya sahip olmanın para kazanmak için mutlaka bir ön koşul olmadığı bir geleceğe bir örnektir. - Hızlı krediler hakkında daha fazla bilgi + Flaş krediler hakkında daha fazlası -### Kripto ile biriktirmeye başlayın {#saving} +### Kripto ile birikim yapmaya başlayın {#saving} #### Borç Verme {#lending} Borç vererek kripto paranızdan faiz kazanabilir ve fonlarınızın gerçek zamanlı olarak büyümesini sağlayabilirsiniz. Şu anda faiz oranları, yerel bankanızda elde edebileceğinizden çok daha yüksek (eğer bir bankaya erişebilecek kadar şanslıysanız). İşte bir örnek: -- Bir [sabit para](/stablecoins/) olan 100 Dai'nizi Aave gibi bir ürüne borç veriyorsunuz. +- Bir [sabit coin](/stablecoins/) olan 100 Dai'nizi Aave gibi bir ürüne borç verirsiniz. - Borç verdiğiniz Dai'nizi temsil eden bir token olan 100 Aave Dai (aDai) alırsınız. -- aDai'niz faiz oranlarına göre artacak ve cüzdanınızdaki bakiyenizin büyüdüğünü görebilirsiniz. [APR](/glossary/#apr)'ye bağımlı olan cüzdan bakiyenizde birkaç gün hatta birkaç saat sonra 100,1234 gibi bir tutar görebilirsiniz! +- aDai'niz faiz oranlarına göre artacak ve cüzdanınızdaki bakiyenizin büyüdüğünü görebilirsiniz. [APR](/glossary/#apr) oranına bağlı olarak, cüzdan bakiyeniz birkaç gün, hatta birkaç saat sonra 100.1234 gibi bir değer olacaktır! - İstediğiniz zaman aDai bakiyenize eşit miktarda normal Dai çekebilirsiniz. - Borç verme uygulamalarına bakın + Borç verme merkeziyetsiz uygulamalarını görün #### Kayıpsız piyangolar {#no-loss-lotteries} @@ -210,43 +211,43 @@ PoolTogether gibi kayıpsız piyangolar, paradan tasarruf etmenin eğlenceli ve -### Takas token'ları {#swaps} +### Token takası {#swaps} Ethereum'da binlerce token var. Merkeziyetsiz borsalar (DEX'ler), istediğiniz zaman farklı token'larla işlem yapmanızı sağlar. Varlıklarınızın kontrolünü asla bırakmazsınız. Bu, farklı bir ülkeyi ziyaret ederken bir döviz bürosu kullanmak gibidir. Ancak DeFi sürümü asla kapanmaz. Piyasalar 7/24, yılda 365 gün açıktır ve teknoloji, her zaman bir ticareti kabul edecek birinin olacağını garanti ediyor. Örneğin, kayıpsız piyango PoolTogether'ı (yukarıda açıklanmıştır) kullanmak istiyorsanız, Dai veya USDC gibi bir token'a ihtiyacınız olacaktır. Bu DEX'ler, ETH'nizi bu token'larla değiştirmenize ve işiniz bittiğinde tekrar geri almanıza olanak tanır. - Token borsalarını gör + Token borsalarını görün -### Gelişmiş ticaret {#trading} +### Gelişmiş alım-satım {#trading} Biraz daha fazla kontrol isteyen borsa kullanıcıları için daha gelişmiş seçenekler bulunuyor. Limit emirleri, vadesizler, marj ticareti ve daha fazlası mümkündür. Merkezi olmayan ticaret ile küresel likiditeye erişirsiniz, piyasa asla kapanmaz ve varlıklarınızın kontrolü her zaman sizde olur. Merkezi bir borsa kullandığınızda, varlıklarınızı ticaretten önce yatırmanız ve varlıklarınızı koruması için merkezi borsaya güvenmeniz gerekir. Merkezi borsalar hacker'lar için önemli hedefler olduğundan varlıklarınız yatırıldıktan sonra risk altındadır. - Ticaret dapp'lerini gör + Alım-satım merkeziyetsiz uygulamalarını görün -### Portföyünüzü büyütün {#investing} +### Portföyünüzü büyütme {#investing} Ethereum'da, seçtiğiniz bir stratejiye dayalı olarak portföyünüzü büyütmeye çalışacak fon yönetimi ürünleri bulunmaktadır. Bu otomatiktir, herkese açıktır ve kârınızdan pay alan bir insan yöneticiye ihtiyaç duymaz. -İyi bir örnek: [DeFi Pulse Index fonu (DPI)](https://defipulse.com/blog/defi-pulse-index/). Bu, portföyünüzün toplam piyasa değerine göre her zaman en iyi DeFi jetonlarını içermesini sağlamak için otomatik olarak yeniden dengelenen bir fondur. Hiçbir zaman herhangi bir ayrıntıyı yönetmek zorunda kalmazsınız ve istediğiniz zaman fondan çıkabilirsiniz. +Buna iyi bir örnek [DeFi Pulse Index fonudur (DPI)](https://defipulse.com/blog/defi-pulse-index/). Bu, portföyünüzün toplam piyasa değerine göre her zaman en iyi DeFi jetonlarını içermesini sağlamak için otomatik olarak yeniden dengelenen bir fondur. Hiçbir zaman herhangi bir ayrıntıyı yönetmek zorunda kalmazsınız ve istediğiniz zaman fondan çıkabilirsiniz. - Yatırım dapp'lerini gör + Yatırım merkeziyetsiz uygulamalarını görün -### Fikirlerinizi fonlayın {#crowdfunding} +### Fikirlerinizi fonlama {#crowdfunding} Ethereum, kitle fonlaması için ideal bir platformdur: @@ -255,10 +256,10 @@ Ethereum, kitle fonlaması için ideal bir platformdur: - Fon toplayanlar, örneğin belirli bir son tarih ve karşılanmayan minimum tutar varsa otomatik geri ödemeler ayarlayabilir. - Kitle fonlaması dapp'lerini gör + Kitle fonlaması merkeziyetsiz uygulamalarını görün -#### İkinci dereceden finansman {#quadratic-funding} +#### İkinci dereceden fonlama {#quadratic-funding} Ethereum açık kaynaklı bir yazılımdır ve şimdiye kadar yapılan çalışmaların çoğu topluluk tarafından fonlanmıştır. Bu, ilginç bir yeni fon yaratma modelinin büyümesine yol açtı: ikinci dereceden finansman. Bu, gelecekte her tür kamu malını finanse etme şeklimizi iyileştirme potansiyeline sahiptir. @@ -272,7 +273,7 @@ Ethereum açık kaynaklı bir yazılımdır ve şimdiye kadar yapılan çalışm Bu, 1 dolarlık 100 bağışa sahip olan A Projesi'nin, tek bir 10.000 dolarlık bağışa sahip olan B Projesi'nden daha fazla fon alabilmesi anlamına gelir (eşleştirme havuzunun boyutuna bağlı olarak). - İkinci dereceden finansman hakkında daha fazla bilgi + İkinci dereceden fonlama hakkında daha fazlası @@ -281,10 +282,10 @@ Bu, 1 dolarlık 100 bağışa sahip olan A Projesi'nin, tek bir 10.000 dolarlık Merkezi olmayan sigorta; sigortayı daha ucuz, ödemesi daha hızlı ve daha şeffaf hâle getirmeyi amaçlar. Daha fazla otomasyonla, kapsama alanı daha ekonomiktir ve ödemeler çok daha hızlıdır. Tazminatınıza karar vermek için kullanılan veriler tamamen şeffaftır. -Ethereum ürünleri, herhangi bir yazılım gibi, hatalardan ve açıklardan zarar görebilir. Dolayısıyla şu anda bu alandaki birçok sigorta ürünü, kullanıcılarını fon kaybına karşı korumaya odaklanıyor. Ancak hayatın karşımıza çıkarabileceği her şeyi kapsamaya başlayan projeler mevcuttur. Güzel bir örnek: [Kenya'daki küçük çiftçileri kuraklık ve sele karşı korumayı](https://blog.etherisc.com/etherisc-teams-up-with-chainlink-to-deliver-crop-insurance-in-kenya-137e433c29dc) amaçlayan Etherisc'in Hasat teminatı. Merkezi olmayan sigorta, genellikle geleneksel sigortadan fiyatlandırılan çiftçiler için daha ucuz teminat sağlayabilir. +Ethereum ürünleri, herhangi bir yazılım gibi, hatalardan ve açıklardan zarar görebilir. Dolayısıyla şu anda bu alandaki birçok sigorta ürünü, kullanıcılarını fon kaybına karşı korumaya odaklanıyor. Ancak hayatın karşımıza çıkarabileceği her şeyi kapsamaya başlayan projeler mevcuttur. Buna iyi bir örnek, [Kenya'daki küçük çiftçileri kuraklık ve sele karşı korumayı](https://blog.etherisc.com/etherisc-teams-up-with-chainlink-to-deliver-crop-insurance-in-kenya-137e433c29dc) amaçlayan Etherisc'in Mahsul güvencesidir. Merkezi olmayan sigorta, genellikle geleneksel sigortadan fiyatlandırılan çiftçiler için daha ucuz teminat sağlayabilir. - Sigorta dapp'lerini gör + Sigorta merkeziyetsiz uygulamalarını görün @@ -294,7 +295,7 @@ Ethereum ürünleri, herhangi bir yazılım gibi, hatalardan ve açıklardan zar Bu kadar çok şey olurken, tüm yatırımlarınızı, kredilerinizi ve ticaretlerinizi takip etmenin bir yoluna ihtiyacınız olacak. Tüm DeFi aktivitelerinizi tek bir yerden koordine etmenize izin veren bir dizi ürün var. Bu, DeFi'nin açık mimarisinin güzelliğidir. Ekipler, ürünler arasında sadece bakiyelerinizi görmenin ötesinde ürünlerin özelliklerini de kullanabileceğiniz arayüzler oluşturabilir. DeFi keşfederken bunu faydalı bulabilirsiniz. - Portföy dapp'lerini gör + Portföy merkeziyetsiz uygulamalarını görün @@ -323,38 +324,43 @@ Ethereum, birkaç nedenden dolayı DeFi için mükemmel bir temeldir: DeFi'yi katmanlar halinde düşünebilirsiniz: 1. Blok zinciri: Ethereum, işlem geçmişini ve hesapların durumunu içerir. -2. Varlıklar: [ETH](/what-is-ether/) ve diğer token'lar (para birimleri). -3. Protokol – [akıllı sözleşmeler](/glossary/#smart-contract) işlevsellik sağlar; örneğin, bu varlıklara merkeziyetsiz borçlanmaya izin veren bir servis sağlar. -4. [Uygulamalar](/apps/): Protokolleri yönetmek ve bunlara erişmek için kullandığımız ürünler. +2. Varlıklar – [ETH](/what-is-ether/) ve diğer token'lar (para birimleri). +3. Protokoller – işlevselliği sağlayan [akıllı sözleşmelerdir](/glossary/#smart-contract); örneğin, varlıkların merkeziyetsiz olarak borç verilmesine olanak tanıyan bir hizmet. +4. [Uygulamalar](/apps/) – protokolleri yönetmek ve onlara erişmek için kullandığımız ürünler. -Not: DeFi'nin büyük bir kısmı [ERC-20 standardını](/glossary/#erc-20) kullanır. DeFi'deki uygulamalar, ETH için Sarılı Ether (WETH) adı verilen bir sarıcı kullanır. [Sarılı ether hakkında daha fazla bilgi edinin](/wrapped-eth). +Not: DeFi'nin büyük bir kısmı [ERC-20 standardını](/glossary/#erc-20) kullanır. DeFi'deki uygulamalar, Sarılı ether (WETH) adındaki ETH için bir sarıcı kullanır. [Sarılı ether hakkında daha fazla bilgi edinin](/wrapped-eth). -## DeFi oluşturun {#build-defi} +## DeFi Oluşturun {#build-defi} DeFi, açık kaynaklı bir akımdır. DeFi protokolleri ve uygulamaları; incelemeniz, çatallamanız ve yenilik yapmanız için tamamen açıktır. Bu katmanlı yığın sayesinde (hepsi aynı temel blok zincirini ve varlıkları paylaşır), benzersiz birleşik fırsatların kilidini açmak için protokoller karıştırılabilir ve eşleştirilebilir. - Dapp oluşturma hakkında daha fazla bilgi + Merkeziyetsiz uygulama oluşturma hakkında daha fazlası -## Daha fazla bilgi {#further-reading} +## Daha fazla kaynak {#further-reading} -### DeFi verisi {#defi-data} +### DeFi verileri {#defi-data} - [DeFi Prime](https://defiprime.com/) - [DeFi Llama](https://defillama.com/) ### DeFi makaleleri {#defi-articles} -- [DeFi Başlangıç Rehberi](https://blog.coinbase.com/a-beginners-guide-to-decentralized-finance-defi-574c68ff43c4) – _Sid Coelho-Prabhu, 6 Ocak 2020_ +- [DeFi'ye yeni başlayanlar için bir rehber](https://blog.coinbase.com/a-beginners-guide-to-decentralized-finance-defi-574c68ff43c4) – _Sid Coelho-Prabhu, 6 Ocak 2020_ +- [EEA DeFi Risk Değerlendirme Yönergeleri](https://entethalliance.org/specs/defi-risks/) – DeFi protokollerindeki kilit risklerin nasıl tanımlanacağını ve değerlendirileceğini gösteren, sektör destekli bir genel bakış. ### Videolar {#videos} -- [Finematics - merkeziyetsiz finans eğitimi](https://finematics.com/) – _DeFi ile ilgili Videolar_ -- [The Defiant](https://www.youtube.com/playlist?list=PLaDcID4s1KronHMKojfjwiHL0DdQEPDcq) - _DeFi ile ilgili temel bilgiler: Bu bazen kafa karıştırıcı olan alana giriş yapmak için bilmeniz gereken her şey._ -- [Whiteboard Crypto](https://youtu.be/17QRFlml4pA) _DeFi nedir?_ +- [Finematics - merkeziyetsiz finans eğitimi](https://finematics.com/) – _DeFi üzerine videolar_ +- [The Defiant](https://www.youtube.com/playlist?list=PLaDcID4s1KronHMKojfjwiHL0DdQEPDcq) - _DeFi'nin temelleri: Bu zaman zaman kafa karıştırıcı alana başlamak için bilmeniz gereken her şey._ +- [Whiteboard Crypto](https://youtu.be/17QRFlml4pA) _DeFi Nedir?_ ### Topluluklar {#communities} - [DeFi Llama Discord sunucusu](https://discord.defillama.com/) - [DeFi Pulse Discord sunucusu](https://discord.gg/Gx4TCTk) + + + + diff --git a/public/content/translations/tr/desci/index.md b/public/content/translations/tr/desci/index.md index 5b619c2d162..baf40b38805 100644 --- a/public/content/translations/tr/desci/index.md +++ b/public/content/translations/tr/desci/index.md @@ -1,88 +1,89 @@ --- title: Merkeziyetsiz bilim (DeSci) -description: Ethereum üzerindeki merkeziyetsiz bilime genel bakış +description: "Ethereum üzerindeki merkeziyetsiz bilime genel bakış" lang: tr template: use-cases emoji: ":microscope:" sidebarDepth: 2 image: /images/future_transparent.png alt: "" -summaryPoint1: Mevcut bilimsel sisteme küresel, açık bir alternatif. -summaryPoint2: Bilim insanlarının finansman sağlamasına, deneyler yürütmesine, veri paylaşmasına, görüşlerini dağıtmasına ve daha fazlasını yapmalarına olanak tanıyan teknoloji. -summaryPoint3: Açık bilim hareketine dayanır. +summaryPoint1: "Mevcut bilimsel sisteme küresel, açık bir alternatif." +summaryPoint2: "Bilim insanlarının finansman sağlamasına, deneyler yürütmesine, veri paylaşmasına, görüşlerini dağıtmasına ve daha fazlasını yapmalarına olanak tanıyan teknoloji." +summaryPoint3: "Açık bilim hareketine dayanır." --- ## Merkeziyetsiz bilim (DeSci) nedir? {#what-is-desci} -Merkeziyetsiz bilim (DeSci), [Web3](/glossary/#web3) yığını kullanılarak bilimsel bilginin adil ve eşit şekilde finanse edilmesi, oluşturulması, gözden geçirilmesi, depolanması, yayılması ve bilgiyi üretene atıfta bulunulmasına yönelik kamusal altyapıyı oluşturmayı hedefleyen bir harekettir. +Merkeziyetsiz bilim (DeSci), [Web3](/glossary/#web3) yığınını kullanarak bilimsel bilgiyi adil ve eşit bir şekilde finanse etmek, oluşturmak, gözden geçirmek, kredilendirmek, depolamak ve yaymak için kamu altyapısı oluşturmayı amaçlayan bir harekettir. DeSci, bilimsel araştırmalarını açıkça paylaşmaya teşvik edilen bilim insanlarının çalışmalarını kredi almalarına olanak tanıyan ve araştırmaya kolayca erişim sağlayan herkesin katkıda bulunabileceği bir ekosistem oluşturmayı hedefleyen bir harekettir. DeSci, bilimsel bilginin herkes tarafından erişilebilir olması gerektiği ve bilimsel araştırma sürecinin şeffaf olması gerektiği fikrinden yola çıkarak çalışır. Merkeziyetsiz bilim, daha merkeziyetsiz ve dağıtılmış bir bilimsel araştırma modeli yaratmayı amaçlamakta olup, bu sayede sansür ve merkezi otoritelerin kontrolüne daha dirençli hale gelmektedir. Merkeziyetsiz bilim, fonlamanın, bilimsel araçların ve iletişim kanallarının merkeziyetsizleştirilmesiyle yeni ve alışılmadık fikirlerin gelişebileceği bir ortam yaratmayı ummaktadır. -Merkeziyetsiz bilim, ([DAO'lardan](/glossary/#dao) [ikinci dereceden bağışlara](https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=2003531), kitlesel fonlamalara ve daha fazlasına) daha çeşitli fon kaynaklarına, daha erişilebilir veri ve yöntemlere olanak tanır ve yeniden üretilebilirliği teşvik eder. +Merkeziyetsiz bilim, ([DAO'lardan](/glossary/#dao), [ikinci dereceden bağışlardan](https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=2003531) kitle fonlamasına ve daha fazlasına kadar) daha çeşitli fon kaynaklarına, daha erişilebilir verilere ve yöntemlere olanak tanır ve yeniden üretilebilirlik için teşvikler sağlar. ### Juan Benet - DeSci Hareketi -## Merkeziyetsiz bilimin, bilimi nasıl geliştirdiği {#desci-improves-science} +## DeSci bilimi nasıl geliştirir {#desci-improves-science} Bilimdeki temel sorunlara dair eksik olan bir liste ve merkeziyetsiz bilimin bu sorunları ele alarak nasıl yardımcı olabileceği -| **Merkeziyetsiz bilim** | **Geleneksel bilim** | -| -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- | ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- | -| Fonların nasıl dağıtılacağı, ikinci dereceden bağışlar veya DAO'lar gibi mekanizmalar kullanılarak **topluluk tarafından belirlenir**. | Küçük, kapalı **merkezi gruplar** fonların dağıtımını kontrol eder. | -| Dinamik ekiplerde **dünyanın her yerinden** insanlarla iş birliği yaparsınız. | Finansman kuruluşları ve yerel kurumlar, iş birliklerinizi **sınırlar**. | -| Finansman ile ilgili kararlar, çevrimiçi ve** şeffaf** bir şekilde alınır. Yeni finansman mekanizmaları araştırılmaktadır. | Finansman ile ilgili kararlar, uzun bir geri dönüş süresi ve **sınırlı düzeyde şeffaflık** ile alınır. Birkaç finansman mekanizması mevcuttur. | -| [Web3](/glossary/#web3) teknolojisi kullanılarak laboratuvar hizmetlerini paylaşmak daha kolay ve şeffaf hale gelmiştir. | Laboratuvar kaynaklarının paylaşımı genellikle **yavaştır ve şeffaf değildir**. | -| Güven, şeffaflık ve evrensel erişim için Web3 ilkelerini kullanan **yeni yayınlama modelleri** geliştirilebilir. | Sık sık **verimsiz, önyargılı ve sömürücü** olarak bilinen yerleşik yollarla yayın yaparsınız. | -| **Yaptığınız eş değerlendirmesi çalışmaları karşılığında jeton ve itibar** kazanabilirsiniz. | **Eş değerlendirmesi çalışmalarınız karşılığında ödeme yapılmaz** ve bunlar, kâr amacı güden yayıncılara fayda sağlar. | -| Oluşturduğunuz **fikri mülkiyetin (IP)** sahibi sizsiniz ve bu mülkiyeti şeffaf koşullarda dağıtırsınız. | Oluşturduğunuz **fikri mülkiyetin (IP) sahibi, kendi kurumunuzdur**. IP'ye erişim şeffaf değildir. | -| Başarısız çalışmalardan elde edilen veriler de dahil olmak üzere, tüm adımların zincir üstünde olması yoluyla **tüm araştırmaların paylaşılması**. | **Yayın yanlılığı**, araştırmacıların başarılı sonuçlar almış olan deneyleri paylaşmaya daha meyilli oldukları anlamına gelir. | +| **Merkeziyetsiz bilim** | **Geleneksel bilim** | +| ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- | ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- | +| Fonların dağıtımı, ikinci dereceden bağışlar veya DAO'lar gibi mekanizmalar kullanılarak **halk tarafından belirlenir**. | Küçük, kapalı, **merkezi gruplar** fonların dağıtımını kontrol eder. | +| Dinamik ekiplerde **dünyanın dört bir yanından** meslektaşlarınızla iş birliği yaparsınız. | Fon sağlayan kuruluşlar ve bağlı olduğunuz kurumlar iş birliklerinizi **sınırlar**. | +| Finansman kararları çevrimiçi ve **şeffaf bir şekilde** alınır. Yeni finansman mekanizmaları araştırılmaktadır. | Finansman kararları, uzun bir geri dönüş süresi ve **sınırlı şeffaflıkla** alınır. Birkaç finansman mekanizması mevcuttur. | +| [Web3](/glossary/#web3) teknolojisi kullanılarak laboratuvar hizmetlerinin paylaşımı daha kolay ve şeffaf hale getirilmiştir. | Laboratuvar kaynaklarının paylaşımı genellikle **yavaş ve şeffaf değildir**. | +| Güven, şeffaflık ve evrensel erişim için Web3 temel öğelerini kullanan **yeni yayınlama modelleri** geliştirilebilir. | Sık sık **verimsiz, taraflı ve sömürücü** olduğu kabul edilen yerleşik yollarla yayın yaparsınız. | +| Akran değerlendirmesi yaparak **token ve itibar kazanabilirsiniz**. | **Akran değerlendirmesi çalışmanız karşılıksızdır** ve kâr amacı güden yayıncılara fayda sağlar. | +| **Oluşturduğunuz fikri mülkiyetin (FM) sahibi sizsiniz** ve bu mülkiyeti şeffaf koşullarda dağıtırsınız. | **Oluşturduğunuz fikri mülkiyetin (FM) sahibi bağlı olduğunuz kurumdur**. IP'ye erişim şeffaf değildir. | +| Tüm adımların zincir üstünde yer alması yoluyla, başarısız denemelerden elde edilen veriler de dahil olmak üzere **tüm araştırmanın paylaşılması**. | **Yayın yanlılığı**, araştırmacıların başarılı sonuçlar almış olan deneyleri paylaşmaya daha meyilli oldukları anlamına gelir. | -## Ethereum ve Merkeziyetsiz Bilim {#ethereum-and-desci} +## Ethereum ve DeSci {#ethereum-and-desci} Merkeziyetsiz bir bilim sistemi, güçlü güvenlik, düşük maliyet, düşük işlem ücretleri ve uygulama geliştirme için zengin bir ekosistem gerektirir. Ethereum, merkeziyetsiz bilim teknolojisinin oluşturulabilmesi için gereken her şeyi sağlar. -## Merkeziyetsiz Bilim kullanım senaryoları {#use-cases} +## DeSci kullanım örnekleri {#use-cases} DeSci, geleneksel akademiyi dijital dünyaya taşımak için gereken bilimsel araç setini geliştiriyor. Aşağıda, Web3'ün bilimsel topluluğa sunabileceği kullanım durumlarından bazı örnekler bulunmaktadır. -### Yayımlama {#publishing} +### Yayıncılık {#publishing} -Bilim yayıncılığı, yayın evlerinin yönettiği ve bilim insanları, hakemler ve editörlerin ücretsiz emeğine dayanan, ardından fahiş yayıncılık ücretleri talep eden bir yapıya sahip olmasıyla ünlüdür. Eser ve yayın masraflarını genellikle dolaylı olarak vergilendirme yoluyla ödeyen halk, yayıncıya tekrar ödeme yapmadan aynı esere çoğu kez erişememektedir. Bir bilimsel makaleyi tek başına yayınlamak için gereken toplam ücret genellikle beş hanelidir ($USD); bu durum, bir [kamu malı](/glossary/#public-goods) olarak tüm bilimsel bilgi kavramını baltalarken küçük bir yayıncı grubu için muazzam kârlar sağlamaktadır. +Bilim yayıncılığı, yayın evlerinin yönettiği ve bilim insanları, hakemler ve editörlerin ücretsiz emeğine dayanan, ardından fahiş yayıncılık ücretleri talep eden bir yapıya sahip olmasıyla ünlüdür. Eser ve yayın masraflarını genellikle dolaylı olarak vergilendirme yoluyla ödeyen halk, yayıncıya tekrar ödeme yapmadan aynı esere çoğu kez erişememektedir. Bireysel bilimsel makaleleri yayınlamanın toplam ücretleri genellikle beş haneli rakamlara ($USD) ulaşır; bu durum bilimsel bilginin bir [kamu malı](/glossary/#public-goods) olduğu kavramının altını oyarken küçük bir yayıncı grubuna da muazzam kârlar sağlar. -[ArXiv](https://arxiv.org/) gibi baskı öncesi sunucular şeklinde ücretsiz ve açık erişimli platformlar mevcuttur. Bununla birlikte, bu platformlarda kalite kontrol, [sybil önleyici mekanizmaları](/glossary/#anti-sybil) yoktur ve bu platformlar genellikle makale seviyesindeki metrikleri izlemez, yani genellikle geleneksel bir yayıncıya sunulmadan önce yalnızca çalışmaları duyurmak için kullanılır. SciHub ayrıca yayınlanmış makaleleri, (yasal olarak değil) ancak yayıncılar ödemelerini aldıktan ve çalışmayı sıkı telif hakkı mevzuatına sardıktan sonra erişime ücretsiz hale getirir. Bu durum, yerleşik bir meşruiyet mekanizması ve teşvik modeli ile erişilebilir bilim makaleleri ve verileri için kritik bir boşluk bırakmaktadır. Böyle bir sistem oluşturmak için gerekli araçlar Web3'te mevcuttur. +[ArXiv](https://arxiv.org/) gibi baskı öncesi sunucular şeklinde ücretsiz ve açık erişimli platformlar mevcuttur. Ancak bu platformlarda kalite kontrolü ve [sybil karşıtı mekanizmalar](/glossary/#anti-sybil) bulunmaz ve genellikle makale düzeyindeki metrikleri izlemezler; bu da, genellikle yalnızca geleneksel bir yayıncıya gönderilmeden önce çalışmayı duyurmak için kullanıldıkları anlamına gelir. SciHub ayrıca yayınlanmış makaleleri, (yasal olarak değil) ancak yayıncılar ödemelerini aldıktan ve çalışmayı sıkı telif hakkı mevzuatına sardıktan sonra erişime ücretsiz hale getirir. Bu durum, yerleşik bir meşruiyet mekanizması ve teşvik modeli ile erişilebilir bilim makaleleri ve verileri için kritik bir boşluk bırakmaktadır. Böyle bir sistem oluşturmak için gerekli araçlar Web3'te mevcuttur. -### Tekrarlanabilirlik ve çoğaltılabilirlik {#reproducibility-and-replicability} +### Tekrar üretilebilirlik ve yinelenebilirlik {#reproducibility-and-replicability} Tekrarlanabilirlik ve çoğaltılabilirlik, kaliteli bilimsel keşfin temelleridir. - Tekrarlanabilir sonuçlar, aynı ekip tarafından aynı metodoloji kullanılarak arka arkaya birden fazla kez elde edilebilir. - Aynı deneysel düzeneği kullanan farklı bir grup tarafından tekrarlanabilir sonuçlar elde edilebilir. -Web3'e has yeni araçlar, tekrarlanabilirlik ve çoğaltılabilirliğin keşfin temeli olduğunu garanti edebilir. Kaliteli bilimi, akademinin teknolojik kumaşına işleyebiliriz. Web3; işlenmemiş veriler, hesaplama motoru ve uygulama sonucu gibi her bir analiz bileşeni için [tasdikler](/glossary/#attestation) oluşturma olanağı sunar. Bu bileşenlerin sürdürülebilirliğini sağlamak için güvenilir bir ağ oluşturulduğunda; her ağ katılımcısı, hesaplamayı tekrar tekrar yapıp her bir sonucu onaylayarak sorumluluk alabilir. Mutabakat sistemlerinin güzelliği buradadır. +Web3'e has yeni araçlar, tekrarlanabilirlik ve çoğaltılabilirliğin keşfin temeli olduğunu garanti edebilir. Kaliteli bilimi, akademinin teknolojik kumaşına işleyebiliriz. Web3; ham veriler, hesaplama motoru ve uygulama sonucu gibi her analiz bileşeni için [doğrulama beyanları](/glossary/#attestation) oluşturma olanağı sunar. Bu bileşenlerin sürdürülebilirliğini sağlamak için güvenilir bir ağ oluşturulduğunda; her ağ katılımcısı, hesaplamayı tekrar tekrar yapıp her bir sonucu onaylayarak sorumluluk alabilir. Mutabakat sistemlerinin güzelliği buradadır. ### Fonlama {#funding} -An itibarıyla bilime kaynak sağlamak için izlenen yol, bireylerin veya bir grup bilim insanının kaynak sağlayan kuruluşa yazılı başvuruda bulunmasıdır. Başvuranların küçük bir bölümüne kaynak sağlamadan önce, güvenilir kişilerden oluşan bir heyet başvuruları puanlar ve sonrasında adaylar mülakata girer. Bu modelin, hibeye başvurma ve alma arasında bazen **yıllarca beklemeye** yol açan darboğazlar yaratmasının yanı sıra, değerlendirme panelinin **önyargılarına, kişisel çıkarlarına ve politikalarına** karşı son derece savunmasız olduğu bilinmektedir. +An itibarıyla bilime kaynak sağlamak için izlenen yol, bireylerin veya bir grup bilim insanının kaynak sağlayan kuruluşa yazılı başvuruda bulunmasıdır. Başvuranların küçük bir bölümüne kaynak sağlamadan önce, güvenilir kişilerden oluşan bir heyet başvuruları puanlar ve sonrasında adaylar mülakata girer. Bir hibeye başvurmakla hibe almak arasında bazen **yıllarca bekleme** süresine yol açan darboğazlar yaratmasının yanı sıra, bu modelin inceleme panelinin **önyargılarına, kişisel çıkarlarına ve politikalarına karşı oldukça savunmasız** olduğu bilinmektedir. Çalışmalar, farklı panellere verilen aynı tekliflerin çok farklı sonuçları olduğundan, hibe inceleme panellerinin yüksek kaliteli teklifleri seçmekte yetersiz kaldığını göstermiştir. Finansman nadir hale geldikçe, entelektüel açıdan daha muhafazakar projelere sahip daha kıdemli araştırmacılardan oluşan daha küçük bir havuzda yoğunlaştı. Etki, hiper rekabetçi bir finansman ortamı yaratarak, sapkın teşvikleri sağlamlaştırdı ve yeniliği boğdu. -Web3, DAO'lar ve geniş çapta Web3 tarafından geliştirilen farklı teşvik modellerini deneyerek bu bozuk finansman modelini dağıtma potansiyeline sahiptir. Bilimin finansmanında köklü değişim yapabilecek Web3 araçlarına örnek olarak [geriye dönük kamu malları fonlaması](https://medium.com/ethereum-optimism/retroactive-public-goods-funding-33c9b7d00f0c), [ikinci dereceden finansman](https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=2003531), [DAO yönetişimi](https://www.antler.co/blog/daos-and-web3-governance-the-promise-implications-and-challenges-ahead) ve [jetonlaştırılmış teşvik yapıları](https://cdixon.org/2017/05/27/crypto-tokens-a-breakthrough-in-open-network-design) verilebilir. +Web3, DAO'lar ve geniş çapta Web3 tarafından geliştirilen farklı teşvik modellerini deneyerek bu bozuk finansman modelini dağıtma potansiyeline sahiptir. [Geriye dönük kamu malları finansmanı](https://medium.com/ethereum-optimism/retroactive-public-goods-funding-33c9b7d00f0c), [ikinci dereceden finansman](https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=2003531), [DAO yönetişimi](https://www.antler.co/blog/daos-and-web3-governance-the-promise-implications-and-challenges-ahead) ve [tokenlaştırılmış teşvik yapıları](https://cdixon.org/2017/05/27/crypto-tokens-a-breakthrough-in-open-network-design), bilim fonlamasında devrim yaratabilecek Web3 araçlarından bazılarıdır. -### Fikri mülkiyet sahipliği ve geliştirme {#ip-ownership} +### FM sahipliği ve geliştirme {#ip-ownership} -Fikri mülkiyet (IP), geleneksel bilimde büyük bir sorundur: üniversitelerde sıkışıp kalmaktan veya biyoteknolojilerde kullanılmamaktan, değer biçilmesinin çok zor olmasına kadar. Bununla birlikte dijital varlıkların (bilimsel veriler veya makaleler gibi) mülkiyeti, Web3'ün [eşsiz jetonlar (NFT'ler)](/glossary/#nft) kullanarak son derece iyi yaptığı bir şeydir. +Fikri mülkiyet (IP), geleneksel bilimde büyük bir sorundur: üniversitelerde sıkışıp kalmaktan veya biyoteknolojilerde kullanılmamaktan, değer biçilmesinin çok zor olmasına kadar. Ancak, dijital varlıkların (bilimsel veriler veya makaleler gibi) mülkiyeti, Web3'ün [değiştirilemez token'ları (NFT'ler)](/glossary/#nft) kullanarak son derece iyi yaptığı bir şeydir. NFT'ler gelecekteki işlem gelirlerini orijinal yaratıcıya aktarabilir. Aynı şekilde şeffaf değer eşleştirme zincirleri ile araştırmacılar, yönetim organları (DAOlar gibi), ve hatta veri toplayan özneler bile ödüllendirilebilir. -[IP-NFT'ler](https://medium.com/molecule-blog/ip-nfts-for-researchers-a-new-biomedical-funding-paradigm-91312d8d92e6), araştırma deneylerinin alınan ve NFT'ye aktarılan verilerin merkeziyetsiz olarak saklanması ve [DeFi](/glossary/#defi) finansallaştırılması (bölümlere ayırmadan, borç verme havuzlarında ve değerlemelere kadar) açısından anahtar bir görev görebilir. Bu durum zincir üstündeki varlıkların, örneğin DAO'ların, doğrudan zincir üstünde araştırma yapmasına olanak sağlar. Örnek olarak [VitaDAO](https://www.vitadao.com/) verilebilir. Başkalarına transfer edilemeyen ["soulbound" jetonların](https://vitalik.eth.limo/general/2022/01/26/soulbound.html) ortaya çıkması da bireylerin deneyimlerini ve Ethereum adreslerine bağlı kimlik bilgilerini kanıtlamalarına olanak sağlayarak DeSci'de önemli bir rol oynayabilir. +[FM-NFT'leri](https://medium.com/molecule-blog/ip-nfts-for-researchers-a-new-biomedical-funding-paradigm-91312d8d92e6), yürütülen araştırma deneylerinin merkeziyetsiz bir veri deposu için bir anahtar işlevi görebilir ve NFT ile [DeFi](/glossary/#defi) finansallaşmasına (kesirlere ayırmadan borç verme havuzlarına ve değer takdirine kadar) bağlanabilir. Ayrıca [VitaDAO](https://www.vitadao.com/) gibi DAO'lar gibi yerel zincir üstü varlıkların doğrudan zincir üstünde araştırma yapmasına olanak tanır. +Devredilemeyen ["ruha bağlı" token'ların](https://vitalik.eth.limo/general/2022/01/26/soulbound.html) ortaya çıkışı, bireylerin Ethereum adreslerine bağlı deneyimlerini ve kimlik bilgilerini kanıtlamalarına olanak tanıyarak DeSci'de önemli bir rol oynayabilir. ### Veri depolama, erişim ve mimari {#data-storage} Bilimsel veriler, Web3 uygulamaları yardmıyla çok daha işlevsel hale dönüştürülebilir. Ve bu işlenmiş bilimsel veriler sayesinden araştırmalar için daha olumlu sonuçlar sağlanabilir. -Başlangıç noktası, uygun doğrulanabilir kimlik bilgilerine sahip herhangi bir merkezi olmayan kimlik tarafından erişilebilen bir sistem olmalıdır. Bu durum, önemli verilerin güvenilir taraflarca güvenli bir şekilde çoğaltılmasına, tekrara ve sansüre karşı direnç sağlanmasına, sonuçların yeniden üretilmesine ve hatta birden fazla tarafın iş birliği yapmasına ve veri kümesine yeni veriler eklemesine olanak tanır. "Compute-to-data" gibi gizli bilgi işleme yöntemleri bizim için, sadeleştirilmiş veriye alternatif olarak erişimemizi sağlar ve bu veriler için Güvenilir Araştırma Ortamları oluşturur. [NHS kuruluşu, Güvenilir Araştırma Ortamları](https://medium.com/weavechain/whats-in-store-for-the-future-of-healthcare-data-b6398745fbbb) tabiri için veri gizliliği sağladığını ve araştırmacıların ekosistemleri güvenilir şekilde birbirleri arasında bilgi paylaşımı yaparak inşa etmelerine olanak sağladığı için faydalı bir çözüm yöntemi olduğunu belirtti. +Başlangıç noktası, uygun doğrulanabilir kimlik bilgilerine sahip herhangi bir merkezi olmayan kimlik tarafından erişilebilen bir sistem olmalıdır. Bu durum, önemli verilerin güvenilir taraflarca güvenli bir şekilde çoğaltılmasına, tekrara ve sansüre karşı direnç sağlanmasına, sonuçların yeniden üretilmesine ve hatta birden fazla tarafın iş birliği yapmasına ve veri kümesine yeni veriler eklemesine olanak tanır. [Veriye hesaplama](https://7wdata.be/predictive-analytics/compute-to-data-using-blockchain-to-decentralize-data-science-and-ai-with-the-ocean-protocol) gibi gizli bilgi işlem yöntemleri, ham veri replikasyonuna alternatif erişim mekanizmaları sağlayarak en hassas veriler için Güvenilir Araştırma Ortamları oluşturur. Güvenilir Araştırma Ortamları, [NHS tarafından](https://medium.com/weavechain/whats-in-store-for-the-future-of-healthcare-data-b6398745fbbb), araştırmacıların kod ve uygulamaları paylaşmak için standartlaştırılmış ortamlar kullanarak verilerle yerinde güvenli bir şekilde çalışabilecekleri bir ekosistem oluşturarak veri gizliliği ve iş birliği için geleceğe yönelik bir çözüm olarak gösterilmiştir. Esnek Web3 veri çözümleri yukarıda bahsedilen sorunları çözme konusunda yardımcı olur, ayrıca araştırmacıların ve meraklıların özgürce ve ücretsiz şekilde işlem yapabildiği bir bilim ortamı sağlar. Web3'ün IPFS, Arweave, Filecoin gibi veri çözümleri merkeziyetsizlik için optimize edilmiştir. Örneğin, dClimate meteoroloji istasyonları ve tahmini iklim modelleri de dahil olmak üzere iklim ve hava durumu verilerine evrensel erişim sağlar. @@ -91,45 +92,48 @@ Esnek Web3 veri çözümleri yukarıda bahsedilen sorunları çözme konusunda y DeSci topluluğuna katılın ve gelişmelerden haberdar olun! - [DeSci.Global: küresel etkinlikler ve buluşma takvimi](https://desci.global) -- [Bilim İçin Blok Zincir Telegram Adresi](https://t.me/BlockchainForScience) +- [Bilim için Blokzincir Telegram](https://t.me/BlockchainForScience) - [Molecule: Araştırma projeleriniz için fon sağlayın ve fon alın](https://www.molecule.xyz/) -- [VitaDAO: Uzun ömürlü araştırmalar için sponsorlu araştırma anlaşmalı yoluyla fon alın](https://www.vitadao.com/) -- [ResearchHub: Bilimsel bir sonuç yayınlayın ve taraflarla iletişime geçin](https://www.researchhub.com/) -- [dClimate API: Merkeziyetsiz bir topluluk tarafından toplanmış iklim verilerini sorgulayın](https://www.dclimate.net/) +- [VitaDAO: uzun ömür araştırmaları için sponsorlu araştırma anlaşmaları yoluyla fon alın](https://www.vitadao.com/) +- [ResearchHub: bilimsel bir sonuç yayınlayın ve meslektaşlarınızla sohbete katılın](https://www.researchhub.com/) +- [dClimate API: merkeziyetsiz bir topluluk tarafından toplanan iklim verilerini sorgulayın](https://www.dclimate.net/) - [DeSci Vakfı: DeSci yayınlama aracı oluşturucu](https://descifoundation.org/) -- [DeSci.Dünyası: Kullanıcıların merkeziyetsiz bilimi görüntülemesi ve etkileşim kurması için tek adres](https://desci.world) +- [DeSci.World: kullanıcıların merkeziyetsiz bilimi görüntülemesi ve onunla etkileşim kurması için tek adres](https://desci.world) - [OceanDAO: Veri ile ilgili bilimler için DAO tarafından yönetilen fonlama](https://oceanprotocol.com/) -- [Opscientia: Açık merkeziyetsiz bilim iş akışları](https://opsci.io/research/) -- [Bio.xyz: Biyoteknoloji DAO'nuz veya desci projeniz için fon toplayın](https://www.bio.xyz/) -- [Fleming Protokolü: Ortak çalışmaya dayalı biyomedikal buluşları destekleyen açık kaynak veri ekonomisi](http://flemingprotocol.io/) +- [Opscientia: açık merkeziyetsiz bilim iş akışları](https://opsci.io/research/) +- [Bio.xyz: biyoteknoloji DAO'nuz veya desci projeniz için fon alın](https://www.bio.xyz/) +- [Fleming Protokolü: iş birliğine dayalı biyomedikal keşifleri destekleyen açık kaynaklı veri ekonomisi](http://flemingprotocol.io/) - [Active Inference Institute](https://www.activeinference.org/) -- [IdealMarkets: Merkeziyetsiz bilimsel güvenilirliği sağlar](https://ideamarket.io/) -- [DeSci Laboratuvarları](https://www.desci.com/) -- [ValleyDAO: sentetik biyoloji araştırmaları için finansman ve çeviri desteği sunan açık, global bir topluluk](https://www.valleydao.bio) -- [Cerebrum DAO: beyin sağlığını geliştirmeye ve nörodejenerasyonu önlemeye yönelik çözümler için kaynak temin eder ve destek sağlar](https://www.cerebrumdao.com/) -- [CryoDAO: kriyoprezervasyon alanındaki umut vaat eden araştırmaların finansmanı](https://www.cryodao.org) +- [IdeaMarkets: merkeziyetsiz bilimsel güvenilirliği etkinleştirme](https://ideamarket.io/) +- [DeSci Labs](https://www.desci.com/) +- [ValleyDAO: sentetik biyoloji araştırmaları için fonlama ve uygulamalı destek sunan açık, küresel bir topluluk](https://www.valleydao.bio) +- [Cerebrum DAO: beyin sağlığını geliştirmek ve nörodejenerasyonu önlemek için çözümler bulma ve geliştirme](https://www.cerebrumdao.com/) +- [CryoDAO: kriyoprezervasyon alanındaki çığır açan araştırmaları finanse etme](https://www.cryodao.org) +- [Elata: Psikiyatrik tıbbın geleceğinde söz sahibi olun](https://www.elata.bio/) -Listelenecek yeni proje önerilerine açığız - başlamak için lütfen [listeleme politikamızı](/contributing/adding-desci-projects/) gözden geçirin! +Listelemek için yeni proje önerilerine açığız - başlamak için lütfen [listeleme politikamıza](/contributing/adding-desci-projects/) göz atın! -## Daha fazla bilgi {#further-reading} +## Daha fazla kaynak {#further-reading} -- [DeSci Wiki Jocelynn Pearl ve Ultrarare taradından hazırlandı](https://docs.google.com/document/d/1aQC6zn-eXflSmpts0XGE7CawbUEHwnL6o-OFXO52PTc/edit#) -- [Jocelynn Pearl tarafından a16z geleceği için merkeziyetsiz biyoteknoloji rehberi](https://future.a16z.com/a-guide-to-decentralized-biotech/) -- [DeSci için durum](https://gitcoin.co/blog/desci-the-case-for-decentralised-science/) +- [Jocelynn Pearl ve Ultrarare tarafından hazırlanan DeSci Wiki'si](https://docs.google.com/document/d/1aQC6zn-eXflSmpts0XGE7CawbUEHwnL6o-OFXO52PTc/edit#) +- [Jocelynn Pearl tarafından a16z future için hazırlanan merkeziyetsiz biyoteknoloji rehberi](https://future.a16z.com/a-guide-to-decentralized-biotech/) +- [DeSci'yi Savunma](https://gitcoin.co/blog/desci-the-case-for-decentralised-science/) - [DeSci Rehberi](https://future.com/what-is-decentralized-science-aka-desci/) - [Merkeziyetsiz bilim kaynakları](https://www.vincentweisser.com/desci) -- [Molekülün Biyofarması IP-NFT'ler - Teknik Bir Açıklama](https://www.molecule.xyz/blog/molecules-biopharma-ip-nfts-a-technical-description) -- [Bilim İçin Güvensiz Sistemler Geliştirmek, Jon Starr](https://medium.com/@jringo/building-systems-of-trustless-science-1cd2d072f673) -- [Paul Kohlhass - DeSci: Merkeziyetsiz Bilimin Geleceği (podcast)](https://anchor.fm/andrew-steinwold/episodes/Paul-Kohlhaas---DeSci-The-Future-of-Decentralized-Science---Zima-Red-ep-117-e1h683a) -- [Merkeziyetsiz Bilim İçin Bir Çıkarım Ontolojisi: Yerleşik Anlamlandırmadan Epistemik Müştereklere](https://zenodo.org/record/6320575) -- [DeSci: Araştırmanın Geleceği, Samuel Akinosho tarafından yazıldı](https://lucidsamuel.medium.com/desci-the-future-of-research-b76cfc88c8ec) -- [Bilim Fonlaması (Son söz: DeSci ve yeni kripto ilkeleri) Nadia tarafından](https://nadia.xyz/science-funding) -- [Merkeziyetsizcilik İlaç Geliştirmeyi Engelliyor](https://medium.com/id-theory/decentralisation-is-disrupting-drug-development-28b5ba5d447f) +- [Molecule'ün Biyofarma FM-NFT'leri - Teknik Bir Açıklama](https://www.molecule.xyz/blog/molecules-biopharma-ip-nfts-a-technical-description) +- [Jon Starr'dan Güven Gerektirmeyen Bilim Sistemleri İnşa Etme](https://medium.com/@jringo/building-systems-of-trustless-science-1cd2d072f673) +- [Paul Kohlhaas - DeSci: Merkeziyetsiz Bilimin Geleceği (podcast)](https://anchor.fm/andrew-steinwold/episodes/Paul-Kohlhaas---DeSci-The-Future-of-Decentralized-Science---Zima-Red-ep-117-e1h683a) +- [Merkeziyetsiz Bilim için Aktif Bir Çıkarım Ontolojisi: Durumsal Anlamlandırmadan Epistemik Müştereklere](https://zenodo.org/record/6320575) +- [Samuel Akinosho'dan DeSci: Araştırmanın Geleceği](https://lucidsamuel.medium.com/desci-the-future-of-research-b76cfc88c8ec) +- [Nadia'dan Bilim Fonlaması (Sonsöz: DeSci ve yeni kripto temel öğeleri)](https://nadia.xyz/science-funding) +- [Merkeziyetsizleşme İlaç Geliştirmeyi Dönüştürüyor](https://medium.com/id-theory/decentralisation-is-disrupting-drug-development-28b5ba5d447f) +- [DeSci – Merkeziyetsiz Bilim Nedir?](https://usadailytimes.com/2022/09/12/what-is-desci-decentralized-science/) ### Videolar {#videos} -- [Merkeziyetsiz Bilim nedir?](https://www.youtube.com/watch?v=-DeMklVWNdA) -- [Vitalik Buterin ve bilim insanı Aubrey de Grey'in uzun yaşam araştırmaları ve kriptonun kesişimi hakkındaki konuşması](https://www.youtube.com/watch?v=x9TSJK1widA) -- [Bilimsel Yayıncılık Bozuldu. Web3 Düzeltebilir mi?](https://www.youtube.com/watch?v=WkvzYgCvWj8) -- [Juan Benet - DeSci, Bağımsız Labaratuvarlar ve Büyük Ölçekli Veri Bilimi](https://www.youtube.com/watch?v=zkXM9H90g_E) -- [Sebastian Brunemeier - DeSci Biyomedikal Araştırmaları ve Girişim Şirketini Nasıl Dönüştürebilir](https://www.youtube.com/watch?v=qB4Tc3FcVbM) +- [Merkeziyetsiz Bilim Nedir?](https://www.youtube.com/watch?v=-DeMklVWNdA) +- [Vitalik Buterin ve bilim insanı Aubrey de Grey arasında uzun ömür araştırmaları ve kriptonun kesişimi üzerine sohbet](https://www.youtube.com/watch?v=x9TSJK1widA) +- [Bilimsel Yayıncılık Bozuldu. Web3 Bunu Düzeltebilir mi?](https://www.youtube.com/watch?v=WkvzYgCvWj8) +- [Juan Benet - DeSci, Bağımsız Laboratuvarlar ve Büyük Ölçekli Veri Bilimi](https://www.youtube.com/watch?v=zkXM9H90g_E) +- [Sebastian Brunemeier - DeSci, Biyomedikal Araştırmaları ve Girişim Sermayesini Nasıl Dönüştürebilir?](https://www.youtube.com/watch?v=qB4Tc3FcVbM) +- [Paige Donner - Web3 ve Blokzincir ile Açık Bilimi Araçlarla Donatmak](https://www.youtube.com/watch?v=nC-2QWQ-lgw&t=17s) diff --git a/public/content/translations/tr/developers/docs/accounts/index.md b/public/content/translations/tr/developers/docs/accounts/index.md index e36f0b42e8a..2092e6e7b49 100644 --- a/public/content/translations/tr/developers/docs/accounts/index.md +++ b/public/content/translations/tr/developers/docs/accounts/index.md @@ -1,28 +1,28 @@ --- -title: Ethereum hesapları -description: 'Ethereum hesaplarının bir açıklaması: Hesapların veri yapıları ve anahtar çifti kriptografisi ile ilişkileri.' +title: "Ethereum hesapları" +description: "Ethereum hesaplarının bir açıklaması: Hesapların veri yapıları ve anahtar çifti kriptografisi ile ilişkileri." lang: tr --- -Bir Ethereum hesabı, Ethereum üzerinde işlem gönderebilen bir ether (ETH) bakiyesi barındıran bir varlıktır. Hesaplar kullanıcılar tarafından kontrol edilebilir veya akıllı sözleşme olarak dağıtılabilirler. +Bir Ethereum hesabı, Ethereum'da mesaj gönderebilen, ether (ETH) bakiyesine sahip bir varlıktır. Hesaplar kullanıcılar tarafından kontrol edilebilir veya akıllı sözleşme olarak dağıtılabilirler. ## Ön Koşullar {#prerequisites} -Bu sayfayı daha iyi anlamanız için öncelikle [Ethereum'a giriş](/developers/docs/intro-to-ethereum/) kısmını okumanızı öneriyoruz. +Bu sayfayı daha iyi anlamanıza yardımcı olmak için, öncelikle [Ethereum'a giriş](/developers/docs/intro-to-ethereum/) yazımızı okumanızı öneriyoruz. ## Hesap türleri {#types-of-account} Ethereum'da iki tür hesap bulunur: - Harici olarak sahiplenilmiş hesaplar (EOA) - özel anahtarı olan herhangi biri tarafından kontrol edilir -- Sözleşme hesabı - kod tarafından kontrol edilen, ağ içine yayılmış bir akıllı sözleşme. [Akıllı sözleşmeler](/developers/docs/smart-contracts/) hakkında daha fazla bilgi +- Sözleşme hesabı - kod tarafından kontrol edilen, ağ içine yayılmış bir akıllı sözleşme. [Akıllı sözleşmeler](/developers/docs/smart-contracts/) hakkında bilgi edinin İki hesap türü de şunları yapabilir: - ETH ve token alma, tutma ve gönderme - Dağıtılmış akıllı sözleşmelerle etkileşime girme -### Önemli farkları {#key-differences} +### Temel farklılıklar {#key-differences} **Harici olarak sahiplenilmiş** @@ -34,20 +34,21 @@ Ethereum'da iki tür hesap bulunur: **Sözleşme** - Ağ depolaması kullandığınız için sözleşme oluşturmanın bir ücreti vardır -- Yalnızca bir işlemin alınmasına yanıt olarak işlem gönderebilir +- Yalnızca bir işlemin alınmasına yanıt olarak mesaj gönderebilir - Harici bir hesaptan bir sözleşme hesabına yapılan işlemler, token'ları aktarmak ve hatta yeni bir sözleşme oluşturmak gibi birçok farklı eylemi gerçekleştirebilen kodları tetikleyebilir - Sözleşme hesaplarının özel anahtarları yoktur. Bunun yerine, akıllı sözleşmenin kodunun mantığı tarafından kontrol edilirler -## Bir hesabın incelemesi {#an-account-examined} +## Bir hesabın incelenmesi {#an-account-examined} Ethereum hesaplarının dört alanı vardır: -- `nonce` –harici bir hesaptan gönderilmiş ya da bir sözleşme hesabı tarafından yaratılmış sözleşmelerin sayısını belirten bir sayaç. Verilen tek seferlik sayı ile her bir hesap için sadece bir işlem yürütülebilir, bu imzalanmış işlemlerin tekrarlı şekilde yayınlandığı ve yürütüldüğü tekrar saldırılarına karşı koruma sağlar. +- `nonce` – Harici olarak sahiplenilmiş bir hesaptan gönderilen işlem sayısını veya bir sözleşme hesabı tarafından oluşturulan sözleşme sayısını gösteren bir sayaç. Verilen tek seferlik sayı ile her bir hesap için sadece bir işlem yürütülebilir, bu imzalanmış işlemlerin tekrarlı şekilde yayınlandığı ve yürütüldüğü tekrar saldırılarına karşı koruma sağlar. - `balance` – Bu adrese ait wei sayısı. Wei, ETH'nin bir birimidir ve ETH başına 1e+18 wei bulunur. -- `codeHash` – Bu hash değeri, Ethereum sanal makinesi (EVM) üzerindeki bir hesabın _kodunu_ temsil eder. Sözleşme hesaplarına, farklı işlemler gerçekleştirebilen kod parçacıkları programlanmıştır. Hesap bir mesaj çağrısı aldıysa bu EVM kodu çalıştırılır. Diğer hesap alanlarının aksine değiştirilemez. Bu türdeki tüm kod parçaları, daha sonra geri alınmak üzere durum veri tabanında karşılık gelen hash'leri altında bulunur. Bu hash değeri codeHash olarak bilinir. Harici olarak sahiplenilmiş hesaplar için codeHash alanı, boş bir dizenin hash değeridir. -- `storageRoot` - Bazen depolama hash'i olarak da bilinir. Hesabın depolama içeriğini kodlayan bir Merkle Patricia ağaç kök düğümünün 256 bit hash değeri, (256 bit tamsayı değerleri arasında bir eşleme), 256-bit tam sayı anahtarlarının 256-bit Keccak hash değerinden RLP-kodlanmış 256-bit tamsayı değerlerine bir eşleme olarak ağaç içerisine kodlanmıştır. Bu ağaç, bu hesabın depolama içeriğinin hash değerini kodlar ve varsayılan olarak boştur. +- `codeHash` – Bu hash, Ethereum sanal makinesindeki (EVM) bir hesabın _koduna_ atıfta bulunur. Sözleşme hesaplarına, farklı işlemler gerçekleştirebilen kod parçacıkları programlanmıştır. Hesap bir mesaj çağrısı aldıysa bu EVM kodu çalıştırılır. Diğer hesap alanlarının aksine değiştirilemez. Bu türdeki tüm kod parçaları, daha sonra geri alınmak üzere durum veri tabanında karşılık gelen hash'leri altında bulunur. Bu hash değeri codeHash olarak bilinir. Harici olarak sahiplenilmiş hesaplar için codeHash alanı, boş bir dizenin hash değeridir. +- `storageRoot` – Bazen depolama karması olarak da bilinir. Hesabın depolama içeriğini kodlayan bir [Merkle Patricia Trie](/developers/docs/data-structures-and-encoding/patricia-merkle-trie/) kök düğümünün 256 bitlik karmasıdır. Bu depolama içeriği (256 bitlik tamsayı değerleri arasındaki bir eşleme), 256 bitlik tamsayı anahtarlarının Keccak 256 bitlik karmasından RLP ile kodlanmış 256 bitlik tamsayı değerlerine bir eşleme olarak trie'ye kodlanır. Bu ağaç, bu hesabın depolama içeriğinin hash değerini kodlar ve varsayılan olarak boştur. -![Bir hesabın oluşumunu gösteren diyagram](./accounts.png) _Diyagram [Ethereum EVM resmediciden](https://takenobu-hs.github.io/downloads/ethereum_evm_illustrated.pdf) uyarlanmıştır_ +![Bir hesabın yapısını gösteren bir şema](./accounts.png) +_Şema, [Ethereum EVM illustrated](https://takenobu-hs.github.io/downloads/ethereum_evm_illustrated.pdf) kaynağından uyarlanmıştır_ ## Harici olarak sahiplenilmiş hesaplar ve anahtar çiftleri {#externally-owned-accounts-and-key-pairs} @@ -67,30 +68,30 @@ Bir özel anahtar, 64 hex karakterinden oluşur ve şifrelenebilir. `fffffffffffffffffffffffffffffffebaaedce6af48a03bbfd25e8cd036415f` -Açık anahtar, [Eliptik Eğri Dijital İmza Algoritması](https://wikipedia.org/wiki/Elliptic_Curve_Digital_Signature_Algorithm) kullanılarak özel anahtar ile oluşturulur. Açık anahtarın Keccak-256 hash değerinin son 20 baytını alarak ve başına `0x` ekleyerek hesabınız için genel bir adres alırsınız. +Açık anahtar, özel anahtardan [Eliptik Eğri Dijital İmza Algoritması](https://wikipedia.org/wiki/Elliptic_Curve_Digital_Signature_Algorithm) kullanılarak üretilir. Açık anahtarın Keccak-256 karmasının son 20 baytını alıp başına `0x` ekleyerek hesabınız için bir açık adres elde edersiniz. -Bu, Dışarıdan sahip olunan hesabın (EOA) 42 karakterlik bir adrese sahip olduğu anlamına gelir (40 onaltılık karaktere ve `0x` önekine sahip 20 baytlık segment). +Bu, bir Harici Olarak Sahiplenilmiş Hesabın (EOA) 42 karakterli bir adrese sahip olduğu anlamına gelir (40 onaltılık karakterden ve `0x` önekinden oluşan 20 baytlık bölüm). Örnek: `0x5e97870f263700f46aa00d967821199b9bc5a120` -Aşağıdaki örnek bir [Clef](https://geth.ethereum.org/docs/tools/clef/introduction) imzalama aracının yeni bir hesap oluşturmak için nasıl kullanılacağını gösteriyor. Clef bir Ethereum İstemcisi ile donatılmış bir hesap yönetimi ve imzalama aracıdır,[Geth](https://geth.ethereum.org). `Clef newaccount` komutu yeni bir anahtar çifti oluşturur ve bunları şifrelenmiş olan anahtar deposuna yerleştirir. +Aşağıdaki örnek, yeni bir hesap oluşturmak için [Clef](https://geth.ethereum.org/docs/tools/clef/introduction) adlı bir imzalama aracının nasıl kullanılacağını gösterir. Clef, Ethereum istemcisi [Geth](https://geth.ethereum.org) ile birlikte gelen bir hesap yönetimi ve imzalama aracıdır. `clef newaccount` komutu yeni bir anahtar çifti oluşturur ve bunları şifrelenmiş bir anahtar depolama dosyasına kaydeder. ``` -> clef newaccount --keystore +> clef newaccount --keystore -Please enter a password for the new account to be created: -> +Lütfen oluşturulacak yeni hesap için bir parola girin: +> ------------ -INFO [10-28|16:19:09.156] Your new key was generated address=0x5e97870f263700f46aa00d967821199b9bc5a120 -WARN [10-28|16:19:09.306] Please backup your key file path=/home/user/go-ethereum/data/keystore/UTC--2022-10-28T15-19-08.000825927Z--5e97870f263700f46aa00d967821199b9bc5a120 -WARN [10-28|16:19:09.306] Please remember your password! -Generated account 0x5e97870f263700f46aa00d967821199b9bc5a120 +BİLGİ [10-28|16:19:09.156] Yeni anahtarınız oluşturuldu adres=0x5e97870f263700f46aa00d967821199b9bc5a120 +UYARI [10-28|16:19:09.306] Lütfen anahtar dosyanızı yedekleyin yol=/home/user/go-ethereum/data/keystore/UTC--2022-10-28T15-19-08.000825927Z--5e97870f263700f46aa00d967821199b9bc5a120 +UYARI [10-28|16:19:09.306] Lütfen parolanızı unutmayın! +Oluşturulan hesap 0x5e97870f263700f46aa00d967821199b9bc5a120 ``` -[Geth dokümanları](https://geth.ethereum.org/docs) +[Geth belgeleri](https://geth.ethereum.org/docs) Özel anahtarınızdan yeni açık anahtarlar türetebilirsiniz, ancak açık anahtarlardan bir özel anahtar türetemezsiniz. Özel anahtarlarınızı güvende ve adından da anlaşılacağı gibi **ÖZEL** tutmanız hayati önem taşır. @@ -110,7 +111,7 @@ Sözleşme adresi genellikle Ethereum Blok Zincirine bir sözleşme dağıtıld Ethereumda bir anahtar türü daha var ve ilk kez Ethereum iş ispatından mutabakata dayalı olan hisse ispatına geçtiğinde tanıtıldı. Bunlar doğrulayıcıları tanımlamak için kullanılan BLS anahtarları. Bu anahtarlar ağın mutabakata varabilmesi için gereken bant genişliğini kısmak için etkili bir şekilde birleşebilirler. Bu anahtar toplama süreci olmazsa bir doğrulayıcıya düşen minimum hisse çok daha fazla olurdu. -[Doğrulayıcı anahtarlarıyla ilgili daha fazlası](/developers/docs/consensus-mechanisms/pos/keys/). +[Doğrulayıcı anahtarları hakkında daha fazlası](/developers/docs/consensus-mechanisms/pos/keys/). ## Cüzdanlar hakkında bir not {#a-note-on-wallets} @@ -124,13 +125,13 @@ Austin'in karma fonksiyonlarını ve anahtar çiftlerini açıklamasını izleyi -## Daha fazla okuma {#further-reading} +## Daha fazla kaynak {#further-reading} -- [Ethereum hesaplarını anlamak](https://info.etherscan.com/understanding-ethereum-accounts/) - etherscan +- [Ethereum Hesaplarını Anlamak](https://info.etherscan.com/understanding-ethereum-accounts/) - etherscan -_Size yardımcı olan bir topluluk kaynağı mı biliyorsunuz? Bu sayfayı düzenleyin ve ekleyin!_ +_Size yardımcı olan bir topluluk kaynağı mı biliyorsunuz? Bu sayfayı düzenleyin ve onu ekleyin!_ -## İlgili konular {#related-topics} +## Alakalı başlıklar {#related-topics} - [Akıllı sözleşmeler](/developers/docs/smart-contracts/) - [İşlemler](/developers/docs/transactions/) diff --git a/public/content/translations/tr/developers/docs/apis/backend/index.md b/public/content/translations/tr/developers/docs/apis/backend/index.md index 574e3a46e6c..2b3c9deca41 100644 --- a/public/content/translations/tr/developers/docs/apis/backend/index.md +++ b/public/content/translations/tr/developers/docs/apis/backend/index.md @@ -1,18 +1,18 @@ --- -title: Arka uç API'si kütüphaneleri -description: Uygulamanızdan blok zinciri ile etkileşime girmenizi sağlayan Ethereum istemci API'lerine giriş. +title: "Arka uç API'si kütüphaneleri" +description: "Uygulamanızdan blok zinciri ile etkileşime girmenizi sağlayan Ethereum istemci API'lerine giriş." lang: tr --- Bir yazılım uygulamasının Ethereum blok zinciri ile etkileşime girmesi (yani blok zinciri verilerini okuması ve/veya ağa işlem göndermesi) için bir Ethereum düğümüne bağlanması gerekir. -Bu amaç doğrultusunda her Ethereum istemcisi [JSON-RPC](/developers/docs/apis/json-rpc/) spesifikasyonunu uygular, böylece uygulamaların güvenebileceği tek tip bir [yöntem](/developers/docs/apis/json-rpc/#json-rpc-methods) kümesi mevcut olur. +Bu amaç doğrultusunda her Ethereum istemcisi [JSON-RPC](/developers/docs/apis/json-rpc/) spesifikasyonunu uygular, böylece uygulamaların güvenebileceği tek tip bir [yöntemler](/developers/docs/apis/json-rpc/#json-rpc-methods) kümesi mevcut olur. Bir Ethereum düğümüne bağlanmak için belirli bir programlama dili kullanmak istiyorsanız, ekosistem içinde bunu çok daha kolay hâle getiren birkaç kolaylık kütüphanesi vardır. Bu kütüphanelerle geliştiriciler, Ethereum ile etkileşime giren JSON RPC taleplerini (arka planda) başlatmak için sezgisel ve tek satırlı yöntemler yazabilirler. ## Ön Koşullar {#prerequisites} -[Ethereum yığınını](/developers/docs/ethereum-stack/) ve [Ethereum istemcilerini](/developers/docs/nodes-and-clients/) anlamak yardımcı olabilir. +[Ethereum yığınını](/developers/docs/ethereum-stack/) ve [Ethereum istemcilerini](/developers/docs/nodes-and-clients/) anlamak faydalı olabilir. ## Neden bir kütüphane kullanılır? {#why-use-a-library} @@ -20,31 +20,31 @@ Bu kütüphaneler, bir Ethereum düğümü ile doğrudan etkileşim kurmanın ka ## Mevcut kütüphaneler {#available-libraries} -### Altyapı ve düğüm servisleri {#infrastructure-and-node-services} +### Altyapı ve düğüm hizmetleri {#infrastructure-and-node-services} **Alchemy -** **_Ethereum Geliştirme Platformu._** - [alchemy.com](https://www.alchemy.com/) -- [Belgeler](https://docs.alchemy.com/) +- [Dökümanlar](https://www.alchemy.com/docs/) - [GitHub](https://github.com/alchemyplatform) - [Discord](https://discord.com/invite/alchemyplatform) -**Düğüm ile İlgili Her Şey -** **_Hizmet olarak Düğüm._** +**All That Node -** **_Hizmet Olarak Düğüm._** - [All That Node.com](https://www.allthatnode.com/) -- [Belgeler](https://docs.allthatnode.com) +- [Dökümanlar](https://docs.allthatnode.com) - [Discord](https://discord.gg/GmcdVEUbJM) -**Bware Labs'den Blast -** **_Ethereum Ana Ağı ve Test Ağları için Merkeziyetsiz API'lar._** +**Blast by Bware Labs -** **_Ethereum Ana Ağı ve Test Ağları için Merkeziyetsiz API'lar._** - [blastapi.io](https://blastapi.io/) -- [Belgeler](https://docs.blastapi.io) -- [Discord](https://discord.gg/bwarelabs) +- [Dökümanlar](https://docs.blastapi.io) +- [Discord](https://discord.gg/SaRqmRUjjQ) -**BlockPi -** **_Daha verimli ve hızlı RPC servisleri sağlamak_** +**BlockPi -** **_Daha verimli ve hızlı RPC hizmetleri_** - [blockpi.io](https://blockpi.io/) -- [Belgeler](https://docs.blockpi.io/) +- [Dökümanlar](https://docs.blockpi.io/) - [GitHub](https://github.com/BlockPILabs) - [Discord](https://discord.com/invite/xTvGVrGVZv) @@ -53,46 +53,51 @@ Bu kütüphaneler, bir Ethereum düğümü ile doğrudan etkileşim kurmanın ka - [cloudflare-eth.com](https://www.cloudflare.com/application-services/products/web3/) **Etherscan - Blok Kâşifi ve İşlem API'leri** -- [Belgeler](https://docs.etherscan.io/) -**GetBlock-** **_Web3 geliştirme için servis olarak blok zincir_** +- [Dökümanlar](https://docs.etherscan.io/) + +**Blockscout - Açık Kaynaklı Blok Arayıcısı** + +- [Dökümanlar](https://docs.blockscout.com/) + +**GetBlock -** **_Web3 geliştirmesi için Hizmet Olarak Blok Zinciri_** - [GetBlock.io](https://getblock.io/) -- [Belgeler](https://getblock.io/docs/) +- [Dökümanlar](https://docs.getblock.io/) -**Infura -** **_Hizmet olarak Ethereum API._** +**Infura -** **_Hizmet olarak Ethereum API'ı._** - [infura.io](https://infura.io) -- [Dokümanlar](https://docs.infura.io/api) +- [Dökümanlar](https://docs.infura.io/api) - [GitHub](https://github.com/INFURA) -**Node RPC - _Uygun maliyetli EVM JSON-RPC sağlayıcı_** +**Node RPC - _Uygun maliyetli EVM JSON-RPC sağlayıcısı_** - [noderpc.xyz](https://www.noderpc.xyz/) -- [Belgeler](https://docs.noderpc.xyz/node-rpc) +- [Dökümanlar](https://docs.noderpc.xyz/node-rpc) **NOWNodes - _Tam Düğümler ve Blok Arayıcıları._** - [NOWNodes.io](https://nownodes.io/) -- [Dokümanlar](https://documenter.getpostman.com/view/13630829/TVmFkLwy#intro) +- [Dökümanlar](https://nownodes.gitbook.io/documentation) -**QuickNode -** **_Bir Hizmet Olarak Blok Zincir Altyapısı._** +**QuickNode -** **_Hizmet Olarak Blok Zinciri Altyapısı._** - [quicknode.com](https://quicknode.com) -- [Belgeler](https://www.quicknode.com/docs/welcome) +- [Dökümanlar](https://www.quicknode.com/docs/welcome) - [Discord](https://discord.gg/quicknode) -**Rivet -** **_Ethereum ve açık kaynaklı yazılım tarafından desteklenen bir hizmet olarak Ethereum Classic API'ları._** +**Rivet -** **_Açık kaynaklı yazılımla desteklenen, hizmet olarak Ethereum ve Ethereum Classic API'ları._** - [rivet.cloud](https://rivet.cloud) -- [Belgeler](https://rivet.cloud/docs/) +- [Dökümanlar](https://rivet.cloud/docs/) - [GitHub](https://github.com/openrelayxyz/ethercattle-deployment) -**Zmok -** **_JSON-RPC/WebSocket API olarak hız odaklı Ethereum düğümleri._** +**Zmok -** **_JSON-RPC/WebSockets API'ı olarak hız odaklı Ethereum düğümleri._** - [zmok.io](https://zmok.io/) - [GitHub](https://github.com/zmok-io) -- [Belgeler](https://docs.zmok.io/) +- [Dökümanlar](https://docs.zmok.io/) - [Discord](https://discord.gg/fAHeh3ka6s) ### Geliştirme araçları {#development-tools} @@ -103,105 +108,104 @@ Bu kütüphaneler, bir Ethereum düğümü ile doğrudan etkileşim kurmanın ka - [Örnekler](https://github.com/Kr1ptal/ethers-kt/tree/master/examples) - [Discord](https://discord.gg/rx35NzQGSb) -**Nethereum ** **_ Blok zincir için açık kaynaklı bir .NET entegrasyon kütüphanesi._** +**Nethereum -** **_Blok zinciri için açık kaynaklı bir .NET entegrasyon kütüphanesi._** - [GitHub](https://github.com/Nethereum/Nethereum) -- [Belgeler](http://docs.nethereum.com/en/latest/) +- [Dökümanlar](http://docs.nethereum.com/en/latest/) - [Discord](https://discord.com/invite/jQPrR58FxX) -**Python Tooling -** **_Python üzerinden Ethereum etkileşimi için çeşitli kütüphaneler._** +**Python Araçları -** **_Python aracılığıyla Ethereum etkileşimi için çeşitli kütüphaneler._** -- [py.ethereum.org](https://python.ethereum.org/) +- [py.ethereum.org](https://snakecharmers.ethereum.org/) - [web3.py GitHub](https://github.com/ethereum/web3.py) -- [web3.py Sohbeti](https://gitter.im/ethereum/web3.py) +- [web3.py Sohbet](https://gitter.im/ethereum/web3.py) -**Tatum -** **_üstün blok zincir geliştirme platformu._** +**Tatum -** **_Üst düzey blok zinciri geliştirme platformu._** - [Tatum](https://tatum.io/) - [GitHub](https://github.com/tatumio/) -- [Belgeler](https://docs.tatum.io/) +- [Dökümanlar](https://docs.tatum.io/) - [Discord](https://discord.gg/EDmW3kjTC9) **web3j -** **_Ethereum için bir Java/Android/Kotlin/Scala entegrasyon kütüphanesi._** - [GitHub](https://github.com/web3j/web3j) -- [Belgeler](https://docs.web3j.io/) +- [Dökümanlar](https://docs.web3j.io/) - [Gitter](https://gitter.im/web3j/web3j) -### Blokzincir servisleri {#blockchain-services} +### Blok zinciri hizmetleri {#blockchain-services} **BlockCypher -** **_Ethereum Web API'leri._** - [blockcypher.com](https://www.blockcypher.com/) -- [Dokümanlar](https://www.blockcypher.com/dev/ethereum/) +- [Dökümanlar](https://www.blockcypher.com/dev/ethereum/) **Chainbase -** **_Ethereum için hepsi bir arada web3 veri altyapısı._** - [chainbase.com](https://chainbase.com/) -- [Dokümanlar](https://docs.chainbase.com/) +- [Dökümanlar](https://docs.chainbase.com/) - [Discord](https://discord.gg/Wx6qpqz4AF) -**Chainstack -** **_Esnek ve özel Ethereum düğüm servisleri._** +**Chainstack -** **_Hizmet olarak esnek ve özel Ethereum düğümleri._** - [chainstack.com](https://chainstack.com) -- [Dokümanlar](https://docs.chainbase.com/docs) +- [Dökümanlar](https://docs.chainstack.com/) - [Ethereum API referansı](https://docs.chainstack.com/reference/ethereum-getting-started) -**Coinbase Bulut Düğümü -** **_Blok Zincir Altyapısı API'sı._** +**Coinbase Cloud Node -** **_Blok Zinciri Altyapı API'ı._** -- [Coinbase Bulut Düğümü](https://www.coinbase.com/cloud) -- [Dokümanlar](https://docs.cloud.coinbase.com/) +- [Coinbase Cloud Node](https://www.coinbase.com/developer-platform) +- [Dökümanlar](https://docs.cdp.coinbase.com/) **DataHub by Figment -** **_Ethereum Ana Ağı ve test ağları ile Web3 API hizmetleri._** - [DataHub](https://www.figment.io/) -- [Dokümanlar](https://docs.figment.io/) +- [Dökümanlar](https://docs.figment.io/) -**Moralis -** **_Kuruluş Seviyesi EVM API Sağlayıcısı._** +**Moralis -** **_Kurumsal Düzeyde EVM API Sağlayıcısı._** - [moralis.io](https://moralis.io) -- [Dokümanlar](https://docs.moralis.io/) +- [Dökümanlar](https://docs.moralis.io/) - [GitHub](https://github.com/MoralisWeb3) - [Discord](https://moralis.io/joindiscord/) - [Forum](https://forum.moralis.io/) -**NFTPort -** **_Ethereum Verisi ve Basım API'ları._** +**NFTPort -** **_Ethereum Veri ve Basım API'leri._** - [nftport.xyz](https://www.nftport.xyz/) -- [Dokümanlar](https://docs.nftport.xyz/) +- [Dökümanlar](https://docs.nftport.xyz/) - [GitHub](https://github.com/nftport/) - [Discord](https://discord.com/invite/K8nNrEgqhE) -**Tokenview -** **_Genel Multi Kripto Blok Zincir API'lar Platformu_** +**Tokenview -** **_Genel Çoklu Kripto Blok Zinciri API Platformu._** - [services.tokenview.io](https://services.tokenview.io/) -- [Dokümanlar](https://services.tokenview.io/docs?type=api) +- [Dökümanlar](https://services.tokenview.io/docs?type=api) - [GitHub](https://github.com/Tokenview) -**Watchdata -** **_Ethereum blok zincirine basit ve güvenilir API erişimi sağlayın._** +**Watchdata -** **_Ethereum blok zincirine basit ve güvenilir API erişimi sağlar._** - [Watchdata](https://watchdata.io/) -- [Dokümanlar](https://docs.watchdata.io/) +- [Dökümanlar](https://docs.watchdata.io/) - [Discord](https://discord.com/invite/TZRJbZ6bdn) -**Covalent -** **_200+ Zincir için Zenginleştirilmiş Blokzincir API'leri._** +**Covalent -** **_200'den fazla Zincir için Zenginleştirilmiş blok zinciri API'leri._** - [covalenthq.com](https://www.covalenthq.com/) -- [Dokümanlar](https://www.covalenthq.com/docs/api/) +- [Dökümanlar](https://www.covalenthq.com/docs/api/) - [GitHub](https://github.com/covalenthq) - [Discord](https://www.covalenthq.com/discord/) +## Daha fazla kaynak {#further-reading} -## Daha fazla bilgi {#further-reading} - -_Size yardımcı olan bir topluluk kaynağı biliyor musunuz? Bu sayfayı düzenleyin ve ekleyin!_ +_Size yardımcı olan bir topluluk kaynağı mı biliyorsunuz? Bu sayfayı düzenleyin ve onu ekleyin!_ -## İlgili konular {#related-topics} +## Alakalı başlıklar {#related-topics} -- [ Düğümler ve İstemciler](/developers/docs/nodes-and-clients/) -- [Geliştirici çerçeveleri](/developers/docs/frameworks/) +- [Düğümler ve istemciler](/developers/docs/nodes-and-clients/) +- [Geliştirme çerçeveleri](/developers/docs/frameworks/) ## İlgili öğreticiler {#related-tutorials} -- [JavaScript'te Ethereum blok zincirini kullanmak için Web3js'yi kurun](/developers/tutorials/set-up-web3js-to-use-ethereum-in-javascript/) _– Projenizde web3.js kurulumu için talimatlar._ -- [JavaScript'ten akıllı sözleşme çağırma](/developers/tutorials/calling-a-smart-contract-from-javascript/) _– DAI belirtecini kullanarak, JavaScript kullanan sözleşme işlevini nasıl çağıracağınızı görün._ +- [JavaScript'te Ethereum blok zincirini kullanmak için Web3js'yi Kurma](/developers/tutorials/set-up-web3js-to-use-ethereum-in-javascript/) _– Projenizde web3.js kurulumuna yönelik talimatlar._ +- [JavaScript'ten Akıllı Sözleşme Çağırma](/developers/tutorials/calling-a-smart-contract-from-javascript/) _– DAI jetonunu kullanarak JavaScript ile sözleşme fonksiyonlarının nasıl çağrılacağını görün._ diff --git a/public/content/translations/tr/developers/docs/apis/javascript/index.md b/public/content/translations/tr/developers/docs/apis/javascript/index.md index 5b31da0eeaa..49d69ae696a 100644 --- a/public/content/translations/tr/developers/docs/apis/javascript/index.md +++ b/public/content/translations/tr/developers/docs/apis/javascript/index.md @@ -1,42 +1,44 @@ --- -title: JavaScript API kütüphaneleri -description: Uygulamanızdan blok zinciri ile etkileşime girmenizi sağlayan JavaScript istemci kütüphanelerine giriş. +title: "JavaScript API kütüphaneleri" +description: "Uygulamanızdan blok zinciri ile etkileşime girmenizi sağlayan JavaScript istemci kütüphanelerine giriş." lang: tr --- -Bir web uygulamasının Ethereum blok zinciri ile etkileşime girebilmesi için (yani blok zinciri verilerini okuması ve/veya ağa işlem gönderebilmesi) bir Ethereum düğümüne bağlanması gerekir. +Bir web uygulamasının Ethereum blokzinciri ile etkileşime girebilmesi (ör. blokzincir verilerini okumak ve/veya ağa işlem göndermek) için bir Ethereum düğümüne bağlanması gerekir. -Bu amaçla, her Ethereum istemcisi [JSON-RPC](/developers/docs/apis/json-rpc/) özelliklerini uygular, böylece uygulamaların güvenebileceği tek tip [metotlar](/developers/docs/apis/json-rpc/#json-rpc-methods) olur. +Bu amaçla her Ethereum istemcisi [JSON-RPC](/developers/docs/apis/json-rpc/) spesifikasyonunu uygular, böylece uygulamaların güvenebileceği tek tip bir [yöntemler](/developers/docs/apis/json-rpc/#json-rpc-methods) seti bulunur. Eğer bir Ethereum düğümüne bağlanmak için JavaScript kullanmak istiyorsanız, düz JavaScript'i kullanmak mümkündür ancak ekosistem içinde bunu çok daha kolay hâle getiren birkaç kolaylık kütüphanesi bulunur. Bu kütüphanelerle geliştiriciler, Ethereum ile etkileşime giren JSON RPC taleplerini (arka planda) başlatmak için sezgisel ve tek satırlı yöntemler yazabilirler. -Lütfen "[Birleşim](/roadmap/merge/) olayından bu yana, bir düğümü çalıştırmak için iki bağlantılı Ethereum yazılımının parçası olan bir yürütüm istemcisi ve bir fikir birliği istemcisi gerektiğini unutmayın. Lütfen düğümünüzün hem bir yürütüm hem de fikir birliği istemcisini içerdiğinden emin olun. Eğer düğümünüz yerel makinanızda değilse (ör. düğümünüz bir AWS örneğinde çalışıyorsa) bu eğitimdeki IP adreslerini buna göre güncelleyin. Daha fazla bilgi için lütfen [bir düğüm çalıştırma](/developers/docs/nodes-and-clients/run-a-node/) sayfamıza bakın. +[Birleşim](/roadmap/merge/)'den bu yana bir düğümü çalıştırmak için birbirine bağlı iki Ethereum yazılımı parçasının (bir yürütüm istemcisi ve bir mutabakat istemcisi) gerektiğini lütfen unutmayın. Lütfen düğümünüzün hem bir yürütüm hem de fikir birliği istemcisini içerdiğinden emin olun. Düğümünüz yerel makinenizde değilse (ör. düğümünüz bir AWS örneğinde çalışıyorsa), öğreticideki IP adreslerini buna göre güncelleyin. Daha fazla bilgi için lütfen [düğüm çalıştırma](/developers/docs/nodes-and-clients/run-a-node/) sayfamıza bakın. -## Ön koşullar {#prerequisites} +## Ön Koşullar {#prerequisites} -JavaScript'i anlamanın yanı sıra, [Ethereum Yığınını](/developers/docs/ethereum-stack/) ve [Ethereum istemcilerini](/developers/docs/nodes-and-clients/) de anlamak faydalı olabilir. +JavaScript'i anlamanın yanı sıra [Ethereum yığınını](/developers/docs/ethereum-stack/) ve [Ethereum istemcilerini](/developers/docs/nodes-and-clients/) anlamak da faydalı olabilir. -## Neden bir kitaplık kullanılır? {#why-use-a-library} +## Neden bir kütüphane kullanılır? {#why-use-a-library} Bu kütüphaneler, bir Ethereum düğümü ile doğrudan etkileşim kurmanın karmaşıklığının çoğunu ortadan kaldırır. Ayrıca, bir geliştirici olarak Ethereum istemcilerinin karmaşıklıkları ile daha az zaman harcayarak ve uygulamanızın benzersiz işlevselliğine daha fazla zaman ayırabilmeniz için yardımcı işlevler (örneğin, ETH'yi Gwei'ye dönüştürmek) sağlarlar. ## Kütüphane özellikleri {#library-features} -### Ethereum düğümlerine bağlanın {#connect-to-ethereum-nodes} +### Ethereum düğümlerine bağlanma {#connect-to-ethereum-nodes} Bu kütüphaneler, sağlayıcıları kullanarak JSON-RPC, INFURA, Etherscan, Alchemy veya MetaMask üzerinden Ethereum'a bağlanmanıza ve Ethereum verilerini okumanıza olanak tanır. +> **Uyarı:** Web3.js 4 Mart 2025'te arşivlendi. [Duyuruyu okuyun](https://blog.chainsafe.io/web3-js-sunset/). Yeni projeler için [ethers.js](https://ethers.org) veya [viem](https://viem.sh) gibi alternatif kütüphaneleri kullanmayı düşünün. + **Ethers örneği** ```js -// Bir BrowserProvider, MetaMask'ın her sayfaya window.ethereum -// olarak enjekte ettiği standart bir Web3 sağlayıcısını sarar -// sabit sağlayıcı = yeni ethers.BrowserProvider(window.ethereum) - -// MetaMask eklentisi ayrıca işlemlerin imzalanmasına, ether göndermeye ve -// blokzincirdeki durumu değiştirmek için ödeme yapmaya olanak tanır. -// Bunun için hesap imzalayana ihtiyacımız var... -sabit imzalayan = sağlayıcı.getSigner() +// Bir BrowserProvider, MetaMask'ın her sayfaya window.ethereum olarak eklediği +// standart bir Web3 sağlayıcısını sarmalar +const provider = new ethers.BrowserProvider(window.ethereum) + +// MetaMask eklentisi ayrıca ether göndermek için işlemleri imzalamaya +// ve blokzincirdeki durumu değiştirmek için ödeme yapmaya olanak tanır. +// Bunun için hesap imzalayıcısına ihtiyacımız var... +const signer = provider.getSigner() ``` **Web3js örneği** @@ -68,31 +70,31 @@ Kurulduktan sonra blok zinciri aşağıdakiler için sorgulayabileceksiniz: - gaz tahminleri - akıllı sözleşme olayları - ağ kimliği -- ve daha fazlası... +- ve dahası... ### Cüzdan işlevselliği {#wallet-functionality} -Bu kitaplıklar size cüzdan oluşturma, anahtarları yönetme ve işlemleri imzalama işlevleri sunar. +Bu kütüphaneler size cüzdan oluşturma, anahtarları yönetme ve işlemleri imzalama işlevselliği sunar. -İşte Ether'lerden bir örnek +İşte Ethers'dan bir örnek ```js -// Bir anımsatıcıdan bir cüzdan örneği oluşturun... +// Bir anımsatıcı ifadeden bir cüzdan örneği oluşturun... mnemonic = "announce room limb pattern dry unit scale effort smooth jazz weasel alcohol" walletMnemonic = Wallet.fromPhrase(mnemonic) -// ...ya da özel anahtardan +// ...veya özel bir anahtardan walletPrivateKey = new Wallet(walletMnemonic.privateKey) walletMnemonic.address === walletPrivateKey.address // true -// Signer API'si uyarınca bir Promise olarak adres +// İmzalayıcı API'sine göre bir Promise olarak adres walletMnemonic.getAddress() // { Promise: '0x71CB05EE1b1F506fF321Da3dac38f25c0c9ce6E1' } -// Bir cüzdan adresi de senkronize olarak müsaittir +// Bir Cüzdan adresi eşzamanlı olarak da kullanılabilir walletMnemonic.address // '0x71CB05EE1b1F506fF321Da3dac38f25c0c9ce6E1' @@ -102,7 +104,7 @@ walletMnemonic.privateKey walletMnemonic.publicKey // '0x04b9e72dfd423bcf95b3801ac93f4392be5ff22143f9980eb78b3a860c4843bfd04829ae61cdba4b3b1978ac5fc64f5cc2f4350e35a108a9c9a92a81200a60cd64' -// Cüzdan mnemonic'i +// Cüzdan anımsatıcı ifadesi walletMnemonic.mnemonic // { // locale: 'en', @@ -110,12 +112,12 @@ walletMnemonic.mnemonic // phrase: 'announce room limb pattern dry unit scale effort smooth jazz weasel alcohol' // } -// Not: Özel anahtarla oluşturulan bir cüzdan -// mnemonic'e sahip değildir (türetme bunu engeller) +// Not: Özel bir anahtarla oluşturulan bir cüzdanın anımsatıcı ifadesi yoktur +// (türetme bunu engeller) walletPrivateKey.mnemonic // null -// Mesaj imzalama +// Bir mesajı imzalama walletMnemonic.signMessage("Hello World") // { Promise: '0x14280e5885a19f60e536de50097e96e3738c7acae4e9e62d67272d794b8127d31c03d9cd59781d4ee31fb4e1b893bd9b020ec67dfa65cfb51e2bdadbb1de26d91c' } @@ -124,12 +126,12 @@ tx = { value: utils.parseEther("1.0"), } -// İşlem imzalama +// Bir işlemi imzalama walletMnemonic.signTransaction(tx) // { Promise: '0xf865808080948ba1f109551bd432803012645ac136ddd64dba72880de0b6b3a7640000801ca0918e294306d177ab7bd664f5e141436563854ebe0a3e523b9690b4922bbb52b8a01181612cec9c431c4257a79b8c9f0c980a2c49bb5a0e6ac52949163eeb565dfc' } -// Bağlanma metodu yeni bir örneği -// sağlayıcıya bağlı olan cüzdana gönderir +// connect metodu, bir sağlayıcıya bağlı olan +// Cüzdan'ın yeni bir örneğini döndürür wallet = walletMnemonic.connect(provider) // Ağı sorgulama @@ -142,16 +144,16 @@ wallet.getTransactionCount() wallet.sendTransaction(tx) ``` -[Belgelerin tamamını okuyun](https://docs.ethers.io/v5/api/signer/#Wallet) +[Tüm belgeleri okuyun](https://docs.ethers.io/v5/api/signer/#Wallet) -Kurulduktan sonra şunları yapabileceksiniz: +Kurulumdan sonra şunları yapabileceksiniz: - hesap oluşturabilirsiniz - işlem gönderebilirsiniz - işlemleri imzalayabilirsiniz -- ve daha fazlası... +- ve dahası... -### Akıllı sözleşme fonksiyonlarıyla etkileşim kurmak {#interact-with-smart-contract-functions} +### Akıllı sözleşme işlevleriyle etkileşim kurma {#interact-with-smart-contract-functions} Javascript istemci kütüphaneleri, derlenmiş bir sözleşmenin Uygulama İkili Arayüzünü (ABI) okuyarak uygulamanızın akıllı sözleşme fonksiyonlarını çağırmasına olanak tanır. @@ -164,7 +166,7 @@ contract Test { uint a; address d = 0x12345678901234567890123456789012; - function Test(uint testInt) { a = testInt;} + constructor(uint testInt) { a = testInt;} event Event(uint indexed b, bytes32 c); @@ -217,7 +219,7 @@ Bu, şunları yapabileceğiniz anlamına gelir: Yardımcı fonksiyonlar, Ethereum ile oluşturmayı biraz daha kolaylaştıran kullanışlı kısayollar sunar. -ETH değerleri varsayılan olarak Wei cinsindendir. 1 ETH = 1.000.000.000.000.000.000 WEI – bu, çok sayıda sayıyla uğraştığınız anlamına gelir! `web3.utils.toWei`, ether'ı sizin için Wei'ye dönüştürür. +ETH değerleri varsayılan olarak Wei cinsindendir. 1 ETH = 1.000.000.000.000.000.000 WEI – bu, çok sayıda sayıyla uğraştığınız anlamına gelir! `web3.utils.toWei` sizin için ether'i Wei'ye dönüştürür. Ve ethers cinsinden şöyle görünür: @@ -233,58 +235,55 @@ ethers.utils.formatEther(balance) ``` - [Web3js yardımcı fonksiyonları](https://docs.web3js.org/api/web3-utils) -- [Ethers yardımcı fonksiyonları](https://docs.ethers.io/v5/api/utils/) +- [Ethers yardımcı fonksiyonları](https://docs.ethers.org/v6/api/utils/) ## Mevcut kütüphaneler {#available-libraries} -**Web3.js -** **_Ethereum JavaScript API._** +**Web3.js -** **_Ethereum JavaScript API'si._** -- [Belgeler](https://docs.web3js.org/) -- [GitHub](https://github.com/ethereum/web3.js/) +- [Belgeler](https://docs.web3js.org) +- [GitHub](https://github.com/ethereum/web3.js) -**Ethers.js -** **_JavaScript ve TypeScript'te eksiksiz Ethereum cüzdan uygulamaları ve araçları._** +**Ethers.js -** **_JavaScript ve TypeScript'te eksiksiz Ethereum cüzdanı uygulaması ve yardımcı programları._** -- [Belgeler](https://docs.ethers.io/) -- [GitHub](https://github.com/ethers-io/ethers.js/) +- [Ethers.js ana sayfası](https://ethers.org/) +- [Belgeler](https://docs.ethers.io) +- [GitHub](https://github.com/ethers-io/ethers.js) -**The Graph -** **_Ethereum ve IPFS verilerini endekslemek ve GraphQL kullanarak sorgulamak için bir protokol._** +**The Graph -** **_Ethereum ve IPFS verilerini dizine eklemek ve GraphQL kullanarak sorgulamak için bir protokol._** -- [The Graph](https://thegraph.com/) -- [Graph Gezgini](https://thegraph.com/explorer/) -- [Belgeler](https://thegraph.com/docs/) -- [GitHub](https://github.com/graphprotocol/) +- [The Graph](https://thegraph.com) +- [Graph Gezgini](https://thegraph.com/explorer) +- [Belgeler](https://thegraph.com/docs) +- [GitHub](https://github.com/graphprotocol) - [Discord](https://thegraph.com/discord) -**light.js -** **_Hafif istemciler için yüksek seviyede duyarlı JS kütüphanesidir._** - -- [GitHub](https://github.com/openethereum/js-libs/tree/master/packages/light.js) - -**Alchemyweb3 -** **_Otomatik yeniden denemeler ve geliştirilmiş API'lar ile Web3.js odaklı paketleyici._** +**Alchemy SDK -** **_Gelişmiş API'lere sahip Ethers.js için bir sarmalayıcı._** -- [Belgeler](https://docs.alchemy.com/reference/api-overview) -- [GitHub](https://github.com/alchemyplatform/alchemy-web3) +- [Belgeler](https://www.alchemy.com/docs) +- [GitHub](https://github.com/alchemyplatform/alchemy-sdk-js) -**Alchemy NFT API -** **_Sahiplik, meta veri özellikleri ve daha fazlası dahil olmak üzere NFT verilerini almak için API._** +**viem -** **_Ethereum için TypeScript Arayüzü._** -- [Belgeler](https://docs.alchemy.com/alchemy/enhanced-apis/nft-api) -- [GitHub](https://github.com/alchemyplatform/alchemy-web3) +- [Belgeler](https://viem.sh) +- [GitHub](https://github.com/wagmi-dev/viem) -**viem -** **_Ethereum için TypeScript Arayüzü_** +**Drift -** **_Dahili önbelleğe alma, kancalar ve test taklitleri içeren TypeScript meta kütüphanesi._** -- [Dokümanlar](https://viem.sh) -- [GitHub](https://github.com/wagmi-dev/viem) +- [Belgeler](https://ryangoree.github.io/drift/) +- [GitHub](https://github.com/ryangoree/drift/) -## Daha fazla bilgi {#further-reading} +## Daha fazla kaynak {#further-reading} -_Size yardımcı olan bir topluluk kaynağı biliyor musunuz? Bu sayfayı düzenleyin ve ekleyin!_ +_Size yardımcı olan bir topluluk kaynağı mı biliyorsunuz? Bu sayfayı düzenleyin ve onu ekleyin!_ -## İlgili konular {#related-topics} +## Alakalı başlıklar {#related-topics} -- [ Düğümler ve İstemciler](/developers/docs/nodes-and-clients/) -- [Geliştirici çerçeveleri](/developers/docs/frameworks/) +- [Düğümler ve istemciler](/developers/docs/nodes-and-clients/) +- [Geliştirme çerçeveleri](/developers/docs/frameworks/) ## İlgili öğreticiler {#related-tutorials} -- [JavaScript'te Ethereum blok zincirini kullanmak için Web3js'yi kurun](/developers/tutorials/set-up-web3js-to-use-ethereum-in-javascript/) _– Projenizde web3.js kurulumu için talimatlar._ -- [JavaScript'ten akıllı sözleşme çağırma](/developers/tutorials/calling-a-smart-contract-from-javascript/) _– DAI belirtecini kullanarak, JavaScript kullanan sözleşme işlevini nasıl çağıracağınızı görün._ -- [Web3 ve Alchemy kullanarak işlem gönderme](/developers/tutorials/sending-transactions-using-web3-and-alchemy/) _– Arka uçtan işlem göndermek için adım adım izlenecek yol._ +- [JavaScript'te Ethereum blok zincirini kullanmak için Web3js'yi Kurma](/developers/tutorials/set-up-web3js-to-use-ethereum-in-javascript/) _– Projenizde web3.js kurulumuna yönelik talimatlar._ +- [JavaScript'ten Akıllı Sözleşme Çağırma](/developers/tutorials/calling-a-smart-contract-from-javascript/) _– DAI jetonunu kullanarak JavaScript ile sözleşme fonksiyonlarının nasıl çağrılacağını görün._ +- [web3 ve Alchemy kullanarak işlem gönderme](/developers/tutorials/sending-transactions-using-web3-and-alchemy/) _– Arka uçtan işlem göndermek için adım adım kılavuz._ diff --git a/public/content/translations/tr/developers/docs/apis/json-rpc/index.md b/public/content/translations/tr/developers/docs/apis/json-rpc/index.md index ef646de8279..3034080a7d6 100644 --- a/public/content/translations/tr/developers/docs/apis/json-rpc/index.md +++ b/public/content/translations/tr/developers/docs/apis/json-rpc/index.md @@ -1,36 +1,36 @@ --- title: JSON-RPC API -description: Ethereum istemcileri için durum bilgisi olmayan, hafif bir uzaktan prosedür çağrısı (RPC) protokolü. +description: "Ethereum istemcileri için durum bilgisi olmayan, hafif bir uzaktan prosedür çağrısı (RPC) protokolü." lang: tr --- Bir yazılım uygulamasının Ethereum blok zinciriyle etkileşimde bulunabilmesi - blok zincir verilerini okuma ya da ağa işlemler gönderme yoluyla - bir Ethereum düğümüne bağlanmasını gerektirmektedir. -Bu amaçla, her [Ethereum müşterisi](/developers/docs/nodes-and-clients/#execution-clients), belirli bir düğüm veya istemci uygulamasından bağımsız olarak uygulamaların güvendikleri bir yöntem seti olması için bir [JSON-RPC özellikleri](https://github.com/ethereum/execution-apis) uygular. +Bu amaçla her [Ethereum istemcisi](/developers/docs/nodes-and-clients/#execution-clients), belirli düğüm veya istemci uygulamasından bağımsız olarak uygulamaların güvenebileceği tek tip bir metotlar kümesi olması için bir [JSON-RPC spesifikasyonu](https://github.com/ethereum/execution-apis) uygular. -[JSON-RPC](https://www.jsonrpc.org/specification) durumsuz, hafifliği özel bir uzaktan prosedür çağrısı (RPC) protokolüdür. Birkaç veri yapısını ve bunların işlenmesiyle ilgili kuralları tanımlar. Kavramların aynı süreç içinde, soketler üzerinden, HTTP üzerinden veya birçok farklı mesaj geçiş ortamında kullanılabilir olması açısından aktarımdan bağımsızdır. Veri formatı olarak JSON (RFC 4627) kullanır. +[JSON-RPC](https://www.jsonrpc.org/specification), durum bilgisi olmayan, hafif bir uzaktan yordam çağrısı (RPC) protokolüdür. Birkaç veri yapısını ve bunların işlenmesiyle ilgili kuralları tanımlar. Kavramların aynı süreç içinde, soketler üzerinden, HTTP üzerinden veya birçok farklı mesaj geçiş ortamında kullanılabilir olması açısından aktarımdan bağımsızdır. Veri formatı olarak JSON (RFC 4627) kullanır. ## İstemci uygulamaları {#client-implementations} -Ethereum istemcilerinin her biri, JSON-RPC şartnamesini uygularken farklı programlama dilleri kullanabilir. Belirli programlama dilleriyle ilgili daha fazla ayrıntı için [istemci belgelerine](/developers/docs/nodes-and-clients/#execution-clients) bakın. En güncel API destek bilgileri için her istemcinin belgelerini kontrol etmenizi öneririz. +Ethereum istemcilerinin her biri, JSON-RPC şartnamesini uygularken farklı programlama dilleri kullanabilir. Belirli programlama dilleriyle ilgili daha fazla ayrıntı için bireysel [istemci belgelerine](/developers/docs/nodes-and-clients/#execution-clients) bakın. En güncel API destek bilgileri için her istemcinin belgelerini kontrol etmenizi öneririz. -## Kolaylık Kütüphaneleri {#convenience-libraries} +## Kolaylaştırıcı Kütüphaneler {#convenience-libraries} -JSON-RPC API aracılığıyla Ethereum istemcileriyle doğrudan etkileşim kurmayı seçebilseniz de, dapp geliştiricileri için genellikle daha kolay seçenekler vardır. JSON-RPC API'sinin üzerinde paketleyiciler sağlamak için birçok [JavaScript](/developers/docs/apis/javascript/#available-libraries) ve [arka uç API'si](/developers/docs/apis/backend/#available-libraries) kütüphanesi bulunur. Bu kütüphanelerle geliştiriciler, Ethereum ile etkileşime giren JSON RPC taleplerini (arka planda) başlatmak için tercih ettikleri programlama dilinde sezgisel ve tek satırlı yöntemler yazabilirler. +JSON-RPC API aracılığıyla Ethereum istemcileriyle doğrudan etkileşim kurmayı seçebilseniz de, dapp geliştiricileri için genellikle daha kolay seçenekler vardır. JSON-RPC API'sinin üzerinde sarmalayıcılar sağlamak için birçok [JavaScript](/developers/docs/apis/javascript/#available-libraries) ve [arka uç API](/developers/docs/apis/backend/#available-libraries) kütüphanesi mevcuttur. Bu kütüphanelerle geliştiriciler, Ethereum ile etkileşime giren JSON RPC taleplerini (arka planda) başlatmak için tercih ettikleri programlama dilinde sezgisel ve tek satırlı yöntemler yazabilirler. -## Fikir birliği istemci API'ları {#consensus-clients} +## Mutabakat istemcisi API'leri {#consensus-clients} Bu sayfa, özellikle Ethereum yürütüm istemcileri tarafından kullanılan JSON-RPC API'sı ile ilgilidir. Ancak, fikir birliği istemcileri de kullanıcıların bir düğümden bilgi sorgulamasına, İşaret bloklarını, İşaret durumunu ve mutabakat ile ilgili diğer bilgileri direkt talep etmesine olanak veren bir RPC API'sına sahiptir. Bu API, [Beacon API web sayfasında](https://ethereum.github.io/beacon-APIs/#/) belgelenmiştir. -Bir düğüm içinde müşteri veya istemci arası iletişim için dahili bir API da kullanılır; - yani, bu fikir birliği istemcisinin ve yürütüm istemcisinin veri takas etmesini sağlar. Buna "Motor API'sı" denir ve özellikler [GitHub](https://github.com/ethereum/execution-apis/blob/main/src/engine/common.md)'da mevcuttur. +Bir düğüm içinde müşteri veya istemci arası iletişim için dahili bir API da kullanılır; - yani, bu fikir birliği istemcisinin ve yürütüm istemcisinin veri takas etmesini sağlar. Buna 'Motor API'si' denir ve teknik özellikler [GitHub](https://github.com/ethereum/execution-apis/blob/main/src/engine/common.md) üzerinde mevcuttur. -## Yürütüm istemcisi özellikleri {#spec} +## Yürütme istemcisi spesifikasyonu {#spec} -[GitHub'da tam JSON-RPC API özelliklerini okuyun](https://github.com/ethereum/execution-apis). Bu API, [Yürütme API'si web sayfasında](https://ethereum.github.io/execution-apis/api-documentation/) belgelenmiştir ve mevcut tüm yöntemleri denemek için bir Denetçi içerir. +[GitHub'daki tam JSON-RPC API spesifikasyonunu okuyun](https://github.com/ethereum/execution-apis). Bu API, [Yürütme API'si web sayfasında](https://ethereum.github.io/execution-apis/) belgelenmiştir ve mevcut tüm yöntemleri denemek için bir Denetçi içerir. -## Konvansiyonlar {#conventions} +## Kurallar {#conventions} -### Onaltılık değer kodlaması {#hex-encoding} +### Hex değer kodlaması {#hex-encoding} JSON üzerinden iki temel veri türü geçirilir: biçimlendirilmemiş bayt dizileri ve miktarlar. Her ikisi de bir on altılı kodlamayla geçirilir, ancak biçimlendirme için farklı gereksinimler vardır. @@ -46,7 +46,7 @@ Miktarları (tamsayılar, sayılar) kodlarken: on altılı olarak kodlayın, ön - YANLIŞ: 0x0400 (baştaki sıfırlara izin verilmez) - YANLIŞ: ff (0x ön eki olmalıdır) -### Formatlanmamış bilgi {#unformatted-data-encoding} +### Biçimlendirilmemiş veri {#unformatted-data-encoding} Biçimlendirilmemiş verileri kodlarken (bayt dizileri, hesap adresleri, karmalar, bayt kodu dizileri): ön ek "0x" ile, bayt başına iki on altılık basamak ve on altılı olarak kodlayın. @@ -58,9 +58,9 @@ Biçimlendirilmemiş verileri kodlarken (bayt dizileri, hesap adresleri, karmala - YANLIŞ: 0xf0f0f (hane sayısı çift olmalıdır) - YANLIŞ: 004200 (0x ön eki olmalıdır) -### Varsayılan blok parametresi {#default-block} +### Blok parametresi {#block-parameter} -Aşağıdaki yöntemlerde fazladan bir varsayılan blok parametresi bulunur: +Aşağıdaki metotların bir blok parametresi vardır: - [eth_getBalance](#eth_getbalance) - [eth_getCode](#eth_getcode) @@ -68,43 +68,44 @@ Aşağıdaki yöntemlerde fazladan bir varsayılan blok parametresi bulunur: - [eth_getStorageAt](#eth_getstorageat) - [eth_call](#eth_call) -Ethereum durumuna göre hareket eden istekler yapıldığında, son varsayılan blok parametresi blokun yüksekliğini belirler. +Ethereum'un durumunu sorgulayan istekler yapıldığında, sağlanan blok parametresi bloğun yüksekliğini belirler. -DefaultBlock parametresi için aşağıdaki seçenekler mümkündür: +Blok parametresi için aşağıdaki seçenekler mevcuttur: -- `HEX String` - bir tamsayı blok numarası -- `String "earliest"` en erken/genesis bloğu için -- `String "latest"` - önerilen son blok için -- `"Güvenli" dizesi` - en son güvenli baş blok için -- `"Kesinleşmiş" dizesi` - kesinleşmiş en son blok için -- `"Bekleyen" dizesi` - bekleyen durum/işlemler için +- `HEX Dizesi` - bir tam sayı blok numarası +- `"earliest" Dizesi` - en erken/başlangıç bloğu için +- `"latest" Dizesi` - en son önerilen blok için +- `"safe" Dizesi` - en son güvenli baş blok için +- `"finalized" Dizesi` - en son kesinleşmiş blok için +- `"pending" Dizesi` - bekleyen durum/işlemler için ## Örnekler -Bu sayfada, komut satırı aracı [curl](https://curl.se) kullanılarak ayrı ayrı JSON_RPC API uç noktalarının nasıl kullanılacağına ilişkin örnekler sunuyoruz. Bu ayrı uç nokta örnekleri, aşağıda [Kıvrılma örnekleri](#curl-examples) bölümünde bulunur. Sayfanın ilerleyen kısımlarında, Geth düğümü, JSON_RPC API ve kıvrılma kullanarak akıllı bir sözleşme derlemek ve dağıtmak için [uçtan uca bir örnek](#usage-example) de sağlıyoruz. +Bu sayfada, komut satırı aracı olan [curl](https://curl.se) kullanarak bireysel JSON_RPC API uç noktalarının nasıl kullanılacağına dair örnekler sunuyoruz. Bu bireysel uç nokta örnekleri, aşağıdaki [Curl örnekleri](#curl-examples) bölümünde bulunmaktadır. Sayfanın ilerleyen bölümlerinde, bir Geth düğümü, JSON_RPC API'si ve curl kullanarak bir akıllı sözleşmeyi derlemek ve dağıtmak için bir [uçtan uca örnek](#usage-example) de sunuyoruz. -## Kıvrılma örnekleri {#curl-examples} +## Curl örnekleri {#curl-examples} -Bir Ethereum düğümüne [curl](https://curl.se) istekleri yaparak JSON_RPC API'sını kullanma örnekleri aşağıda verilmiştir. Her örnek belirli uç noktanın bir tanımını, parametrelerini, dönüş türünü ve nasıl kullanılması gerektiğine dair çalışılmış bir örneği içerir. +Bir Ethereum düğümüne [curl](https://curl.se) istekleri yaparak JSON_RPC API'sini kullanma örnekleri aşağıda verilmiştir. Her örnek +belirli uç noktanın bir tanımını, parametrelerini, dönüş türünü ve nasıl kullanılması gerektiğine dair çalışılmış bir örneği içerir. -Kıvrılma istekleri, içerik türüyle ilgili bir hata mesajı döndürebilir. Bunun nedeni, `--data` seçeneğinin içerik türünü `application/x-www-form-urlencoded` olarak ayarlamasıdır. Düğümünüz bundan şikâyet ederse, aramanın başına `-H "Content-Type: application/json"` koyarak başlığı manuel olarak ayarlayın. Örnekler ayrıca kıvrılma için verilen son argüman olması gereken URL/IP ve bağlantı noktası kombinasyonunu içermez. (ör. `127.0.0.1:8545`). Bu ek verileri içeren eksiksiz bir kıvrılma isteği aşağıdaki formu alır: +Kıvrılma istekleri, içerik türüyle ilgili bir hata mesajı döndürebilir. Bunun nedeni, `--data` seçeneğinin içerik türünü `application/x-www-form-urlencoded` olarak ayarlamasıdır. Düğümünüz bu konuda şikayet ederse, çağrının başına `-H "Content-Type: application/json"` yerleştirerek başlığı manuel olarak ayarlayın. Örnekler ayrıca curl'e verilen son argüman olması gereken URL/IP ve bağlantı noktası kombinasyonunu içermez (örn. `127.0.0.1:8545`). Bu ek verileri içeren eksiksiz bir kıvrılma isteği aşağıdaki formu alır: ```shell curl -H "Content-Type: application/json" -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"web3_clientVersion","params":[],"id":67}' 127.0.0.1:8545 ``` -## Dedikodu, Durum, Geçiş {#gossip-state-history} +## Gossip, Durum, Geçmiş {#gossip-state-history} -Bir avuç temel JSON-RPC yöntemi, Ethereum ağından veri gerektirir ve düzgün bir şekilde üç ana kategoriye ayrılır: _Dedikodu, Durum ve Geçmiş_. Her bir yönteme atlamak için bu bölümlerdeki bağlantıları kullanın veya tüm yöntemler listesini keşfetmek için içindekiler tablosunu kullanın. +Birkaç temel JSON-RPC metodu, Ethereum ağından veri gerektirir ve üç ana kategoriye ayrılır: _Gossip, Durum ve Geçmiş_. Her bir yönteme atlamak için bu bölümlerdeki bağlantıları kullanın veya tüm yöntemler listesini keşfetmek için içindekiler tablosunu kullanın. -### Dedikodu Yöntemleri {#gossip-methods} +### Gossip Metotları {#gossip-methods} > Bu yöntemler zincirin başını izler. Bu, işlemlerin ağ etrafında nasıl dolaştığını, blokların içinde nasıl yer bulduğunu ve istemcilerin yeni bloklar hakkında nasıl bilgi sahibi olduğunu gösterir. - [eth_blockNumber](#eth_blocknumber) - [eth_sendRawTransaction](#eth_sendrawtransaction) -### Durum Yöntemleri {#state_methods} +### Durum Metotları {#state_methods} > Depolanan tüm verinin mevcut durumunu raporlayan yöntemlerdir. "Durum" RAM'nin paylaşımlı, büyük tek bir parçası gibidir ve hesap bakiyelerini, sözleşme verilerini ve gaz tahminlerini içerir. @@ -115,7 +116,7 @@ Bir avuç temel JSON-RPC yöntemi, Ethereum ağından veri gerektirir ve düzgü - [eth_call](#eth_call) - [eth_estimateGas](#eth_estimategas) -### Geçmiş Yöntemleri {#history_methods} +### Geçmiş Metotları {#history_methods} > Başlangıça kadar her blokun geçmiş kayıtlarını alır. Bu tek büyük sadece ekleme yapılabilen bir dosya gibidir ve tüm blok başlıklarını, blok gövdelerini, amca bloklarını ve işlem makbuzlarını içerir. @@ -134,9 +135,9 @@ Bir avuç temel JSON-RPC yöntemi, Ethereum ağından veri gerektirir ve düzgü ## JSON-RPC API Deneme Alanı -API yöntemlerini denemek ve yeni yöntemler keşfetmek için [deneme alanı aracını](https://ethereum-json-rpc.com) kullanabilirsiniz. Ayrıca, çeşitli düğüm sağlayıcıları tarafından hangi yöntemlerin ve ağların desteklendiğini de gösterir. +API metotlarını keşfetmek ve denemek için [oyun alanı aracını](https://ethereum-json-rpc.com) kullanabilirsiniz. Ayrıca, çeşitli düğüm sağlayıcıları tarafından hangi yöntemlerin ve ağların desteklendiğini de gösterir. -## JSON-RPC API Yöntemleri {#json-rpc-methods} +## JSON-RPC API Metotları {#json-rpc-methods} ### web3_clientVersion {#web3_clientversion} @@ -146,16 +147,16 @@ Geçerli istemci sürümünü döndürür. Hiçbiri -**Dönüşler** +**Döndürülenler** -`String` - Geçerli istemci sürümü +`Dize` - Mevcut istemci sürümü **Örnek** ```js -// Request +// İstek curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"web3_clientVersion","params":[],"id":67}' -// Result +// Sonuç { "id":67, "jsonrpc":"2.0", @@ -165,26 +166,26 @@ curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"web3_clientVersion","params":[], ### web3_sha3 {#web3_sha3} -Verilen verilerin Keccak-256'sını (standartlaştırılmış SHA3-256 _olmayan_) döndürür. +Verilen verinin Keccak-256'sını (_standartlaştırılmış SHA3-256'yı değil_) döndürür. **Parametreler** -1. `DATA` - SHA3 karmasına dönüştürülecek veriler +1. `VERİ` - SHA3 karmasına dönüştürülecek veri ```js params: ["0x68656c6c6f20776f726c64"] ``` -**Dönüşler** +**Döndürülenler** -`DATA` - Verilen dizenin SHA3 sonucu. +`VERİ` - Verilen dizenin SHA3 sonucu. **Örnek** ```js -// Request +// İstek curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"web3_sha3","params":["0x68656c6c6f20776f726c64"],"id":64}' -// Result +// Sonuç { "id":64, "jsonrpc": "2.0", @@ -200,22 +201,22 @@ Geçerli ağ kimliğini döndürür. Hiçbiri -**Dönüşler** +**Döndürülenler** -`String` - Geçerli ağ kimliği. +`Dize` - Mevcut ağ kimliği. -Mevcut ağ kimliklerinin tam listesi [chainlist.org](https://chainlist.org) adresinde bulunabilir. Bazı yaygın olanları: +Mevcut ağ kimliklerinin tam listesi [chainlist.org](https://chainlist.org) adresinde mevcuttur. Bazı yaygın olanları: - `1`: Ethereum Ana Ağı - `11155111`: Sepolia test ağı -- `17000`: Hoodi test ağı +- `560048` : Hoodi Test Ağı **Örnek** ```js -// Request +// İstek curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"net_version","params":[],"id":67}' -// Result +// Sonuç { "id":67, "jsonrpc": "2.0", @@ -225,22 +226,22 @@ curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"net_version","params":[],"id":67 ### net_listening {#net_listening} -İstemci aktif olarak ağ bağlantılarını dinliyorsa `true` değerini döndürür. +İstemci ağ bağlantılarını aktif olarak dinliyorsa `true` döndürür. **Parametreler** Hiçbiri -**Dönüşler** +**Döndürülenler** `Boolean` - Dinlerken `true`, aksi takdirde `false`. **Örnek** ```js -// Request +// İstek curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"net_listening","params":[],"id":67}' -// Result +// Sonuç { "id":67, "jsonrpc":"2.0", @@ -256,16 +257,16 @@ curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"net_listening","params":[],"id": Hiçbiri -**Dönüşler** +**Döndürülenler** -`QUANTITY` - bağlı eşlerin sayısının tam sayısı. +`MİKTAR` - bağlı olan eşlerin sayısının tam sayısı. **Örnek** ```js -// Request +// İstek curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"net_peerCount","params":[],"id":74}' -// Result +// Sonuç { "id":74, "jsonrpc": "2.0", @@ -275,22 +276,22 @@ curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"net_peerCount","params":[],"id": ### eth_protocolVersion {#eth_protocolversion} -Geçerli Ethereum protokol sürümünü döndürür. Bu yöntemin [Geth'de mevcut olmadığını](https://github.com/ethereum/go-ethereum/pull/22064#issuecomment-788682924) aklınızda tutun. +Geçerli Ethereum protokol sürümünü döndürür. Bu metodun [Geth'te mevcut olmadığını](https://github.com/ethereum/go-ethereum/pull/22064#issuecomment-788682924) unutmayın. **Parametreler** Hiçbiri -**Dönüşler** +**Döndürülenler** -`String` - Geçerli Ethereum protokolü sürümü +`Dize` - Mevcut Ethereum protokol sürümü **Örnek** ```js -// Request +// İstek curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_protocolVersion","params":[],"id":67}' -// Result +// Sonuç { "id":67, "jsonrpc": "2.0", @@ -300,21 +301,25 @@ curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_protocolVersion","params":[] ### eth_syncing {#eth_syncing} -Senkronizasyon durumu veya `false` ile ilgili verileri içeren bir nesne döndürür. +Senkronizasyon durumu hakkında veri içeren bir nesne veya `false` döndürür. + + + Uç noktayı oyun alanında deneyin + **Parametreler** Hiçbiri -**Dönüşler** +**Döndürülenler** -Kesin dönüş verileri, istemci uygulamaları arasında farklılık gösterir. Tüm istemciler düğüm eşitlenmediğinde `False` değerini döndürür aynı zamanda da tüm istemciler aşağıdaki alanları döndürür. +Kesin dönüş verileri, istemci uygulamaları arasında farklılık gösterir. Düğüm senkronize olmadığında tüm istemciler `False` döndürür ve tüm istemciler aşağıdaki alanları döndürür. -`Nesne|Boolean`, Senkronizasyon durumu verisi olan veya senkronize edilmediğinde `FALSE` olan bir nesne: +`Nesne|Boolean`, Senkronizasyon durumu verileri içeren bir nesne veya senkronize olmadığında `FALSE`: -- `startingBlock`: `QUANTITY` - İçe aktarmanın başladığı blok (yalnızca senkronizasyon kafasına ulaştıktan sonra sıfırlanır) -- `currentBlock`: `QUANTITY` - Geçerli blok, eth_blockNumber ile aynı -- `highestBlock`: `QUANTITY` - Tahmini en yüksek blok +- `startingBlock`: `MİKTAR` - İçe aktarmanın başladığı blok (yalnızca senkronizasyon kendi baş bloğuna ulaştıktan sonra sıfırlanır) +- `currentBlock`: `MİKTAR` - Mevcut blok, eth_blockNumber ile aynı +- `highestBlock`: `MİKTAR` - Tahmini en yüksek blok Ancak, bireysel istemciler ek veriler de sağlayabilir. Örneğin Geth aşağıdakileri döndürür: @@ -362,9 +367,9 @@ Daha fazla ayrıntı için bakmak istediğiniz spesifik istemcinin dokümanları **Örnek** ```js -// Request +// İstek curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_syncing","params":[],"id":1}' -// Result +// Sonuç { "id":1, "jsonrpc": "2.0", @@ -374,7 +379,7 @@ curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_syncing","params":[],"id":1} highestBlock: '0x454' } } -// Or when not syncing +// Veya senkronize değilken { "id":1, "jsonrpc": "2.0", @@ -386,20 +391,26 @@ curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_syncing","params":[],"id":1} İstemci para tabanı adresini döndürür. + + Uç noktayı oyun alanında deneyin + + +> **Not:** Bu metot **v1.14.0** itibarıyla kullanımdan kaldırılmıştır ve artık desteklenmemektedir. Bu metodu kullanmaya çalışmak "Metot desteklenmiyor" hatasıyla sonuçlanacaktır. + **Parametreler** Hiçbiri -**Dönüşler** +**Döndürülenler** -`DATA`, 20 bayt - mevcut para tabanı adresi. +`VERİ`, 20 bayt - mevcut coinbase adresi. **Örnek** ```js -// Request +// İstek curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_coinbase","params":[],"id":64}' -// Result +// Sonuç { "id":64, "jsonrpc": "2.0", @@ -411,20 +422,24 @@ curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_coinbase","params":[],"id":6 Tekrardan korumalı işlemleri imzalamak için kullanılan zincir kimliğini döndürür. + + Uç noktayı oyun alanında deneyin + + **Parametreler** Hiçbiri -**Dönüşler** +**Döndürülenler** -`chainId`, mevcut zincir kimliğinin sayısal değerini temsil eden metin olarak on altılı değer. +`chainId`, mevcut zincir kimliğinin tam sayısını temsil eden bir dize olarak onaltılık değer. **Örnek** ```js -// Request +// İstek curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_chainId","params":[],"id":67}' -// Result +// Sonuç { "id":67, "jsonrpc": "2.0", @@ -434,20 +449,24 @@ curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_chainId","params":[],"id":67 ### eth_mining {#eth_mining} -İstemci aktif olarak yeni bloklar basıyorsa `true` değerini döndürür. Bu, yalnızca iş ispatı kullanan ağlar için `true` değerini döndürebilir ancak [Birleşim](/roadmap/merge/) gerçekleştiğinden beri bazı istemcilerde kullanılamıyor olabilir. +İstemci aktif olarak yeni bloklar çıkarıyorsa `true` döndürür. Bu, yalnızca iş ispatı ağları için `true` döndürebilir ve [Birleşim](/roadmap/merge/) sonrasında bazı istemcilerde mevcut olmayabilir. + + + Uç noktayı oyun alanında deneyin + **Parametreler** Hiçbiri -**Dönüşler** +**Döndürülenler** -`Boolean` - istemcinin madencilik yaptığı `true` değerini, aksi takdirde `false` değerini döndürür. +`Boolean` - istemci madencilik yapıyorsa `true`, aksi takdirde `false` döndürür. **Örnek** ```js -// Request +// İstek curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_mining","params":[],"id":71}' // { @@ -459,22 +478,26 @@ curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_mining","params":[],"id":71} ### eth_hashrate {#eth_hashrate} -Düğümün madencilik yaptığı saniye başına karma sayısını döndürür. Bu, yalnızca iş ispatı kullanan ağlar için `true` değerini döndürebilir ancak [Birleşim](/roadmap/merge/) gerçekleştiğinden beri bazı istemcilerde kullanılamıyor olabilir. +Düğümün madencilik yaptığı saniye başına karma sayısını döndürür. Bu, yalnızca iş ispatı ağları için `true` döndürebilir ve [Birleşim](/roadmap/merge/) sonrasında bazı istemcilerde mevcut olmayabilir. + + + Uç noktayı oyun alanında deneyin + **Parametreler** Hiçbiri -**Dönüşler** +**Döndürülenler** -`QUANTITY` - saniyedeki karma sayısı. +`MİKTAR` - saniye başına karma sayısı. **Örnek** ```js -// Request +// İstek curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_hashrate","params":[],"id":71}' -// Result +// Sonuç { "id":71, "jsonrpc": "2.0", @@ -486,20 +509,24 @@ curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_hashrate","params":[],"id":7 Wei cinsinden gaz başına mevcut fiyatın bir tahminini döndürür. Örneğin, Besu istemcisi son 100 bloğu inceler ve varsayılan medyan gaz birim fiyatını döndürür. + + Uç noktayı oyun alanında deneyin + + **Parametreler** Hiçbiri -**Dönüşler** +**Döndürülenler** -`QUANTITY` - wei cinsinden mevcut gaz fiyatının tam sayısıdır. +`MİKTAR` - wei cinsinden mevcut gaz fiyatının tam sayısı. **Örnek** ```js -// Request +// İstek curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_gasPrice","params":[],"id":73}' -// Result +// Sonuç { "id":73, "jsonrpc": "2.0", @@ -511,20 +538,24 @@ curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_gasPrice","params":[],"id":7 İstemcinin sahip olduğu adreslerin listesini döndürür. + + Uç noktayı oyun alanında deneyin + + **Parametreler** Hiçbiri -**Dönüşler** +**Döndürülenler** -`Array of DATA`, 20 Bayt, istemciye ait adresler. +`VERİ Dizisi`, 20 Bayt - istemcinin sahip olduğu adresler. **Örnek** ```js -// Request +// İstek curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_accounts","params":[],"id":1}' -// Result +// Sonuç { "id":1, "jsonrpc": "2.0", @@ -536,20 +567,24 @@ curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_accounts","params":[],"id":1 En son bloğun numarasını döndürür. + + Uç noktayı oyun alanında deneyin + + **Parametreler** Hiçbiri -**Dönüşler** +**Döndürülenler** -`QUANTITY` - istemcinin açık olduğu mevcut blok numarasının tam sayısıdır. +`MİKTAR` - istemcinin bulunduğu mevcut blok numarasının tam sayısı. **Örnek** ```js -// Request +// İstek curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_blockNumber","params":[],"id":83}' -// Result +// Sonuç { "id":83, "jsonrpc": "2.0", @@ -559,27 +594,31 @@ curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_blockNumber","params":[],"id ### eth_getBalance {#eth_getbalance} -Verilen adresin hesabının bakiyesini döndürür. +Belirli bir adresteki hesabın bakiyesini döndürür. + + + Uç noktayı oyun alanında deneyin + **Parametreler** -1. `DATA`, 20 Bayt - bakiye için bakılması gereken adres. -2. `QUANTITY|TAG` - tamsayı blok numarası veya `"latest"`,`"earliest"`,`"pending"`,`"safe"` veya `"finalized"` dizesi, [default block parameter](/developers/docs/apis/json-rpc/#default-block) kısmına göz atabilirsiniz +1. `VERİ`, 20 Bayt - bakiye kontrolü için adres. +2. `MİKTAR|ETİKET` - tam sayı blok numarası veya `"latest"`, `"earliest"`, `"pending"`, `"safe"` ya da `"finalized"` dizesi, bkz. [blok parametresi](/developers/docs/apis/json-rpc/#block-parameter) ```js params: ["0x407d73d8a49eeb85d32cf465507dd71d507100c1", "latest"] ``` -**Dönüşler** +**Döndürülenler** -`QUANTITY` - mevcut bakiyenin wei cinsinden tam sayısıdır. +`MİKTAR` - wei cinsinden mevcut bakiyenin tam sayısı. **Örnek** ```js -// Request +// İstek curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_getBalance","params":["0x407d73d8a49eeb85d32cf465507dd71d507100c1", "latest"],"id":1}' -// Result +// Sonuç { "id":1, "jsonrpc": "2.0", @@ -591,30 +630,35 @@ curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_getBalance","params":["0x407 Belirli bir adresteki bir depolama konumundan değeri döndürür. + + Uç noktayı oyun alanında deneyin + + **Parametreler** -1. `DATA`, 20 Bayt - depolamanın adresi. -2. `QUANTITY` - depolamadaki pozisyonun sayısı. -3. `QUANTITY|TAG`- tamsayı blok numarası veya `"latest"`,`"earliest"`,`"pending"`,`"safe"` veya `"finalized"` dizesi, [default block parameter](/developers/docs/apis/json-rpc/#default-block) kısmına göz atabilirsiniz +1. `VERİ`, 20 Bayt - depolama adresi. +2. `MİKTAR` - depolamadaki konumun tam sayısı. +3. `MİKTAR|ETİKET` - tam sayı blok numarası veya `"latest"`, `"earliest"`, `"pending"`, `"safe"` ya da `"finalized"` dizesi, bkz. [blok parametresi](/developers/docs/apis/json-rpc/#block-parameter) -**Dönüşler** +**Döndürülenler** -`DATA` - bu depolama konumundaki değerdir. +`VERİ` - bu depolama konumundaki değer. -**Örnek** Doğru konumun hesaplanması, alınacak depolamaya bağlıdır. `0x295a70b2de5e3953354a6a8344e616ed314d7251`, `0x391694e7e0b0cce554cb130d723a9d27458f9298` adresinde dağıtılan aşağıdaki sözleşmeyi dikkate alın. +**Örnek** +Doğru konumu hesaplamak, alınacak depolamaya bağlıdır. Aşağıdaki, `0x391694e7e0b0cce554cb130d723a9d27458f9298` adresi tarafından `0x295a70b2de5e3953354a6a8344e616ed314d7251` adresinde dağıtılan sözleşmeyi göz önünde bulundurun. ``` contract Storage { uint pos0; mapping(address => uint) pos1; - function Storage() { + constructor() { pos0 = 1234; pos1[msg.sender] = 5678; } } ``` -Pos0 değerini almak basittir: +pos0'ın değerini almak basittir: ```js curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0", "method": "eth_getStorageAt", "params": ["0x295a70b2de5e3953354a6a8344e616ed314d7251", "0x0", "latest"], "id": 1}' localhost:8545 @@ -658,28 +702,32 @@ curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0", "method": "eth_getStorageAt", "params": [ Bir adresten _gönderilen_ işlem sayısını döndürür. + + Uç noktayı oyun alanında deneyin + + **Parametreler** -1. `DATA`, 20 Bayt - adres. -2. `QUANTITY|TAG`- tamsayı blok numarası veya `"latest"`,`earliest"`,`"pending"`,`"safe"` veya `"finalized"` dizesi, [default block parameter](/developers/docs/apis/json-rpc/#default-block) kısmına göz atabilirsiniz +1. `VERİ`, 20 Bayt - adres. +2. `MİKTAR|ETİKET` - tam sayı blok numarası veya `"latest"`, `"earliest"`, `"pending"`, `"safe"` ya da `"finalized"` dizesi, bkz. [blok parametresi](/developers/docs/apis/json-rpc/#block-parameter) ```js params: [ "0x407d73d8a49eeb85d32cf465507dd71d507100c1", - "latest", // state at the latest block + "latest", // en son bloktaki durum ] ``` -**Dönüşler** +**Döndürülenler** -`QUANTITY` - bu adresten gönderilen işlem sayısının tamsayısıdır. +`MİKTAR` - bu adresten gönderilen işlem sayısının tam sayısı. **Örnek** ```js -// Request +// İstek curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_getTransactionCount","params":["0x407d73d8a49eeb85d32cf465507dd71d507100c1","latest"],"id":1}' -// Result +// Sonuç { "id":1, "jsonrpc": "2.0", @@ -691,17 +739,21 @@ curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_getTransactionCount","params Verilen blok karması ile eşleşen bir bloktaki işlem sayısını döndürür. + + Uç noktayı oyun alanında deneyin + + **Parametreler** -1. `DATA`, 32 Bayt - bir blokun karması +1. `VERİ`, 32 Bayt - bir bloğun karması ```js params: ["0xd03ededb7415d22ae8bac30f96b2d1de83119632693b963642318d87d1bece5b"] ``` -**Dönüşler** +**Döndürülenler** -`QUANTITY` - bu bloktaki işlem sayısının tamsayısıdır. +`MİKTAR` - bu bloktaki işlem sayısının tam sayısı. **Örnek** @@ -720,9 +772,13 @@ curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_getBlockTransactionCountByHa Verilen blok numarasıyla eşleşen bloktaki işlem sayısını döndürür. + + Uç noktayı oyun alanında deneyin + + **Parametreler** -1. `QUANTITY|TAG`- tamsayı blok numarası veya `"latest"`,`earliest"`,`"pending"`,`"safe"` veya `"finalized"` dizesi, [default block parameter](/developers/docs/apis/json-rpc/#default-block) kısmına göz atabilirsiniz. +1. `MİKTAR|ETİKET` - bir blok numarasının tam sayısı veya [blok parametresinde](/developers/docs/apis/json-rpc/#block-parameter) olduğu gibi `"earliest"`, `"latest"`, `"pending"`, `"safe"` ya da `"finalized"` dizesi. ```js params: [ @@ -730,9 +786,9 @@ params: [ ] ``` -**Dönüşler** +**Döndürülenler** -`QUANTITY` - bu bloktaki işlem sayısının tamsayısıdır. +`MİKTAR` - bu bloktaki işlem sayısının tam sayısı. **Örnek** @@ -751,6 +807,10 @@ curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_getBlockTransactionCountByNu Verilen blok karması ile eşleşen bir bloktaki amcaların sayısını döndürür. + + Uç noktayı oyun alanında deneyin + + **Parametreler** 1. `VERİ`, 32 Bayt - bir bloğun karması @@ -759,9 +819,9 @@ Verilen blok karması ile eşleşen bir bloktaki amcaların sayısını döndür params: ["0x1d59ff54b1eb26b013ce3cb5fc9dab3705b415a67127a003c3e61eb445bb8df2"] ``` -**Dönüşler** +**Döndürülenler** -`QUANTITY` - bu bloktaki amcaların sayısının tamsayısıdır. +`MİKTAR` - bu bloktaki amca (uncle) sayısının tam sayısı. **Örnek** @@ -780,9 +840,13 @@ curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_getUncleCountByBlockHash","p Verilen blok numarası ile eşleşen bir bloktan olan bir bloktaki amcaların sayısını döndürür. + + Uç noktayı oyun alanında deneyin + + **Parametreler** -1. `QUANTITY|TAG`- tamsayı blok numarası veya `"latest"`,`earliest"`,`"pending"`,`"safe"` veya `"finalized"` dizesi, [default block parameter](/developers/docs/apis/json-rpc/#default-block) kısmına göz atabilirsiniz +1. `MİKTAR|ETİKET` - tam sayı blok numarası veya `"latest"`, `"earliest"`, `"pending"`, `"safe"` ya da `"finalized"` dizesi, bkz. [blok parametresi](/developers/docs/apis/json-rpc/#block-parameter) ```js params: [ @@ -790,9 +854,9 @@ params: [ ] ``` -**Dönüşler** +**Döndürülenler** -`QUANTITY` - bu bloktaki amcaların sayısının tamsayısıdır. +`MİKTAR` - bu bloktaki amca (uncle) sayısının tam sayısı. **Örnek** @@ -811,10 +875,14 @@ curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_getUncleCountByBlockNumber", Belirli bir adreste kod döndürür. + + Uç noktayı oyun alanında deneyin + + **Parametreler** -1. `DATA`, 20 Bayt - adres -2. `QUANTITY|TAG`- tamsayı blok numarası veya `"latest"`,`earliest"`,`"pending"`,`"safe"` veya `"finalized"` dizesi, [default block parameter](/developers/docs/apis/json-rpc/#default-block) kısmına göz atabilirsiniz +1. `VERİ`, 20 Bayt - adres +2. `MİKTAR|ETİKET` - tam sayı blok numarası veya `"latest"`, `"earliest"`, `"pending"`, `"safe"` ya da `"finalized"` dizesi, bkz. [blok parametresi](/developers/docs/apis/json-rpc/#block-parameter) ```js params: [ @@ -823,9 +891,9 @@ params: [ ] ``` -**Dönüşler** +**Döndürülenler** -`DATA` - verilen adresten gelen kod. +`VERİ` - verilen adresten kod. **Örnek** @@ -842,27 +910,27 @@ curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_getCode","params":["0xC02aaA ### eth_sign {#eth_sign} -İmza yöntemi, Ethereum'a özel bir imzayı şu şekilde hesaplar: `sign(keccak256("\x19Ethereum Signed Message:\n" + len(message) + message)))`. +İmzalama yöntemi, Ethereum'a özgü bir imzayı şu şekilde hesaplar: `sign(keccak256("\x19Ethereum Signed Message:\n" + len(message) + message)))`. -Mesaja bir önek ekleyerek hesaplanan imzanın Ethereum'a özel bir imza olarak tanınmasını sağlar. Bu, kötü niyetli bir merkeziyetsiz uygulamanın keyfi verileri imzalayabildiği (ör. işlem) ve imzayı kurbanın kimliğine bürünmek için kullandığı durumlarda kötüye kullanımı önler. +Mesaja bir önek ekleyerek hesaplanan imzanın Ethereum'a özel bir imza olarak tanınmasını sağlar. Bu, kötü niyetli bir merkeziyetsiz uygulamanın rastgele verileri (ör. işlem) imzalayabildiği ve imzayı kurbanın kimliğine bürünmek için kullandığı kötüye kullanımı önler. Not: İmzalanacak adresin kilidi açık olmalıdır. **Parametreler** 1. `VERİ`, 20 Bayt - adres -2. `DATA`, N Bayt - imzalanacak mesaj +2. `VERİ`, N Bayt - imzalanacak mesaj -**Dönüşler** +**Döndürülenler** -`DATA`: İmza +`VERİ`: İmza **Örnek** ```js -// Request +// İstek curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_sign","params":["0x9b2055d370f73ec7d8a03e965129118dc8f5bf83", "0xdeadbeaf"],"id":1}' -// Result +// Sonuç { "id":1, "jsonrpc": "2.0", @@ -872,31 +940,31 @@ curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_sign","params":["0x9b2055d37 ### eth_signTransaction {#eth_signtransaction} -[eth_sendRawTransaction](#eth_sendrawtransaction) ile kullanılarak daha sonra ağa gönderilebilecek bir işlemi imzalar. +Daha sonra [eth_sendRawTransaction](#eth_sendrawtransaction) ile ağa gönderilebilecek bir işlemi imzalar. **Parametreler** -1. `Object` - İşlem nesnesi +1. `Nesne` - İşlem nesnesi -- `type`: -- `from`: `DATA`, 20 Bayt - İşlemin gönderildiği adres. -- `to`: `DATA`, 20 Bayt - (yeni sözleşme oluştururken isteğe bağlı) İşlemin yönlendirildiği adres. -- `gas`: `QUANTITY` - (isteğe bağlı, varsayılan: 90000) İşlemin yürütülmesi için sağlanan gazın tam sayısı. Kullanılmayan gazı geri verecektir. -- `gasPrice`: `QUANTITY` - (isteğe bağlı, varsayılan: Belirlenecek) Wei'de her ücretli gaz için kullanılan gasPrice'ın tamsayısıdır. -- `value`: `QUANTITY` - (isteğe bağlı) Wei cinsinden bu işlemle gönderilen değerin tamsayısıdır. -- `data`: `DATA` - Bir sözleşmenin derlenmiş kodu VEYA çağrılan yöntem imzasının ve kodlanmış parametrelerin karması. -- `nonce`: `QUANTITY` - (isteğe bağlı) nonce tam sayısı. Bu, aynı nonce'yi kullanan kendi bekleyen işlemlerinizin üzerine yazmanıza izin verir. +- `tür`: +- `from`: `VERİ`, 20 Bayt - İşlemin gönderildiği adres. +- `to`: `VERİ`, 20 Bayt - (yeni sözleşme oluştururken isteğe bağlı) İşlemin yönlendirildiği adres. +- `gas`: `MİKTAR` - (isteğe bağlı, varsayılan: 90000) İşlemin yürütülmesi için sağlanan gazın tam sayısı. Kullanılmayan gazı geri verecektir. +- `gasPrice`: `MİKTAR` - (isteğe bağlı, varsayılan: Belirlenecek) Wei cinsinden ödenen her gaz için kullanılan gasPrice tam sayısı. +- `value`: `MİKTAR` - (isteğe bağlı) Wei cinsinden bu işlemle gönderilen değerin tam sayısı. +- `data`: `VERİ` - Bir sözleşmenin derlenmiş kodu VEYA çağrılan metot imzasının ve kodlanmış parametrelerin karması. +- `nonce`: `MİKTAR` - (isteğe bağlı) Bir nonce'un tam sayısı. Bu, aynı nonce'yi kullanan kendi bekleyen işlemlerinizin üzerine yazmanıza izin verir. -**Dönüşler** +**Döndürülenler** -`DATA`, Belirtilen hesap tarafından imzalanan RLP kodlu işlem nesnesidir. +`VERİ`, Belirtilen hesap tarafından imzalanan RLP kodlu işlem nesnesi. **Örnek** ```js -// Request +// İstek curl -X POST --data '{"id": 1,"jsonrpc": "2.0","method": "eth_signTransaction","params": [{"data":"0xd46e8dd67c5d32be8d46e8dd67c5d32be8058bb8eb970870f072445675058bb8eb970870f072445675","from": "0xb60e8dd61c5d32be8058bb8eb970870f07233155","gas": "0x76c0","gasPrice": "0x9184e72a000","to": "0xd46e8dd67c5d32be8058bb8eb970870f07244567","value": "0x9184e72a"}]}' -// Result +// Sonuç { "id": 1, "jsonrpc": "2.0", @@ -910,15 +978,15 @@ Veri alanı kod içeriyorsa, yeni bir mesaj çağrı işlemi veya sözleşme olu **Parametreler** -1. `Object` - İşlem nesnesi +1. `Nesne` - İşlem nesnesi -- `from`: `DATA`, 20 Bayt - İşlemin gönderildiği adres. -- `to`: `DATA`, 20 Bayt - (yeni sözleşme oluştururken isteğe bağlı) İşlemin yönlendirildiği adres. -- `gas`: `QUANTITY` - (isteğe bağlı, varsayılan: 90000) İşlemin yürütülmesi için sağlanan gazın tam sayısı. Kullanılmayan gazı geri verecektir. -- `gasPrice`: `QUANTITY` - (isteğe bağlı, varsayılan: Belirlenecek) Ücretli her gaz için kullanılan gasPrice'ın tam sayısı. -- `değer`: `QUANTITY` - (isteğe bağlı) Bu işlemle gönderilen değerin tam sayısı. -- `input`: `DATA` - Bir sözleşmenin derlenmiş kodu VEYA çağrılan yöntem imzasının ve kodlanmış parametrelerin karmasıdır. -- `nonce`: `QUANTITY` - (isteğe bağlı) nonce tam sayısı. Bu, aynı nonce'yi kullanan kendi bekleyen işlemlerinizin üzerine yazmanıza izin verir. +- `from`: `VERİ`, 20 Bayt - İşlemin gönderildiği adres. +- `to`: `VERİ`, 20 Bayt - (yeni sözleşme oluştururken isteğe bağlı) İşlemin yönlendirildiği adres. +- `gas`: `MİKTAR` - (isteğe bağlı, varsayılan: 90000) İşlemin yürütülmesi için sağlanan gazın tam sayısı. Kullanılmayan gazı geri verecektir. +- `gasPrice`: `MİKTAR` - (isteğe bağlı, varsayılan: Belirlenecek) Ücretli her gaz için kullanılan gasPrice tam sayısı. +- `value`: `MİKTAR` - (isteğe bağlı) Bu işlemle gönderilen değerin tam sayısı. +- `input`: `VERİ` - Bir sözleşmenin derlenmiş kodu VEYA çağrılan metot imzasının ve kodlanmış parametrelerin karması. +- `nonce`: `MİKTAR` - (isteğe bağlı) Bir nonce'un tam sayısı. Bu, aynı nonce'yi kullanan kendi bekleyen işlemlerinizin üzerine yazmanıza izin verir. ```js params: [ @@ -934,18 +1002,18 @@ params: [ ] ``` -**Dönüşler** +**Döndürülenler** -`DATA`, 32 Bayt - işlem karması veya işlem henüz mevcut değilse sıfır karma. +`VERİ`, 32 Bayt - işlem karması veya işlem henüz mevcut değilse sıfır karma. Bir sözleşme oluşturduğunuzda, işlem bir blokta önerildikten sonra sözleşme adresini almak için [eth_getTransactionReceipt](#eth_gettransactionreceipt) öğesini kullanın. **Örnek** ```js -// Request +// İstek curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_sendTransaction","params":[{see above}],"id":1}' -// Result +// Sonuç { "id":1, "jsonrpc": "2.0", @@ -959,7 +1027,7 @@ curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_sendTransaction","params":[{ **Parametreler** -1. `DATA`, İmzalanmış işlem verisi. +1. `VERİ`, İmzalanmış işlem verisi. ```js params: [ @@ -967,18 +1035,18 @@ params: [ ] ``` -**Dönüşler** +**Döndürülenler** -`DATA`, 32 Bayt - işlem karması veya işlem henüz mevcut değilse sıfır karma. +`VERİ`, 32 Bayt - işlem karması veya işlem henüz mevcut değilse sıfır karma. Bir sözleşme oluşturduğunuzda, işlem bir blokta önerildikten sonra sözleşme adresini almak için [eth_getTransactionReceipt](#eth_gettransactionreceipt) öğesini kullanın. **Örnek** ```js -// Request +// İstek curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_sendRawTransaction","params":[{see above}],"id":1}' -// Result +// Sonuç { "id":1, "jsonrpc": "2.0", @@ -990,29 +1058,33 @@ curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_sendRawTransaction","params" Blokzincirde bir işlem oluşturmadan hemen yeni bir mesaj çağrısı yürütür. Genellikle yalnızca okuma işlemi yapan akıllı sözleşme fonksiyonlarını çalıştırmak için kullanılır, örneğin bir ERC-20 sözleşmesi için `balanceOf` fonksiyonu. + + Uç noktayı oyun alanında deneyin + + **Parametreler** -1. `Object` - İşlem çağrısı nesnesi +1. `Nesne` - İşlem çağrısı nesnesi -- `from`: `DATA`, 20 Bayt - (isteğe bağlı) İşlemin gönderildiği adres. -- `to`: `DATA`, 20 Bayt - İşlemin yönlendirildiği adres. -- `gas`: `QUANTITY` - (isteğe bağlı) İşlemin yürütülmesi için sağlanan gazın tam sayısı. eth_call sıfır gaz tüketir, ancak bazı uygulamalarda bu parametreye ihtiyaç duyulabilir. -- `gasPrice`: `QUANTITY` - (isteğe bağlı) Ücretli her gaz için kullanılan gasPrice'ın tam sayısı -- `değer`: `QUANTITY` - (isteğe bağlı) Bu işlemle gönderilen değerin tam sayısı -- `input`: `DATA` - (isteğe bağlı) Yöntem imzasının ve kodlanmış parametrelerin karmasıdır. Ayrıntılar için [Solidity dokümanlarındaki Ethereum Sözleşmesi ABI'sine bakın](https://docs.soliditylang.org/en/latest/abi-spec.html). +- `from`: `VERİ`, 20 Bayt - (isteğe bağlı) İşlemin gönderildiği adres. +- `to`: `VERİ`, 20 Bayt - İşlemin yönlendirildiği adres. +- `gas`: `MİKTAR` - (isteğe bağlı) İşlemin yürütülmesi için sağlanan gazın tam sayısı. eth_call sıfır gaz tüketir, ancak bazı uygulamalarda bu parametreye ihtiyaç duyulabilir. +- `gasPrice`: `MİKTAR` - (isteğe bağlı) Ücretli her gaz için kullanılan gasPrice'ın tam sayısı +- `value`: `MİKTAR` - (isteğe bağlı) Bu işlemle gönderilen değerin tam sayısı +- `input`: `VERİ` - (isteğe bağlı) Metot imzasının ve kodlanmış parametrelerin karması. Ayrıntılar için [Solidity belgelerindeki Ethereum Contract ABI](https://docs.soliditylang.org/en/latest/abi-spec.html) bölümüne bakın. -2. `QUANTITY|TAG`- tamsayı blok numarası veya `"latest"`,`earliest"`,`"pending"`,`"safe"` veya `"finalized"` dizesi, [default block parameter](/developers/docs/apis/json-rpc/#default-block) kısmına göz atabilirsiniz +2. `MİKTAR|ETİKET` - tam sayı blok numarası veya `"latest"`, `"earliest"`, `"pending"`, `"safe"` ya da `"finalized"` dizesi, bkz. [blok parametresi](/developers/docs/apis/json-rpc/#block-parameter) -**Dönüşler** +**Döndürülenler** -`DATA` - yürütülen sözleşmenin dönüş değeridir. +`VERİ` - yürütülen sözleşmenin dönüş değeri. **Örnek** ```js -// Request +// İstek curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_call","params":[{see above}],"id":1}' -// Result +// Sonuç { "id":1, "jsonrpc": "2.0", @@ -1024,13 +1096,17 @@ curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_call","params":[{see above}] İşlemin tamamlanmasına izin vermek için ne kadar gazın gerekli olduğuna dair bir tahmin oluşturur ve döndürür. İşlem, blokzincire eklenmez. Tahminin, ESM mekaniği ve düğüm performansı dahil olmak üzere çeşitli nedenlerle işlem tarafından fiilen kullanılan gaz miktarından önemli ölçüde daha fazla olabileceğini unutmayın. + + Uç noktayı oyun alanında deneyin + + **Parametreler** -[eth_call](#eth_call) parametrelerine bakın, tüm seçeneklerin isteğe bağlı olması hariç. Gaz limiti belirtilmemişse geth, bekleyen bloktan gelen blok gaz limitini üst sınır olarak kullanır. Sonuç olarak, gaz miktarı bekleyen blok gaz limitinden daha yüksek olduğunda, döndürülen tahmin çağrıyı/işlemi gerçekleştirmek için yeterli olmayabilir. +[eth_call](#eth_call) parametrelerine bakın, tüm özelliklerin isteğe bağlı olması dışında. Gaz limiti belirtilmemişse geth, bekleyen bloktan gelen blok gaz limitini üst sınır olarak kullanır. Sonuç olarak, gaz miktarı bekleyen blok gaz limitinden daha yüksek olduğunda, döndürülen tahmin çağrıyı/işlemi yürütmek için yeterli olmayabilir. -**Dönüşler** +**Döndürülenler** -`QUANTITY` - kullanılan gaz miktarıdır. +`MİKTAR` - kullanılan gaz miktarı. **Örnek** @@ -1049,9 +1125,13 @@ curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_estimateGas","params":[{see Karma ile bir blok hakkında bilgi döndürür. + + Uç noktayı oyun alanında deneyin + + **Parametreler** -1. `DATA`, 32 Bayt - bir blokun şifresi. +1. `VERİ`, 32 Bayt - Bir bloğun karması. 2. `Boolean` - `true` ise tam işlem nesnelerini döndürür, `false` ise yalnızca işlemlerin karmalarını döndürür. ```js @@ -1061,41 +1141,40 @@ params: [ ] ``` -**Dönüşler** - -`Object` - Bir blok nesnesi veya blok bulunamadığında `null`: - -- `number`: `QUANTITY` - blok numarası. `null` Bekleyen blok olduğunda. -- `hash`: `DATA`, 32 Bayt - blokun özeti. `null` Bekleyen blok olduğunda. -- `parentHash`: `DATA`, 32 Bayt - ana blokun karması. -- `nonce`: `DATA`, 8 Bayt - oluşturulan iş ispatının karması. `null` Bekleyen blok olduğunda. -- `sha3Uncles`: `DATA`, 32 Bayt - bloktaki amca verilerinin SHA3'ü. -- `logsBloom`: `DATA`, 256 Bayt - blokun günlükleri için çiçek filtresi. `null` Bekleyen blok olduğunda. -- `transactionsRoot`: `DATA`, 32 Bayt - blokun işlem denemesinin kökü. -- `stateRoot`: `DATA`, 32 Bayt - blokun son durum denemesinin kökü. -- `receiptsRoot`: `DATA`, 32 Bayt - blokun makbuz denemesinin kökü. -- `madenci`: `DATA`, 20 Bayt - madencilik ödüllerinin verildiği yararlanıcının adresi. -- `difficulty`: `QUANTITY` - bu blok için zorluğun tam sayısı. -- `totalDifficulty`: `QUANTITY` - bu bloka kadar zincirin toplam zorluğunun tam sayısı. -- `extraData`: `DATA` - bu blokun "ekstra veri" alanı. -- `size`: `QUANTITY` - bu blokun bayt cinsinden boyutunun tam sayısı. -- `gasLimit`: `QUANTITY` - bu blokta izin verilen maksimum gaz. -- `GasUsed`: `QUANTITY` - bu bloktaki tüm işlemler tarafından kullanılan toplam gaz. -- `timestamp`: `QUANTITY` - blokun harmanlandığı zamana ilişkin unix zaman damgası. -- `transactions`: `Array` - Son verilen parametreye bağlı olarak işlem nesneleri dizisi veya 32 Bayt işlem karmaları. -- `uncles`: `Array` - Amca karmaları dizisi. +**Döndürülenler** + +`Nesne` - Bir blok nesnesi veya blok bulunamadığında `null`: + +- `number`: `MİKTAR` - blok numarası. Bekleyen bir blok olduğunda `null`. +- `hash`: `VERİ`, 32 Bayt - bloğun karması. Bekleyen bir blok olduğunda `null`. +- `parentHash`: `VERİ`, 32 Bayt - ana bloğun karması. +- `nonce`: `VERİ`, 8 Bayt - oluşturulan iş ispatının karması. Bekleyen bir blok olduğunda `null`, hisse ispatı blokları için `0x0` (Birleşim'den beri) +- `sha3Uncles`: `VERİ`, 32 Bayt - bloktaki amca (uncle) verilerinin SHA3'ü. +- `logsBloom`: `VERİ`, 256 Bayt - bloğun günlükleri için bloom filtresi. Bekleyen bir blok olduğunda `null`. +- `transactionsRoot`: `VERİ`, 32 Bayt - bloğun işlem trie'sinin kökü. +- `stateRoot`: `VERİ`, 32 Bayt - bloğun son durum trie'sinin kökü. +- `receiptsRoot`: `VERİ`, 32 Bayt - bloğun makbuz trie'sinin kökü. +- `miner`: `VERİ`, 20 Bayt - blok ödüllerinin verildiği lehtarın adresi. +- `difficulty`: `MİKTAR` - bu bloğun zorluğunun tam sayısı. +- `totalDifficulty`: `MİKTAR` - bu bloka kadar zincirin toplam zorluğunun tam sayısı. +- `extraData`: `VERİ` - bu bloğun "ekstra veri" alanı. +- `size`: `MİKTAR` - bu bloğun bayt cinsinden boyutunun tam sayısı. +- `gasLimit`: `MİKTAR` - bu blokta izin verilen maksimum gaz. +- `gasUsed`: `MİKTAR` - bu bloktaki tüm işlemler tarafından kullanılan toplam gaz. +- `timestamp`: `MİKTAR` - bloğun derlendiği zamana ilişkin unix zaman damgası. +- `transactions`: `Dizi` - İşlem nesneleri dizisi veya son verilen parametreye bağlı olarak 32 Bayt'lık işlem karmaları. +- `uncles`: `Dizi` - Amca (uncle) karmaları dizisi. **Örnek** ```js -// Request +// İstek curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_getBlockByHash","params":["0xdc0818cf78f21a8e70579cb46a43643f78291264dda342ae31049421c82d21ae", false],"id":1}' -// Result -{ +// Sonuç { -"jsonrpc": "2.0", -"id": 1, -"result": { + "jsonrpc": "2.0", + "id": 1, + "result": { "difficulty": "0x4ea3f27bc", "extraData": "0x476574682f4c5649562f76312e302e302f6c696e75782f676f312e342e32", "gasLimit": "0x1388", @@ -1118,7 +1197,7 @@ curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_getBlockByHash","params":["0 "transactionsRoot": "0x56e81f171bcc55a6ff8345e692c0f86e5b48e01b996cadc001622fb5e363b421", "uncles": [ ] -} + } } ``` @@ -1126,9 +1205,13 @@ curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_getBlockByHash","params":["0 Blok numarasına göre bir blok hakkında bilgi döndürür. + + Uç noktayı oyun alanında deneyin + + **Parametreler** -1. `QUANTITY|TAG`- tamsayı blok numarası veya `"latest"`,`earliest"`,`"pending"`,`"safe"` veya `"finalized"` dizesi, [default block parameter](/developers/docs/apis/json-rpc/#default-block) kısmına göz atabilirsiniz. +1. `MİKTAR|ETİKET` - bir blok numarasının tam sayısı veya [blok parametresinde](/developers/docs/apis/json-rpc/#block-parameter) olduğu gibi `"earliest"`, `"latest"`, `"pending"`, `"safe"` ya da `"finalized"` dizesi. 2. `Boolean` - `true` ise tam işlem nesnelerini döndürür, `false` ise yalnızca işlemlerin karmalarını döndürür. ```js @@ -1138,12 +1221,13 @@ params: [ ] ``` -**İadeler** Bkz. [eth_getBlockByHash](#eth_getblockbyhash) +**Döndürülenler** +Bkz. [eth_getBlockByHash](#eth_getblockbyhash) **Örnek** ```js -// Request +// İstek curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_getBlockByNumber","params":["0x1b4", true],"id":1}' ``` @@ -1153,39 +1237,43 @@ Sonuç bkz. [eth_getBlockByHash](#eth_getblockbyhash) İşlem karması tarafından istenen bir işlem hakkındaki bilgileri döndürür. + + Uç noktayı oyun alanında deneyin + + **Parametreler** -1. `DATA`, 32 Bayt - bir işlemin özeti +1. `VERİ`, 32 Bayt - bir işlemin karması ```js params: ["0x88df016429689c079f3b2f6ad39fa052532c56795b733da78a91ebe6a713944b"] ``` -**Dönüşler** +**Döndürülenler** -`Object` - Bir işlem nesnesi veya işlem bulunamadığında `null`: +`Nesne` - Bir işlem nesnesi veya işlem bulunamadığında `null`: -- `blockHash`: `DATA`, 32 Bayt - bu işlemin yapıldığı blokun karması. `null` beklediğinde. -- `blockNumber`: `QUANTITY` - bu işlemin yapıldığı blok numarası. `null` beklediğinde. -- `from`: `DATA`, 20 Bayt - gönderenin adresi. -- `gas`: `QUANTITY` - gönderen tarafından sağlanan gaz. -- `gasPrice`: `QUANTITY` - Wei'de gönderen tarafından sağlanan gaz fiyatı. -- `hash`: `DATA`, 32 Bayt - işlemin özeti. -- `input`: `DATA` - işlemle birlikte gönderilen veriler. -- `nonce`: `QUANTITY` - göndericinin bundan önce yaptığı işlem sayısı. -- `to`: `DATA`, 20 Bayt - alıcının adresi. `null` bir sözleşme oluşturma işlemi olduğunda. -- `transactionIndex`: `QUANTITY` - bloktaki işlem endeksi pozisyonunun tam sayısı. `null` beklediğinde. -- `value`: `QUANTITY` - Wei'de aktarılan değer. -- `v`: `QUANTITY` - ECDSA kurtarma kimliği -- `r`: `QUANTITY` - ECDSA imzası r -- `r`: `QUANTITY` - ECDSA imzası s +- `blockHash`: `VERİ`, 32 Bayt - bu işlemin bulunduğu bloğun karması. Beklemedeyken `null`. +- `blockNumber`: `MİKTAR` - bu işlemin bulunduğu blok numarası. Beklemedeyken `null`. +- `from`: `VERİ`, 20 Bayt - göndericinin adresi. +- `gas`: `MİKTAR` - gönderici tarafından sağlanan gaz. +- `gasPrice`: `MİKTAR` - gönderici tarafından Wei cinsinden sağlanan gaz fiyatı. +- `hash`: `VERİ`, 32 Bayt - işlemin karması. +- `input`: `VERİ` - işlemle birlikte gönderilen veriler. +- `nonce`: `MİKTAR` - göndericinin bundan önce yaptığı işlem sayısı. +- `to`: `VERİ`, 20 Bayt - alıcının adresi. Bir sözleşme oluşturma işlemi olduğunda `null`. +- `transactionIndex`: `MİKTAR` - bloktaki işlemler dizin konumunun tam sayısı. Beklemedeyken `null`. +- `value`: `MİKTAR` - Wei cinsinden aktarılan değer. +- `v`: `MİKTAR` - ECDSA kurtarma kimliği +- `r`: `MİKTAR` - ECDSA imzası r +- `s`: `MİKTAR` - ECDSA imzası s **Örnek** ```js -// Request +// İstek curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_getTransactionByHash","params":["0x88df016429689c079f3b2f6ad39fa052532c56795b733da78a91ebe6a713944b"],"id":1}' -// Result +// Sonuç { "jsonrpc":"2.0", "id":1, @@ -1212,10 +1300,14 @@ curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_getTransactionByHash","param Blok karması ve işlem dizini konumuna göre bir işlem hakkındaki bilgileri döndürür. + + Uç noktayı oyun alanında deneyin + + **Parametreler** -1. `DATA`, 32 Bayt - bir blokun karması. -2. `QUANTITY` - işlem endeks pozisyonunun sayısı. +1. `VERİ`, 32 Bayt - bir bloğun karması. +2. `MİKTAR` - işlem dizin konumunun tam sayısı. ```js params: [ @@ -1224,7 +1316,8 @@ params: [ ] ``` -**Dönüşler** Bkz. [eth_getTransactionByHash](#eth_gettransactionbyhash) +**Döndürülenler** +Bkz. [eth_getTransactionByHash](#eth_gettransactionbyhash) **Örnek** @@ -1239,10 +1332,14 @@ Sonuç bkz. [eth_getTransactionByHash](#eth_gettransactionbyhash) Blok numarasına ve işlem dizini konumuna göre bir işlem hakkında bilgi döndürür. + + Uç noktayı oyun alanında deneyin + + **Parametreler** -1. `QUANTITY|TAG`- tamsayı blok numarası veya `"earliest"`,`"latest""`,`"pending"`,`"safe"` veya `"finalized"` dizesi, [default block parameter](/developers/docs/apis/json-rpc/#default-block) kısmına göz atabilirsiniz. -2. `QUANTITY` - işlem endeks pozisyonu. +1. `MİKTAR|ETİKET` - bir blok numarası veya [blok parametresinde](/developers/docs/apis/json-rpc/#block-parameter) olduğu gibi `"earliest"`, `"latest"`, `"pending"`, `"safe"` ya da `"finalized"` dizesi. +2. `MİKTAR` - işlem dizin konumu. ```js params: [ @@ -1251,12 +1348,13 @@ params: [ ] ``` -**Dönüşler** Bkz. [eth_getTransactionByHash](#eth_gettransactionbyhash) +**Döndürülenler** +Bkz. [eth_getTransactionByHash](#eth_gettransactionbyhash) **Örnek** ```js -// Request +// İstek curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_getTransactionByBlockNumberAndIndex","params":["0x9c47cf", "0x24"],"id":1}' ``` @@ -1270,39 +1368,40 @@ Sonuç bkz. [eth_getTransactionByHash](#eth_gettransactionbyhash) **Parametreler** -1. `VERİ`, 32 Bayt - bir işlemin özeti +1. `VERİ`, 32 Bayt - bir işlemin karması ```js params: ["0x85d995eba9763907fdf35cd2034144dd9d53ce32cbec21349d4b12823c6860c5"] ``` -**Dönüşler** `Object` - Bir işlem makbuzu nesnesi veya makbuz bulunamadığında `null`: +**Döndürülenler** +`Nesne` - Bir işlem makbuzu nesnesi veya makbuz bulunamadığında `null`: -- `transactionHash`: `DATA`, 32 Bayt - işlemin özeti. -- `transactionIndex`: `QUANTITY` - bloktaki işlem endeksi pozisyonunun tam sayısı. -- `blockHash`: `DATA`, 32 Bayt - bu işlemin yapıldığı blokun karması. -- `blockNumber`: `QUANTITY` - bu işlemin yapıldığı blok numarası. -- `from`: `DATA`, 20 Bayt - gönderenin adresi. -- `to`: `DATA`, 20 Bayt - alıcının adresi. bir sözleşme oluşturma işlemi olduğunda null. -- `cumulativeGasUsed` : `QUANTITY` - Bu işlem blokta yürütüldüğünde kullanılan toplam gaz miktarı. -- `effectiveGasPrice` : `QUANTITY` - Ana ücretin ve gaz birimi başına ödenen bahşişin toplamı. -- `GasUsed`: `QUANTITY` - Yalnızca bu özel işlem tarafından kullanılan gaz miktarı. -- `contractAddress`: `DATA`, 20 Bayt - İşlem bir sözleşme oluşturma ise, oluşturulan sözleşme adresi, aksi takdirde `null`. -- `logs`: `Array` - Bu işlemin oluşturduğu günlük nesneleri dizisi. -- `logsBloom`: `DATA`, 256 Bayt - Hafif istemcilerin ilgili günlükleri hızlı bir şekilde alması için çiçek filtresi. -- `type`: `QUANTITY` - işlem türünün tam sayısı, eski tarz işlemler için `0x0`, erişim listesi türleri için `0x1`, değişken ücretler için `0x2`. +- `transactionHash `: `VERİ`, 32 Bayt - işlemin karması. +- `transactionIndex`: `MİKTAR` - bloktaki işlemler dizin konumunun tam sayısı. +- `blockHash`: `VERİ`, 32 Bayt - bu işlemin bulunduğu bloğun karması. +- `blockNumber`: `MİKTAR` - bu işlemin bulunduğu blok numarası. +- `from`: `VERİ`, 20 Bayt - göndericinin adresi. +- `to`: `VERİ`, 20 Bayt - alıcının adresi. bir sözleşme oluşturma işlemi olduğunda null. +- `cumulativeGasUsed` : `MİKTAR` - Bu işlem blokta yürütüldüğünde kullanılan toplam gaz miktarı. +- `effectiveGasPrice` : `MİKTAR` - Taban ücretin ve gaz birimi başına ödenen bahşişin toplamı. +- `gasUsed `: `MİKTAR` - Yalnızca bu özel işlem tarafından kullanılan gaz miktarı. +- `contractAddress `: `VERİ`, 20 Bayt - İşlem bir sözleşme oluşturma ise, oluşturulan sözleşme adresi, aksi takdirde `null`. +- `logs`: `Dizi` - Bu işlemin oluşturduğu günlük nesneleri dizisi. +- `logsBloom`: `VERİ`, 256 Bayt - İlgili günlükleri hızlı bir şekilde almak için hafif istemciler için Bloom filtresi. +- `type`: `MİKTAR` - işlem türünün tam sayısı, eski işlemler için `0x0`, erişim listesi türleri için `0x1`, dinamik ücretler için `0x2`. -Ayrıca _her ikisinden birini_ döndürür: +Ayrıca şunlardan birini döndürür: -- `root` : `DATA` 32 bayt işlem sonrası durum kökü (Bizans öncesi) -- `status`: `QUANTITY` ya `1` (başarılı) veya `0` (başarısız) +- `root` : `VERİ` 32 bayt işlem sonrası durum kökü (Bizans öncesi) +- `status`: `MİKTAR` ya `1` (başarılı) ya da `0` (başarısız) **Örnek** ```js -// Request +// İstek curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_getTransactionReceipt","params":["0x85d995eba9763907fdf35cd2034144dd9d53ce32cbec21349d4b12823c6860c5"],"id":1}' -// Result +// Sonuç { "jsonrpc": "2.0", "id": 1, @@ -1310,15 +1409,15 @@ curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_getTransactionReceipt","para "blockHash": "0xa957d47df264a31badc3ae823e10ac1d444b098d9b73d204c40426e57f47e8c3", "blockNumber": "0xeff35f", - "contractAddress": null, // string of the address if it was created + "contractAddress": null, // oluşturulmuşsa adresin dizesi "cumulativeGasUsed": "0xa12515", "effectiveGasPrice": "0x5a9c688d4", "from": "0x6221a9c005f6e47eb398fd867784cacfdcfff4e7", "gasUsed": "0xb4c8", "logs": [{ - // logs as returned by getFilterLogs, etc. + // getFilterLogs tarafından döndürülen günlükler, vb. }], - "logsBloom": "0x00...0", // 256 byte bloom filter + "logsBloom": "0x00...0", // 256 bayt bloom filtresi "status": "0x1", "to": "0xc02aaa39b223fe8d0a0e5c4f27ead9083c756cc2", "transactionHash": @@ -1331,12 +1430,16 @@ curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_getTransactionReceipt","para ### eth_getUncleByBlockHashAndIndex {#eth_getunclebyblockhashandindex} -Karma ve amca dizin konumuna göre bir bloğun amcası hakkında bilgi verir. +Karma ve amca (uncle) dizin konumuna göre bir bloğun amcası hakkında bilgi verir. + + + Uç noktayı oyun alanında deneyin + **Parametreler** -1. `DATA`, 32 Bayt - Bir blokun şifresi. -2. `QUANTITY` - Amcanın endeks pozisyonu. +1. `VERİ`, 32 Bayt - Bir bloğun karması. +2. `MİKTAR` - Amcanın (uncle) dizin konumu. ```js params: [ @@ -1345,7 +1448,8 @@ params: [ ] ``` -**İadeler** Bkz. [eth_getBlockByHash](#eth_getblockbyhash) +**Döndürülenler** +Bkz. [eth_getBlockByHash](#eth_getblockbyhash) **Örnek** @@ -1356,16 +1460,20 @@ curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_getUncleByBlockHashAndIndex" Sonuç bkz. [eth_getBlockByHash](#eth_getblockbyhash) -**Not**: Bir amca, bireysel işlemler içermez. +**Not**: Bir amca (uncle), bireysel işlemler içermez. ### eth_getUncleByBlockNumberAndIndex {#eth_getunclebyblocknumberandindex} -Sayıya ve amca dizin konumuna göre bir bloğun amcası hakkında bilgi verir. +Numaraya ve amca (uncle) dizin konumuna göre bir bloğun amcası hakkında bilgi verir. + + + Uç noktayı oyun alanında deneyin + **Parametreler** -1. `QUANTITY|TAG`- tamsayı blok numarası veya `"earliest"`,`"latest""`,`"pending"`,`"safe"`, `"finalized"` dizesi, [default block parameter](/developers/docs/apis/json-rpc/#default-block) kısmına göz atabilirsiniz. -2. `QUANTITY` - amcanın endeks pozisyonu. +1. `MİKTAR|ETİKET` - bir blok numarası veya [blok parametresinde](/developers/docs/apis/json-rpc/#block-parameter) olduğu gibi `"earliest"`, `"latest"`, `"pending"`, `"safe"` ya da `"finalized"` dizesi. +2. `MİKTAR` - amcanın (uncle) dizin konumu. ```js params: [ @@ -1374,14 +1482,15 @@ params: [ ] ``` -**İadeler** Bkz. [eth_getBlockByHash](#eth_getblockbyhash) +**Döndürülenler** +Bkz. [eth_getBlockByHash](#eth_getblockbyhash) -**Not**: Bir amca, bireysel işlemler içermez. +**Not**: Bir amca (uncle), bireysel işlemler içermez. **Örnek** ```js -// Request +// İstek curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_getUncleByBlockNumberAndIndex","params":["0x29c", "0x0"],"id":1}' ``` @@ -1389,23 +1498,25 @@ Sonuç bkz. [eth_getBlockByHash](#eth_getblockbyhash) ### eth_newFilter {#eth_newfilter} -Durum değiştiğinde (günlükler) bildirimde bulunmak için filtre seçeneklerine dayalı olarak bir filtre nesnesi oluşturur. Durumun değişip değişmediğini kontrol etmek için [eth_getFilterChanges](#eth_getfilterchanges)'i arayın. +Durum değiştiğinde (günlükler) bildirimde bulunmak için filtre seçeneklerine dayalı olarak bir filtre nesnesi oluşturur. +Durumun değişip değişmediğini kontrol etmek için [eth_getFilterChanges](#eth_getfilterchanges) çağrısı yapın. -**Konu filtrelerinin belirlenmesiyle ilgili bir not:** Konular sıraya bağlıdır. [A, B] konularına sahip günlük içeren bir işlem, aşağıdaki konu filtreleriyle eşleştirilecektir: +**Konu filtrelerini belirtme hakkında bir not:** +Konular sıraya bağlıdır. [A, B] konularına sahip günlük içeren bir işlem, aşağıdaki konu filtreleriyle eşleştirilecektir: - `[]` "herhangi bir şey" -- `[A]` "A birinci konumda (ve sonraki herhangi bir şey)" -- `[null, B]` "birinci konumdaki herhangi bir şey VE ikinci konumdaki B (ve sonraki herhangi bir şey)" -- `[A, B]` "A birinci konumda VE B ikinci konumda (ve sonraki herhangi bir şey)" -- `[[A, B], [A, B]]` "(A VEYA B) birinci konumda VE (A VEYA B) ikinci konumda (ve sonraki herhangi bir şey)" +- `[A]` "birinci konumda A (ve sonrası herhangi bir şey)" +- `[null, B]` "birinci konumda herhangi bir şey VE ikinci konumda B (ve sonrası herhangi bir şey)" +- `[A, B]` "birinci konumda A VE ikinci konumda B (ve sonrası herhangi bir şey)" +- `[[A, B], [A, B]]` "birinci konumda (A VEYA B) VE ikinci konumda (A VEYA B) (ve sonrası herhangi bir şey)" - **Parametreler** -1. `Object` - Filtre seçenekleri: +1. `Nesne` - Filtre seçenekleri: -- `fromBlock`: `QUANTITY|TAG` - (isteğe bağlı, default: `"latest"`) Tamsayı blok numarası veya son önerilen blok için `"latest"`, en son güvenli blok için `"safe"`, en son sonlandırılmış blok için `"finalized"`, henüz bir blokta olmayan işlemler için `"pending"` ve `"earliest"`. -- `toBlock`: `QUANTITY|TAG` - (isteğe bağlı, default: `"latest"`) Tamsayı blok numarası veya son önerilen blok için `"latest"`, en son güvenli blok için `"safe"`, en son sonlandırılmış blok için `"finalized"`, henüz bir blokta olmayan işlemler için `"pending"` ve `"earliest"`. -- `address`: `DATA|Array`, 20 Bayt - (isteğe bağlı) Sözleşme adresi veya günlüklerin kaynaklanması gereken adreslerin listesi. -- `topics`: `Array of DATA`, - (isteğe bağlı) 32 Baytlık dizi `DATA` konu. Konular sıraya bağlıdır. Her konu, "veya" seçenekleriyle birlikte bir VERİ dizisi de olabilir. +- `fromBlock`: `MİKTAR|ETİKET` - (isteğe bağlı, varsayılan: `"latest"`) Tam sayı blok numarası veya son önerilen blok için `"latest"`, en son güvenli blok için `"safe"`, en son kesinleşmiş blok için `"finalized"` veya henüz bir blokta olmayan işlemler için `"pending"`, `"earliest"`. +- `toBlock`: `MİKTAR|ETİKET` - (isteğe bağlı, varsayılan: `"latest"`) Tam sayı blok numarası veya son önerilen blok için `"latest"`, en son güvenli blok için `"safe"`, en son kesinleşmiş blok için `"finalized"` veya henüz bir blokta olmayan işlemler için `"pending"`, `"earliest"`. +- `address`: `VERİ|Dizi`, 20 Bayt - (isteğe bağlı) Sözleşme adresi veya günlüklerin kaynaklanması gereken adreslerin listesi. +- `topics`: `VERİ Dizisi`, - (isteğe bağlı) 32 Baytlık `VERİ` konuları dizisi. Konular sıraya bağlıdır. Her konu, "veya" seçenekleriyle birlikte bir VERİ dizisi de olabilir. ```js params: [ @@ -1425,14 +1536,15 @@ params: [ ] ``` -**Dönüşler** `QUANTITY` - Bir filtre kimliğidir. +**Döndürülenler** +`MİKTAR` - Bir filtre kimliği. **Örnek** ```js -// Request +// İstek curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_newFilter","params":[{"topics":["0x12341234"]}],"id":73}' -// Result +// Sonuç { "id":1, "jsonrpc": "2.0", @@ -1442,18 +1554,21 @@ curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_newFilter","params":[{"topic ### eth_newBlockFilter {#eth_newblockfilter} -Yeni bir blok geldiğinde bildirimde bulunmak için düğümde bir filtre oluşturur. Durumun değişip değişmediğini kontrol etmek için [eth_getFilterChanges](#eth_getfilterchanges)'i arayın. +Yeni bir blok geldiğinde bildirimde bulunmak için düğümde bir filtre oluşturur. +Durumun değişip değişmediğini kontrol etmek için [eth_getFilterChanges](#eth_getfilterchanges) çağrısı yapın. -**Parametreler** Hiçbiri +**Parametreler** +Yok -**Dönüşler** `QUANTITY` - Bir filtre kimliğidir. +**Döndürülenler** +`MİKTAR` - Bir filtre kimliği. **Örnek** ```js -// Request +// İstek curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_newBlockFilter","params":[],"id":73}' -// Result +// Sonuç { "id":1, "jsonrpc": "2.0", @@ -1463,11 +1578,14 @@ curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_newBlockFilter","params":[], ### eth_newPendingTransactionFilter {#eth_newpendingtransactionfilter} -Yeni bekleyen işlemler geldiğinde bildirimde bulunmak için düğümde bir filtre oluşturur. Durumun değişip değişmediğini kontrol etmek için [eth_getFilterChanges](#eth_getfilterchanges)'i arayın. +Yeni bekleyen işlemler geldiğinde bildirimde bulunmak için düğümde bir filtre oluşturur. +Durumun değişip değişmediğini kontrol etmek için [eth_getFilterChanges](#eth_getfilterchanges) çağrısı yapın. -**Parametreler** Hiçbiri +**Parametreler** +Yok -**Dönüşler** `QUANTITY` - Bir filtre kimliğidir. +**Döndürülenler** +`MİKTAR` - Bir filtre kimliği. **Örnek** @@ -1484,11 +1602,12 @@ curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_newPendingTransactionFilter" ### eth_uninstallFilter {#eth_uninstallfilter} -Verilen kimliğe sahip bir filtreyi kaldırır. Saate artık ihtiyaç duyulmadığında daima çağrılmalıdır. Ek olarak Filtreler, belirli bir süre için [eth_getFilterChanges](#eth_getfilterchanges) ile istenmediğinde zaman aşımına uğrar. +Verilen kimliğe sahip bir filtreyi kaldırır. Saate artık ihtiyaç duyulmadığında daima çağrılmalıdır. +Ayrıca Filtreler, belirli bir süre boyunca [eth_getFilterChanges](#eth_getfilterchanges) ile istenmediğinde zaman aşımına uğrar. **Parametreler** -1. `QUANTITY` - Filtre kimliğidir. +1. `MİKTAR` - Filtre kimliği. ```js params: [ @@ -1496,14 +1615,15 @@ params: [ ] ``` -**Dönüşler** `Boolean` - Filtre başarıyla kaldırıldıysa `true`, aksi takdirde `false`. +**Döndürülenler** +`Boolean` - Filtre başarıyla kaldırıldıysa `true`, aksi takdirde `false`. **Örnek** ```js -// Request +// İstek curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_uninstallFilter","params":["0xb"],"id":73}' -// Result +// Sonuç { "id":1, "jsonrpc": "2.0", @@ -1517,7 +1637,7 @@ Son yoklamadan bu yana oluşan günlüklerin bir dizisini döndüren bir filtre **Parametreler** -1. `QUANTITY` - filtre kimliğidir. +1. `MİKTAR` - filtre kimliği. ```js params: [ @@ -1525,26 +1645,30 @@ params: [ ] ``` -**Dönüşler** `Array` - Günlük nesneleri dizisi veya son anketten bu yana hiçbir şey değişmediyse boş bir dizi. - -- `eth_newBlockFilter` ile oluşturulan filtreler için dönüş, blok karmalarıdır (`DATA`, 32 Bayt), ör. `["0x345464563453..."]`. -- `eth_newPendingTransactionFilter` ile oluşturulan filtreler için dönüş, işlem karmalarıdır (`DATA`, 32 Bayt), ör. `["0x6345343454645..."]`. -- `eth_newFilter` günlükleriyle oluşturulan filtreler için aşağıdaki parametrelere sahip nesnelerdir: - - `removed`: `TAG` - Zincirin yeniden düzenlenmesi nedeniyle günlük kaldırıldığında `true`. Geçerli bir günlükse `false`. - - `logIndex`: `QUANTITY` - bloktaki günlük dizini konumunun tam sayısı. `null` Bekleyen kayıt defteri olduğunda. - - `transactionIndex`: `QUANTITY` - işlem dizini pozisyon günlüğünün oluşturulduğu tam sayı. `null` Bekleyen kayıt defteri olduğunda. - - `transactionHash`: `DATA`, 32 Bayt - bu günlüğün oluşturulduğu işlemlerin karması. `null` Bekleyen kayıt defteri olduğunda. - - `blockHash`: `DATA`, 32 Bayt - bu günlüğün bulunduğu blokun karması. `null` beklediğinde. `null` Bekleyen kayıt defteri olduğunda. - - `blockNumber`: `QUANTITY` - bu günlüğün bulunduğu blok numarası. `null` beklediğinde. `null` Bekleyen kayıt defteri olduğunda. - - `address`: `DATA`, 20 Bayt - bu günlüğün kaynaklandığı adres. - - `data`: `DATA` - günlüğün sıfır veya daha fazla sayıda 32 Baytlık dizine eklenmemiş bağımsız değişkenlerini içerir. - - `topics`: `Array of DATA` - 0 ila 4 arası dizi 32 Bayt `DATA` dizine alınmış günlük bağımsız değişkenleri. (_solidity_'de: İlk konu, olayın imzasının _karma değeridir_ (ör. `Deposit(address,bytes32,uint256)`), ancak olayı `anonymous` belirteci ile bildirmeniz dışında.) +**Döndürülenler** +`Dizi` - Günlük nesneleri dizisi veya son yoklamadan bu yana hiçbir şey değişmediyse boş bir dizi. + +- `eth_newBlockFilter` ile oluşturulan filtreler için dönüş, blok karmalarıdır (`VERİ`, 32 Bayt), örn., `["0x3454645634534..."]`. + +- `eth_newPendingTransactionFilter` ile oluşturulan filtreler için dönüş, işlem karmalarıdır (`VERİ`, 32 Bayt), örn., `["0x6345343454645..."]`. + +- `eth_newFilter` ile oluşturulan filtreler için günlükler, aşağıdaki parametrelere sahip nesnelerdir: + - `removed`: `ETİKET` - `true`, günlük bir zincir yeniden düzenlenmesi nedeniyle kaldırıldığında. Geçerli bir günlükse `false`. + - `logIndex`: `MİKTAR` - bloktaki günlük dizin konumunun tam sayısı. Bekleyen bir günlük olduğunda `null`. + - `transactionIndex`: `MİKTAR` - günlüğün oluşturulduğu işlemler dizin konumunun tam sayısı. Bekleyen bir günlük olduğunda `null`. + - `transactionHash`: `VERİ`, 32 Bayt - bu günlüğün oluşturulduğu işlemlerin karması. Bekleyen bir günlük olduğunda `null`. + - `blockHash`: `VERİ`, 32 Bayt - bu günlüğün bulunduğu bloğun karması. Beklemedeyken `null`. Bekleyen bir günlük olduğunda `null`. + - `blockNumber`: `MİKTAR` - bu günlüğün bulunduğu blok numarası. Beklemedeyken `null`. Bekleyen bir günlük olduğunda `null`. + - `address`: `VERİ`, 20 Bayt - bu günlüğün kaynaklandığı adres. + - `data`: `VERİ` - değişken uzunluklu, dizine alınmamış günlük verileri. (_Solidity_'de: sıfır veya daha fazla 32 Bayt'lık dizine alınmamış günlük argümanları.) + - `topics`: `VERİ Dizisi` - 0 ila 4 arası 32 Baytlık dizine alınmış günlük argümanlarının `VERİ` dizisi. (_Solidity_'de: `anonymous` belirteciyle olayı bildirdiğiniz durumlar dışında, ilk konu olayın imzasının _karmasıdır_ (örneğin, `Deposit(address,bytes32,uint256)`)). + - **Örnek** ```js -// Request +// İstek curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_getFilterChanges","params":["0x16"],"id":73}' -// Result +// Sonuç { "id":1, "jsonrpc":"2.0", @@ -1569,7 +1693,7 @@ Verilen kimliğe sahip filtreyle eşleşen tüm günlüklerin bir dizisini dönd **Parametreler** -1. `QUANTITY` - Filtre kimliğidir. +1. `MİKTAR` - Filtre kimliği. ```js params: [ @@ -1577,16 +1701,17 @@ params: [ ] ``` -**Dönüşler** Bkz. [eth_getFilterChanges](#eth_getfilterchanges) +**Döndürülenler** +Bkz. [eth_getFilterChanges](#eth_getfilterchanges) **Örnek** ```js -// Request +// İstek curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_getFilterLogs","params":["0x16"],"id":74}' ``` -Sonuç, bkz. [eth_getFilterChanges](#eth_getfilterchanges) +Sonuç bkz. [eth_getFilterChanges](#eth_getfilterchanges) ### eth_getLogs {#eth_getlogs} @@ -1594,13 +1719,13 @@ Belirli bir filtre nesnesiyle eşleşen tüm günlüklerin bir dizisini döndür **Parametreler** -1. `Object` - Filtre seçenekleri: +1. `Nesne` - Filtre seçenekleri: -- `fromBlock`: `QUANTITY|TAG` - (isteğe bağlı, default: `"latest"`) Tamsayı blok numarası veya son önerilen blok için `"latest"`, en son güvenli blok için `"safe"`, en son sonlandırılmış blok için `"finalized"`, henüz bir blokta olmayan işlemler için `"pending"` ve `"earliest"`. -- `toBlock`: `QUANTITY|TAG` - (isteğe bağlı, default: `"latest"`) Tamsayı blok numarası veya son önerilen blok için `"latest"`, en son güvenli blok için `"safe"`, en son sonlandırılmış blok için `"finalized"`, henüz bir blokta olmayan işlemler için `"pending"` ve `"earliest"`. -- `address`: `DATA|Array`, 20 Bayt - (isteğe bağlı) Sözleşme adresi veya günlüklerin kaynaklanması gereken adreslerin listesi. -- `topics`: `Array of DATA`, - (isteğe bağlı) 32 Baytlık dizi `DATA` konu. Konular sıraya bağlıdır. Her konu, "veya" seçenekleriyle birlikte bir VERİ dizisi de olabilir. -- `blockhash`: `DATA`, 32 Bayt - (isteğe bağlı, **gelecek**) EIP-234 eklenmesiyle, `blockHash`, 32 baytlık `blockHash` ile tek bloka döndürülen günlükleri kısıtlayan yeni bir filtre seçeneği olacaktır. `blockHash` kullanımı, `fromBlock` ile eş değerdir = `toBlock` = `blockHash` karmalı blok numarası. Filtre ölçütlerinde `blockHash` varsa, ne `fromBlock` ne de `toBlock`'a izin verilmez. +- `fromBlock`: `MİKTAR|ETİKET` - (isteğe bağlı, varsayılan: `"latest"`) Tam sayı blok numarası veya son önerilen blok için `"latest"`, en son güvenli blok için `"safe"`, en son kesinleşmiş blok için `"finalized"` veya henüz bir blokta olmayan işlemler için `"pending"`, `"earliest"`. +- `toBlock`: `MİKTAR|ETİKET` - (isteğe bağlı, varsayılan: `"latest"`) Tam sayı blok numarası veya son önerilen blok için `"latest"`, en son güvenli blok için `"safe"`, en son kesinleşmiş blok için `"finalized"` veya henüz bir blokta olmayan işlemler için `"pending"`, `"earliest"`. +- `address`: `VERİ|Dizi`, 20 Bayt - (isteğe bağlı) Sözleşme adresi veya günlüklerin kaynaklanması gereken adreslerin listesi. +- `topics`: `VERİ Dizisi`, - (isteğe bağlı) 32 Baytlık `VERİ` konuları dizisi. Konular sıraya bağlıdır. Her konu, "veya" seçenekleriyle birlikte bir VERİ dizisi de olabilir. +- `blockHash`: `VERİ`, 32 Bayt - (isteğe bağlı, **gelecek**) EIP-234'ün eklenmesiyle, `blockHash`, döndürülen günlükleri 32 baytlık karma `blockHash` ile tek bir blokla kısıtlayan yeni bir filtre seçeneği olacaktır. `blockHash` kullanmak, `fromBlock` = `toBlock` = `blockHash` karmasına sahip blok numarası ile eşdeğerdir. Filtre kriterlerinde `blockHash` mevcutsa, ne `fromBlock` ne de `toBlock`'a izin verilmez. ```js params: [ @@ -1612,24 +1737,25 @@ params: [ ] ``` -**Dönüşler** Bkz. [eth_getFilterChanges](#eth_getfilterchanges) +**Döndürülenler** +Bkz. [eth_getFilterChanges](#eth_getfilterchanges) **Örnek** ```js -// Request +// İstek curl -X POST --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_getLogs","params":[{"topics":["0x000000000000000000000000a94f5374fce5edbc8e2a8697c15331677e6ebf0b"]}],"id":74}' ``` -Sonuç, bkz. [eth_getFilterChanges](#eth_getfilterchanges) +Sonuç bkz. [eth_getFilterChanges](#eth_getfilterchanges) ## Kullanım Örneği {#usage-example} -### JSON_RPC kullanarak bir sözleşmeyi dağıtma {#deploying-contract} +### JSON_RPC kullanarak bir sözleşme dağıtma {#deploying-contract} -Bu bölüm, yalnızca RPC arayüzünü kullanarak bir sözleşmenin nasıl dağıtılacağının gösterimini içerir. Bu karmaşıklığın ortadan kaldırıldığı sözleşmeleri dağıtmanın alternatif yolları vardır; örneğin, [web3.js](https://web3js.readthedocs.io/) ve [web3.py](https://github.com/ethereum/web3.py) gibi RPC arayüzünün üzerine kurulmuş kitaplıkları kullanmak gibi. Bu soyutlamaların anlaşılması genellikle daha kolaydır ve hataya karşı daha korumalıdır, ancak kaputun altında neler oldup bittiğini anlamak yine de yardımcı olur. +Bu bölüm, yalnızca RPC arayüzünü kullanarak bir sözleşmenin nasıl dağıtılacağının gösterimini içerir. Bu karmaşıklığın soyutlandığı, sözleşmeleri dağıtmak için alternatif yollar vardır — örneğin, [web3.js](https://web3js.readthedocs.io/) ve [web3.py](https://github.com/ethereum/web3.py) gibi RPC arayüzünün üzerine kurulu kütüphaneleri kullanmak. Bu soyutlamaların anlaşılması genellikle daha kolaydır ve hataya karşı daha korumalıdır, ancak kaputun altında neler oldup bittiğini anlamak yine de yardımcı olur. -JSON-RPC arabirimi kullanılarak bir Ethereum düğümüne dağıtılacak olan `Multiply7` adlı basit bir akıllı sözleşmeyi aşağıda görebilirsiniz. Bu öğretici, okuyucunun zaten bir Geth düğümü çalıştırdığını varsayar. Düğümler ve istemciler hakkında daha fazla bilgiyi [burada](/developers/docs/nodes-and-clients/run-a-node) bulabilirsiniz. Geth olmayan istemciler için HTTP JSON-RPC'nin nasıl başlatılacağını görmek için lütfen bireysel [istemci](/developers/docs/nodes-and-clients/) dokümanlarına bakın. Çoğu istemci, varsayılan olarak `localhost:8545` üzerinde hizmet verir. +Aşağıdaki, JSON-RPC arayüzü kullanılarak bir Ethereum düğümüne dağıtılacak olan `Multiply7` adlı basit bir akıllı sözleşmedir. Bu öğretici, okuyucunun zaten bir Geth düğümü çalıştırdığını varsayar. Düğümler ve istemciler hakkında daha fazla bilgiye [buradan](/developers/docs/nodes-and-clients/run-a-node) ulaşabilirsiniz. Geth olmayan istemciler için HTTP JSON-RPC'nin nasıl başlatılacağını görmek için lütfen bireysel [istemci](/developers/docs/nodes-and-clients/) belgelerine bakın. Çoğu istemci, varsayılan olarak `localhost:8545` üzerinde hizmet verir. ```javascript contract Multiply7 { @@ -1649,10 +1775,10 @@ geth --http --dev console 2>>geth.log Bu, `http://localhost:8545` üzerinde HTTP RPC arayüzünü başlatır. -[curl](https://curl.se) kullanarak Coinbase adresini ve bakiyeyi alarak arayüzün çalıştığını doğrulayabiliriz. Lütfen bu örneklerdeki verilerin yerel düğümünüzde farklılık göstereceğini unutmayın. Bu komutları denemek istiyorsanız, ikinci kıvrılma isteğindeki istek paragraflarını ilkinden döndürülen sonuçla değiştirin. +Arayüzün çalıştığını, coinbase adresini (hesaplar dizisinden ilk adresi alarak) ve bakiyeyi [curl](https://curl.se) kullanarak alarak doğrulayabiliriz. Lütfen bu örneklerdeki verilerin yerel düğümünüzde farklılık göstereceğini unutmayın. Bu komutları denemek istiyorsanız, ikinci kıvrılma isteğindeki istek paragraflarını ilkinden döndürülen sonuçla değiştirin. ```bash -curl --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_coinbase", "id":1}' -H "Content-Type: application/json" localhost:8545 +curl --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_accounts","params":[], "id":1}' -H "Content-Type: application/json" localhost:8545 {"id":1,"jsonrpc":"2.0","result":["0x9b1d35635cc34752ca54713bb99d38614f63c955"]} curl --data '{"jsonrpc":"2.0","method":"eth_getBalance", "params": ["0x9b1d35635cc34752ca54713bb99d38614f63c955", "latest"], "id":2}' -H "Content-Type: application/json" localhost:8545 @@ -1666,9 +1792,9 @@ web3.fromWei("0x1639e49bba16280000", "ether") // "410" ``` -Artık özel geliştirme zincirimizde bir miktar ether olduğuna göre sözleşmeyi dağıtabiliriz. İlk adım, Multiply7 sözleşmesini EVM'ye gönderilebilecek bayt kodunu derlemektir. Solidity derleyicisi olan solc'yi kurmak için [Solidity dokümanlarını](https://docs.soliditylang.org/en/latest/installing-solidity.html) izleyin. (Örneğimizde kullanılan derleyici sürümüyle eşleşmesi için [daha eski bir `solc` sürümü kullanmak isteyebilirsiniz](https://github.com/ethereum/solidity/releases/tag/v0.4.20).) +Artık özel geliştirme zincirimizde bir miktar ether olduğuna göre sözleşmeyi dağıtabiliriz. İlk adım, Multiply7 sözleşmesini EVM'ye gönderilebilecek bayt kodunu derlemektir. Solidity derleyicisi olan solc'u kurmak için [Solidity belgelerini](https://docs.soliditylang.org/en/latest/installing-solidity.html) takip edin. (Örneğimizde kullanılan derleyici sürümüyle ([v0.4.20](https://github.com/ethereum/solidity/releases/tag/v0.4.20)) eşleşmesi için daha eski bir `solc` sürümü kullanmak isteyebilirsiniz.) -Bir sonraki adım, Multiply7 sözleşmesini EVM'ye gönderilebilecek bayt kodunu derlemektir. +Bir sonraki adım, Multiply7 sözleşmesini EVM'ye gönderilebilecek bayt koduna derlemektir. ```bash echo 'pragma solidity ^0.4.16; contract Multiply7 { event Print(uint); function multiply(uint input) public returns (uint) { Print(input * 7); return input * 7; } }' | solc --bin @@ -1678,7 +1804,7 @@ Binary: 6060604052341561000f57600080fd5b60eb8061001d6000396000f300606060405260043610603f576000357c0100000000000000000000000000000000000000000000000000000000900463ffffffff168063c6888fa1146044575b600080fd5b3415604e57600080fd5b606260048080359060200190919050506078565b6040518082815260200191505060405180910390f35b60007f24abdb5865df5079dcc5ac590ff6f01d5c16edbc5fab4e195d9febd1114503da600783026040518082815260200191505060405180910390a16007820290509190505600a165627a7a7230582040383f19d9f65246752244189b02f56e8d0980ed44e7a56c0b200458caad20bb0029 ``` -Artık derlenmiş koda sahip olduğumuza göre, onu dağıtmanın ne kadar gaza mal olacağını belirlememiz gerekiyor. RPC arayüzünde bize bir tahmin verecek bir `eth_estimateGas` yöntemi mevcuttur. +Artık derlenmiş koda sahip olduğumuza göre, onu dağıtmanın ne kadar gaza mal olacağını belirlememiz gerekiyor. RPC arayüzünde bize bir tahmin verecek bir `eth_estimateGas` metodu mevcuttur. ```bash curl --data '{"jsonrpc":"2.0","method": "eth_estimateGas", "params": [{"from": "0x9b1d35635cc34752ca54713bb99d38614f63c955", "data": "0x6060604052341561000f57600080fd5b60eb8061001d6000396000f300606060405260043610603f576000357c0100000000000000000000000000000000000000000000000000000000900463ffffffff168063c6888fa1146044575b600080fd5b3415604e57600080fd5b606260048080359060200190919050506078565b6040518082815260200191505060405180910390f35b60007f24abdb5865df5079dcc5ac590ff6f01d5c16edbc5fab4e195d9febd1114503da600783026040518082815260200191505060405180910390a16007820290509190505600a165627a7a7230582040383f19d9f65246752244189b02f56e8d0980ed44e7a56c0b200458caad20bb0029"}], "id": 5}' -H "Content-Type: application/json" localhost:8545 @@ -1692,7 +1818,7 @@ curl --data '{"jsonrpc":"2.0","method": "eth_sendTransaction", "params": [{"from {"id":6,"jsonrpc":"2.0","result":"0xe1f3095770633ab2b18081658bad475439f6a08c902d0915903bafff06e6febf"} ``` -İşlem, düğüm tarafından kabul edilir ve bir işlem karması döndürülür. Bu karma, işlemi takip etmek için kullanılabilir. Bir sonraki adım, sözleşmemizin dağıtıldığı adresi belirlemektir. Gerçekleştirilen her işlemi bir makbuz oluşturacaktır. Bu makbuz, işlemin hangi bloğa dahil olduğu ve ESM tarafından ne kadar gaz kullanıldığı gibi işlemle ilgili çeşitli bilgileri içerir. Bir işlem bir sözleşme oluşturuyorsa, sözleşme adresini de içerecektir. `eth_getTransactionReceipt` RPC yöntemiyle makbuzu alabiliriz. +İşlem, düğüm tarafından kabul edilir ve bir işlem karması döndürülür. Bu karma, işlemi takip etmek için kullanılabilir. Bir sonraki adım, sözleşmemizin dağıtıldığı adresi belirlemektir. Gerçekleştirilen her işlemi bir makbuz oluşturacaktır. Bu makbuz, işlemin hangi bloka dahil olduğu ve ESM tarafından ne kadar gaz kullanıldığı gibi işlemle ilgili çeşitli bilgileri içerir. Bir işlem bir sözleşme oluşturuyorsa, sözleşme adresini de içerecektir. `eth_getTransactionReceipt` RPC metoduyla makbuzu alabiliriz. ```bash curl --data '{"jsonrpc":"2.0","method": "eth_getTransactionReceipt", "params": ["0xe1f3095770633ab2b18081658bad475439f6a08c902d0915903bafff06e6febf"], "id": 7}' -H "Content-Type: application/json" localhost:8545 @@ -1703,9 +1829,9 @@ Sözleşmemiz `0x4d03d617d700cf81935d7f797f4e2ae719648262` üzerinde oluşturuld #### Akıllı sözleşmelerle etkileşim {#interacting-with-smart-contract} -Bu örnekte, sözleşmenin `multiply` yöntemine, `eth_sendTransaction` kullanarak bir işlem göndereceğiz. +Bu örnekte, `eth_sendTransaction` kullanarak sözleşmenin `multiply` metoduna bir işlem göndereceğiz. -`eth_sendTransaction`, özellikle `from`, `to` ve `data` olmak üzere birkaç bağımsız değişken gerektirir. `From` hesabımızın genel adresidir ve `to` da sözleşme adresidir. `Data` bağımsız değişkeni, hangi yöntemin hangi bağımsız değişkenlerle çağrılması gerektiğini tanımlayan bir yük içerir. Burada [ABI (uygulama ikili arayüzü)](https://docs.soliditylang.org/en/latest/abi-spec.html) devreye girer. ABI, EVM için verilerin nasıl tanımlanacağını ve kodlanacağını tanımlayan bir JSON dosyasıdır. +`eth_sendTransaction` özellikle `from`, `to` ve `data` olmak üzere birkaç argüman gerektirir. `From` hesabımızın genel adresidir ve `to` da sözleşme adresidir. `data` argümanı, hangi metodun hangi argümanlarla çağrılması gerektiğini tanımlayan bir yük içerir. İşte bu noktada [ABI (uygulama ikili arayüzü)](https://docs.soliditylang.org/en/latest/abi-spec.html) devreye giriyor. ABI, EVM için verilerin nasıl tanımlanacağını ve kodlanacağını tanımlayan bir JSON dosyasıdır. Yükün baytları, sözleşmedeki hangi yöntemin çağrılacağını tanımlar. Bu, fonksiyon adı ve argüman türleri üzerindeki Keccak karma değerinin ilk 4 baytıdır ve on altılık şekilde kodlanmıştır. Çarpma fonksiyonu, uint256 için bir takma ad olan uint'i kabul eder. Bu, bize şunu bırakır: @@ -1716,11 +1842,11 @@ web3.sha3("multiply(uint256)").substring(0, 10) Bir sonraki adım, argümanları kodlamaktır. Yalnızca bir uint256 var, diyelim ki değeri 6. ABI, uint256 türlerinin nasıl kodlanacağını belirten bir bölüme sahiptir. -`int: enc(X)`, yüksek dereceden (sol) tarafta negatif X için 0xff ve sıfır > Uzunluk 32 baytın katı olacak şekilde pozitif X için baytlardan oluşan X'in büyük endian ikinin tümleyeni kodlamasıdır. +`int: enc(X)`, X'in büyük endian ikinin tümleyeni kodlamasıdır, yüksek dereceli (sol) tarafta negatif X için 0xff ve uzunluk 32 baytın katı olacak şekilde pozitif X için sıfır baytlarla doldurulmuştur. -Bu, `0000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000006` olarak kodlar. +Bu, `0000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000006` olarak kodlanır. -Fonksiyon seçiciyi ve kodlanmış argümanı birleştirdiğimizde verilerimiz `0xc6888fa1000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000` olur. +Fonksiyon seçiciyi ve kodlanmış argümanı birleştirdiğimizde verilerimiz `0xc6888fa10000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000006` olacaktır. Bu, artık düğüme gönderilebilir: @@ -1753,7 +1879,7 @@ Bir işlem gönderildiğinden, bir işlem karması döndürülmüştür. Makbuzu } ``` -Makbuz, bir günlük içerir. Bu günlük, işlem yürütülürken EVM tarafından oluşturulur ve makbuza dahil edilir. `multiply` işlevi, `Print` olayının 7 giriş değeriyle tetiklendiğini gösterir. `Print` olayının argümanı uint256 olduğundan, bunu ABI kurallarına göre çözebiliriz ve bu da bize beklenen ondalık sayı 42'yi bırakır. Verilerin yanı sıra, günlüğü hangi olayın oluşturduğunu belirlemek için konuların kullanılabileceğini belirtmekte fayda vardır: +Makbuz, bir günlük içerir. Bu günlük, işlem yürütülürken EVM tarafından oluşturulur ve makbuza dahil edilir. `multiply` fonksiyonu, `Print` olayının girdinin 7 katı ile tetiklendiğini gösterir. `Print` olayının argümanı bir uint256 olduğundan, bunu ABI kurallarına göre çözebiliriz ve bu da bize beklenen ondalık sayı 42'yi verir. Verilerin yanı sıra, günlüğü hangi olayın oluşturduğunu belirlemek için konuların kullanılabileceğini belirtmekte fayda vardır: ```javascript web3.sha3("Print(uint256)") @@ -1762,10 +1888,10 @@ web3.sha3("Print(uint256)") Bu, JSON-RPC'nin doğrudan kullanımını gösteren en yaygın görevlerden bazılarına kısa bir giriş niteliğindeydi. -## İlgili konular {#related-topics} +## Alakalı başlıklar {#related-topics} - [JSON-RPC spesifikasyonu](http://www.jsonrpc.org/specification) -- [ Düğümler ve İstemciler](/developers/docs/nodes-and-clients/) -- [JavaScript API'ları](/developers/docs/apis/javascript/) -- [Arka Uç API'ları](/developers/docs/apis/backend/) +- [Düğümler ve istemciler](/developers/docs/nodes-and-clients/) +- [JavaScript API'leri](/developers/docs/apis/javascript/) +- [Arka uç API'leri](/developers/docs/apis/backend/) - [Yürütme istemcileri](/developers/docs/nodes-and-clients/#execution-clients) diff --git a/public/content/translations/tr/developers/docs/blocks/index.md b/public/content/translations/tr/developers/docs/blocks/index.md index eb6ba8ab419..23e7b542f07 100644 --- a/public/content/translations/tr/developers/docs/blocks/index.md +++ b/public/content/translations/tr/developers/docs/blocks/index.md @@ -1,6 +1,6 @@ --- title: Bloklar -description: Ethereum blok zincirindeki blokların veri yapıları, neden gerekli oldukları ve nasıl oluşturuldukları hakkında bir tanıtım. +description: "Ethereum blok zincirindeki blokların veri yapıları, neden gerekli oldukları ve nasıl oluşturuldukları hakkında bir tanıtım." lang: tr --- @@ -8,23 +8,24 @@ Bloklar, zincirde yer alan bir önceki blok hakkındaki hash değerlerini barın ## Ön Koşullar {#prerequisites} -Bloklar, yeni başlayanlar için uygun bir konudur. Ancak bu sayfayı daha iyi anlamanıza yardımcı olmak için önce [Hesaplar](/developers/docs/accounts/), [İşlemler](/developers/docs/transactions/) ve [Ethereum'a giriş](/developers/docs/intro-to-ethereum/) bölümlerini okumanızı öneririz. +Bloklar, yeni başlayanlar için uygun bir konudur. Ancak bu sayfayı daha iyi anlamanıza yardımcı olması için öncelikle [Hesaplar](/developers/docs/accounts/), [İşlemler](/developers/docs/transactions/) ve [Ethereum'a giriş](/developers/docs/intro-to-ethereum/) yazılarımızı okumanızı öneririz. ## Bloklar neden gerekli? {#why-blocks} Ethereum ağındaki tüm katılımcıların senkronize durumlarını sürdürmesini ve işlemlerin kesin geçmişi üzerinde anlaşmasını sağlamak için işlemleri bloklar hâlinde topluyoruz. Bu, düzinelerce (veya yüzlerce) işlemin aynı anda yapıldığı, üzerinde anlaşmaya varıldığı ve senkronize edildiği anlamına gelir. -![Durum değişikliklerine neden olan bir bloktaki işlemi gösteren bir diyagram](./tx-block.png) _Diyagram [Ethereum EVM resmediciden](https://takenobu-hs.github.io/downloads/ethereum_evm_illustrated.pdf) uyarlanmıştır_ +![Bir bloktaki işlemin durum değişikliklerine neden olduğunu gösteren bir diyagram](./tx-block.png) +_Diyagram [Resimli Ethereum EVM](https://takenobu-hs.github.io/downloads/ethereum_evm_illustrated.pdf) kaynağından uyarlanmıştır_ Kod girişleri arasında belirli bir süre tanıyarak ağ katılımcıları için yeterli zamanı veriyoruz: işlem talepleri saniye başına düzinelerce oluşsa da bloklar Ethereum üzerinde on iki saniyede bir yaratılmaktadır ve oluşmaktadır. -## Blokların çalışma şekli {#how-blocks-work} +## Bloklar nasıl çalışır? {#how-blocks-work} İşlem geçmişini korumak için, bloklar titizlikle sıralanır (oluşturulan her yeni blok, önceki bloğa bir referans içerir) ve bloklar içindeki işlemler de titizlikle sıralanır. Herhangi bir zamanda olabilecek nadir durumlar dışında ağdaki tüm katılımcılar, blokların tam sayısı ve geçmişi konusunda mutabıktır ve mevcut aktif işlem taleplerini bir sonraki blokta gruplandırmak için çalışmaktadır. Bir blok, ağ üzerinden rastgele seçilmiş doğruluyacılar tarafından bir araya getirildiğinde ağın geri kalanına yayılır, bütün düğümler bu bloku kendi blok zincirlerinin sonuna ekler ve yeni bloku yaratmak için yeni bir doğrulayıcı seçilir. Bu blok birleştirme süreci ve taahtütname/mutabakat süreci şu anda Ethereum'un "hisse ispatı" protokolü tarafından özelleştiriliyor. -## Hisse ispatı protokolü {#proof-of-work-protocol} +## Hisse ispatı protokolü {#proof-of-stake-protocol} Hisse ispatının anlamı aşağıdaki gibidir: @@ -33,59 +34,59 @@ Hisse ispatının anlamı aşağıdaki gibidir: - Yeni blokun haberini alan diğer doğrulayıcılar küresel durum değişim önerisine uydukarını güvence altına almak için işlemleri tekrar yürütürler. Blokun geçerli olduğunu varsayarsak kendi veritabanlarına ekler. - Eğer bir doğrulayıcı çelişen iki blok hakkında bir haber alırsa en çok ETH hisselemiş olanı çatal seçim algoritmasını kullanarak seçer. -[Hisse ispatı hakkında daha fazla bilgi](/developers/docs/consensus-mechanisms/pos) +[Hisse ispatı hakkında daha fazlası](/developers/docs/consensus-mechanisms/pos) ## Bir blokta neler yer alır? {#block-anatomy} Bir blok içinde barındırılan çok fazla bilgi vardır. En yüksek düzeyde, bir blok aşağıdaki alanları barındırır: | Alan | Açıklama | -|:---------------- |:------------------------------------------------------ | +| :--------------- | :----------------------------------------------------- | | `yuva` | blokun ait olduğu yuva | | `proposer_index` | bloku öneren doğrulayıcının kimliği | | `parent_root` | önceki blokun karması | | `state_root` | durum nesnesinin kök karması | | `şablon` | aşağıda tanımlandığı gibi birkaç alan içeren bir nesne | -Blok `gövdesi` kendi başına birkaç alana sahiptir: +Blok `body`'si kendi içinde çeşitli alanlar içerir: | Alan | Açıklama | -|:-------------------- |:-------------------------------------------------------------------------- | +| :------------------- | :------------------------------------------------------------------------- | | `randao_reveal` | bir sonraki blok önericisini seçmek için kullanılan değer | | `eth1_data` | depozito sözleşmesi hakkında bilgi | | `graffiti` | blokları etiketlemek için kullanılan keyfi veriler | | `proposer_slashings` | kesilecek doğrulayıcıların listesi | | `attester_slashings` | kesilecek tasdik edenlerin listesi | -| `tasdikler` | mevcut blok lehine tasdik listesi | +| `tasdikler` | önceki yuvalar için yapılan tasdiklerin listesi | | `depozitolar` | depozito sözleşmesine yeni depozito listesi | | `voluntary_exits` | ağdan çıkan doğrulayıcıların listesi | | `sync_aggregate` | hafif istemcilere hizmet etmek için kullanılan doğrulayıcıların alt kümesi | | `execution_payload` | yürütüm istemcisinden geçirilen işlemler | -`Tasdik` alanı, bloktaki tüm tasdiklerin bir listesini içerir. Tasdiklerin, birkaç veri parçası içeren kendi veri türleri vardır. Her tasdik şunları içerir: +`attestations` alanı, bloktaki tüm tasdiklerin bir listesini içerir. Tasdiklerin, birkaç veri parçası içeren kendi veri türleri vardır. Her tasdik şunları içerir: -| Alan | Açıklama | -|:------------------ |:---------------------------------------------------------- | -| `aggregation_bits` | bu tasdiğe hangi doğrulayıcıların katıldığının bir listesi | -| `veri` | birden çok alt alana sahip bir barındırıcı | -| `i̇mza` | tüm onaylayan doğrulayıcıların toplu imzası | +| Alan | Açıklama | +| :----------------- | :-------------------------------------------------------------- | +| `aggregation_bits` | bu tasdiğe hangi doğrulayıcıların katıldığının bir listesi | +| `veriler` | birden çok alt alana sahip bir barındırıcı | +| `i̇mza` | bir doğrulayıcı kümesinin `data` bölümü üzerindeki toplu imzası | -`Tasdikteki` `veri` alanı şunları içerir: +`attestation` içindeki `data` alanı aşağıdakileri içerir: -| Alan | Açıklama | -|:------------------- |:-------------------------------------------- | -| `yuva` | tasdiğe bağlı yuva alanı | -| `indeks` | tasdik eden doğrulayıcılar için endeksler | -| `beacon_block_root` | bu nesneyi içeren İşaret blokunun kök düğümü | -| `kaynak` | gerekçeli son denetim noktası | -| `target` | son dönem sınır bloku | +| Alan | Açıklama | +| :------------------ | :--------------------------------------------------------- | +| `yuva` | tasdiğe bağlı yuva alanı | +| `dizin` | tasdik eden doğrulayıcılar için endeksler | +| `beacon_block_root` | zincirin başı olarak görülen İşaretçi bloğunun kök karması | +| `kaynak` | gerekçeli son denetim noktası | +| `target` | son dönem sınır bloku | -Bu işlemleri `execution_payload`'da yapmak global durumu günceller. Tüm istemciler yeni durum yeni blok `state_root` alanıyla eşleştiğinden emin olmak için işlemleri `execution_payload`'da yeniden çalıştırır. Bu, müşteriler tarafından yeni bir blokun kendi blok zincirlere eklenmesi için geçerli ve güvenli olduğunun söylenmesidir. `Yürütme yükü` birkaç farklı alandan oluşan bir nesnedir. Ayrıca çalıştırma verisiyle ilgili önemli bilgileri içinde bulunduran `execution_payload_header` bir veri yapısı var. Bu veri yapıları şu şekilde organize edilmiştir: +`execution_payload` içindeki işlemlerin yürütülmesi genel durumu günceller. Tüm istemciler, yeni durumun yeni bloktaki `state_root` alanıyla eşleştiğinden emin olmak için `execution_payload` içindeki işlemleri yeniden yürütür. Bu, müşteriler tarafından yeni bir blokun kendi blok zincirlere eklenmesi için geçerli ve güvenli olduğunun söylenmesidir. `execution_payload`'ın kendisi birkaç alana sahip bir nesnedir. Ayrıca, yürütme verileri hakkında önemli özet bilgiler içeren bir `execution_payload_header` da vardır. Bu veri yapıları şu şekilde organize edilmiştir: `execution_payload_header` aşağıdaki alanları içerir: | Alan | Açıklama | -|:------------------- |:--------------------------------------------------------------------- | +| :------------------ | :-------------------------------------------------------------------- | | `parent_hash` | üst blokun karması | | `fee_recipient` | işlem ücretlerinin ödeneceği hesap adresi | | `state_root` | bloka değişimleri uyguladıktan sonraki küresel durum için kök karması | @@ -95,17 +96,17 @@ Bu işlemleri `execution_payload`'da yapmak global durumu günceller. Tüm istem | `block_number` | mevcut blokun numarası | | `gas_limit` | bu blokta izin verilen maksimum gaz | | `gas_used` | bu blokta kullanılan net gaz miktarı | -| `zaman damgası` | blok süresi | +| `timestamp` | blok süresi | | `extra_data` | i̇steğe bağlı ham bayt olarak eklenen veri | | `base_fee_per_gas` | ana ücret değeri | | `block_hash` | Uygulama blokunun özeti | | `transactions_root` | yükteki işlemlerin kök karması | | `withdrawal_root` | yükteki para çekme işlemlerinin kök karması | -`execution_payload` ise aşağıdakileri kapsar (bunun başlık olanla aynı olduğuna dikkat edin, ancak işlemlerin kök karmaları yerine asıl işlem listesini ve para çekme bilgisini kapsıyor): +`execution_payload`'ın kendisi aşağıdakileri içerir (bunun, işlemlerin kök karması yerine gerçek işlem listesini ve para çekme bilgilerini içermesi dışında başlıkla aynı olduğuna dikkat edin): | Alan | Açıklama | -|:------------------ |:--------------------------------------------------------------------- | +| :----------------- | :-------------------------------------------------------------------- | | `parent_hash` | üst blokun karması | | `fee_recipient` | işlem ücretlerinin ödeneceği hesap adresi | | `state_root` | bloka değişimleri uyguladıktan sonraki küresel durum için kök karması | @@ -115,37 +116,37 @@ Bu işlemleri `execution_payload`'da yapmak global durumu günceller. Tüm istem | `block_number` | mevcut blokun numarası | | `gas_limit` | bu blokta izin verilen maksimum gaz | | `gas_used` | bu blokta kullanılan net gaz miktarı | -| `zaman damgası` | blok süresi | +| `timestamp` | blok süresi | | `extra_data` | i̇steğe bağlı ham bayt olarak eklenen veri | | `base_fee_per_gas` | ana ücret değeri | | `block_hash` | Uygulama blokunun özeti | -| `İşlemler` | yürütülecek işlemlerin listesi | -| `para çekimleri` | para çekme nesnelerinin listesi | +| `i̇şlemler` | yürütülecek işlemlerin listesi | +| `para çekmeler` | para çekme nesnelerinin listesi | `withdrawals` listesi aşağıdaki gibi `withdrawal` nesnelerinden oluşur: | Alan | Açıklama | -|:---------------- |:------------------------- | +| :--------------- | :------------------------ | | `adres` | para çekilen hesap adresi | | `miktar` | para çekme miktarı | -| `indeks` | para çekme endeksi değeri | +| `dizin` | para çekme endeksi değeri | | `validatorIndex` | doğrulayıcı endeks değeri | ## Blok süresi {#block-time} Blok süresi, blokların ayrılması sırasındaki süreye karşılık gelir. Ethereum'da zaman, "yuva" adı verilen 12 saniyelik birimlere bölünmüştür. Her bir yuvada blok önermek için tek bir doğrulayıcı seçilmiştir. Tüm doğrulayıcıların çevrimiçi ve tam anlamıyla işlevsel olduğunu varsayarsak her bir yuvada bir blok oluşacaktır, bu da blok zamanının 12 saniye olduğu anlamına gelir. Ancak bazen doğrulayıcılar, blok önerisine çağrıldıklarında çevrimdışı olabilir, bu da kimi zaman yuvaların boş olacağı anlamına gelir. -Bu uygulama; blok sürelerinin tahmin edilebilir olduğu ve protokolün hedef madencilik zorluğu tarafından ayarlanan iş ispatı temelli sistemlerden ayrılır. Ethereum'un [ortalama blok süresi](https://etherscan.io/chart/blocktime) yeni 12li blok süresinin istikrarına bağlı olarak bakıldığında iş ispatı ve hisse ispatı arasındajki geçişi net olarak gösteren mükemmel bir örnektir. +Bu uygulama; blok sürelerinin tahmin edilebilir olduğu ve protokolün hedef madencilik zorluğu tarafından ayarlanan iş ispatı temelli sistemlerden ayrılır. Ethereum'un [ortalama blok süresi](https://etherscan.io/chart/blocktime), yeni 12 saniyelik blok süresinin tutarlılığına dayanarak iş ispatından hisse ispatına geçişin açıkça anlaşılabileceği mükemmel bir örnektir. ## Blok boyutu {#block-size} Son olarak önemli bir not: Blokların kendileri de boyut olarak sınırlandırılmıştır. Her blokun hedef boyutu 30 milyon gazdır ama blok boyutu ağ isteklerine göre 60 milyon gaz olan blok limitine kadar (blok boyutu hedefinin 2 katı) artabilir veya azalabilir. Bloğun gaz limiti, önceki bloğun gaz limitine kıyasla 1/1024 oranında yukarı ya da aşağı yönde ayarlanabilir. Sonuç olarak, doğrulayıcılar bloğun gaz limitini mutabakat yoluyla değiştirebilir. Bloktaki işlemlerden kesilen toplam gaz miktarı, blokun gaz limitinden daha az olmalıdır. Bu, blok boyutunun keyfi olarak belirlenememesini sağladığı için önemlidir. Bloklar keyfi boyutlarda olabilseydi, daha az performans gösteren tam düğümler, alan ve hız gereksinimleri nedeniyle yavaş yavaş ağa ayak uyduramazlardı. Blok ne kadar büyük olursa onu bir sonraki yuvada zamanında işlemek için gereken işlemci gücü de o denli büyük olacaktır. Bu blok boyutlarına üst sınırlar koyarak direnen bir merkezileştirici kuvvet. -## Daha fazla bilgi {#further-reading} +## Daha fazla kaynak {#further-reading} -_Size yardımcı olan bir topluluk kaynağı biliyor musunuz? Bu sayfayı düzenleyin ve ekleyin!_ +_Size yardımcı olan bir topluluk kaynağı mı biliyorsunuz? Bu sayfayı düzenleyin ve onu ekleyin!_ -## İlgili konular {#related-topics} +## Alakalı başlıklar {#related-topics} - [İşlemler](/developers/docs/transactions/) - [Gaz](/developers/docs/gas/) diff --git a/public/content/translations/tr/developers/docs/bridges/index.md b/public/content/translations/tr/developers/docs/bridges/index.md index e4bdb0fd250..4a0bd90e321 100644 --- a/public/content/translations/tr/developers/docs/bridges/index.md +++ b/public/content/translations/tr/developers/docs/bridges/index.md @@ -1,20 +1,20 @@ --- -title: Köprüler -description: Geliştiriciler için köprülemeye genel bir bakış +title: "Köprüler" +description: "Geliştiriciler için köprülemeye genel bir bakış" lang: tr --- -L1 blokzincirlerinin ve L2 [ölçeklendirme](/developers/docs/scaling/) çözümlerinin yaygınlaşması, bunun yanı sıra giderek artan sayıda merkeziyetsiz uygulamanın farklı zincirlerde kullanılabilir hale gelmesi nedeniyle zincirler arası iletişim ve varlık hareketinin ihtiyacı ağ altyapısının temel bir parçası haline gelmiştir. Bunu mümkün kılmak için farklı türde köprüler mevcuttur. +L1 blokzincirlerinin ve L2 [ölçeklendirme](/developers/docs/scaling/) çözümlerinin yaygınlaşmasının yanı sıra, zincirler arası hale gelen merkeziyetsiz uygulamaların sayısının giderek artmasıyla birlikte, zincirler arası iletişim ve varlık taşıma ihtiyacı, ağ altyapısının önemli bir parçası haline gelmiştir. Bunu mümkün kılmak için farklı türde köprüler mevcuttur. -## Köprü ihtiyacı {#need-for-bridges} +## Köprülere duyulan ihtiyaç {#need-for-bridges} Köprüler, blokzincir ağlarını birbirine bağlamaya yarar. Blokzincirler arasında bağlantı ve birlikte çalışma olanağı sağlarlar. Blokzincirler izole edilmiş ortamlarda var oldukları için blokzincirlerin diğer blokzincirlerle doğal bir şekilde ticaret yapması ve iletişim kurması mümkün değildir. Sonuç olarak, bir ekosistem içinde önemli faaliyet ve yenilikler olabilirken, diğer ekosistemlerle bağlantı ve birlikte çalışma eksikliği nedeniyle sınırlıdır. -Köprüler, izole edilmiş blokzincir ortamlarının birbirleriyle bağlantı kurmasını sağlar. Blokzincirler arasında bir ulaşım rotası oluştururlar; bu sayede jetonlar, mesajlar, keyfi veriler ve hatta [akıllı sözleşme](/developers/docs/smart-contracts/) çağrıları bir zincirden diğerine transfer edilebilir. +Köprüler, izole edilmiş blokzincir ortamlarının birbirleriyle bağlantı kurmasını sağlar. Blokzincirler arasında, jetonların, mesajların, isteğe bağlı verilerin ve hatta [akıllı sözleşme](/developers/docs/smart-contracts/) çağrılarının bir zincirden diğerine aktarılabildiği bir ulaşım rotası oluştururlar. -## Köprülerin avantajları {#benefits-of-bridges} +## Köprülerin faydaları {#benefits-of-bridges} Basitçe söylemek gerekirse, köprüler blokzincir ağlarının veri alışverişi yapmasını ve varlıkları birbirleri arasında taşımasını sağlayarak birçok kullanım durumunu mümkün kılar. @@ -30,19 +30,19 @@ Köprüler, geliştiriciler için aşağıdakileri mümkün kılar: ## Köprüler nasıl çalışır? {#how-do-bridges-work} -Çeşitli [köprü tasarım türleri](https://li.fi/knowledge-hub/blockchain-bridges-and-classification/) mevcut olsa da, varlıkların zincirler arası transferini kolaylaştırma konusunda öne çıkan üç yöntem vardır: +[Birçok köprü tasarım türü](https://li.fi/knowledge-hub/blockchain-bridges-and-classification/) olsa da, varlıkların zincirler arası transferini kolaylaştıran üç yöntem öne çıkmaktadır: -- **Kilitle ve bas: –** Kaynak zincirdeki varlıkları kilitleyip hedef zincirde yeni varlıklar basmak. -- **Yak ve Bas: –** Kaynak zincirdeki varlıkları yakıp hedef zincirde yeni varlıklar basmak. -- **Atomik takaslar: –** Kaynak zincirdeki varlıkları başka bir tarafla hedef zincirdeki varlıklarla takas etmek. +- **Kilitle ve bas –** Kaynak zincirdeki varlıkları kilitleyip hedef zincirde yeni varlıklar basmak. +- **Yak ve bas –** Kaynak zincirdeki varlıkları yakıp hedef zincirde yeni varlıklar basmak. +- **Atomik takaslar –** Kaynak zincirdeki varlıkları başka bir tarafla hedef zincirdeki varlıklarla takas etmek. ## Köprü türleri {#bridge-types} Köprüler genellikle aşağıdaki kategorilerden birine girer: -- **Doğal köprüler: –** Bu tür köprüler genellikle belirli bir blokzincirde likiditeyi önyüklemek amacıyla inşa edilir ve kullanıcıların fonları ekosisteme taşımasını kolaylaştırır. Örneğin, [Arbitrum Köprüsü](https://bridge.arbitrum.io/), kullanıcılar için Ethereum Ana Ağı'ndan Arbitrum'a köprü kurmayı kolay hale getirmek için inşa edilmiştir. Diğer köprü örnekleri arasında Polygon PoS Köprüsü, [Optimism Geçidi](https://app.optimism.io/bridge) vb. sayılabilir. -- **Doğrulayıcı veya kâhin tabanlı köprüler –** Bu tür köprüler, zincirler arası transferleri doğrulamak için harici bir doğrulayıcı kümesine veya kâhinlere dayanır. Örnekler: Multichain ve Across. -- **Genelleştirilmiş mesaj iletim köprüleri –** Bu köprüler, varlıkları, mesajları ve keyfi verileri zincirler arasında transfer edebilir. Örnekler: Axelar, LayerZero ve Nomad. +- **Yerel köprüler –** Bu köprüler genellikle belirli bir blokzincirde likiditeyi başlatmak için inşa edilir ve kullanıcıların fonları ekosisteme taşımasını kolaylaştırır. Örneğin, [Arbitrum Bridge](https://bridge.arbitrum.io/), kullanıcıların Ethereum Ana Ağı'ndan Arbitrum'a köprü kurmasını kolaylaştırmak için oluşturulmuştur. Diğer bu tür köprüler arasında Polygon PoS Bridge, [Optimism Gateway](https://app.optimism.io/bridge) vb. yer alır. +- **Doğrulayıcı veya oracle tabanlı köprüler –** Bu tür köprüler, zincirler arası transferleri doğrulamak için harici bir doğrulayıcı setine veya oracle'lara dayanır. Örnekler: Multichain ve Across. +- **Genelleştirilmiş mesaj iletim köprüleri –** Bu köprüler, varlıkları, mesajları ve isteğe bağlı verileri zincirler arasında transfer edebilir. Örnekler: Axelar, LayerZero ve Nomad. - **Likidite ağları –** Bu köprüler, ağırlıklı olarak atomik takaslar aracılığıyla bir zincirden diğerine varlık transferine odaklanır. Genellikle zincirler arası mesaj iletimini desteklemezler. Örnekler: Connext ve Hop. ## Dikkate alınması gereken ödünleşmeler {#trade-offs} @@ -51,30 +51,30 @@ Köprüler söz konusu olduğunda mükemmel çözüm diye bir şey yoktur. Bunun - **Güvenlik –** Sistemi kim doğruluyor? Harici doğrulayıcılar tarafından güvence altına alınan köprüler, genellikle blokzincirin kendi doğrulayıcıları tarafından yerel olarak veya doğal olarak güvence altına alınan köprülere göre daha az güvenlidir. - **Kolaylık –** Bir işlemin tamamlanması ne kadar sürüyor ve bir kullanıcının kaç işlemi imzalaması gerekiyor? Bir geliştirici için bir köprüyü entegre etmek ne kadar sürüyor ve süreç ne kadar karmaşık? -- **Bağlantı –** Bir köprünün bağlantı kurabileceği farklı hedef zincirler (örneğin toplamalar, yan zincirler, diğer katman 1 blokzincirleri vb.) nelerdir ve yeni bir blokzinciri entegre etmek ne kadar zordur? -- **Daha karmaşık verileri iletebilme yeteneği –** Bir köprü, mesajların ve daha karmaşık keyfi verilerin zincirler arasında transferini sağlayabilir mi, yoksa yalnızca zincirler arası varlık transferlerini mi destekler? -- **Maliyet etkinlik –** Bir köprü aracılığıyla zincirler arası varlık transfer etmenin maliyeti nedir? Genellikle köprüler için belirli rotaların gaz maliyetlerine ve likiditesine bağlı olarak sabit veya değişken ücretler talep edilir. Ayrıca, bir köprünün güvenliğini sağlamak için gereken sermayeye dayalı olarak maliyet-etkinliği de değerlendirilmesi gereken önemli bir unsurdur. +- **Bağlanabilirlik –** Bir köprünün bağlanabileceği farklı hedef zincirler (ör. toplamalar, yan zincirler, diğer katman 1 blokzincirleri vb.) nelerdir ve yeni bir blokzinciri entegre etmek ne kadar zordur? +- **Daha karmaşık verileri iletme yeteneği –** Bir köprü, mesajların ve daha karmaşık isteğe bağlı verilerin zincirler arasında transferini sağlayabilir mi, yoksa yalnızca zincirler arası varlık transferlerini mi destekler? +- **Maliyet etkinliği –** Bir köprü aracılığıyla zincirler arası varlık aktarmanın maliyeti nedir? Genellikle köprüler için belirli rotaların gaz maliyetlerine ve likiditesine bağlı olarak sabit veya değişken ücretler talep edilir. Ayrıca, bir köprünün güvenliğini sağlamak için gereken sermayeye dayalı olarak maliyet-etkinliği de değerlendirilmesi gereken önemli bir unsurdur. Yüksek düzeyde, köprüler güvenilir ve güven gerektirmez şeklinde kategorilere ayrılabilir. - **Güvenilir –** Güvenilir köprüler harici olarak doğrulanır. Zincirler arası veri aktarımı için harici bir doğrulayıcı kümesi kullanırlar (çoklu imza ile federasyonlar, çok taraflı bilgi işlem sistemleri, kâhin ağı). Sonuç olarak, geniş bağlantı olanakları sağlayabilir ve zincirler arası tamamen genelleştirilmiş mesaj iletimini mümkün kılabilirler. Aynı zamanda hız ve maliyet etkinlik konusunda da iyi performans gösterme eğilimindedirler. Bunun bedeli, kullanıcıların köprünün güvenliğine inanmak zorunda kalmasıdır. -- **Güven gerektirmez –** Bu köprüler, mesaj ve jeton transferi konusunda bağlandıkları blokzincire ve doğrulayıcılarına dayalıdır. Yeni güven varsayımları eklemedikleri için (blokzincirlere ek olarak) "güven gerektirmez" niteliktedirler. Sonuç olarak güven gerektirmez köprüler, güvenilir köprülere göre daha güvenli kabul edilir. +- **Güven gerektirmeyen –** Bu köprüler, mesaj ve jeton transferi konusunda bağlandıkları blokzincire ve doğrulayıcılarına dayalıdır. Yeni güven varsayımları eklemedikleri için (blokzincirlere ek olarak) "güven gerektirmez" niteliktedirler. Sonuç olarak güven gerektirmez köprüler, güvenilir köprülere göre daha güvenli kabul edilir. Güven gerektirmez köprüleri diğer faktörlere göre değerlendirmek için bunları genelleştirilmiş mesaj iletim köprüleri ve likidite ağları olarak ayırmamız gerekir. -- **Genelleştirilmiş mesaj iletim köprüleri –** Bu köprüler, güvenlik ve zincirler arası daha karmaşık veri transferi konularında uzmandır. Genellikle maliyet-etkinlik konusunda da iyidirler. Ancak, bu güçlükler genellikle hafif istemci köprüleri için bağlantı (örneğin IBC) ve sahtecilik kanıtları kullanan iyimser köprüler (örneğin Nomad) için hız dezavantajları maliyetiyle gelir. +- **Genelleştirilmiş mesaj iletim köprüleri –** Bu köprüler güvenlik ve zincirler arası daha karmaşık veri aktarma yeteneği ile öne çıkar. Genellikle maliyet-etkinlik konusunda da iyidirler. Ancak, bu güçlükler genellikle hafif istemci köprüleri için bağlantı (örneğin IBC) ve sahtecilik kanıtları kullanan iyimser köprüler (örneğin Nomad) için hız dezavantajları maliyetiyle gelir. - **Likidite ağları –** Bu köprüler, varlık transferi için atomik takas kullanır ve yerel olarak doğrulanan sistemlerdir (yani altındaki blokzincirin doğrulayıcılarını işlemleri doğrulamak için kullanırlar). Sonuç olarak, güvenlik ve hız konusunda uzmandırlar. Ayrıca nispeten maliyet-etkin kabul edilirler ve iyi bir bağlantı sunarlar. Bununla birlikte ana ödünleştirme, zincirler arası mesaj iletimini desteklememeleri nedeniyle daha karmaşık veri iletimini sağlayamamalarıdır. -## Köprülerin riskleri {#risk-with-bridges} +## Köprülerle ilgili riskler {#risk-with-bridges} -Köprüler, [DeFi'deki en büyük üç hack'in](https://rekt.news/leaderboard/) sorumlusu olarak kabul edilir ve hala geliştirme aşamasının erken dönemlerindedir. Herhangi bir köprü kullanmanın aşağıdaki riskleri taşıdığını unutmayın: +Köprüler, [DeFi'deki en büyük üç hack olayının](https://rekt.news/leaderboard/) sorumlusudur ve hâlâ geliştirilme aşamasının başlarındadır. Herhangi bir köprü kullanmanın aşağıdaki riskleri taşıdığını unutmayın: -- **Akıllı sözleşme riski –** Birçok köprü denetimleri başarılı bir şekilde geçmiş olsa da, varlıkların hırsızlığa açık hale gelmesi için akıllı sözleşmedeki tek bir hata yeterli olabilir (örneğin [Solana'nın Wormhole Köprüsü](https://rekt.news/wormhole-rekt/)). -- **Sistemik finansal riskler** – Birçok köprü, yeni bir zincirde orijinal varlığın kanonik sürümlerini oluşturmak için sarılmış varlıklar kullanır. Bu, sarılmış jeton sürümlerinin istismar edildiğini gördüğümüz için ekosistemi sistemik risklere maruz bırakır. +- **Akıllı sözleşme riski –** Birçok köprü denetimleri başarıyla geçmiş olsa da, varlıkların hack'lenmeye açık hale gelmesi için akıllı sözleşmedeki tek bir kusur yeterlidir (ör: [Solana'nın Wormhole Köprüsü](https://rekt.news/wormhole-rekt/)). +- **Sistemik finansal riskler –** Birçok köprü, yeni bir zincirde orijinal varlığın standart sürümlerini oluşturmak için sarılmış varlıklar kullanır. Bu, sarılmış jeton sürümlerinin istismar edildiğini gördüğümüz için ekosistemi sistemik risklere maruz bırakır. - **Karşı taraf riski –** Bazı köprüler, kullanıcıların doğrulayıcıların kullanıcı fonlarını çalmak için işbirliği yapmayacağı varsayımına güvenmeleri gereken güvenilir bir tasarım kullanır. Kullanıcıların bu üçüncü taraf aktörlere güvenmeleri gerekliliği, onları likidite havuzu boşaltma, sansür ve diğer kötü niyetli faaliyetler gibi risklere maruz bırakır. - **Açık sorunlar –** Köprülerin geliştirme aşamalarının henüz başlangıcında olduğu göz önüne alındığında, örneğin ağ sıkışıklığı dönemleri ve ağ düzeyinde saldırılar veya durum geri alımları gibi beklenmeyen olaylar sırasında karşılaşılabilecek farklı piyasa koşullarında köprülerin nasıl performans göstereceğiyle ilgili birçok cevapsız soru bulunmaktadır. Bu belirsizlik, henüz tam olarak bilinmeyen belirli riskleri taşır. -## Merkeziyetsiz uygulamalar köprüleri nasıl kullanır? {#how-can-dapps-use-bridges} +## Merkeziyetsiz uygulamalar köprüleri nasıl kullanır? Merkeziyetsiz uygulamalar köprüleri nasıl kullanabilir? {#how-can-dapps-use-bridges} Geliştiricilerin merkeziyetsiz uygulamalarını köprülerle çapraz zincire taşıma konusunda göz önünde bulundurabileceği bazı pratik uygulamalar şunlardır: @@ -82,9 +82,9 @@ Geliştiricilerin merkeziyetsiz uygulamalarını köprülerle çapraz zincire ta Geliştiriciler için köprüleri destek eklemenin birçok yolu bulunmaktadır: -1. **Kendi köprüsünü oluşturma –** Güvenli ve güvenilir bir köprü oluşturmak, özellikle daha güvene dayalı bir yaklaşım benimseyeceksek kolay değildir. Ayrıca, ölçeklenebilirlik ve birlikte çalışabilirlik çalışmalarıyla ilgili yıllar süren deneyim ve teknik uzmanlığı gerektirir. Ek olarak, bir köprüyü sürdürmek ve bunu mümkün kılmak için yeterli likidite çekmek için işin başında duracak bir ekibe ihtiyaç duyulur. +1. **Kendi köprünüzü oluşturma –** Güvenli ve güvenilir bir köprü oluşturmak, özellikle de güveni en aza indiren bir yolu seçerseniz, kolay değildir. Ayrıca, ölçeklenebilirlik ve birlikte çalışabilirlik çalışmalarıyla ilgili yıllar süren deneyim ve teknik uzmanlığı gerektirir. Ek olarak, bir köprüyü sürdürmek ve bunu mümkün kılmak için yeterli likidite çekmek için işin başında duracak bir ekibe ihtiyaç duyulur. -2. **Kullanıcılara birden fazla köprü seçeneği sunma –** Birçok [merkeziyetsiz uygulama](/developers/docs/dapps/), kullanıcıların merkeziyetsiz uygulamalarıyla etkileşimde bulunmak için kendi özgün jetonlarına sahip olmalarını gerektirir. Kullanıcıların jetonlara erişim sağlamaları için web sitelerinde farklı köprü seçenekleri sunarlar. Ancak, bu yöntem kullanıcıyı merkeziyetsiz uygulamanın arayüzünden uzaklaştırır ve diğer merkeziyetsiz uygulamalar ve köprülerle etkileşimde bulunmalarını gerekliliğini ortadan kaldırmaz. Bu, hataların artma olasılığı olan zahmetli bir kullanıcı deneyimini beraberinde getirir. +2. **Kullanıcılara birden fazla köprü seçeneği sunma –** Birçok [merkeziyetsiz uygulama](/developers/docs/dapps/), kullanıcıların onlarla etkileşim kurmak için kendi yerel token'larına sahip olmalarını gerektirir. Kullanıcıların jetonlara erişim sağlamaları için web sitelerinde farklı köprü seçenekleri sunarlar. Ancak, bu yöntem kullanıcıyı merkeziyetsiz uygulamanın arayüzünden uzaklaştırır ve diğer merkeziyetsiz uygulamalar ve köprülerle etkileşimde bulunmalarını gerekliliğini ortadan kaldırmaz. Bu, hataların artma olasılığı olan zahmetli bir kullanıcı deneyimini beraberinde getirir. 3. **Bir köprüyü entegre etme –** Bu çözüm, merkeziyetsiz uygulamanın kullanıcıları harici köprü ve merkeziyetsiz borsa arayüzlerine yönlendirmesini gerektirmez. Merkeziyetsiz uygulamaların kullanıcının alışma deneyimini geliştirmelerine olanak tanır. Ancak, bu yaklaşımın sınırlamaları bulunmaktadır: @@ -101,35 +101,38 @@ Ancak, köprü birleştiricileri de kısıtlamalara tabidir. Örneğin, daha faz Bir merkeziyetsiz uygulama, bir köprü veya birleştirici entegrasyonu yolunu seçerse, entegrasyonun ne kadar derin olması gerektiğine bağlı olarak farklı seçenekler bulunmaktadır. Örneğin, sadece kullanıcı giriş deneyimini iyileştirmek için ön uç entegrasyonu yapılıyorsa, bir merkeziyetsiz uygulama aracı entegre eder. Ancak entegrasyon, hisseleme, likidite madenciliği vb. gibi daha derin çaplı zincirler arası stratejileri keşfetmek amacını taşıyorsa, merkeziyetsiz uygulama SDK veya API'yi entegre eder. -### Bir merkeziyetsiz uygulamayı birden fazla zincire dağıtma {#deploying-a-dapp-on-multiple-chains} +### Bir merkeziyetsiz uygulamayı birden çok zincirde dağıtma {#deploying-a-dapp-on-multiple-chains} -To deploy a dapp on multiple chains, developers can use development platforms like [Alchemy](https://www.alchemy.com/), [Hardhat](https://hardhat.org/), [Moralis](https://moralis.io/), etc. Genellikle bu platformlar, merkeziyetsiz uygulamaların zincirler arası işlem yapmasını sağlayabilecek birleştirilebilir eklentilere sahiptir. Örneğin, geliştiriciler [hardhat-dağıtım eklentisi](https://github.com/wighawag/hardhat-deploy) tarafından sunulan belirleyici dağıtım vekilini kullanabilir. +Bir merkeziyetsiz uygulamayı birden çok zincire dağıtmak için geliştiriciler [Alchemy](https://www.alchemy.com/), [Hardhat](https://hardhat.org/), [Moralis](https://moralis.io/) gibi geliştirme platformlarını kullanabilirler. Genellikle bu platformlar, merkeziyetsiz uygulamaların zincirler arası işlem yapmasını sağlayabilecek birleştirilebilir eklentilere sahiptir. Örneğin, geliştiriciler [hardhat-deploy eklentisi](https://github.com/wighawag/hardhat-deploy) tarafından sunulan deterministik bir dağıtım proxy'si kullanabilirler. #### Örnekler: -- [Zincirler arası merkeziyetsiz uygulama oluşturma](https://moralis.io/how-to-build-cross-chain-dapps/) -- [Zincirler Arası NFT Pazar Yeri oluşturma](https://youtu.be/WZWCzsB1xUE) +- [Zincirler arası merkeziyetsiz uygulamalar nasıl oluşturulur](https://moralis.io/how-to-build-cross-chain-dapps/) +- [Zincirler Arası bir NFT Pazar Yeri Oluşturma](https://youtu.be/WZWCzsB1xUE) - [Moralis: Zincirler arası NFT merkeziyetsiz uygulamaları oluşturma](https://www.youtube.com/watch?v=ehv70kE1QYo) -### Zincirler arası sözleşme etkinliğini görüntüleme {#monitoring-contract-activity-across-chains} +### Zincirler arasında sözleşme etkinliğini izleme {#monitoring-contract-activity-across-chains} -Geliştiriciler, akıllı sözleşmelerin zincirler arasındaki etkinliğini izlemek için alt grafikleri ve Tenderly gibi geliştirici platformlarını kullanabilir. Bu tür platformlar aynı zamanda, [akıllı sözleşmeler tarafından yayımlanan olayları](https://docs.soliditylang.org/en/v0.8.14/contracts.html?highlight=events#events) kontrol etmek gibi zincirler arası etkinlikler için daha geniş veri izleme işlevselliği sunan araçlara sahiptir. +Geliştiriciler, akıllı sözleşmelerin zincirler arasındaki etkinliğini izlemek için alt grafikleri ve Tenderly gibi geliştirici platformlarını kullanabilir. Bu tür platformlar, [sözleşmeler tarafından yayımlanan olayları](https://docs.soliditylang.org/en/v0.8.14/contracts.html?highlight=events#events) kontrol etmek gibi zincirler arası faaliyetler için daha büyük veri izleme işlevselliği sunan araçlara da sahiptir. #### Araçlar - [The Graph](https://thegraph.com/en/) - [Tenderly](https://tenderly.co/) -## Daha fazla okuma {#further-reading} +## Daha fazla kaynak {#further-reading} - [Blokzincir Köprüleri](/bridges/) – ethereum.org -- [Blockchain Bridges: Building Networks of Cryptonetworks](https://medium.com/1kxnetwork/blockchain-bridges-5db6afac44f8) 8 Eylül 2021 – Dmitriy Berenzon -- [The Interoperability Trilemma](https://blog.connext.network/the-interoperability-trilemma-657c2cf69f17) 1 Ekim 2021 – Arjun Bhuptani -- [Clusters: How Trusted & Trust-Minimized Bridges Shape the Multi-Chain Landscape](https://blog.celestia.org/clusters/) 4 Ekim 2021 – Mustafa Al-Bassam -- [LI.FI: With Bridges, Trust is a Spectrum](https://blog.li.fi/li-fi-with-bridges-trust-is-a-spectrum-354cd5a1a6d8) 28 Nisan 2022 – Arjun Chand +- [L2Beat Köprü Riski Çerçevesi](https://l2beat.com/bridges/summary) +- [Blokzincir Köprüleri: Kripto Ağlarının Ağlarını Oluşturma](https://medium.com/1kxnetwork/blockchain-bridges-5db6afac44f8) - 8 Eyl 2021 – Dmitriy Berenzon +- [Birlikte Çalışabilirlik Üçlemesi](https://blog.connext.network/the-interoperability-trilemma-657c2cf69f17) - 1 Eki 2021 – Arjun Bhuptani +- [Kümeler: Güvenilir ve Güveni En Aza İndirilmiş Köprüler Çok Zincirli Ortamı Nasıl Şekillendiriyor](https://blog.celestia.org/clusters/) - 4 Eki 2021 – Mustafa Al-Bassam +- [LI.FI: Köprülerde Güven Bir Yelpazedir](https://blog.li.fi/li-fi-with-bridges-trust-is-a-spectrum-354cd5a1a6d8) - 28 Nis 2022 – Arjun Chand +- [Toplama Birlikte Çalışabilirlik Çözümlerinin Durumu](https://web.archive.org/web/20250428015516/https://research.2077.xyz/the-state-of-rollup-interoperability) - 20 Haz 2024 – Alex Hook +- [Güvenli Zincirler Arası Birlikte Çalışabilirlik için Paylaşılan Güvenlikten Yararlanma: Lagrange Durum Komiteleri ve Ötesi](https://web.archive.org/web/20250125035123/https://research.2077.xyz/harnessing-shared-security-for-secure-blockchain-interoperability) - 12 Haz 2024 – Emmanuel Awosika -Ayrıca, aşağıdaki [James Prestwich](https://twitter.com/_prestwich) tarafından sunulan bazı aydınlatıcı sunumlar köprüler hakkında daha derinlemesine bir anlayış geliştirmenize yardımcı olabilir: +Ayrıca, [James Prestwich](https://twitter.com/_prestwich) tarafından yapılan ve köprüler hakkında daha derin bir anlayış geliştirmenize yardımcı olabilecek bazı aydınlatıcı sunumlar aşağıda verilmiştir: - [Duvarlı Bahçeler Değil, Köprüler İnşa Etmek](https://youtu.be/ZQJWMiX4hT0) -- [Köprüleri Yıkmak](https://youtu.be/b0mC-ZqN8Oo) +- [Köprüleri Ayrıntılı İnceleme](https://youtu.be/b0mC-ZqN8Oo) - [Köprüler Neden Yanıyor?](https://youtu.be/c7cm2kd20j8) diff --git a/public/content/translations/tr/developers/docs/consensus-mechanisms/index.md b/public/content/translations/tr/developers/docs/consensus-mechanisms/index.md index 187a7b61a32..143be9efeec 100644 --- a/public/content/translations/tr/developers/docs/consensus-mechanisms/index.md +++ b/public/content/translations/tr/developers/docs/consensus-mechanisms/index.md @@ -1,6 +1,6 @@ --- -title: Mutabakat mekanizmaları -description: Dağıtılmış sistemlerde bulunan mutabakat protokolleri ve bu protokollerin Ethereum'daki rolü hakkında açıklama. +title: "Mutabakat mekanizmaları" +description: "Dağıtılmış sistemlerde bulunan mutabakat protokolleri ve bu protokollerin Ethereum'daki rolü hakkında açıklama." lang: tr --- @@ -8,7 +8,7 @@ Fikir birliği katmanı terimi çoğunlukla "hisse ispatı", "iş ispatı" veya ## Ön Koşullar {#prerequisites} -Bu sayfayı daha iyi anlamak için önce [Ethereum'a Giriş](/developers/docs/intro-to-ethereum/) metnimizi okumanızı öneririz. +Bu sayfayı daha iyi anlamak için önce [Ethereum'a giriş](/developers/docs/intro-to-ethereum/) metnimizi okumanızı öneririz. ## Mutabakat nedir? {#what-is-consensus} @@ -36,7 +36,7 @@ Bitcoin gibi Ethereum da bir zamanlar **iş ispatı (PoW)** tabanlı bir mutabak #### Blok oluşturma {#pow-block-creation} -Madenciler, işlenmiş işlemlerle dolu yeni bloklar oluşturabilmek için birbirleri ile rekabet eder. Kazanan, yeni bloku ağın geri kalanıyla paylaşır ve bir miktar yeni basılmış ETH elde eder. Bu yarışı matematiksel bulmacayı en hızlı çözen bilgisayar kazanır. Bu çözüm, bir önceki blok ile şimdiki blok arasında kriptografik bir bağlantı oluşturur. "İş ispatı" ile kastedilen iş de bu bulmacanın çözülmesidir. Kurallı zincir daha sonrasında blok kümelerini çıkarmak için yapılan iş miktarına göre çalışan bir çatal seçim kuralı ile belirlenir. +Madenciler, işlenmiş işlemlerle dolu yeni bloklar oluşturabilmek için birbirleri ile rekabet eder. Kazanan, yeni bloku ağın geri kalanıyla paylaşır ve bir miktar yeni basılmış ETH elde eder. Bu yarışı matematiksel bulmacayı en hızlı çözen bilgisayar kazanır. Bu çözüm, bir önceki blok ile şimdiki blok arasında kriptografik bir bağlantı oluşturur. "İş kanıtı" ile kastedilen iş de bu problemin çözülmesidir. Kurallı zincir daha sonrasında blok kümelerini çıkarmak için yapılan iş miktarına göre çalışan bir çatal seçim kuralı ile belirlenir. #### Güvenlik {#pow-security} @@ -56,11 +56,11 @@ Doğrulayıcılar blokları oluşturur. Her bir yuvada bir doğrulayıcı rastge Hisse ispatı sistemi kripto ekonomik olarak güvenlidir çünkü ağa saldıranın zinciri ele geçirebilmesi için çok ciddi miktarda ETH yakması gerekir. Sistem dürüst hareket eden paydaşları teşvikle ödüllendirirken kötü niyetli hareketleri cezalandırarak bundan uzaklaştırır. -[İş ispatı](/developers/docs/consensus-mechanisms/pos/) hakkında daha fazlası +[Hisse ispatı](/developers/docs/consensus-mechanisms/pos/) hakkında daha fazlası ### Görsel bir rehber {#types-of-consensus-video} -Ethereum üzerinde kullanılan farklı mutabakat mekanizması türleri hakkında daha fazlasını izleyin: +Ethereum üzerinde kullanılan farklı konsensus mekanizma türleri hakkında daha fazlasını izleyin: @@ -68,25 +68,25 @@ Ethereum üzerinde kullanılan farklı mutabakat mekanizması türleri hakkında İş ispatı ve hisse ispatı tek başlarına bir mutabakat protokolü değildir, ancak çoğunlukla daha basit olduğu için bu şekilde adlandırılırlar. Aslında bunlar Sybil direnç mekanizmaları ve blok yazarı seçicileridir; son blokun yazarının kim olduğuna karar vermenin bir yoludurlar. Bir diğer önemli bileşen, aynı konumda birden fazla blokun bulunduğu senaryolarda düğümlerin zincirin başında tek bir doğru bloku seçmesini sağlayan zincir seçimi (çatal seçimi olarak da bilinir) algoritmasıdır. -**Sybil direnci**, bir protokolün Sybil saldırısına ne kadar dayanıklı olduğunu ölçer. Bu tip bir saldırıya karşı direnç, merkeziyetsiz bir blok zincir için önemlidir ve madencilerle doğrulayıcıların ortaya konulan kaynaklar neticesinde eşit şekilde ödüllendirilmesini sağlar. İş ispatı ve hisse ispatı kullanıcıların fazla enerji tüketmesini veya yüksek teminatlar ortaya koymasını sağlayarak buna karşı koruma sağlar. Bu korumalar Sybil saldırılarına karşı ekonomik bir caydırıcıdır. +**Sybil direnci**, bir protokolün Sybil saldırısına ne kadar dayanıklı olduğunu ölçer. Bu tip bir saldırıya karşı direnç, merkeziyetsiz bir blok zincir için önemlidir ve madencilerle doğrulayıcıların ortaya konulan kaynaklar neticesinde eşit şekilde ödüllendirilmesini sağlar. İş kanıtı ve hisse kanıtı kullanıcıların fazla enerji tüketmesini veya yüksek teminatlar ortaya koymasını sağlayarak buna karşı koruma sağlar. Bu korumalar, Sybil saldırılarına karşı ekonomik olarak caydırıcıdır. -Bir **zincir seçim kuralı** hangi zincirin "doğru" zincir olduğuna karar verilmesinde kullanılır. Bitcoin şu anda "en uzun zincir" kuralını kullanmaktadır, bu da hangi blok zinciri en uzun ise düğümlerin o zinciri geçerli kabul edeceği ve içinde çalışacağı anlamına gelir. İş ispatı zincirleri kapsamında en uzun zincir, zincirin toplam birikmiş iş ispatı zorluğuna göre belirlenir. Ethereum da bir zamanlar en uzun zincir kuralını kullanıyordu, ancak Ethereum artık hisse ispatı kullandığı için zincirin "ağırlık" ölçümünü yapan yeni bir çatal seçim algoritması kullanıyor. Ağırlık, doğrulayıcıların hisselenmiş Ether bakiyeleri ile birikmiş oylarının toplamıdır. +Bir **zincir seçim kuralı**, hangi zincirin "doğru" zincir olduğuna karar vermek için kullanılır. Bitcoin şu anda "en uzun zincir" kuralını kullanmaktadır, bu da hangi blok zinciri en uzun ise düğümlerin o zinciri geçerli kabul edeceği ve içinde çalışacağı anlamına gelir. İş kanıtı zincirleri için, en uzun zincir zincirin toplam birikmiş iş kanıtı zorluğuna göre belirlenir. Ethereum da bir zamanlar en uzun zincir kuralını kullanıyordu, ancak Ethereum artık hisse ispatı kullandığı için zincirin "ağırlık" ölçümünü yapan yeni bir çatal seçim algoritması kullanıyor. Ağırlık, doğrulayıcıların hisselenmiş Ether bakiyeleri ile birikmiş oylarının toplamıdır. -Ethereum, [Gasper](/developers/docs/consensus-mechanisms/pos/gasper/) olarak bilinen ve [Casper FFG hisse ispatını](https://arxiv.org/abs/1710.09437) [GHOST çatal seçimi kuralıyla](https://arxiv.org/abs/2003.03052) birleştiren bir mutabakat mekanizması kullanıyor. +Ethereum, [Casper FFG hisse ispatını](https://arxiv.org/abs/1710.09437) [GHOST çatal seçim kuralı](https://arxiv.org/abs/2003.03052) ile birleştiren ve [Gasper](/developers/docs/consensus-mechanisms/pos/gasper/) olarak bilinen bir mutabakat mekanizması kullanır. -## Daha fazla bilgi {#further-reading} +## Daha fazla kaynak {#further-reading} -- [Blok Zinciri Mutabakat Algoritması nedir?](https://academy.binance.com/en/articles/what-is-a-blockchain-consensus-algorithm) -- [Nakamoto Mutabakatı nedir? Tam Başlangıç Rehberi](https://blockonomi.com/nakamoto-consensus/) -- [Casper nasıl çalışır?](https://medium.com/unitychain/intro-to-casper-ffg-9ed944d98b2d) -- [İş İspatı Blok Zincirlerinin Güvenliği ve Performansı Hakkında](https://eprint.iacr.org/2016/555.pdf) +- [Blokzincir Mutabakat Algoritması Nedir?](https://academy.binance.com/en/articles/what-is-a-blockchain-consensus-algorithm) +- [Nakamoto Mutabakatı nedir? Yeni Başlayanlar İçin Kapsamlı Rehber](https://blockonomi.com/nakamoto-consensus/) +- [Casper Nasıl Çalışır?](https://medium.com/unitychain/intro-to-casper-ffg-9ed944d98b2d) +- [İş İspatı Blokzincirlerinin Güvenliği ve Performansı Üzerine](https://eprint.iacr.org/2016/555.pdf) - [Bizans hatası](https://en.wikipedia.org/wiki/Byzantine_fault) -_Size yardımcı olan bir topluluk kaynağı mı biliyorsunuz? Bu sayfayı düzenleyin ve ekleyin!_ +_Size yardımcı olan bir topluluk kaynağı mı biliyorsunuz? Bu sayfayı düzenleyin ve onu ekleyin!_ -## İlgili konular {#related-topics} +## Alakalı başlıklar {#related-topics} - [İş ispatı](/developers/docs/consensus-mechanisms/pow/) - [Madencilik](/developers/docs/consensus-mechanisms/pow/mining/) - [Hisse ispatı](/developers/docs/consensus-mechanisms/pos/) -- [Yetki kanıtı](/developers/docs/consensus-mechanisms/poa/) +- [Otorite İspatı](/developers/docs/consensus-mechanisms/poa/) diff --git a/public/content/translations/tr/developers/docs/consensus-mechanisms/poa/index.md b/public/content/translations/tr/developers/docs/consensus-mechanisms/poa/index.md index 53d37ff1393..04c1a81816f 100644 --- a/public/content/translations/tr/developers/docs/consensus-mechanisms/poa/index.md +++ b/public/content/translations/tr/developers/docs/consensus-mechanisms/poa/index.md @@ -1,6 +1,6 @@ --- -title: Yetki İspatı (PoA) -description: Yetki ispatı mutabakat protokolü ve blokzincir ekosistemindeki rolüne dair bir açıklama. +title: "Yetki İspatı (PoA)" +description: "Yetki ispatı mutabakat protokolü ve blokzincir ekosistemindeki rolüne dair bir açıklama." lang: tr --- @@ -67,7 +67,7 @@ Bir PoA ağında, N yetkili imzalayıcı olduğunda her bir imzalayıcı K döng - [Kullanımdan kaldırılmış PoA, Aura spesifikasyonu](https://openethereum.github.io/Chain-specification) - [IBFT 2.0, başka bir PoA uygulaması](https://besu.hyperledger.org/private-networks/concepts/poa) -### Görsel olarak öğrenmeyi mi tercih ediyorsunuz? {#visual-learner} +### Görerek öğrenmeyi mi tercih ediyorsunuz? {#visual-learner} Yetki ispatının görsel açıklamasını izleyin: @@ -77,3 +77,4 @@ Yetki ispatının görsel açıklamasını izleyin: - [İş ispatı](/developers/docs/consensus-mechanisms/pow/) - [Hisse ispatı](/developers/docs/consensus-mechanisms/pos/) + diff --git a/public/content/translations/tr/developers/docs/consensus-mechanisms/pos/attack-and-defense/index.md b/public/content/translations/tr/developers/docs/consensus-mechanisms/pos/attack-and-defense/index.md index d20e2fc6a65..e2e85f78a9e 100644 --- a/public/content/translations/tr/developers/docs/consensus-mechanisms/pos/attack-and-defense/index.md +++ b/public/content/translations/tr/developers/docs/consensus-mechanisms/pos/attack-and-defense/index.md @@ -1,28 +1,28 @@ --- -title: Ethereum hisse ispatı saldırısı ve savunması -description: Ethereum hisse ispatında bilinen saldırı aracılarını ve Ethereum'un nasıl savunulduğunu öğrenin. +title: "Ethereum hisse ispatı saldırısı ve savunması" +description: "Ethereum hisse ispatında bilinen saldırı aracılarını ve Ethereum'un nasıl savunulduğunu öğrenin." lang: tr --- -Hırsızlar ve sabotajcılar sürekli Ethereum müşteri yazılımına saldırı fırsatı kollamaktadır. Bu sayfa, Ethereum fikir birliği katmanındaki bilinen saldırıları ve bu saldırıların nasıl savunulduğunu açıklar. Bu sayfadaki bilgiler [daha uzun versiyonundan](https://mirror.xyz/jmcook.eth/YqHargbVWVNRQqQpVpzrqEQ8IqwNUJDIpwRP7SS5FXs) uyumlu hale getirilmiştir. +Hırsızlar ve sabotajcılar sürekli Ethereum müşteri yazılımına saldırı fırsatı kollamaktadır. Bu sayfa, Ethereum fikir birliği katmanındaki bilinen saldırıları ve bu saldırıların nasıl savunulduğunu açıklar. Bu sayfadaki bilgiler, [daha uzun bir versiyondan](https://mirror.xyz/jmcook.eth/YqHargbVWVNRQqQpVpzrqEQ8IqwNUJDIpwRP7SS5FXs) uyarlanmıştır. -## Ön koşullar {#prerequisites} +## Ön Koşullar {#prerequisites} -[Hisse ispatı](/developers/docs/consensus-mechanisms/pos/) hakkında bazı temel bilgiler gereklidir. Ayrıca, Ethereum'un [teşvik katmanı](/developers/docs/consensus-mechanisms/pos/rewards-and-penalties) ve çatal seçim algoritması ile [LMD-GHOST](/developers/docs/consensus-mechanisms/pos/gasper) hakkında temel anlayışa sahip olmak size yardımcı olacaktır. +[Hisse ispatı](/developers/docs/consensus-mechanisms/pos/) hakkında biraz temel bilgi gereklidir. Ayrıca, Ethereum'un [teşvik katmanı](/developers/docs/consensus-mechanisms/pos/rewards-and-penalties) ve çatal seçim algoritması olan [LMD-GHOST](/developers/docs/consensus-mechanisms/pos/gasper) hakkında temel bir anlayışa sahip olmak da yardımcı olacaktır. ## Salgırganlar ne ister? {#what-do-attackers-want} -Yaygın bir yanlış anlaşılma, başarılı bir saldırganın yeni ether yaratabileceği veya keyfi hesaplardan ether çekebileceğidir. Bunların hiçbiri mümkün değildir çünkü tüm yürütmeler, ağdaki bütün yürütüm işlemcileri tarafından yürütülür. Geçerliliğin temel şartlarını karşılamak zorundadırlar (ör. yürütmelerin göndericinin özel anahtarıyla imzalanması, göndericinin yeterli bakiyeye sahip olması gibi) ya da bu işlemler geri döndürülür. Bir saldırganın gerçek anlamda hedefleyebileceği üç sonuç sınıfı mevcuttur: yeniden düzenlemeler, çift kesinlik veya kesinlik gecikmesi. +Yaygın bir yanlış anlaşılma, başarılı bir saldırganın yeni ether yaratabileceği veya keyfi hesaplardan ether çekebileceğidir. Bunların hiçbiri mümkün değildir çünkü tüm yürütmeler, ağdaki bütün yürütüm işlemcileri tarafından yürütülür. Geçerliliğin temel koşullarını (örneğin, işlemlerin göndericinin özel anahtarıyla imzalanması, göndericinin yeterli bakiyeye sahip olması vb.) karşılamaları gerekir, aksi takdirde basitçe geri alınırlar. Bir saldırganın gerçek anlamda hedefleyebileceği üç sonuç sınıfı mevcuttur: yeniden düzenlemeler, çift kesinlik veya kesinlik gecikmesi. -**"Yeniden Düzenleme"**, ana zincirdeki blokların yeniden düzenlenmesi, sırasının değiştirilmesidir. Bu eylem sırasında yeni bloklar eklenebilir, çıkarılabilir. Kötü niyetli bir yeniden düzenleme, bazı seçilmiş blokların ağa dahil edilip edilmemesini hedefler ve bu sayede kopya harcama, önden işlem, arkadan işlem gibi yöntemlerle kazanç sağlar (MEV). Yeniden düzenlemeler bazı işlemlerin ana ağa dahil edilmesini de engelleyebilir, bu bir sansür çeşididir. Yeniden düzenleme'nin en uç örneği "kesinlik bozma"dır. Bu, kesinleştirilmiş blokların silinmesi veya başka ve daha önceden kesinleştirilmiş blokla değiştirilmesi şeklinde olabilir. Bu ancak hisselenen etherin ⅓'ünün, saldırgan tarafından yok edilmesi durumunda mümkündür. Bunun olamayacağının garantisi "ekonomik kesinlik" olarak bilinir - bu konuya ilerki bölümlerde değinilecektir. +**"Yeniden düzenleme"** (reorg), blokların yeni bir düzene göre yeniden karıştırılmasıdır; bu sırada kurallı zincire bazı bloklar eklenebilir veya çıkarılabilir. Kötü niyetli bir yeniden düzenleme, bazı seçilmiş blokların ağa dahil edilip edilmemesini hedefler ve bu sayede kopya harcama, önden işlem, arkadan işlem gibi yöntemlerle kazanç sağlar (MEV). Yeniden düzenlemeler bazı işlemlerin ana ağa dahil edilmesini de engelleyebilir, bu bir sansür çeşididir. Yeniden düzenleme'nin en uç örneği "kesinlik bozma"dır. Bu, kesinleştirilmiş blokların silinmesi veya başka ve daha önceden kesinleştirilmiş blokla değiştirilmesi şeklinde olabilir. Bu ancak hisselenen etherin ⅓'ünün, saldırgan tarafından yok edilmesi durumunda mümkündür. Bunun olamayacağının garantisi "ekonomik kesinlik" olarak bilinir - bu konuya ilerki bölümlerde değinilecektir. -**Çift kesinlik**; 2 çatalın aynı anda kesinleşebileceği, zincirde kalıcı parçalanmaya yol açabilecek nadir gerçekleşen ancak oldukça tehlikeli bir durumdur. Bu, tüm hisselenmiş etherlerin %34'ünü hedefleyen bir saldırgan için teorik olarak olasıdır. Topluluk çevrimdışı koordine edilmeye ve hangi zincirin takip edileceği hangi zincirin sosyal katmanda güce ihtiyaç duyduğu konusunda anlaşmaya varmaya zorlanır. +**Çifte kesinlik**, iki çatalın aynı anda kesinleşebildiği ve zincirde kalıcı bir bölünme yarattığı, olası olmayan ancak ciddi bir durumdur. Bu, tüm hisselenmiş etherlerin %34'ünü hedefleyen bir saldırgan için teorik olarak olasıdır. Topluluk, zincir dışında koordine olmaya ve hangi zincirin takip edileceği konusunda bir anlaşmaya varmaya zorlanacaktır, bu da sosyal katmanda güç gerektirecektir. -**Kesinlik gecikmesi** saldırısı, ağın zincir kısımlarının kesinleşmesi için gereken şartlara ulaşmasını engeller. Kesinlik olmadan Ethereum üzerine inşa edilmiş finansal uygulamalara güvenmek zordur. Kesinlik gecikmesi saldırısının amacı, eğer saldırganın bazı stratejik kısa pozisyonları yoksa doğrudan kâr elde etmek yerine Ethereum'a hasar vermektir. +**Kesinlik gecikmesi** saldırısı, ağın zincir bölümlerini kesinleştirmek için gerekli koşullara ulaşmasını engeller. Kesinlik olmadan Ethereum üzerine inşa edilmiş finansal uygulamalara güvenmek zordur. Kesinlik gecikmesi saldırısının amacı, eğer saldırganın bazı stratejik kısa pozisyonları yoksa doğrudan kâr elde etmek yerine Ethereum'a hasar vermektir. Sosyal katmandaki saldırı, Ethereum'daki açık güveni zedelemek, etheri değersizleştirmek, benimsenmeyi azaltmak veya bant harici uyumu daha zor hale getirerek Ethereum topluluğunu zayıflatmak olabilir. -Kötü niyetli birinin Ethereum'a neden saldırabileceği üzerine konuştuğumuza göre, bir sonraki bölümler bu işi _nasıl_ yapabileceği üzerinedir. +Bir rakibin Ethereum'a neden saldırabileceğini belirledikten sonra, sonraki bölümlerde bunu _nasıl_ yapabilecekleri incelenmektedir. ## Saldırı Yöntemleri {#methods-of-attack} @@ -31,10 +31,13 @@ Kötü niyetli birinin Ethereum'a neden saldırabileceği üzerine konuştuğumu Her şeyden önce, Ethereum'da aktif olarak rol almayan bireyler (istemci yazılımları yürüterek) sosyal katmanı (Katman 0) hedefleyerek saldırabilir. 0. Katman Ethereum'un üzerine inşa edildiği bir temel gibidir ve tüm katmanlara yayılıp sıçrayabilecek saldırılar için ciddi potansiyel bir hedeftir. Bazı örnekleri şöyle sıralanabilir: - Bir yanlış bilgilendirme kampanyası Ethereum'un yol haritasında, geliştirici ekiplerinde, uygulamalarda ve daha birçok yerde topluluğun sahip olduğu güveni baltalayabilir. Bunun sonucunda ağı güvene almak isteyen bireylerin sayısı azalabilir ki bu da hem merkeziyetsizliğin hem de kripto-ekonomik güvenliği azaltır. + - Geliştirici topluluğunu hedef gösteren saldırılar ve/veya tehditler. Bu geliştiricilerin gönüllü istifalarına ve Ethereum ilerlemesinin yavaşlamasına sebep olabilir. - Yer alma ve benimsenmeyi teşvikten çok hızlı biçimde vazgeçireceğinden aşırı partizan düzenlemeler de Katman 0'a bir saldırı olarak algılanabilir. + - Tartışmaları gölgelemeyi, kilit kararları ertelemeyi, istenmeyen fikir oluşturmayı hedefleyen bilinebilir ancak kötü niyetli kişilerin geliştirici topluluğuna sızmaları. + - Karar vermeyi etkilemesi için Ethereum ekosisteminde kilit oyunculara rüşvet verilmesi. Bu saldırıları özellikle tehlikeli yapan şey ise çoğu vakada çok az miktarda ana para ve neyin nasıl yapılacağı bilgisinin yeterli oluşudur. Bir Katman 0 saldırısı kripto-ekonomik saldırının bir çarpanı olabilir. Örneğin, sansür veya kesinlik bozma bir şekilde kötü niyetli paydaşların çoğunluğu tarafından getçekleştirilirse, sosyal katmanı zayıflatmak, topluluğun koordine olarak bir cevap vermesini zorlaştırabilir. @@ -45,59 +48,59 @@ Sosyal ağ saldırılarına karşı bir diğer önemli güçlendirme de açık g Son olarak, Ethererum topluluğunun açık kalması ve tüm katılımcıları hoş karşılaması kritiktir. Dışlayıcı ve kapı bekçileri olan bir topluluk sosyal saldırılara karşı daha savunmasızdır çünkü "biz ve onlar" anlatılarını kurmak çok daha kolaydır. Kabilecilik ve toksik maksimalizm topluluğu yaralar ve 0. Katmanın sağladığı güvenliği yıpratır. Ağın güvenliği menfaatine olan Etherliler, görüşlerini hem sanal hem de fiziksel dünyada belirtmeli ve Ethereum'un 0. Katman güvenliğine doğrudan katkı sağlamalıdır. -### Protokole saldırma {#attacking-the-protocol} +### Protokole saldırmak {#attacking-the-protocol} Herkes Ethereum'un istemci yazılımını yürütebilir. Bir müşteriye bir doğrulayıcı eklemek için kullanıcının mevduat sözleşmesine 32 ether hisselemesi gerekir. Bir doğrulayıcı, kullanıcıya yeni bloklar önerip onları onaylayarak Ethereum ağ güvenliğinde aktif olarak yer alma imkânı tanır. Artık doğrulayıcı, blok zincirin gelecekteki içeriğini etkileyebilecek bir sese sahiptir - dürüstçe çalışıp ödüller aracılığıyla ether zulalarını büyütebilirler ya da kendi çıkarları için süreci manipüle ederek kendi hisselerini riske atabilirler. Bir saldırıyı bağlamanın bir yolu toplam hisselemenin daha büyük kısmını biriktirmek ve sonradan bunları, dürüst doğrulayıcıları saf dışı bırakmak için kullanmaktır. Saldırganın kontrol ettiği hisse yüzdesi arttıkça özellikle gelecekte keşfedeceğimiz iktisadi kilometre taşlarında oy verme kuvveti de artacaktır. Ancak çoğu saldırgan bu yolla saldırmak için yeterince ether biriktirmeyi başaramaz, bu sebeple bu yol yerine dürüst çoğunluğu belirli bir yol içine çekmek için kurnazca teknikler kullanırlar. Temelde, tüm düşük bahisli saldırılar, doğrulayıcıların iki tür yanlış davranışının ince varyasyonlarıdır: yetersiz aktivite (onaylama/öneride bulunmama veya geç bulunma) ya da aşırı aktivite (bir yuvada çok fazla kez öneride/onaylamada buluma). En basit haliyle bu eylemler, çatal seçim algoritması ve teşvik katmanı tarafından kolayca ele alınabilir, ancak sistemi bir saldırganın avantajına çevirmenin zekice yolları elbette bulunur. -### Düşük miktar ETH kullanılan saldırılar {#attacks-by-small-stakeholders} +### Az miktarda ETH kullanan saldırılar {#attacks-by-small-stakeholders} #### yeniden düzenlemeler {#reorgs} -Birçok sayfa, toplam hisselenmiş etherin yalnızca küçük bir kısmı kullanılarak yeniden düzenleme ya da kesinlik gecikmesini başarmış Ethereum karşı saldırılarını açıkladı. Bu saldırılar genellikle saldırganın diğer doğrulayıcılara dayandırdığı bazı bilgilere ve daha sonra onları bazı ayrıntılar ve/veya elverişli zamanda ortaya bırakmasına dayanır. Genellikle bazı dürüst blokları, kurallı zincirden ayırmayı amaçlarlar. [Neuder ile arkadaşları 2020'de](https://arxiv.org/pdf/2102.02247.pdf) bir saldırgan doğrulayıcının bir bloka (`B`) belirli bir yuva `n+1` için nasıl ispat yarattığını, ancak ağdaki diğer düğümlerden nasıl alıkoyduğunu bize gösterdi. Bunun yerine bir sonraki yuvaya `n+2` dek ispatlı blok ile kalırlar. Dürüst bir doğrulayıcı yuva `n+2` için bir blok (`C`) önerir. Neredeyse eş zamanlı olarak saldırgan, geri tuttuğu blok olan (`B`)'yi ve onun için tutulan beyanlarını yayınlayabilir. Ayrıca yuva `n+2`'nin oylarıyla `B`'nin zincirin başı olduğunu beyan ederek dürüst blok `C`'nin varlığını etkili bir şekilde inkar etme gücünü sağlayabilir. Dürüst blok `D` salındığı zaman çatal seçim algoritması `D`'nin `B` üzerine inşa edilmesinin `D`'nin `C` üzerine inşa edilmesinden daha ağır olduğunu görür. Saldırgan, sonrasında eski ön yeniden düzenleme 1. blokunu kullanarak kurallı zincirin `n+2` yuvasındaki `C` dürüst blokunu ortadan kaldırmayı başardı. Hisselerin [%34'üne sahip bir saldırganın](https://www.youtube.com/watch?v=6vzXwwk12ZE) bu saldırıda başarıya ulaşma ihtimali, [bu notta](https://notes.ethereum.org/plgVdz-ORe-fGjK06BZ_3A#Fork-choice-by-block-slot-pair) açıklandığı üzere çok fazladır. Teorik olarak da olsa bu saldırı daha küçük hisselemelerle denenebilir. [Neuder ve diğeri 2020 yılında](https://arxiv.org/pdf/2102.02247.pdf), bu saldırının %30 hisse ile yapıldığını [söylese de daha sonrasında saldırının %2'lik hisse ile ve](https://arxiv.org/pdf/2009.04987.pdf) diğer bölümde inceleyeceğimiz [dengeleme yöntemlerini kullanan tek bir doğrulayıcı tarafından](https://arxiv.org/abs/2110.10086#) yapılmış olduğu ortaya çıkmıştır. +Birçok sayfa, toplam hisselenmiş etherin yalnızca küçük bir kısmı kullanılarak yeniden düzenleme ya da kesinlik gecikmesini başarmış Ethereum karşı saldırılarını açıkladı. Bu saldırılar genellikle saldırganın diğer doğrulayıcılara dayandırdığı bazı bilgilere ve daha sonra onları bazı ayrıntılar ve/veya elverişli zamanda ortaya bırakmasına dayanır. Genellikle bazı dürüst blokları, kurallı zincirden ayırmayı amaçlarlar. [Neuder ve diğerleri 2020](https://arxiv.org/pdf/2102.02247.pdf), saldıran bir doğrulayıcının belirli bir `n+1` yuvası için bir blok (`B`) oluşturup onaylayabildiğini, ancak bunu ağdaki diğer düğümlere yaymaktan kaçındığını göstermiştir. Bunun yerine, bir sonraki `n+2` yuvasına kadar bu onaylanmış bloğu ellerinde tutarlar. Dürüst bir doğrulayıcı, `n+2` yuvası için bir blok (`C`) önerir. Neredeyse aynı anda saldırgan, alıkoyduğu bloğu (`B`) ve bu blok için alıkoyduğu tasdikleri yayınlayabilir ve ayrıca `n+2` yuvası için oylarını kullanarak `B`'nin zincirin başı olduğunu tasdik ederek dürüst `C` bloğunun varlığını etkili bir şekilde reddedebilir. Dürüst `D` bloğu yayınlandığında, çatal seçim algoritması, `B`'nin üzerine inşa edilen `D`'nin, `C`'nin üzerine inşa edilen `D`'den daha ağır olduğunu görür. Böylece saldırgan, 1 blokluk bir ex ante yeniden düzenleme kullanarak `n+2` yuvasındaki dürüst `C` bloğunu kurallı zincirden kaldırmayı başarmıştır. [Bu notta](https://notes.ethereum.org/plgVdz-ORe-fGjK06BZ_3A#Fork-choice-by-block-slot-pair) açıklandığı gibi, toplam kilidin [%34'üne sahip bir saldırganın](https://www.youtube.com/watch?v=6vzXwwk12ZE) bu saldırıda başarılı olma şansı çok yüksektir. Teorik olarak da olsa bu saldırı daha küçük hisselemelerle denenebilir. [Neuder ve diğerleri 2020](https://arxiv.org/pdf/2102.02247.pdf), bu saldırının %30'luk bir kilitle çalıştığını açıklamış, ancak daha sonra [toplam kilidin %2'siyle](https://arxiv.org/pdf/2009.04987.pdf) ve ardından bir sonraki bölümde inceleyeceğimiz dengeleme tekniklerini kullanan [tek bir doğrulayıcı](https://arxiv.org/abs/2110.10086#) için de uygulanabilir olduğu gösterilmiştir. -![eski ön yeniden düzenleme](reorg-schematic.png) +![ex-ante yeniden düzenleme](reorg-schematic.png) Tek blok yeniden düzenleme saldırısının kavramsal diyagramı yukarıda açıklanmıştır (şuradan alınmıştır: https://notes.ethereum.org/plgVdz-ORe-fGjK06BZ_3A#Fork-choice-by-block-slot-pair) -Daha karmaşık bir saldırı dürüst doğrulayıcı ekibini, zincirin başı hakkında farklı görüşlere sahip apayrı gruplar bölebilir. Bu, **dengeleme saldırısı** olarak bilinir. Saldırgan, blok önerme sırasını bekler ve söz konusu zaman geldiğinde iki taneyi denkleştirir ve önerir. Sonrasında dürüst doğrulayıcı ekibinin bir yarısına bir bloku, diğer yarısına diğer bloku gönderir. Denkleştirme, çatal seçim algoritması tarafından algılanır ve blok önericisi ağdan ceza ile atılır, ancak iki blok ve her bir çatala güvenen birer doğrulayıcı ekip yarımları var olmaya devam eder. Bu sırada geriye kalan kötü niyetli doğrulayıcılar kendi ispatlarını geri çeker. Sonra, aynı çatal seçim algoritmasının yürütüldüğü gibi iki çataldan birini kabullenenler seçici olarak ispatları yayınlamaya başlar, birikmiş ispat ağırlığını çatallarlardan birine verirler. Bu, saldırgan doğrulayıcıların iki çatal arasında eşit sayıda doğrulayıcı sağladıkları sürece sonsuza dek sürebilir. Herhangi bir çatal 2/3 süper çoğunluğunu yakalayamayacağından ağ kesinleştirilemez. +Daha karmaşık bir saldırı dürüst doğrulayıcı ekibini, zincirin başı hakkında farklı görüşlere sahip apayrı gruplar bölebilir. Bu, bir **dengeleme saldırısı** olarak bilinir. Saldırgan, blok önerme sırasını bekler ve söz konusu zaman geldiğinde iki taneyi denkleştirir ve önerir. Sonrasında dürüst doğrulayıcı ekibinin bir yarısına bir bloku, diğer yarısına diğer bloku gönderir. Denkleştirme, çatal seçim algoritması tarafından algılanır ve blok önericisi ağdan ceza ile atılır, ancak iki blok ve her bir çatala güvenen birer doğrulayıcı ekip yarımları var olmaya devam eder. Bu sırada geriye kalan kötü niyetli doğrulayıcılar kendi ispatlarını geri çeker. Sonra, aynı çatal seçim algoritmasının yürütüldüğü gibi iki çataldan birini kabullenenler seçici olarak ispatları yayınlamaya başlar, birikmiş ispat ağırlığını çatallarlardan birine verirler. Bu, saldırgan doğrulayıcıların iki çatal arasında eşit sayıda doğrulayıcı sağladıkları sürece sonsuza dek sürebilir. Herhangi bir çatal 2/3 süper çoğunluğunu yakalayamayacağından ağ kesinleştirilemez. **Sıçrama saldırıları** benzerdir. Oylar tekrardan saldırgan doğrulayıcılar tarafından geri çekilir. Oyları iki çatal arasında eşit bir bölünmeyle dağılım sağlamak için yayınlamak yerine, çatal A ve çatal B arasında değişen kontrol noktalarını gerekçelendirmek adına oylarını uygun anlarda kullanırlar. İki çatal arasında bu gerekçelendirmenin terse çevrilmesi, her iki zincirde de sonuçlandırılabilir olan haklı kaynak ve hedef kontrol noktalarının ikizleşmesini engeller, böylece kesinlik durdurulur. -Sıçrama saldırıları da dengeleme saldırıları da saldırganın, ağ arasında genellikle olmayan ileti zamanlaması üzerindeki ince kontrolüne bel bağlar. Yine de savunmalar protokol içine, daha yavaş olanlarına kıyasla hızlı iletilere, fazladan ağırlıklandırılımış formda inşa edilmiştir. Bu, [önerici ağırlık güçlendirmesi](https://github.com/ethereum/consensus-specs/pull/2730) olarak bilinir. Sıçrama saldırılarına karşı savunabilmek için çatal seçim algoritması güncellenerek, en son gerçekleşen haklı kontrol noktasını yalnızca her dönemin [ilk 1/3 yuvasında](https://ethresear.ch/t/prevention-of-bouncing-attack-on-ffg/6114) bir alternatif zincire geçebilecek şekilde değiştirilmiştir. Bu koşul, saldırganın daha sonra kullanmak üzere oy biriktirmesini engeller - çatal seçim algoritması öncelikli seçtiği kontrol noktasına sadık kalarak bu süre zarfında çoğu dürüst doğrulayıcı dönemin ilk 1/3'ünde seçilmiş kontrol noktasında sadık kalarak oylamış olur. +Sıçrama saldırıları da dengeleme saldırıları da saldırganın, ağ arasında genellikle olmayan ileti zamanlaması üzerindeki ince kontrolüne bel bağlar. Yine de savunmalar protokol içine, daha yavaş olanlarına kıyasla hızlı iletilere, fazladan ağırlıklandırılımış formda inşa edilmiştir. Bu, [teklifçi-ağırlığı artırma](https://github.com/ethereum/consensus-specs/pull/2730) olarak bilinir. Sıçrama saldırılarına karşı savunma yapmak için çatal seçim algoritması, en son gerekçelendirilmiş kontrol noktasının yalnızca [her dönemin ilk 1/3'lük yuvaları sırasında](https://ethresear.ch/t/prevention-of-bouncing-attack-on-ffg/6114) alternatif bir zincirinkine geçebilmesi için güncellendi. Bu koşul, saldırganın daha sonra kullanmak üzere oy biriktirmesini engeller - çatal seçim algoritması öncelikli seçtiği kontrol noktasına sadık kalarak bu süre zarfında çoğu dürüst doğrulayıcı dönemin ilk 1/3'ünde seçilmiş kontrol noktasında sadık kalarak oylamış olur. Bu önlemlerin birleşimi, dürüst bir blok önericisinin yuvanın başlangıcından hemen sonra bloklarını çok hızlı bir şekilde yayınlayabileceği, ardından malum yeni blok için çatal seçim algoritmasının farklı bir zincire geçmesini nedenselleştiren ~1/3 yuva (4 saniyede) kadarlık bir süre doğduğu senaryoya imkân tanır. Aynı son tarihin ardından, yavaş doğrulayıcılardan gelen tasdikler, daha önce gelenlere kıyasla daha düşük ağırlık sahibi olur. Bu, zincirin başını belirlemede hızlı önericileri ve doğrulayıcıları güçlü bir şekilde destekler ve dengeleme veya sıçrama saldırısının başarı ihtimalini önemli ölçüde azaltır. -Not almaya değer, o sunucu yalnız "ucuz yeniden düzenleme" karşıtı savunmasını arttırınca, başka bir deyişle bunlar küçük bir kilitle birlikte saldırgan tarafından denenmiş. Aslında, önerici artırıcının kendisi büyük hissedarlar tarafından oynanabilir. [Bu gönderinin](https://ethresear.ch/t/change-fork-choice-rule-to-mitigate-balancing-and-reorging-attacks/11127) yazarı bir saldırganın %7'lik bir kilitle oylarını nasıl stratejik bir şekilde dürüst onaylayıcıları kandırarak kendilerinin çatallanmasını oluşturmak ve dürüst bir blokun yeniden düzenlenmesi için dağıtabileceğini açıklıyor. Bu saldırı, olası olmayan ideal gecikme durumları tahmin edilerek planlanmıştır. En büyük kilit aynı zamanda daha fazla büyük risk ve daha güçlü engel anlamına geldiği için ihtimaller saldırgan için hâlâ çok uzun. +Teklifçi artışının tek başına yalnızca "ucuz yeniden düzenlemelere", yani küçük bir kilide sahip bir saldırgan tarafından denenenlere karşı koruma sağladığını belirtmekte fayda var. Aslında, önerici artırıcının kendisi büyük hissedarlar tarafından oynanabilir. [Bu gönderinin](https://ethresear.ch/t/change-fork-choice-rule-to-mitigate-balancing-and-reorging-attacks/11127) yazarları, %7'lik bir kilide sahip bir saldırganın, oylarını stratejik olarak kullanarak dürüst doğrulayıcıları kendi çatalları üzerinde inşa yapmaya kandırıp dürüst bir bloğu yeniden düzenleyerek nasıl devre dışı bırakabileceğini açıklıyor. Bu saldırı, olası olmayan ideal gecikme durumları tahmin edilerek planlanmıştır. En büyük kilit aynı zamanda daha fazla büyük risk ve daha güçlü engel anlamına geldiği için ihtimaller saldırgan için hâlâ çok uzun. -Öneri arttırıcıya rağmen [özel olarak LMD kuralını hedef alan bir dengeleme saldırısı](https://ethresear.ch/t/balancing-attack-lmd-edition/11853) da önerilmiştir. Bir saldırgan blok önerilerini ve her bir blokun yarı ağını yayarak, çatallar için yaklaşık dengede olan iki rakip zinciri ayarlar. Sonra gizlice anlaşmış doğrulayıcılar, ağın yarısı önce Çatal `A`'ya giden oyları, diğer yarısını da Çatal `B`'ye giden oyları alacak şekilde oylarını gönderirler. LMD kuralı ikinci tasdiki yok saydığı ve her doğrulayıcı için sadece ilkini tuttuğu için, ağın yarısı `A` için oyları görür ve `B` için hiç görmez, diğer yarısı ise `B` için oyları görür ve `A` için hiç görmez. Yazarlar LMD kuralını düşmana bir dengeleme saldırısı düzenlemesi için "dikkate değer seviyede güç" vermek olarak açıklarlar. +Ayrıca, teklifçi artışına rağmen uygulanabilir olduğu öne sürülen, [özellikle LMD kuralını hedef alan bir dengeleme saldırısı](https://ethresear.ch/t/balancing-attack-lmd-edition/11853) da önerildi. Bir saldırgan blok önerilerini ve her bir blokun yarı ağını yayarak, çatallar için yaklaşık dengede olan iki rakip zinciri ayarlar. Ardından, işbirliği yapan doğrulayıcılar oylarını belirsiz bir şekilde kullanır ve zamanlamayı öyle ayarlarlar ki ağın yarısı önce `A` Çatalı için oyları alırken diğer yarısı önce `B` Çatalı için oyları alır. LMD kuralı ikinci tasdiki atıp her doğrulayıcı için yalnızca ilkini tuttuğundan, ağın yarısı `A` için oyları görürken `B` için hiç oy görmez, diğer yarısı ise `B` için oyları görürken `A` için hiç oy görmez. Yazarlar LMD kuralını düşmana bir dengeleme saldırısı düzenlemesi için "dikkate değer seviyede güç" vermek olarak açıklarlar. -Bu LMD saldırı vektörü [çatal seçim algoritmasının güncellenmesi](https://github.com/ethereum/consensus-specs/pull/2845) ile kapatılmıştır yani çatal seçim tercihinden kaçamaklı doğrulayıcıları tamamen yok sayar. Kaçamaklı doğrulayıcıların gelecekteki etkisi ayrıca çatal seçim algoritması tarafından düşürülür. Bu yukarıda belirtilen dengeleme saldırısını önlerken aynı zamanda çığ saldırılarına karşı sağlamlığı da sürdürür. +Bu LMD saldırı vektörü, belirsiz oy kullanan doğrulayıcıları çatal seçimi değerlendirmesinden tamamen çıkarması için [çatal seçim algoritması güncellenerek](https://github.com/ethereum/consensus-specs/pull/2845) kapatılmıştır. Kaçamaklı doğrulayıcıların gelecekteki etkisi ayrıca çatal seçim algoritması tarafından düşürülür. Bu yukarıda belirtilen dengeleme saldırısını önlerken aynı zamanda çığ saldırılarına karşı sağlamlığı da sürdürür. -[**Çığ saldırısı**](https://ethresear.ch/t/avalanche-attack-on-proof-of-stake-ghost/11854/3) denilen diğer bir saldırı türü [Mart 2022 belgesinde](https://arxiv.org/pdf/2203.01315.pdf) açıklanmıştır. Bir çığ saldırısı düzenlemek için, saldırganın birkaç ardışık blok önericisini kontrol etmesi gerekir. Her blok öneri yuvasında, saldırgan blokunu tutar ve zincir tutulan bloklarla eşit bir alt ağaç ağırlığına gelene kadar biriktirir. Sonrasında, maksimum olarak muğlaklık oluşturmak için tutulan bloklar serbest bırakılır. Yazarlar önerici güçlendirmesinin - dengeleme ve sekme saldırılarına karşı ana defans - bazı çığ saldırılarına karşı koruma sağlamadığını belirtirler. Ancak, yazarlar saldırıyı sadece Ethereum'un çatal seçim algoritmasının yüksek derecede idealize edilmiş bir versiyonunda göstermişlerdir (LMD olmadan GHOST kullanmışlardır). +[**Çığ saldırıları**](https://ethresear.ch/t/avalanche-attack-on-proof-of-stake-ghost/11854/3) olarak adlandırılan başka bir saldırı sınıfı, [Mart 2022 tarihli bir makalede](https://arxiv.org/pdf/2203.01315.pdf) açıklanmıştır. Bir çığ saldırısı düzenlemek için, saldırganın birkaç ardışık blok önericisini kontrol etmesi gerekir. Her blok öneri yuvasında, saldırgan blokunu tutar ve zincir tutulan bloklarla eşit bir alt ağaç ağırlığına gelene kadar biriktirir. Sonrasında, maksimum olarak muğlaklık oluşturmak için tutulan bloklar serbest bırakılır. Yazarlar önerici güçlendirmesinin - dengeleme ve sekme saldırılarına karşı ana defans - bazı çığ saldırılarına karşı koruma sağlamadığını belirtirler. Ancak, yazarlar saldırıyı sadece Ethereum'un çatal seçim algoritmasının yüksek derecede idealize edilmiş bir versiyonunda göstermişlerdir (LMD olmadan GHOST kullanmışlardır). Çığ saldırısı LMD-GHOST çatal seçim algoritmasının LMD kısmı tarafından engellenir. LMG "latest-message-driven (en son yürütülen mesaj)" anlamına gelir ve bir doğrulayıcının diğer doğrulayıcılardan aldığı son mesajların bulunduğu, doğrulayıcı tarafından tutulan bir tablodur. Bu alan sadece spesifik bir doğrulayıcı için yeni bir mesaj mevcut tablodakinden daha sonraki bir yuvadan ise güncellenir. Pratikte, her bir yuva kabul edilen ilk mesajı aldığı ve eş olan ekleme mesajların görmezden gelinmesi anlamına gelir. Başka bir şekilde anlatılacak olursa, fikir birliği istemcileri muğlaklıkları saymazlar - her bir doğrulayıcıdan gelen ilk mesajı kullanırlar ve muğlaklıklar basitçe yok sayılır, çığ saldırıları önlenir. -Çatal seçim kuralına önerici güçlendirmesi tarafından sağlanan güvenliğe katkı sağlayabilecek birkaç potansiyel gelecek güncellemesi bulunmaktadır. Biri [gözlem-birleşim](https://ethresear.ch/t/view-merge-as-a-replacement-for-proposer-boost/13739)'dir, tasdikçiler bir yuvanın başlangıcından `n` saniye önce çatal seçimi görüşlerini dondururlar ve önerici sonrasında ağ üzerinde zincirin görünümünün senkronize edilmesine yardımcı olur. Diğer bir yükseltme ise, zinciri sadece tek bir yuvadan sonra kesinleştirerek mesaj zamanlamasına dayalı saldırılara karşı koruma sağlayan [tek yuva kesinliğidir](https://notes.ethereum.org/@vbuterin/single_slot_finality). +Çatal seçim kuralına önerici güçlendirmesi tarafından sağlanan güvenliğe katkı sağlayabilecek birkaç potansiyel gelecek güncellemesi bulunmaktadır. Bunlardan biri, tasdikçilerin bir yuvanın başlangıcından `n` saniye önce çatal seçimi görüşlerini dondurduğu ve ardından teklifçinin ağ genelinde zincir görünümünü senkronize etmeye yardımcı olduğu [görünüm birleştirme](https://ethresear.ch/t/view-merge-as-a-replacement-for-proposer-boost/13739) yöntemidir. Bir başka potansiyel yükseltme, zinciri sadece bir yuvadan sonra kesinleştirerek mesaj zamanlamasına dayalı saldırılara karşı koruma sağlayan [tek yuvalı kesinliktir](https://notes.ethereum.org/@vbuterin/single_slot_finality). #### Kesinlik Gecikmesi {#finality-delay} -[Düşük maliyetli tek blok yeniden düzenleme saldırısından ilk bahseden yazı](https://econcs.pku.edu.cn/wine2020/wine2020/Workshop/GTiB20_paper_8.pdf), dönem-sınırı blokunu teklif edenin salgırgan olması durumuna dayanan, Kesinlik Gecikmesinden ("canlılık hatası" olarak da bilinir) de bahseder. Bu durum kritiktir çünkü dönem sınırı bloklarını, Casper FFG zincirin belirli parçalarını kesinleştirmek için bir kontrol noktası olarak kullanır. Saldırgan basitçe, yeterli sayıda dürüst doğrulayıcı FFG oylarını, kesinleştirme hedefi olarak bir önceki dönem sınırı bloku lehine kullanana kadar blokunu bekletir. Bunun ardından beklettiği bloku teklif eder. Bloklarını doğrularlar, diğer dürüst doğrulayıcılar da kendi bloklarını doğrular ve bu durum hedefi farklı kontrol noktaları olan bir çatallanma oluşturur. Eğer zamanlama doğruysa, bu durum kesinleştirmeyi geciktirir çünkü çatallanmanın iki tarafında da, zinciri doğrulayacak 2/3 mutlak çoğunluk sağlanamaz. Kilitlediği miktar azaldıkça, saldırganın zamanlamasının daha nokta atışı olması gerekir. Çünkü saldırgan doğrudan daha az onaylamada bulur ve bu da dönem sınırı blokunu teklif eden onaylayıcı olma olasılığını düşürür. +Düşük maliyetli tek blokluk yeniden düzenleme saldırısını ilk tanımlayan [aynı makale](https://econcs.pku.edu.cn/wine2020/wine2020/Workshop/GTiB20_paper_8.pdf), saldırganın bir dönem sınırı bloğu için blok teklifçisi olmasına dayanan bir kesinlik gecikmesi (diğer adıyla "canlılık hatası") saldırısını da açıklamıştır. Bu durum kritiktir çünkü dönem sınırı bloklarını, Casper FFG zincirin belirli parçalarını kesinleştirmek için bir kontrol noktası olarak kullanır. Saldırgan basitçe, yeterli sayıda dürüst doğrulayıcı FFG oylarını, kesinleştirme hedefi olarak bir önceki dönem sınırı bloku lehine kullanana kadar blokunu bekletir. Bunun ardından beklettiği bloku teklif eder. Bloklarını doğrularlar, diğer dürüst doğrulayıcılar da kendi bloklarını doğrular ve bu durum hedefi farklı kontrol noktaları olan bir çatallanma oluşturur. Eğer zamanlama doğruysa, bu durum kesinleştirmeyi geciktirir çünkü çatallanmanın iki tarafında da, zinciri doğrulayacak 2/3 mutlak çoğunluk sağlanamaz. Kilitlediği miktar azaldıkça, saldırganın zamanlamasının daha nokta atışı olması gerekir. Çünkü saldırgan doğrudan daha az onaylamada bulur ve bu da dönem sınırı blokunu teklif eden onaylayıcı olma olasılığını düşürür. -#### Uzun mesafe saldırıları {#long-range-attacks} +#### Uzun menzilli saldırılar {#long-range-attacks} -Hisse ispatı blok zincirlerine özel olan bir saldırı sınıfı vardır, bu saldırı sınıfı başlangıç blokunun doğrulamasına katılan doğrulayıcılardan birinin, orijinal zincir yanında ayrı bir çatal zinciri yürütmesine, ileri ve fırsat görülen bir noktada dürüst onaylayıcıları da bu çatal zinciri onaylamaya geçmelerine ikna etmesine dayanır. Bu tür bir saldırı Ethereum üzerinde mümkün değildir çünkü kesinlik aygıtı, belirli aralıklarla (kontrol noktaları) tüm onaylayıcıların orijinal ağın durumu üzerinde anlaşmalarını mecbur kılar. Bu basit mekanizma, uzun menzilli saldırıları bertaraf eder çünkü Ethereum asla kesinleştirilmiş blokları yeniden düzenletmez. Ağa katılan yeni düğümler, yakın zamanlı ve güvenilir bir durum karması ("[zayıf öznellik](https://blog.ethereum.org/2014/11/25/proof-stake-learned-love-weak-subjectivity/) kontrol noktası") bularak ve bunu bir Başlangıç bloku gibi kullanarak üzerine inşa eder. Bu ağa katılan yeni düğümlerin, kendi başlarına bilgi onaylamaya başlamadan onlara bir "güven kapısı" oluşturur. +Hisse ispatı blok zincirlerine özel olan bir saldırı sınıfı vardır, bu saldırı sınıfı başlangıç blokunun doğrulamasına katılan doğrulayıcılardan birinin, orijinal zincir yanında ayrı bir çatal zinciri yürütmesine, ileri ve fırsat görülen bir noktada dürüst onaylayıcıları da bu çatal zinciri onaylamaya geçmelerine ikna etmesine dayanır. Bu tür bir saldırı Ethereum üzerinde mümkün değildir çünkü kesinlik aygıtı, belirli aralıklarla (kontrol noktaları) tüm onaylayıcıların orijinal ağın durumu üzerinde anlaşmalarını mecbur kılar. Bu basit mekanizma, uzun menzilli saldırıları bertaraf eder çünkü Ethereum asla kesinleştirilmiş blokları yeniden düzenletmez. Ağa katılan yeni düğümler, güvenilir ve yeni bir durum karması (bir "[zayıf öznellik](https://blog.ethereum.org/2014/11/25/proof-stake-learned-love-weak-subjectivity/) kontrol noktası") bularak ve bunu üzerine inşa edilecek bir sözde başlangıç bloğu olarak kullanarak bunu yaparlar. Bu ağa katılan yeni düğümlerin, kendi başlarına bilgi onaylamaya başlamadan onlara bir "güven kapısı" oluşturur. #### Hizmet Reddi {#denial-of-service} -Ethereum'un PoS mekanizması, her bir yuvada blok önericisi olması adına toplam doğrulayıcı ekibinden tek bir doğrulayıcıyı seçer. Bu, açıkça bilinen bir fonksiyon kullanılarak işlenebilir ve bir rakibin, kendi blok önerilerinin önceliği adına bir sonraki blok önericisini bilmesi mümkündür. Daha sonra saldırgan, kendi eşleriyle bilgi takasını önlemek için blok önericisini spamlayabilir. Ağın geri kalanı için bu durum, blok önericisinin çevrimdışı olduğu ve yuvanın boş gideceği şeklinde ortaya çıkar. Bu, belli başlı doğrulayıcılara karşı onların blok zincire bilgi eklemelerini engelleyen, bir çeşit sansür formu olabilir. Tekil gizli lider seçimleri (SSLE) veya tekil olmayan gizli lider seçimleri uygulamak DoS risklerini azaltır çünkü sadece blok önericisi seçildiğini bilir ve seçim önceden bilinemez. Bu henüz uygulanmadı, ancak [araştırma ve geliştirmenin](https://ethresear.ch/t/secret-non-single-leader-election/11789) aktif bir alanıdır. +Ethereum'un PoS mekanizması, her bir yuvada blok önericisi olması adına toplam doğrulayıcı ekibinden tek bir doğrulayıcıyı seçer. Bu, açıkça bilinen bir fonksiyon kullanılarak işlenebilir ve bir rakibin, kendi blok önerilerinin önceliği adına bir sonraki blok önericisini bilmesi mümkündür. Daha sonra saldırgan, kendi eşleriyle bilgi takasını önlemek için blok önericisini spamlayabilir. Ağın geri kalanı için bu durum, blok önericisinin çevrimdışı olduğu ve yuvanın boş gideceği şeklinde ortaya çıkar. Bu, belli başlı doğrulayıcılara karşı onların blok zincire bilgi eklemelerini engelleyen, bir çeşit sansür formu olabilir. Tekil gizli lider seçimleri (SSLE) veya tekil olmayan gizli lider seçimleri uygulamak DoS risklerini azaltır çünkü sadece blok önericisi seçildiğini bilir ve seçim önceden bilinemez. Bu henüz uygulanmamıştır, ancak aktif bir [araştırma ve geliştirme](https://ethresear.ch/t/secret-non-single-leader-election/11789) alanıdır. Tüm bunlar, küçük bir hisse ile Ethereum'a başarıyla saldırmanın çok zor olduğu gerçeğini gösterir. Burada açıklanan uygun saldırılar; idealleştirilmiş çatal seçim algoritması, olanaksız ağ şartları veya saldırgan aracıların halihazırda istemci yazılımına küçük yamalar ile yakın bağ kurmalarını gerektirir. Bu, tabii ki sıfırıncı gün açıklarının mevcut olması ihtimalini sıfırlamaz, ancak azınlık hisse bir saldırganın etkili olması için gereken teknik yeteneğin, fikir birliği katmanı bilgisinin ve şansın ekstrem şekilde yüksek sınırını gösterir. Bir saldırganın bakış açısından en iyi iddiaları, mümkün olduğu kadar fazla ether biriktirmek ve toplam hisselerin daha büyük bir oranıyla, güçlenerek geri dönmektir. -### Toplam hissenin >= %33'ünü kullanan saldırganlar {#attackers-with-33-stake} +### Toplam kilidin >= %33'ünü kullanan saldırganlar {#attackers-with-33-stake} Bu makalede daha önce açıklanan tüm saldırıların başarılı olması, saldırganın oy vermek için daha fazla hisselenmiş ethere sahip olduğu ve her bir yuvada, blok önermesi için daha fazla doğrulayıcının seçildiği zamanda daha olası hale gelir. Böylece kötü niyetli bir doğrulayıcı mümkün olan en fazla miktarda hisselenmiş etheri kontrol etmeyi hedefleyebilir. @@ -105,31 +108,31 @@ Hisselenmiş etherin %33'ü saldırgan için bir kıyastır çünkü bu miktarda Hareketsizlik sızıntısının amacı zincirin tekrardan kesinleşebilmesidir. Ancak saldırgan da hisselenmiş etherinin bir kısmını kaybeder. Toplam hisselenmiş etherin %33'ünü temsil eden doğrulayıcıların sürekli hareketsizliği, doğrulayıcılar cezalandırılmasa dahi oldukça pahalıdır. -Ethereum ağının senkronize olmadığını varsaydığımızda (ör. gönderilen ve alınan mesajlar arasında gecikme olması) toplam hisselerin %34'üne sahip saldırgan çift kesinliğe yol açabilir. Bu; saldırganlar blok üreticileri olarak seçildiği zaman birden fazla bloku denkleştirip daha sonra da tüm doğrulayıcılarıyla oylamalarından dolayıdır. Bu, blok zincirin çatalının var olduğu ve her birinin %34 hisselenmiş ether ile oylandığı bir durum yaratır. Her bir çatal, böyle bir durumda her iki zincirin de kesinleşebileceği (çünkü saldırgan doğrulayıcıların %34'ü + kalan %66'nın yarısı = %67), süper çoğunluk tarafından desteklenmek için kalan doğrulayıcıların yalnızca %50'sinin kendi lehine oy vermelerini gerektirir. Yarışan blokların her biri dürüst doğrulayıcıların yaklaşık %50'si tarafından alınmalıdır, bu nedenle bu saldırı, saldırganın ağ üzerindeki mesajların zamanlaması üzerinde belli bir derecede kontrol sahibi olduğu durumlarda mümkündür. Böylece dürüst doğrulayıcıların yarısını her bir zincire yönlendirebilirler. Saldırganın bu çifte kesinliği elde etmek için kendi tüm kilidini (bugünkü doğrulayıcı kümesiyle yaklaşık 10 milyon ether'in %34'ü) mutlaka yok etmesi gerekecektir. Çünkü saldırganın %34'ü kadar olan doğrulayıcıları aynı anda çifte oy kullanmış olacaktır - en yüksek oranda ceza gerektiren ihlal türüdür. Bu saldırıya karşı savunma, hisselenen toplam etherin %34'ünü yok etmenin çok büyük bir maliyeti olmasıdır. Bu saldırıdan kurtulmak için Ethereum topluluğunun "bant dışında" olarak koordine olması ve çatalın birini takip etmeye ve diğerini görmezden gelmeye karar vermesi gerekecektir. +Ethereum ağının asenkron olduğu (yani gönderilen ve alınan mesajlar arasında gecikmeler olduğu) varsayıldığında, toplam kilidin %34'ünü kontrol eden bir saldırgan çifte kesinliğe neden olabilir. Bu; saldırganlar blok üreticileri olarak seçildiği zaman birden fazla bloku denkleştirip daha sonra da tüm doğrulayıcılarıyla oylamalarından dolayıdır. Bu, blok zincirin çatalının var olduğu ve her birinin %34 hisselenmiş ether ile oylandığı bir durum yaratır. Her bir çatal, böyle bir durumda her iki zincirin de kesinleşebileceği (çünkü saldırgan doğrulayıcıların %34'ü + kalan %66'nın yarısı = %67), süper çoğunluk tarafından desteklenmek için kalan doğrulayıcıların yalnızca %50'sinin kendi lehine oy vermelerini gerektirir. Yarışan blokların her biri dürüst doğrulayıcıların yaklaşık %50'si tarafından alınmalıdır, bu nedenle bu saldırı, saldırganın ağ üzerindeki mesajların zamanlaması üzerinde belli bir derecede kontrol sahibi olduğu durumlarda mümkündür. Böylece dürüst doğrulayıcıların yarısını her bir zincire yönlendirebilirler. Saldırganın bu çifte kesinliği elde etmek için kendi tüm kilidini (bugünkü doğrulayıcı kümesiyle yaklaşık 10 milyon ether'in %34'ü) mutlaka yok etmesi gerekecektir. Çünkü saldırganın %34'ü kadar olan doğrulayıcıları aynı anda çifte oy kullanmış olacaktır - en yüksek oranda ceza gerektiren ihlal türüdür. Bu saldırıya karşı savunma, hisselenen toplam etherin %34'ünü yok etmenin çok büyük bir maliyeti olmasıdır. Bu saldırıdan kurtulmak için Ethereum topluluğunun "bant dışında" olarak koordine olması ve çatalın birini takip etmeye ve diğerini görmezden gelmeye karar vermesi gerekecektir. -### Toplam hissenin ~%50'sini kullanan saldırganlar {#attackers-with-50-stake} +### Toplam kilidin ~%50'sini kullanan saldırganlar {#attackers-with-50-stake} Hisselenen etherin %50'sinde, zararlı bir doğrulayıcı grubu teorik olarak zinciri eşit boyutlu iki çatala bölebilir ve ardından %50 hissenin tamamını dürüst doğrulayıcı kümesinin aksine oy vermek için kullanabilir, böylece iki çatalı koruyabilir ve kesinliği önleyebilir. Her iki çataldaki hareketsizlik sızıntısı, sonunda her iki zincirin de kesinleşmesine yol açacaktır. Bu noktada, tek seçenek sosyal iyileşmeye geri dönmektir. -Dürüst doğrulayıcı sayısındaki değişim, ağ gecikmesi vb. faktörler nedeniyle bir saldırgan doğrulayıcı grubunun toplam hissenin tam olarak %50'sini sürekli olarak kontrol edebilmesi çok olası değildir. Bu tür bir saldırıyı gerçekleştirmenin büyük maliyeti ile başarılı olma olasılığının düşük olması, rasyonel bir saldırgan için güçlü bir caydırıcı gibi görünmektedir, özellikle _%50'nin üzerindeki_ daha fazla güce erişmek için küçük bir ek yatırım gerektiğinde. +Dürüst doğrulayıcı sayılarındaki bir miktar dalgalanma, ağ gecikmesi vb. göz önüne alındığında, rakip bir doğrulayıcı grubunun toplam kilidin tam olarak %50'sini tutarlı bir şekilde kontrol etmesi çok olası değildir - böyle bir saldırıyı gerçekleştirmenin büyük maliyeti, düşük başarı olasılığıyla birleştiğinde, rasyonel bir saldırgan için güçlü bir caydırıcı gibi görünmektedir, özellikle de %50'den _fazlasını_ elde etmek için yapılacak küçük bir ek yatırımın çok daha fazla gücün kilidini açtığı durumlarda. -Toplam hissenin >%50'sinde, saldırgan çatal seçim algoritmasına hükmedebilir. Bu durumda, saldırgan, dürüst istemcileri kandırmaya gerek kalmadan kısa yeniden yapılandırmalar için yeterli kontrolü sağlayarak çoğunluk oyu ile onaylayabilecektir. Dürüst doğrulayıcılar aynı şeyi yapacaktır çünkü çatal seçim algoritmaları da saldırganın tercih ettiği zinciri en ağır olarak görecek ve böylece zincir kesinliğe ulaşabilecektir. Bu, saldırganın belirli işlemleri sansürlemesini, kısa vadeli yeniden düzenlemeleri gerçekleştirmesini ve blokları kendi lehlerine yeniden düzenleyerek maksimum MEV'yi çıkarmasını sağlar. Bu tür bir saldırıya karşı savunma, çoğunluk hissesinin (şu anda yaklaşık 19 milyar ABD doları) risk altına alınmasına neden olan büyük maliyettir çünkü sosyal katmanın muhtemelen dürüst bir azınlık çatalını benimseyip, saldırganın hissesinin değerini dramatik bir şekilde düşürme eğiliminde olmasıdır. +Toplam kilidin >%50'sinde saldırgan, çatal seçim algoritmasına hakim olabilir. Bu durumda, saldırgan, dürüst istemcileri kandırmaya gerek kalmadan kısa yeniden yapılandırmalar için yeterli kontrolü sağlayarak çoğunluk oyu ile onaylayabilecektir. Dürüst doğrulayıcılar aynı şeyi yapacaktır çünkü çatal seçim algoritmaları da saldırganın tercih ettiği zinciri en ağır olarak görecek ve böylece zincir kesinliğe ulaşabilecektir. Bu, saldırganın belirli işlemleri sansürlemesini, kısa vadeli yeniden düzenlemeleri gerçekleştirmesini ve blokları kendi lehlerine yeniden düzenleyerek maksimum MEV'yi çıkarmasını sağlar. Bu tür bir saldırıya karşı savunma, çoğunluk hissesinin (şu anda yaklaşık 19 milyar ABD doları) risk altına alınmasına neden olan büyük maliyettir çünkü sosyal katmanın muhtemelen dürüst bir azınlık çatalını benimseyip, saldırganın hissesinin değerini dramatik bir şekilde düşürme eğiliminde olmasıdır. -### Toplam hissenin >=%66'sını kullanan saldırganlar {#attackers-with-66-stake} +### Toplam kilidin >=%66'sını kullanan saldırganlar {#attackers-with-66-stake} -Hisselenmiş toplam eterin %66'sı veya daha fazlasına sahip olan bir saldırgan, herhangi bir dürüst doğrulayıcıyı zorlamak zorunda kalmadan tercih ettiği zinciri kesinleştirebilir. Saldırgan, tercih ettiği çatal için oy kullanabilir ve ardından kesinleştirebilir çünkü basitçe dürüst olmayan bir üstün çoğunluk ile oy kullanabilirler. Saldırgan, üstün çoğunluk hissedarı olarak harcama, geri sarma ve yeniden harcama, belirli işlemleri sansürleme ve istediği zaman zinciri yeniden düzenleme gücüyle sonuçlandırılmış blokların içeriğini her zaman kontrol edecektir. %51 yerine, %66'yı kontrol etmek için ek ether satın alarak, saldırgan etkin bir şekilde sonradan yapılan yeniden düzenleme ve yeniden bozma yeteneğini satın alıyor (yani hem geçmişi değiştirme hem de geleceği kontrol etme yeteneği). Buradaki tek gerçek savunma, hisselnmiş toplam etherin %66'sının yüksek maliyeti ve alternatif bir çatalın benimsenmesini koordine etmek için sosyal katmana geri dönme seçeneğidir. Bunu bir sonraki bölümde daha detaylı inceleyebiliriz. +Hisselenmiş toplam eterin %66'sı veya daha fazlasına sahip olan bir saldırgan, herhangi bir dürüst doğrulayıcıyı zorlamak zorunda kalmadan tercih ettiği zinciri kesinleştirebilir. Saldırgan, tercih ettiği çatal için oy kullanabilir ve ardından kesinleştirebilir çünkü basitçe dürüst olmayan bir üstün çoğunluk ile oy kullanabilirler. Saldırgan, üstün çoğunluk hissedarı olarak harcama, geri sarma ve yeniden harcama, belirli işlemleri sansürleme ve istediği zaman zinciri yeniden düzenleme gücüyle sonuçlandırılmış blokların içeriğini her zaman kontrol edecektir. Saldırgan, %51 yerine %66'yı kontrol etmek için ek ether satın alarak, etkin bir şekilde ex post yeniden düzenlemeler ve kesinlik geri çevirmeleri yapma (yani geçmişi değiştirmenin yanı sıra geleceği de kontrol etme) yeteneğini satın almaktadır. Buradaki tek gerçek savunma, hisselnmiş toplam etherin %66'sının yüksek maliyeti ve alternatif bir çatalın benimsenmesini koordine etmek için sosyal katmana geri dönme seçeneğidir. Bunu bir sonraki bölümde daha detaylı inceleyebiliriz. -## İnsanlar: Savunmanın son hattı {#people-the-last-line-of-defense} +## İnsanlar: son savunma hattı {#people-the-last-line-of-defense} Dürüst olmayan doğrulayıcılar zincirin kendi tercih ettikleri sürümünü tamamlamayı başarırlarsa, Ethereum topluluğu zor duruma düşer. Kanonik zincir, geçmişine kazınmış dürüst olmayan bir bölüm içerirken, dürüst doğrulayıcılar alternatif (dürüst) bir zinciri onayladıkları için cezalandırılabilirler. Kesinleşmiş ancak yanlış bir zincirin, bir hatadan da kaynaklanabileceğini unutmayın. Sonuç olarak, son yedek seçenek, olayı çözmesi için sosyal katmana (Katman 0) güvenmektir. -Ethereum'un PoS mutabakat mekanizmasının güçlü yönlerinden biri, topluluğun bir saldırıyla karşılaştığında kullanabileceği [çeşitli savunma stratejileri](https://youtu.be/1m12zgJ42dI?t=1712) bulunmasıdır. En düşük tepki, saldırganların doğrulayıcılarını ağdan zorla çıkararak herhangi bir ek ceza uygulamadan olabilir. Ağa tekrar katılmak isteyen saldırgan, doğrulayıcı kümesinin yavaşça büyümesini sağlayan bir etkinleştirme kuyruğuna katılmak zorunda kalacaktır. Örneğin, hisselenmiş ether miktarını ikiye katlamak için yeterli sayıda doğrulayıcı eklemek yaklaşık 200 gün sürer; bu da dürüst doğrulayıcılara, saldırganın bir sonraki %51 saldırı girişiminde bulunabilmesi için 200 gün süre kazandırır. Ancak topluluk, saldırgana daha sert cezalar verme kararı da alabilir. Önceki ödülleri iptal etmek veya hisselenen sermayelerinin bir kısmını (yüzde 100'e kadar) yakmak gibi. +Ethereum’un PoS mutabakatının güçlü yönlerinden biri, bir saldırı karşısında topluluğun kullanabileceği bir [dizi savunma stratejisi](https://youtu.be/1m12zgJ42dI?t=1712) olmasıdır. En düşük tepki, saldırganların doğrulayıcılarını ağdan zorla çıkararak herhangi bir ek ceza uygulamadan olabilir. Ağa tekrar katılmak isteyen saldırgan, doğrulayıcı kümesinin yavaşça büyümesini sağlayan bir etkinleştirme kuyruğuna katılmak zorunda kalacaktır. Örneğin, hisselenmiş ether miktarını ikiye katlamak için yeterli sayıda doğrulayıcı eklemek yaklaşık 200 gün sürer; bu da dürüst doğrulayıcılara, saldırganın bir sonraki %51 saldırı girişiminde bulunabilmesi için 200 gün süre kazandırır. Ancak topluluk, saldırgana daha sert cezalar verme kararı da alabilir. Önceki ödülleri iptal etmek veya hisselenen sermayelerinin bir kısmını (yüzde 100'e kadar) yakmak gibi. Saldırgana uygulanan ceza ne olursa olsun, topluluk aynı zamanda Ethereum istemcilerine kodlanmış olan çatal seçim algoritması tarafından tercih edilen sahte zincirin gerçekte geçersiz olduğuna ve topluluğun dürüst zincir üzerine inşa etmesi gerektiğine karar vermek zorundadır. Dürüst doğrulayıcılar; örneğin, saldırının başlamadan önce klasik zincirden ayrılan veya saldırganın doğrulayıcılarını zorla çıkaran Ethereum blok zincirinin topluluk tarafından kabul edilen bir çatalının üzerine inşa etmeye kolektif olarak karar verebilirler. Dürüst doğrulayıcılar, saldırganın zincirine (haklı olarak) tanıklık etmedikleri için kendilerine uygulanan cezalardan kaçınmak için bu zincir üzerine inşa etmeye teşvik edilirler. Borsalar, erişim sağlayıcıları ve Ethereum üzerine inşa edilmiş uygulamalar, muhtemelen dürüst zincirde bulunmayı tercih eder ve dürüst doğrulayıcıları dürüst blok zinciri takip ederler. -Ancak, bu önemli bir yönetişim zorluğu olabilir. Kuşkusuz bazı kullanıcılar ve doğrulayıcılar dürüst zincire dönüş nedeniyle zarar görebilir, saldırıdan sonra doğrulanan bloklardaki işlemler potansiyel olarak geri alınabilir, uygulama katmanını bozabilir ve bazı kullanıcılar için "kod hukuktur" inancını sarsabilir. Bu nedenle, bir geri dönüş durumu ciddi etik ve teknik zorluklar içerebilir. Borsaların ve uygulamaların büyük olasılıkla zincir dışı işlemleri, şimdi geri alınabilecek olan zincir üzerindeki işlemlere bağlı olacaktır. Bu, düzeltilmesi zor bir şekilde geri çekilmeler ve revizyonlar zincirini başlatabilir. Özellikle haksız kazançlar karıştırıldıysa, DeFi veya diğer türevlere yatırıldıysa ve dürüst kullanıcılar için ikincil etkileri varsa, bu durumu adil bir şekilde çözmek zor olabilir. Kuşkusuz bazı kullanıcılar, belki de kurumsal olanlar, ya akıllıca davranarak ya da tesadüfen, dürüst olmayan zincirden zaten fayda sağlamış olabilirler ve kazançlarını korumak için bir çatala karşı çıkabilirler. %51> saldırılara karşı topluluk tepkisinin pratikte denemesi, akılcı ve koordineli bir önlem planının hızla uygulanabilmesini sağlamak için çağrılar yapılmıştır. Vitalik tarafından ethresear.ch platformunda bazı yararlı tartışmalar ve bilgiler [burada](https://ethresear.ch/t/timeliness-detectors-and-51-attack-recovery-in-blockchains/6925), [burada](https://ethresear.ch/t/responding-to-51-attacks-in-casper-ffg/6363) ve Twitter'da [burada](https://twitter.com/skylar_eth/status/1551798684727508992?s=20&t=oHZ1xv8QZdOgAXhxZKtHEw) sunulmuştur. Koordineli bir sosyal yanıtın amacı, saldırgana yönelik cezayı hedefli ve belirli yapmak, diğer kullanıcılar üzerindeki etkileri en aza indirmektir. +Ancak, bu önemli bir yönetişim zorluğu olabilir. Kuşkusuz bazı kullanıcılar ve doğrulayıcılar dürüst zincire dönüş nedeniyle zarar görebilir, saldırıdan sonra doğrulanan bloklardaki işlemler potansiyel olarak geri alınabilir, uygulama katmanını bozabilir ve bazı kullanıcılar için "kod hukuktur" inancını sarsabilir. Bu nedenle, bir geri dönüş durumu ciddi etik ve teknik zorluklar içerebilir. Borsalar ve uygulamalar büyük olasılıkla zincir dışı eylemleri, artık geri alınabilecek olan zincir üstü işlemlere bağlamış olacak ve bu durum, adil bir şekilde çözülmesi zor olacak bir dizi geri çekme ve revizyonu başlatacaktır, özellikle de haksız kazançlar karıştırılmış, DeFi'ye veya dürüst kullanıcılar için ikincil etkileri olan diğer türevlere yatırılmışsa. Kuşkusuz bazı kullanıcılar, belki de kurumsal olanlar, ya akıllıca davranarak ya da tesadüfen, dürüst olmayan zincirden zaten fayda sağlamış olabilirler ve kazançlarını korumak için bir çatala karşı çıkabilirler. Topluluğun >%51 saldırılarına vereceği tepkinin provasının yapılması için çağrılar yapılmıştır, böylece mantıklı ve koordineli bir azaltma planı hızla uygulanabilir. Vitalik tarafından ethresear.ch'de [şurada](https://ethresear.ch/t/timeliness-detectors-and-51-attack-recovery-in-blockchains/6925) ve [şurada](https://ethresear.ch/t/responding-to-51-attacks-in-casper-ffg/6363), Twitter'da ise [şurada](https://twitter.com/skylar_eth/status/1551798684727508992?s=20&t=oHZ1xv8QZdOgAXhxZKtHEw) bu konuda bazı faydalı tartışmalar bulunmaktadır. Koordineli bir sosyal yanıtın amacı, saldırgana yönelik cezayı hedefli ve belirli yapmak, diğer kullanıcılar üzerindeki etkileri en aza indirmektir. -Yönetişim, halihazırda karmaşık bir konu. Dürüst olmayan kesinleştirme zincirine karşı bir Katman 0 acil tepkiyi yönetmek, şüphesiz Ethereum topluluğu için zorlu olabilir, ancak Ethereum'un geçmişinde [gerçekleşmiştir](/ethereum-forks/#dao-fork-summary) - [iki kez](/ethereum-forks/#tangerine-whistle)). +Yönetişim, halihazırda karmaşık bir konu. Dürüst olmayan bir kesinleştirme zincirine karşı bir Katman-0 acil durum müdahalesini yönetmek şüphesiz Ethereum topluluğu için zorlayıcı olacaktır, ancak bu durum Ethereum'un tarihinde ([yaşanmıştır](/ethereum-forks/#dao-fork-summary)) - [iki kez](/ethereum-forks/#tangerine-whistle) - olmuştur). Yine de, son çare olarak gerçek dünyada bir çözüm bulunmasının oldukça tatmin edici bir yönü vardır. Sonuç olarak, üzerimizde bulunan bu olağanüstü teknoloji yığınına rağmen, en kötü durum gerçekleşirse, gerçek insanlar çözüm bulmak için bir araya gelmek zorunda kalacaklardır. @@ -151,13 +154,13 @@ Genelde, bu potansiyel saldırı vektörlerine rağmen, başarılı bir saldır %34, %51 veya %66 saldırıları çözülmek için büyük ihtimalle bant dışı sosyal koordinasyon gerektirecektir. Bu, topluluk için zahmetli olsa da, topluluğun bant dışı karşılık verebilmesi, saldırgan için güçlü bir caydırıcıdır. Ethereum sosyal katmanı temel dayanaktır - teknik olarak başarılı bir saldırı, topluluğun dürüst bir çatal benimsemesiyle etkisiz hale getirilebilir. Saldırgan ile Ethereum topluluğu arasında bir yarış olabilir - %66 saldırısı için harcanan milyarlarca dolar, saldırganı Ethereum topluluğu tarafından yok sayılan hileli zincirde likit olmayan hisselenmiş ether ile bırakan başarılı bir sosyal koordinasyon saldırısı tarafından yok edilebilir. Bunun, saldırgan için kârlı olma ihtimali, etkin bir caydırıcı olacak kadar düşüktür. İşte bu yüzden, birbirine sıkıca bağlı değerlere sahip sosyal bir katmanı sürdürmeye yönelik yatırımlar çok önemlidir. -## Daha Fazla Okuma {#further-reading} +## Ek Okumalar {#further-reading} -- [Bu sayfanın daha detaylı bir versiyonu](https://mirror.xyz/jmcook.eth/YqHargbVWVNRQqQpVpzrqEQ8IqwNUJDIpwRP7SS5FXs) -- [Uzlaşma kesinliği üzerine, Vitalik](https://blog.ethereum.org/2016/05/09/on-settlement-finality/) -- [LMD GHOST belgesi](https://arxiv.org/abs/2003.03052) -- [Casper-FFG belgesi](https://arxiv.org/abs/1710.09437) -- [Gasper belgesi](https://arxiv.org/pdf/2003.03052.pdf) -- [Önerici ağırlık arttırma mutabakat özellikleri](https://github.com/ethereum/consensus-specs/pull/2730) -- [ethresear.ch üzerindeki sıçrama saldırıları](https://ethresear.ch/t/prevention-of-bouncing-attack-on-ffg/6114) +- [Bu sayfanın daha ayrıntılı versiyonu](https://mirror.xyz/jmcook.eth/YqHargbVWVNRQqQpVpzrqEQ8IqwNUJDIpwRP7SS5FXs) +- [Vitalik'in uzlaşma kesinliği üzerine yazısı](https://blog.ethereum.org/2016/05/09/on-settlement-finality/) +- [LMD GHOST makalesi](https://arxiv.org/abs/2003.03052) +- [Casper-FFG makalesi](https://arxiv.org/abs/1710.09437) +- [Gasper makalesi](https://arxiv.org/pdf/2003.03052.pdf) +- [Teklifçi ağırlığı artırma mutabakat özellikleri](https://github.com/ethereum/consensus-specs/pull/2730) +- [ethresear.ch'de sıçrama saldırıları](https://ethresear.ch/t/prevention-of-bouncing-attack-on-ffg/6114) - [SSLE araştırması](https://ethresear.ch/t/secret-non-single-leader-election/11789)